Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Ejderha Adamı (Homo longi): Bize, Neandertaller'den Bile Yakın Akraba Olan Yeni Bir İnsan Türü Keşfedilmiş Olabilir!

Ejderha Adamı (Homo longi): Bize, Neandertaller'den Bile Yakın Akraba Olan Yeni Bir İnsan Türü Keşfedilmiş Olabilir!
8 dakika
9,709
  • Evrimsel Biyoloji
  • Paleontoloji

1933 yılında Çin'in kuzeydoğusundaki Heilongjiang bölgesindeki Harbin kenti yakınlarındaki Songhua Nehri'nde inşa edilen Dongjiang Köprüsü inşaatında çalışan bir taşeron işçi, inşaat kazısı sırasında gizemli bir kafatası fosili keşfetmişti. Bu keşif, 1929 yılında keşfedilen meşhur Peking Adamı fosilinin keşfinden hemen sonrasına denk geliyordu ve bu nedenle işçi, keşfettiğinin antropolojik olarak önemli olabileceğini düşünerek, fosili terk edilmiş bir kuyu içinde saklamaya karar verdi. Ömrü boyunca bölgesinde bol miktarda politik çalkantı yaşayan işçi, ölümünden kısa bir süre önce 3. kuşak ailesine fosilden bahsetti ve aile, 2018 yılında fosilin yerini bulup, kafatasını çıkarmayı başardılar. Sonrasındaysa Hebei GEO Üniversitesi'nden paleontoloji profesörü Dr. Ji Qiang, uzun tartışmalar sonucunda bu önemli fosilin üniversitelerinin müzesine bağışlanması konusunda aileyi ikna etti.[1]

Harbin Kenti
Harbin Kenti
The Innovation

Her ne kadar kare şeklindeki göz yuvarları, geniş ağzı, kalın kaş kemerleri ve büyük dişleriyle neredeyse kusursuz bir şekilde korunmuş olsa da o dönemde hiç kimse, bu kafatasının hangi türe ait olduğunu tespit edememişti - bu özellikler, onu "insana benzer" yapıyordu ama "Homo sapiens" diyebilmemiz için oldukça eşsiz yapıdaydı.[2] Bulunan fosilin kafatası, Homo sapiens ve diğer insan türlerinden daha iriydi; ancak beyin büyüklüğü insanınki ile büyük oranda aynıydı. Yıllar süren titiz incelemeler sonucunda, sadece bu fosili analiz eden 3 ayrı akademik makale The Innovation dergisinde yayınlandı.[3], [4], [5]

Tüm Reklamları Kapat

Fosil türe yeni bir isim de verildi: Homo longi ya da popüler ismiyle Ejderha Adamı. Bu ismin verilmesinin nedeni, fosilin keşfedildiği Hei-long-jiang (黑龍江) bölgesinin Mandarin'de "Siyah Ejderha Nehri" anlamına gelmesidir. Bu fosili önemli kılan ise, türün bize bugüne kadar yaşamış en yakın akrabamız olduğu düşünülen Neandertaller'den bile daha yakın bir tür olma ihtimalidir. Londra Doğa Tarihi Müzesi'nden Prof. Dr. Chris Stringer şöyle diyor:

Bunun, son 50 yılda yapılmış en önemli keşiflerden biri olduğunu düşünüyorum. Fosil, gerçekten çok iyi korunmuş halde.

Fosilin Anatomisi

H. longi, düşük ve uzun bir kafatası, geri çekilmiş alın, aşırı geniş üst yüz, genişlemiş bir burunla uyumlu şekilde büyük bir burun açıklığı (ki bu, muhtemelen soğuk havaya yönelik edinilmiş bir evrimsel adaptasyon), büyük ve kare göz yuvaları, şişmiş ve kalın kaş sırtları (supraorbital torus), düşük ve düz elmacık kemikleri (zigomatik kemik), geniş bir damak ve büyük diş yuvaları (geniş bir ağza eşittir) ve geniş bir kafatası tabanı ile karakterizedir.

