Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

İnsanlar Neden Şişmanlıyor?

İnsanlar Neden Şişmanlıyor? Harvard Health Publishing
12 dakika
10,236
  • Diyetetik

Herkes dondurma, kek ve canı ne isterse yiyen ama hiç kilo almayan bazı insanlar tanır. Diğer yandan da ne kadar az yerse yesin kilo alan bazı insanlar da vardır. Neden? Obeziteye ne sebep oluyor? Neden bir insan hiçbir çaba sarf etmeden zayıf kalabilirken başka bir insan kilo almaktan kaçamaz?

Çok basit bir açıklama ile kilonuz, tükettiğiniz kalori miktarına ve bu kalorilerden ne kadarını depolayıp ne kadarını yaktığınıza bağlıdır. Bu faktörlerin her biri, genler ve çevrenin etkisindedir. Her ikisi de fizyolojinizi (metabolizma hızınız gibi) ve davranışınızı (yemeyi seçtiğiniz yiyecek türleri gibi) etkileyebilir. Bu faktörler arasındaki etkileşimler ana rahmine düştüğünüz anda başlayıp hayatınızın sonuna kadar devam eder.

Tüm Reklamları Kapat

Tek bir "süper boy" öğün 1.500-2.000 kalori içerebilir.
Tek bir "süper boy" öğün 1.500-2.000 kalori içerebilir.
Pexels

Kalori Hesabı Neye Göre Yapılır?

Depolanan ve yakılan kalorilerin dengesi genetik yapınıza, fiziksel aktivite seviyenize ve dinlenme anındaki enerji harcamanıza (dinlenirken vücudunuzun yaktığı kalori miktarına) bağlıdır. Gün boyunca aldığınız tüm kalorileri yakarsanız kilonuzu koruyabilirsiniz. Harcadığınızdan daha fazla kalori tüketirseniz, kilo alırsınız. Fazla kalori vücudunuzda yağ olarak depolanır. Vücudunuz bu yağı, her zaman bulunan yağ hücrelerini genişleterek ya da daha fazlasını oluşturarak özel yağ hücrelerinde (yağ dokusu) depolar. Yiyecek alımınızı azaltır ve harcadığınızdan daha az kalori tüketirseniz veya daha fazla egzersiz yapıp daha fazla kalori yakarsınız, vücudunuz yağ depolarının bir kısmını yakacaktır. Bu gerçekleşirken, yağ hücreleri bel çevreniz ile birlikte küçülür.

Genetik Etkiler Nelerdir?

Bugüne kadar, obeziteye neden olan 400 çeşitten fazla gen saptandı ama bunların sadece çok küçük bir kısmı büyük etki yaratıyor. Genler; iştahı, tokluk hissini, metabolizmayı, beslenme isteğini, vücut-kilo dağılımını ve stresle baş etmenin bir yolu olarak yemeyi kullanma eğilimini etkileyerek birçok nedenle obeziteye sebep olur.

Tüm Reklamları Kapat

Kilo bozuklukları üzerindeki genetik etki kişiden kişiye göre oldukça değişkenlik göstermektedir. Araştırmalar bazı insanlarda genlerin aşırı kilolu olma eğiliminin sadece %25'ini oluşturduğunu, bazılarında ise genetik etkinin %70 ile %80'e kadar ulaşabildiğini gösteriyor. Genlerin kilonuz üzerinde ne kadar büyük bir etkiye sahip olduğu konusunda genel bir bilgiye sahip olmak kilo problemlerinizin tedavisinde size yardımcı olabilir.

Kilonuzun Genlerinizle İlişkisi Nedir?

