Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Yağ Tükettiğimizde Vücudumuzda Aslında Neler Oluyor?

Yağ Tükettiğimizde Vücudumuzda Aslında Neler Oluyor? Self
9 dakika
8,062

Makro besinlerin (karbonhidrat, yağ, protein) hiçbiri ne yağ kadar kötülenmiş ne de yağ kadar sevilmiştir. Vaktinde 80’ler ve 90’lar toplumunun "bir numaralı düşmanı" ilan edilen yağ, günümüzde popüler keto diyetinin temeli haline gelmiştir.[1] Her iki senaryoya rağmen, yağların vücudumuzda oynadığı önemli ve karmaşık rol hala belirgin değildir. Hadi biraz da yağların vücudumuzda ne yaptığından konuşalım.

Yağ, Gerçekte Nedir?

Yağlar; protein ve karbonhidratlara ek olarak yiyeceklerden alabildiğimiz makro besinlerden (yani vücudumuzun büyük miktarda ihtiyaç duyduğu besinler) birisidir. Bu şaşırtıcı derecede karmaşık moleküller, vücudumuza ihtiyacı olan en yavaş ve en verimli enerjiyi sağlarlar.[2]

Bu Reklamı Kapat

Balık, yumurta, süt ürünleri ve et gibi tüm hayvansal gıdalarda diyet yağ bulunur. Ayrıca yağlar çoğu bitkisel besinde de karşımıza çıkar. Diyet yağlar fındıkta, çekirdekte, zeytinde, avokadoda, hindistan cevizinde ve -en saf hali olan- bitkisel sıvı yağlarda (zeytin yağı, Ayçiçek yağı) bol miktarda bulunur.

Neredeyse tamamen yağlardan oluşan tereyağı ve bitkisel sıvı yağlar gibi yiyecekler, "diyet dilinde" "yağ" olarak adlandırılır. Süt, yoğurt, dana kıyma gibi hayvansal besinler de yüksek miktarda yağ içermelerine rağmen protein açısından daha zengin oldukları için "protein besinleri" olarak adlandırılırlar. (Bazı ürünlerin yağ miktarı işlem gördüğü sırada azaltılabilir; yağsız süt, yağsız et vb.)

Bu Reklamı Kapat

Farklı Yağ Türleri

Saint Louis Üniversitesi Doisy Sağlık Bilimleri Koleji’nde beslenme ve diyetetik danışmanı, Beslenme ve Diyetetik Akademisi sözcüsü Whitney Linsenmeyer, Ph.D., R.D.; genellikle besinlerde trigliserit olarak adlandırılan yağ türünün bulunduğunu söyledi. Trigliseritler, 3 yağ asidi (bir grup oksijen, hidrojen ve karbonun birbirine bağlanmasıyla oluşmuş hidrokarbon zinciri) ve küçük bir bileşik olan gliserolden oluşurlar.

Trigliseritlerdeki zincirlerin birbirine bağlanış şekli ve uzunluğu, trigliseritin ya da yağın türünü belirlememize yardımcı oluyor. Tatlarının neredeyse aynı olmasına rağmen birbirinden oldukça farklı 3 tür yağ bulunuyor.

Amerikan Kalp Derneği (AHA), doymuş yağları tamamen hidrojene doymuş yağlar olarak tanımlıyor.[12] Genelde oda koşullarında katı halde bulunan bu yağlar, en çok hayvansal ürünlerde görülseler de hindistan cevizi ve palmiye yağında da önemli miktarlarda bulunurlar.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