Tüm Reklamları Kapat

Harbin kafatası aynı zamanda mutlak uzunluk (kraniyal uzunluk ve nazo-oksipital uzunluk) ve supraorbital torus uzunluğu açısından bugüne kadarki en büyük arkaik insan kafatasıdır. H. longi ayrıca, modern insanlar ve Neandertaller hariç, bilinen tüm insan soylarının aralığının üzerinde, kabaca 1.420 cc düzeyinde, büyük bir beyne sahipti. Bununla birlikte, yörünge sonrası daralma (gözlerin hemen arkasındaki beyin zarının daralması, frontal lob ile eşdeğerdir, modern insanlarda yoktur) H. longi'de, daha arkaik H. heidelbergensis kadar olmasa da Neandertallerden daha gelişmiştir.

Genel olarak, kafatasının arkasındaki oksipital kemik, daha eski H. erectus ve H. heidelbergensis popülasyonlarında ve hatta daha sonraki Neandertallerde yaygın olduğu gibi, herhangi bir kayda değer çıkıntı, tori veya büyük bükülme olmamasına rağmen, bir dizi arkaik özelliği korur. Modern insanların veya Neandertallerin aksine, başın üstündeki parietal kemikler önemli ölçüde genişlemez veya çıkıntı yapmaz. Yüz, çok geniş olmasına rağmen, oldukça düzdür (azaltılmış orta yüz prognatizmi) ve bu hâli; modern insanlarda, çok daha eski Homo öncüllerinde ve diğer Orta Pleistosen Çin örneklerinde sergilenen duruma benzemektedir. H. longi kafatasının arkaik ve türetilmiş özelliklerin mozaik morfolojisi, Afrika'dan H. sapiens'e miras kalan en eski örneklerden bazılarıyla, özellikle Jebel Irhoud ve Eliye Springs fosilleriyle yakınsamaktadır. Fosili ilk tanımlayan kişiler, Harbin kafatasının Xiahe çene kemiği ile yakın bir ilişki içinde olduğuna karar verdikleri için, H. longi'nin diğer arkaik insanlar gibi bir çeneden yoksun olduğuna inandılar, ancak fosilin alt çenesi bulunabilmiş değildir ve dolayısıyla bir yargıya varmak zordur.

Araştırmacılar, kafatasının inanılmaz sağlamlığına ve boyutuna, dikişlerin kapanmasına ve diş aşınmasının derecesine bakılırsa, Harbin kafatasının 50 yaşından küçük bir erkeği temsil ettiğini düşünmektedirler. Bireyin bulunduğu kuzey enlemden ve Neandertaller, Denisovalılar ve erken modern insanlardan elde edilen genetik materyalden yola çıkarak, H. longi'nin de koyu ten, saç ve göz rengine sahip olduğunu tahmin etmekteler. Kapak fotoğrafı ve aşağıdaki rekonstrüksiyon da, bu tahminlere dayanarak hazırlanmıştır.

Reklam
Yılbaşı indirimi başladı! NordVPN’de %63 indirim
1 ve 2 yıllık planlarla 3 ay ÜCRETSİZ kullanın
  • Önde gelen VPN hizmetini edinin
  • Dosya indirirken kötü amaçlı yazılımları tespit edin
  • Parolalarınızı ve dosyalarınızı koruyun
Fırsatı Yakalayın
30 günlük para iadesi garantisi

Fosilin İsmi, Yaşadığı Dönem ve Tarihlendirme Sorunları

2018'de başlayan ve Çin, Avustralya ve İngiltere'den bilim insanlarının ortaklığıyla sürdürülen araştırmalar, kısa bir süre içinde fosilin yaşını önceden tahmin edilen 400.000 ila 200.000 yıl öncesinden biraz daha yakına, günümüzden 146.000 yıl öncesine tarihlemeyi başardı (bunun için uranyum tarihleme yöntemi kullanıldı).