  • Hayatınızın büyük bir kısmında fazla kiloluysanız,
  • Ebeveynlerinizden biri veya kan bağınız olan insanlardan bazıları fazla kiloluysa, (Ebeveynlerinizin her ikisinde de obezite varsa, obezite olma olasılığınız %80'e kadar çıkmaktadır.)
  • Fiziksel aktivitenizi artırdığınız ve aylarca diyet uyguladığınız halde hâlâ kilo veremiyorsanız,

genleriniz muhtemelen obezite probleminizin önemli bir sebebidir. Öte yandan:

  • Yemeğe kolay ulaşabilmek sizi güçlü bir şekilde etkiliyorsa,
  • Bir dereceye kadar obezseniz ancak mantıklı bir diyet ve egzersiz programının yardımıyla kilo verebiliyorsanız,
  • Kaybettiğiniz kiloları bir tatile gittiğinizde, egzersiz ve yeme alışkanlıklarınızı değiştirdiğinizde, psikolojik veya sosyal stres altında geri alıyorsanız,

genleriniz muhtemelen obezite probleminizin önemli bir sebebi değildir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bu tür durumlar sizin genetik olarak obeziteye yatkın olduğunuzu gösterebilir ancak bu durumlar biraz çaba göstererek yenemeyeceğiniz kadar büyük değildir.

Diğer yandan kilonuz normalse ve düzenli olarak yüksek kalorili yiyecekler tüketip nadiren egzersiz yaptığınızda bile artmıyorsa, obeziteye karşı genetik yatkınlığınızın neredeyse olmadığını varsayabilirsiniz. Fazla kilolu olmaya sadece orta derecede genetik yatkınlığı olan kişilerse daha az kalorili besin tüketerek, daha sık ve yoğun egzersiz yaparak kendi başlarına kilo verme şansına sahiptir. Bu kişilerin bu düşük kiloyu koruyabilmeleri daha olasıdır.

Hareketli bir hayat yerine televizyon izleyen ve video oyunları oynayan çocuklar kendilerini hareketsiz bir gelecek için hazırlıyor olabilirler.
Hareketli bir hayat yerine televizyon izleyen ve video oyunları oynayan çocuklar kendilerini hareketsiz bir gelecek için hazırlıyor olabilirler.
Pexels

Tutumlu Genler Nedir?

Avı kaçtığında veya ektikleri mahsullerden verim alınmadığında atalarımız nasıl hayatta kaldı? Açlık durumunda yaşayabilmek için vücut yağını depolayabilen hücreler hayatta kalmaya devam ederken depolayamayan hücreler ise ölür. Bu evrimsel adaptasyon pek çok modern insanın (yaklaşık %85'imiz) neden enerjiyi korumayı ve yağ depolamayı sağlayan tasarrufçu genler taşıdığımızı açıklamaktadır. Bugün elbette bu tasarrufçu genler lütuftan çok bir lanettir. Neredeyse günün her saati yiyecekler bizim için hazır, avlamak veya hasat etmek zorunda bile değiliz!

Buna karşın obeziteye genetik yatkınlığı fazla olan kişiler, normal diyet ve egzersiz yaparak kilo veremeyebilirler. Kilo verseler bile kilo vermeyi sürdürme olasılıkları düşüktür. Bu insanlar için aşırı kilolu olma eğilimlerine karşı, gösterdikleri güçlü irade yetersiz kalır. Tipik olarak bu insanlar sadece bir doktor rehberliğinde kilo vermeyi sürdürebilirler. Ayrıca bazı durumlarda ilaçlar veya operasyonlar gerekli olabilir.

Amerika Birleşik Devletleri'nde yetişkinler arasındaki obezite yaygınlığı 1970'lerden beri artmaktadır. Genler tek başına bu kadar hızlı bir artışı açıklayamaz. Aşırı kilolu olmaya yönelik genetik yatkınlık kişiden kişiye göre büyük farklılık gösterse de, vücut kitle indeksindeki artış neredeyse evrensel gibi görünüyor ve tüm demografik grupları kapsıyor. Bu bulgular, çevremizdeki aşırı kilo ve obezite salgınına sebep olan değişkenlerin önemini vurgulamaktadır.

Tüm Reklamları Kapat

Obezitenin Çevresel Sebepleri Nelerdir?