İkinci yağ türü ise hidrojene doymamış olan doymamış yağlar. Doymamış yağlar kendi içinde tekli doymamış yağlar ve çoklu doymamış yağlar olmak üzere ikiye ayrılırlar: AHA’nın tanımına göre tekli doymamış yağlar, karbon molekülleri arasında bir tane doymamış bağ bulundururken çoklu doymamış yağlar, karbon molekülleri arasında çoklu doymamış bağa sahiptirler. İki çeşit de genelde balık, avokado, ceviz ve bitkisel yağ türevlerinde bolca bulunurken aynı zamanda oda sıvı haldedirler. Bazı yiyecekler doymuş ya da doymamış yağları daha yoğun içerirken, tüm diyet yağlar her iki yağ asidini de içermektedir.[13]

Trans yağlar ise tamamen bambaşka bir konu.[3] Bu yağlar et ve süt ürünlerinde ayrıca bazı sıvı yağlarda eser miktarda karşımıza çıkarken FDA’ya (Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi) göre çoğu trans yağ sıvı bitkisel yağlara hidrojen eklenmesiyle endüstriyel bir şekilde elde ediliyor.[4] Trans yağlar genelde kızarmış yiyeceklerde ve paketlenmiş hamur işlerinde karşımıza çıkıyor. Bu yağlar kalp krizine sebep oldukları gerekçesi ile FDA tarafından yasaklanmıştır (yasak, Haziran 2018’de yürürlüğe girmiş ve bu tarihten önce üretilen gıdalar, Ocak 2020’ye kadar satılabilmiştir).[5]

Neden Yağlara İhtiyacımız var?

Yağların vücudumuza olan yararlarını bir liste haline getirsek, şaşırtıcı derecede uzun bir liste olur. FDA’ya göre yağlar çok büyük enerji kaynaklarıdır (1 gram protein veya karbonhidrat 4 kalori enerji içerirken aynı miktarda yağ 9 kalori enerji içerir) ve anında enerjiye çevrilebiliyor olsalar da, genellikle depolanmaktadırlar. Vücudun karbonhidratlardan (yıkımı kolay olduğu için öncelikle tercih edilmektedir) sağladığı enerji yetersiz kaldığında depolanan yağlar kullanılır.

FDA’ya göre yağlar bize enerji vermekten çok daha fazlasını yapıyorlar. Yağlar, vücudumuzdaki hücre zarlarının temel yapı maddesini oluşturuyorlar; bu da vücut büyümesi ve gelişimi için yağları gerekli hale getiriyor. Ayrıca kan pıhtılaşması ve sinir sistemi fonksiyonlarından onarım ve bağışıklık sistemine kadar birçok biyolojik süreçte tamamlayıcı rol üstleniyorlar.

Bu yararların çoğu diyet yağlarda bulunan temel (esansiyel) yağ asitleri ile ilişkilendirilebilir. Örneğin beyin gelişimimiz için gerekli olan temel yağ asitlerinden 2 tanesi lionelik asit (balık yağlarında ve sebze yağlarında bulunan yağ asidi) kullanılarak sentezlenebilir.

Bu Reklamı Kapat

Vücudumuzun yalnızca yağlarla sindirilebildiği çok önemli vitaminler (yağda çözünen vitaminler) vardır. Bunlar; A, D, E, K vitaminleri olup sağlıklı kemikler, diş, saç, deri, göz ve daha birçok şeyin gelişiminde kilit rol oynarlar.

Son olarak yağlar, bizim kolesterol seviyemizi düzenlerler. Doymamış yağlar sizin LDL kolesterol (Düşük Yoğunluklu Lipoprotein, "kötü kolesterol" olarak da bilinir) seviyenizi azaltırken, HDL kolesterol (Yüksek Yoğunluklu Lipoprotein, "iyi kolesterol") seviyenizi yükseltiyor. AHA’ya göre bu durum kalp krizini riskini azaltmaktadır; buna ileride döneceğiz. Ancak FDA’ya göre, doymamış yağ yerine yüksek miktarlarda trans ve doymuş yağ tüketimi tam tersi sonuçlara yol açıyor: LDL seviyenizi yükseltirken HDL seviyenizi düşürüyor.