Bu tarih, Dünya'da günümüzdekinin aksine yaşayan tek insan türünün olmadığı, aralarında Homo neanderthalensis gibi ikonik insan türleri de dahil birden fazla Homo türünün yaşadığı bir döneme denk gelmektedir. Pleistosen buzullaşması (Buz Çağları) dönemine denk gelen bu tarih, Dünya'nın sürekli olarak soğuk buzul dönemlerinden daha sıcak buzullar-arası dönemlere doğru gidip geldiği bir zaman aralığıdır. 300 ila 130 bin yıl önceki bu dönem, Sondan Bir Önceki (Penultimate) Buzul Dönemi'ni kapsar ve permafrost bölgesi, Harbin'in çok ötesine kadar güneye uzanmış olabilir (permafrost aktivitesinin göstergeleri çok eski zamanlarda eksik olsa da).[6] Benzer şekilde, Orta Pleistosen sonlarında Kuzeydoğu Çin, soğuk, bozkır ortamına adapte olmuş bir hayvan topluluğu olan Mammuthus-Coelodonta Faunasına, özellikle de yünlü mamut ve yünlü gergedanlara ev sahipliği yapıyordu.[7] Dongjiang yöresinde yünlü mamutun yanı sıra dev geyik Sinomegaceros ordosianus, Przewalski atı, geyik, Bubalus wansjock türü bufalolar ve boz ayı da bulunmaktaydı.

Filogenetik ve biyocoğrafi analizler.
Filogenetik ve biyocoğrafi analizler.
The Innovation

Tarihlendirme kolay olmadı, çünkü fosilin yeri değiştirilmişti ve dolayısıyla jeolojik bağlamından koparılmıştı. 2021 yılında Çinli jeolog Qinfeng Shao ve ekip arkadaşları, X-ışını flüoresan taraması, nadir toprak elementi ve strontium izotopu analizlerini kullanarak bu kafatasından ve yine köprü inşaatı kalıntılarından çıkarılan diğer bazı memeli fosillerini inceledi. Bu sayede, bu kemiklerin neredeyse hepsinin Dongjian'ın toprak seviyesinin 12 metre altında, Yüksek Huangshan Formasyonu'nun 30 metre altına gelen mesafeye, yani günümüzden 309.000 ila 138.000 yıl öncesine ait kayaçlara denk geldiğini tespit ettiler.

Sonrasında yapılan doğrudan uranyum-toryum tarihleme yöntemi sayesinde, kemiğin farklı bölgelerinin 62.000 yıl ila 296.000 yıl arasında değiştiği keşfedildi. Bu geniş aralığın nedeninin, uranyum sızması olduğu düşünülüyor. Elde edilen verilerin istatistiki olarak analiz edilmesi sonucundaysa, fosilin yaşadığı en olası tarihin 146.000 yıl öncesi olduğu tespit edildi. Bu sayı, değişmeye açık; ancak şu anda yapılabilen en iyi tespit bu.

Denisova İnsanlarına Ait Olabilir mi?

Tabii ki bu türden önemli ve büyük taksonomik keşifler ve iddialar, hiçbir zaman akademik bir kavga olmaksızın gelmez: Daha şimdiden bazı uzmanlar, keşfin yeni bir insan türüne ait olmadığını ileri sürüyorlar. Ancak onların iddiası da yeni bir tür keşfetmek kadar heyecan verici: Keşfedilen kafatası, insanın çok yakın bir akrabası olduğu bilinen Denisova İnsanlarına (Denisovanlar) da ait olabilir!

Tüm Reklamları Kapat

Araştırmacılar, oldukça titiz bir çalışma sergilemişti: Öncelikle bilgisayar destekli bir analizle, kafatasında 600'den fazla özelliğin nicel ölçümü yapıldı (örneğin kaş kemeri uzunluğu ve kalınlığı, 20 yaş dişlerinin varlığı/yokluğu gibi). Sonrasında bu özellikler, bugüne kadar benzer şekilde sınıflandırılmış diğer Homo cinsine ait 95 ayrı kafatasından, çenesinden, dişlerinden elde edilen 55 özellikle kıyaslandı. Bilgisayar modeli, bu veriler ışığında bir evrim ağacı çıkarmayı başardı ve tüm bu fosilleri 4 kategoriye bölebileceğimizi gösterdi: Yeni fosil, günümüzden 789.000 ila 130.000 yıl kadar önce yaşanan bir insan türü dallanmasının bir parçası gibi gözüküyordu.