Genetik faktörler, kilo almanıza ve fazla kilolu kalmanıza sebep olan iç etmenlerdir; çevresel faktörlerse bu sorunları artıran dış etmenlerdir. Çevresel faktörler, çevremizde çok fazla yemek yememizi veya çok az egzersiz yapmamızı etkileyen her şeyi kapsar. Uzmanlar, çevresel faktörleri, obezitenin nedenleri ve şaşırtıcı yükselişinin itici gücü olarak görüyor.

Çevresel etkenler siz doğmadan önce rol almaya başlamaktadır. Araştırmacılar bu rahim içi olaylara "fetal programlama" adını veriyor. Hamilelik sırasında sigara içen annelerin bebekleri, anneleri sigara içmeyenlere göre daha fazla kilolu olma eğiliminde oluyor. Bu durum, diyabetli annelerden doğan bebekler için de geçerlidir. Araştırmacılar, bu koşulların büyüyen bebeğin metabolizmasını yaşamın ilerleyen dönemlerinde ortaya çıkacak şekilde değiştirebileceğine inanıyor.

Doğumdan sonra, üç aydan daha uzun süre anne sütü ile beslenen bebeklerin, üç aydan daha kısa süre anne sütü ile beslenen bebeklere kıyasla obezite olma olasılığı daha düşüktür.

Çocukluk alışkanlıklarımız genellikle hayatımızın geri kalanını da etkilemektedir. Şekerli gazlı içecekler içen ve yüksek kalorili işlenmiş yiyecekler yiyen çocuklar, bu ürünler için bir damak tadı geliştirir ve bunları yetişkin bir birey haline geldiğinde de tüketmeye devam ederler. Bu durum kilo alımını destekler. Aynı şekilde, hareketli bir hayat yerine televizyon izleyen ve video oyunları oynayan çocuklar kendilerini hareketsiz bir gelecek için hazırlıyor olabilirler.

Tüm Reklamları Kapat

Modern yaşamın birçok özelliği bizleri kilo almaya teşvik ediyor. Kısacası günümüzün "obezojenik" ortamı bizi daha fazla yemeye ve daha az egzersiz yapmaya itiyor. Ne kadar uyuduğumuz, stres seviyemiz ve diğer psikolojik faktörler gibi yaşama şeklimizin daha genel yönlerinin kiloyu da etkileyebileceğine dair artan kanıtlar bulunuyor.

Obezitenin Bir Diğer Nedeni: Gıda Faktörü

Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’ne (CDC) göre, Amerikalılar ortalama olarak 1970'lerde olduğundan daha kalorili besinler tüketiyorlar. 1971-2000 yılları arasında, ortalama bir erkek günlük tüketimine 168 kalori eklerken, ortalama bir kadın günde 335 kalori ekledi. Bu eğilimi yönlendiren faktörler nedir? Uzmanlar bunun artan kullanılabilirlik, daha büyük porsiyonlar ve daha yüksek kalorili yiyeceklerin bir birleşimi olduğunu düşünüyor.

Neredeyse gittiğimiz her yerde -alışveriş merkezleri, stadyumlar, sinema salonları- yiyecekler hazır olarak satılıyor. Yol kenarındaki dinlenme duraklarından, 24 saat açık marketlerden, hatta spor salonlarından ve sağlık kulüplerinden atıştırmalık veya yemek satın alabilirsiniz. Amerikalılar ev dışında tüketilen yiyeceklere çok daha fazla para harcıyorlar. 1970 yılında, gıda bütçelerinin %27'sini ev dışında yiyeceklere harcarken 2006 yılına kadar bu oran %46'ya yükseldi.