Vücudumuza yeterli miktarda yağ almamak, bu sebepler nedeniyle hiç de sağlıklı değildir. Çok düşük yağ içeren bir diyet ile beslenmek, vücudumuzun yukarıda konuştuğumuz faydalardan mahrum kalmasına sebep olur. Örneğin vücudumuz yağda çözünen vitaminleri yeterince alamaz ve bu durum vitamin eksikliği ve beraberinde farklı hastalıkları getirir.[6] Çok düşük yağlı bir diyet vücudumuzu ihtiyacı olan temel yağ asitlerinden de mahrum bırakır. Sonuç olarak eğer yeterince yağ tüketmezsek, mütevazı ve yüksek miktarda yağ içeren yiyeceklerin sunduğu diğer besin maddelerinden de mahrum kalırız.

Yağ Tükettiğimizde Vücudumuzda Neler Oluyor?

Yağ tükettiğimiz zaman vücudumuzda yaşanan ilk şey: ağzımızın mutlu olması. Penn State Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde kıdemli araştırmacı ve bariatrik program yöneticisi, Pennsylvania Beslenme ve Diyetetik Akademisi gelecek dönem başkanı Colleen Tewksbury, (Ph.D., M.P.H., R.D.) şöyle diyor:

Bu Reklamı Kapat

Yağlar ağzın içini kaplayarak vücudun tat hissine katkıda bulunur ve yemeğin tadını daha üzün süre çıkarmanızı sağlar.

Bu geliştirilmiş tat hissi yağ moleküllerinin taşıdığı tatların tat alma cisimciklerimize dağıtılmasını sağlar. Tatların bu cisimciklerde daha uzun süre oyalanması yiyeceğin tadını daha yoğun ve kalıcı hale getirir; örneğin ağır bir sarımsaklı zeytinyağını düşünün. Ayrıca, tatlı-tuzlu tatlar için farklı reseptörler geliştirmemiz gibi farklı yağlar için de farklı reseptörler geliştirdiğimizi savunan bir araştırma mevcut.[7]

Biz dudaklarımızı şapırdatmakla meşgulken, vücudumuz kendini yağların en temel maddeleri olan gliserol ve yağ asitlerine kadar parçalanacağı uzun bir sürece hazırlar. Bu süreç, sindirim sistemimiz için çok incelikli bir iştir. Linsenmeyer, şöyle diyor:

Yağlar, sindirim ve emilim açısından en çok emek isteyen makro besinlerdir.

Sindirim sistemimizin (ve sonrasında kan dolaşımımızın) su temelli olmasının sebebi budur. Eğer su ve limon suyunu karıştırmayı denediyseniz, bu ikisinin pek iyi karışmayacağını biliyorsunuzdur. Linsenmeyer bunu şöyle açıklıyor:

Yağlar suda çözünmediği için, basitçe yağları emülsiyon haline getirecek ve yıkacak, ardından da emip kan ile taşıyacak oldukça karmaşık sistemlerimiz var.

Yağlı yiyecekleri daha yavaş sindirmemizin ve sanki yağlar kemiklerimize yapışmış gibi hissetmemizin sebebi de budur. Karbonhidratlar çabuk enerji üretimi için daha idealken; Linsenmeyer, şöyle anlatıyor:

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
Köken: Avrupa Doğa Tarihinin İlk 100 Milyon Yılı (Tim Flannery)

Yaklaşık 100 milyon yıl önce, üç büyük kıtanın –Asya, Kuzey Amerika ve Afrika– hareketleri sonucu büyük, tropik bir takımada meydana geldi. Bu takımada, daha sonra Avrupa’yı oluşturacaktı. O dönemden beri Avrupa durmak bilmeyen değişimlere sahne oldu ve farklı kökenlerden sayısız türe ev sahipliği yaptı.