1950'lerde restoranlar sadece bir porsiyonluk yemekler satıyordu. Günümüzde bu porsiyonlar giderek büyüyor. Ayrıca patlamış mısır ve kurabiyeden, sandviç ve bifteklere kadar her alana sıçradı. McDonalds'daki tipik bir patates kızartması porsiyonu, zincirleşmeden sonra başlangıca göre 3 kat daha fazla kalori içermeye başladı. Tek bir "süper boy" öğün 1.500-2.000 kalori içerebilir, bu çoğu insanın bütün bir gün için ihtiyaç duyduğu kalori miktarıdır. Araştırmalar gösteriyor ki insanlar tok olsalar bile önlerinde olan yiyecekleri yiyorlar. Beklenildiği gibi salata ve meyve gibi düşük kalorili seçeneklerdense çok daha kolay bulunabilen yüksek kalorili yiyecekler (özellikle tuzlu atıştırmalıklar, alkolsüz içecekler ve pizza) yiyoruz. Yağ asıl sorun değildir; aslında araştırmalar, diyetimizin yağ içeriğinin 1980'lerin başından beri düştüğünü gösteriyor. Ancak birçok az yağlı yiyecek, tadını güzelleştirmek için fazla miktarda şeker içerdiğinden, az yağlı olmayan yiyeceklere göre daha fazla kalori bulundumaktadır.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Honduras San Marcos Yöresel Kahve 500 gr.

The Coffee Belt Honduras San Marcos Yöresel Kahve 500 gr.UYARI: Bu ürün, müşterilerimizin tercihine göre özel olarak öğütülerek (veya hiç öğütülmeden) temin edilmektedir; yani müşteri talebine özel olarak hazırlanmaktadır. Bu nedenle lütfen sipariş notlarına talep ettiğiniz öğütme türünü ekleyiniz:

  1. Çekirdek (Öğütme İstemiyorum)
  2. Filtre Kahve Makinesi,
  3. Espresso (Öğütülmüş),
  4. French Press,
  5. Moka Pot,
  6. Hario V60,
  7. Aeropress,
  8. Metal Filtre,
  9. Chemex – Pour Over.

Tercih belirtilmemesi halinde öğütülmemiş çekirdekler gönderilecektir ve tarafınızdan öğütülmesi veya değirmen olan bir yerde öğüttürülmesi gerekecektir.

Devamını Göster
₺189.00
Honduras San Marcos Yöresel Kahve 500 gr.

Yiyecek alımınızı azaltır ve harcadığınızdan daha az kalori tüketirseniz veya daha fazla egzersiz yapıp daha fazla kalori yakarsınız, vücudunuz yağ depolarının bir kısmını yakacaktır.
Yiyecek alımınızı azaltır ve harcadığınızdan daha az kalori tüketirseniz veya daha fazla egzersiz yapıp daha fazla kalori yakarsınız, vücudunuz yağ depolarının bir kısmını yakacaktır.
Pexels

Egzersiz Denklemi

Amerikan hükumetinin mevcut egzersiz önerisi günlük 1 saat orta-yüksek şiddette egzersiz yapılması ama Amerikalıların %25'inden daha azı bu öneriyi uygulayabiliyor. Günlük yaşantımız hareket etmek için bize pek fazla fırsat sunmuyor. Beden eğitimi derslerinin azalması nedeniyle çocuklar okulda yeterli egzersiz yapamamaktadır. Birçok kişi işe arabayla gelip günün çoğunu bilgisayar başında oturarak geçirmektedir. Uzun saatler çalıştığımız için spor salonuna gitmek, spor yapmak veya başka şekillerde egzersiz yapmak için zaman bulmakta zorlanıyoruz.

Yerel dükkana yürümek ve alışveriş poşetlerimizi taşımak yerine; girişe yakın park ettiğimiz arabamıza alışveriş arabası ile taşıdığımız poşetlerimizi koyarak tek duraklı mega alışveriş merkezlerine gidiyoruz. Elektrikli süpürgelerin, bulaşık makinelerinin, yaprak toplama makinelerinin ve diğer birçok cihazın yaygın kullanımı günlük işlerin neredeyse tüm fiziksel eforunu alıyor ve obezitenin nedenlerinden birini oluşturuyor.