Milyonlarca yıl boyunca çok sayıda bitki ve hayvan türü Avrupa’ya göç etti ve burada kıtanın kendisiyle eşzamanlı olarak evrimleşti. İlk mercan resifleri Avrupa’da oluştu; yünlü gergedanlar, mamutlar ve Yeryüzü’nün gelmiş geçmiş en iri filleri Avrupa’da yaşadı; insan türünün geçirdiği önemli gelişmelerin çoğu Avrupa’da meydana geldi.

Tim Flannery, çığır açan bu eserinde Avrupa’nın kökenine gidiyor ve kıtanın, Yeryüzü’nün geri kalanı için neden büyük önem taşıdığını araştırıyor. Doğa bilimlerinde kaydedilen ilerlemeler ışığında, Avrupa’nın hem geçmişte hem de günümüzde nasıl küresel değişimin başını çektiğini açıklarken; yaklaşık kırk bin yıl önce Avrupa’ya geldiğinden beri insanlığın da kıtanın hem faunasında hem de florasında nasıl büyük bir etkiye sahip olduğunu gözler önüne seriyor. Doğa tarihiyle kültür tarihini harmanlayan Köken’de nereden geldiğimizin ve kim olduğumuzun hikâyesini keyifle okuyacaksınız.

Bilgiler ve Uyarılar:

  1. Bu ürün sipariş alındıktan 1-3 gün içinde postalanacaktır.
  2. Lütfen sipariş vermeden önce iade ve ürün değişikliği ile ilgili bilgilendirmemizi okuyunuz.
  3. Bu kampanya, Panama Yayıncılık tarafından Evrim Ağacı okurlarına sunulan fırsatlardan birisidir.
Devamını Göster
₺60.00
Köken: Avrupa Doğa Tarihinin İlk 100 Milyon Yılı (Tim Flannery)

Yağlar, midenin içindekileri ince bağırsağa boşaltmasını tam anlamıyla yavaşlatır.

Bu durum, doygunluk duygusunu teşvik eder ve uzatır.

Tewksbury, tüm sürecin lipaz enziminin yağ yıkmak için karıştığı midede başladığını açıklıyor. Midemizdeki kısmen sindirilmiş besinler ince bağırsağımıza doğru ilerlerken farklı organlar bu besinlere farklı sıvılar ve enzimler ekler. Bunlardan bazıları yağları küçük yağ asitlerine parçalamak için özelleşmiştir. Ulusal Diyabet ve Sindirim ve Böbrek Hastalıkları Enstitüsüne (NIDDK) göre bu salgılardan biri de safra sıvısıdır.[8] Tewksbury, safra sıvısını şöyle açıklıyor:

Safra, bir emülsiyon makinesi gibi çalışır. Yağın su bazlı sıvılara karışmasına ve kan dolaşımında taşınmasına izin verir.

Vücudumuz Yağı Enerjiye Nasıl Çevirir?

Bağırsağımızdan yola çıkan kan, içindeki küçüklü büyüklü yağ tanecikleri ile; makro besinler için adeta bir sevk merkezi olan karaciğere gelir. Tewksbury şöyle diyor:

Moleküllerin hangi şekilde birleştirildikleri (HDL gibi belirli yağ asidi zincirleri) ne yediğimize ve onlar depolanmadan veya kullanılmadan önce vücudumuzun neye ihtiyacı olduğuna bağlı.

Burada birçok farklı süreç işleyebilir. Örneğin; beyin hücrelerimiz ya da diğer organlarımızın ihtiyaç duyduğu yağ asitleri üretilebilir. Tewsbury’nin bu konudaki açıklaması da şu şekilde:

Yağların kullanılabileceği çok fazla şey var ve vücudumuzun bunları belirlemekte çok iyi.

Uzun bir süre karaciğerde fazla yağın depolanabilecek hale getirilmesi için harcanıyor.[9]Bu dönüşüm, gliserol ve yağ asidi moleküllerinin trigliseritlere ve kolesterole (kanımızda bulunan iki çeşit yağ) birleştirilmesiyle oluyor.[10] Tewksbury şöyle anlatıyor:[11]

Ardından bu yağlar lipoprotein adlı özel bir proteinle tekrardan paketleniyorlar.