Televizyon Tehlikesi: Hareketsiz Atıştırma

Ortalama bir Amerikalı günde yaklaşık dört saat televizyon izliyor, bazı çalışmalara göre bu alışkanlık aşırı kilo veya obezite ile bağlantılı. Amerikan yetişkinlerinin sağlığını izleyen uzun süreli bir çalışma olan Ulusal Sağlık ve Beslenme İnceleme Araştırması'ndan elde edilen veriler, aşırı kilolu ve obez insanların normal kilolu insanlara göre televizyon izlemeye ve video oyunları oynamaya daha fazla zaman harcadığını ortaya koydu. Günde iki saatten fazla televizyon izlemek, çocuklarda (üç yaşından küçüklerde bile) aşırı kilo riskini artırıyor.

Sorunun bir kısmı da insanların egzersiz yapmak veya daha fazla kalori yakmayı sağlayan başka aktiviteler yapmak yerine televizyon seyretmeyi tercih etmesi olabilir (Televizyon izlemek uyumaktan sadece biraz daha fazla, dikiş veya okuma gibi diğer hareketsiz uğraşlara kıyasla ise daha az kalori yakar). Ayrıca yemek reklamları da önemli bir rol oynuyor olabilir. Ortalama bir saat süren televizyon programında, insanları yemeye teşvik eden yaklaşık 11 yiyecek ve içecek reklamı vardır. Araştırmalar, televizyon karşısında yemek yemenin insanları özellikle yağdan daha fazla kalori almaya teşvik ettiğini gösteriyor. Çocukların izledikleri televizyon miktarını sınırlayan bir çalışma, bu uygulamanın kilo vermelerine yardımcı olduğunu gösterdi ancak televizyon izlemediklerinde daha aktif hale gelmeleri nedeniyle değil; aradaki fark çocukların televizyon seyrederken hareketsiz oldukları diğer aktivitelere göre daha fazla atıştırmalık yemeleriydi.[2]

Günün 24 saati televizyon haberlerinde, rastgele şiddet eylemlerine ilişkin gittikçe sıklaşan raporlar duyuyoruz. Bu da stres seviyemizi artırıp bizi daha fazla yemeye iten etkenlerden biri olabilir.
Günün 24 saati televizyon haberlerinde, rastgele şiddet eylemlerine ilişkin gittikçe sıklaşan raporlar duyuyoruz. Bu da stres seviyemizi artırıp bizi daha fazla yemeye iten etkenlerden biri olabilir.
Deutsche Welle

Stres ve İlgili Sorunlar

Obezite uzmanları artık Amerikan toplumunun birçok farklı yönden onları kilo almaya ittiğine inanıyor. Bunların başında stres faktörü geliyor.[1] Örneğin bu günlerde uzun saatler çalışmak ve daha kısa veya daha az sıklıkla tatil yapmak gayet olağan. Pek çok ailede her iki ebeveyn de çalışıyor, bu da ailelerin birlikte alışveriş yapıp sağlıklı yiyecekler hazırlayarak bunları beraber yiyebilmek için yeterli zamanlarının olmamasına sebep oluyor. Günün 24 saati televizyon haberlerinde, çocuk kaçırma ve rastgele şiddet eylemlerine ilişkin gittikçe sıklaşan raporlar duyuyoruz ve bu da stres seviyemizi artırıyor. Ayrıca ebeveynleri, çocuklarının bisikletlerini sürüp parkta oyun oynamalarına izin verme konusunda daha isteksiz hale getiriyor. Ebeveynler, çocuklarını randevulu ve yapılandırılmış aktiviteler oynamaya yönlendiriyor, bu da çocuklar için daha az hareket ve ebeveynler için daha fazla stres anlamına geliyor. Zaman baskısı -okul, iş veya aile yükümlülükleri- çoğu zaman insanları koşarken yemeye ve uykudan ödün vermeye yönlendiriyor ve her ikisi de kilo alımına sebep olabiliyor.

Bazı araştırmacılar düzensiz ve ayaküstü yemek yemenin de obezitenin nedenlerinden biri olabileceğini düşünüyor. Nörolojik kanıtlar beynimizin biyolojik saatinin -yani vücudumuzdaki diğer birçok günlük ritmi kontrol eden ritim düzenleyicilerin- açlık ve tokluk sinyallerini düzenlemeye yardımcı olabileceğini gösteriyor. İdeal olarak bu sinyaller kilomuzu sabit tutuyor. Bu sinyaller vücut yağımız belirli bir düzeyin altına düştüğünde veya daha fazla vücut yağına ihtiyacımız olduğunda (örneğin hamilelik sırasında) bizi yemeye, tok hissettiğimiz zamandaysa yemeyi bırakmaya yönlendiriyor. Beynin ritim düzenleyicisi ile hipotalamustaki iştah kontrol merkezi arasındaki yakın bağlantılar, bize açlığın ve tokluğun geçici işaretlerden etkilendiğini düşündürür. Düzensiz yeme sorunları bu bağlantıları bozabilir ve etkilerini azaltarak dolaylı yoldan obeziteye sebep olabilir.

Benzer şekilde araştırmalar ne kadar az uyursanız kilo almanızın o kadar olası olduğunu gösteriyor. Nitelikli uykunun yetersizliği, vücudun iştahı ve açlığı kontrol eden hormonlarını bozma eğiliminde olduğundan obezitenin başka bir sebebi olabilmektedir. Araştırmacılar, 2004'te 1000 kişiden fazla gönüllüyle yapılan bir araştırma sonucunda, 8 saatten az uyuyan insanlarda 8 saatten çok uyuyanlara göre daha fazla vücut yağı olduğunu görmüşlerdir. Bu durum, insanların daha kilolu olmalarına sebep olmaktadır.

Stres ve nitelikli uykunun yetersizliği, psikolojik sağlıkla da (mutsuz ve endişeli anlarda cipsler ve çikolatalarla karnını dolduranların da onaylayacağı üzere) iştah ve beslenme şekliyle de yakından ilgili. Araştırmalarda da depresyon, anksiyete veya diğer duygusal bozukluklara sahip bazı insanların daha fazla yemek yediği kanıtlanmıştır. Aynı zamanda obezite ve aşırı kilo, insanları duygusal bozukluklara itmektedir. Tekrar tekrar kilo vermeye çalışıp başarısız olursanız ya da verdiğiniz kiloların hepsini geri alırsanız bu cebelleşme zamanla anksiyete ve depresyonu tetikleyebilecek korkunç bir hüsrana sebep olabilmektedir. Giderek artan duygusal zorluklara bağlı olarak, obeziteye daha fazla yol açan bir döngü gelişebilir.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
31
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

İçerikle İlgili Sorular
Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 20
  • Merak Uyandırıcı! 6
  • Muhteşem! 3
  • Üzücü! 3
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • İnanılmaz 1
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Harvard Health Publishing | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 05/12/2022 08:17:01 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9553

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Cinsiyet Araştırmaları
Beyaz
Kök Hücre
Irk
Çiftleşme
Yeme
İnsanın Evrimi
Etoloji
Besin Değeri
Halk Sağlığı
Kedigiller
Retrovirüs
Sahte
Köpekbalığı
Video
Komplo
Maske Takmak
Yapay Zeka
Böcek
Seçilim
İklim
Amerika
Davranış
Savunma
Hukuk
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
H. Üniversitesi, et al. İnsanlar Neden Şişmanlıyor?. (20 Kasım 2020). Alındığı Tarih: 5 Aralık 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/9553
Üniversitesi, H., Kaya, G., Özdil, A. Ş. (2020, November 20). İnsanlar Neden Şişmanlıyor?. Evrim Ağacı. Retrieved December 05, 2022. from https://evrimagaci.org/s/9553
H. Üniversitesi, et al. “İnsanlar Neden Şişmanlıyor?.” Edited by Ayşegül Şenyiğit Özdil. Translated by Gülay Kaya, Evrim Ağacı, 20 Nov. 2020, https://evrimagaci.org/s/9553.
Üniversitesi, Harvard. Kaya, Gülay. Özdil, Ayşegül Şenyiğit. “İnsanlar Neden Şişmanlıyor?.” Edited by Ayşegül Şenyiğit Özdil. Translated by Gülay Kaya. Evrim Ağacı, November 20, 2020. https://evrimagaci.org/s/9553.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.