Lipoproteinler yağların kanda gidecekleri yere taşınmasını sağlıyor.

Hepsinden önemlisi; yağlar, hücreye girmek için lenfatik sistemden yardım alan tek makro moleküldür; eh, yağların çok bakım istediğinden söz etmiştik. Linsenmeyer’e göre bu lipoproteinler doğrudan kana karışabilmek için hala çok büyüktür bu yüzden önce lenf sistemine karışırlar. Sıvıları vücutta taşıyan bu damar ağı aslında dolaşım sistemine oldukça benzerdir. Özel olarak, kan akışına karışabilmek için özel düğüm noktaları bulunur.

Son olarak bu lipoproteinler dolaşım sistemi boyunca trigliseritleri en yaygın varış noktası olan ve yağ doku (enerjinin depolandığı yer) olarak da bilinen vücuttaki yağ hücrelerine taşır.

Bu arada şunu not etmekte fayda var: Diyet yağ ve vücut yağı arasındaki ilişki, "Yağ yemek ve kilo almak aynı şeydir." demekten çok daha karmaşıktır. Eski beslenme biliminin bu kalıntısı genel kalori alımının ana rolünü hesaba katmıyor. Ek olarak diğer kilo alma etkenleri… Bunları, bu cümledeki farklı kelimelere tıklayarak, diğer yazılarımızdan okuyabilirsiniz.

Daha sonra, eğer vücudumuzun tercih ettiği enerji türü, glikoz, yetersiz kalırsa (egzersiz yapıyor, öğün arasında ya da yeterince karbonhidrat almıyor olabiliriz); vücudumuz depoladığı yağ hücrelerini tekrardan serbest yağ asidine ve gliserole yıkarak onlardan glikoz formunda enerji elde edebilir. Vücudumuz karbonhidrattan yoksun kaldığı zamanlarda karaciğerimiz yağ asitlerini yıkarak alternatif bir yakıt olan ketonu elde eder- basit keton diyetindeki süreç de budur.

Bu Reklamı Kapat

Şimdi, yukarıda konuştuklarımız kadar karmaşık (gerçekten, eğer hala okuyorsanız tebrikler) olan bir diğer şey ise, burada değinmediğimiz çok daha fazla süreç olması; örneğin çeşitli hormonlar... Burada bahsettiğimiz tüm bu kompleks süreçler, hücresel düzeyde gerçekleşiyor ve ayrıntılarıyla anlatabilmek için çok ağır biyokimya bilgisine ihtiyaç duyuyor.

Burada yaptığımız şey, besinlerin içindeki yağın vücudumuzu nasıl etkilediğini basit seviyede daha iyi anlayabilmemiz için büyük bir resim sunmak. Ana fikir ise yağlar yalnızca lezzetli değil, aynı zamanda sağlığımız için kritik öneme sahipler. Ayrıca vücutlarımız yediğimiz besinle ne yapacaklarını bildikleri için kutsanmış sayılırız.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 15
  • Merak Uyandırıcı! 9
  • Muhteşem! 5
  • Bilim Budur! 5
  • İnanılmaz 3
  • Umut Verici! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Self | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 08/08/2022 04:19:04 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9585

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Asit
Kuvvet
Doğa Olayları
Transkripsiyon
Meteor
Abiyogenez
Astrofotoğrafçılık
Taksonomi
Mikoloji
Mantık
Dişler
Çekirdek
Kanıt
Adaptasyon
Doğa Yasası
Kozmik Mikrodalga Arkaplan Işıması (Cmb)
Ses Kaydı
Yatay Gen Transferi
Bağışıklık
Zehirli Mantar
Gen İfadesi
Araştırmacılar
Su
Bağışıklık Sistemi
Homeostasis
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.