Analiz edilen 55 operasyonel taksonomik birimin filogenetiği
Analiz edilen 55 operasyonel taksonomik birimin filogenetiği
The Innovation

Bu küme içinde yeni fosil, özellikle de Tibet Platosu'ndaki Xiage Mağarası'ndan çıkarılan bir çene kemiğiyle benzerlik gösteriyordu. Bu kemikten elde edilen proteinler ve mağaradaki antik DNA kalıntıları, o kemiğin büyük ihtimalle Denisovan olduğunu gösteriyordu. Denisovalılar, Neandertaller'in yakın bir akrabasıdır ve Siberya'daki Denisova mağarasında 280.000 ila 55.000 yıl önce arasında yaşamışlardır. Günümüzde yaşayan insanların genlerine de bazı genleri miras bırakmışlardır - yani insanlar, Denisovalılarla da çiftleşmiştir. Ne yazık ki Denisovalılara ait antik DNA kalıntılarımız olmasına rağmen, bir türlü sağlam bir fosil bulmayı başaramamıştık: Bugüne kadar sadece bir küçük parmak kemiği, biraz diş ve kırık bir kafatası kemiği bulabilmiştik. İşte bu Ejderha Adamı, belki de nihayet Denisova kemiklerine yönelik eksiğimizi kapatabilir.

En olası atasal yayılım tahminleri ve Pleistosen Homo türleri/popülasyonları için yayılım olayları
En olası atasal yayılım tahminleri ve Pleistosen Homo türleri/popülasyonları için yayılım olayları
The Innovation

Akademisyenler de makalelerinde bulgularının bir Denisova kemiği olabileceğini kabul ediyorlar; ancak ekip, henüz bu kafatasından DNA veya protein çıkarmaya çalışmadılar; çünkü bu sırada kafatasını veya dişleri kırmak istemediklerini belirtiyorlar. Nihayetinde yapılacak olan bu tür bir analiz, net bir sonuca ulaşmamızı sağlayabilir. Öte yandan, bu sırada yapılan analizler, Çin'den çıkarılan fosil kümelerinin Homo sapiens'e Neandertaller'den daha yakın olduğunu gösterdi. Ni, şöyle diyor:

Neandertaller'in türümüze en yakın insan türü olduğu geniş bir şekilde kabul görmektedir. Ancak bizim keşfimiz, Homo longi türünün Homo sapiens'in gerçek kardeş türü olduğunu göstermektedir.
Homo longi (Ejderha Adamı)
Homo longi (Ejderha Adamı)
The Innovation

Araştırma yöntemlerini eleştirenler de yok değil. Örneğin Max Planck Evrimsel Antropoloji Ensitütüsü'nden paleoantropolog Jean-Jacques Hublin, şöyle anlatıyor:

Analizlerini gördüğümde neredeyse sandalyemden düştüm. Bu fosilin Xiahe çene kemiğiyle benzer olduğu sonucuna nasıl vardılar anlamadım, çünkü çıkarılan iskeletin bir çene kemiği yok ve dolayısıyla kıyaslanmaları mümkün değil. Ayrıca DNA çalışmaları, Neandertaller'in insanlara Denisovalılar'dan daha yakın olduğunu gösteriyor. Eğer Xiahe çene kemiği Denisovalılar'a aitse ve yeni fosil de gerçekten bu çene kemiğiyle benzer deniyorsa, o durumda bu kafatasının en yakın akrabası Neandertaller olacaktır, biz Homo sapiens değil.

İspanya'da bulunan Ulusal İnsan Evrimi Araştırma Merkezi'nden paleoantropolog María Martinón-Torres ise şöyle diyor:

Bu kafatasına yeni bir isim vermeye çalışmak için çok erken. Hele ki fosilin bağlam yoksunluğu ve veri setindeki çelişkiler düşünülecek olursa.
Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
22
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 29
  • Tebrikler! 23
  • Bilim Budur! 14
  • İnanılmaz 10
  • Merak Uyandırıcı! 10
  • Umut Verici! 8
  • Güldürdü 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ Hebei GEO University. Significant Scientific Discovery: The First Homo Heidelbergensis Type Fossil In China-河北地质大学. (13 Eylül 2018). Alındığı Tarih: 26 Haziran 2021. Alındığı Yer: Hebei GEO University | Arşiv Bağlantısı
  • ^ A. Gibbons. Stunning ‘Dragon Man’ Skull May Be An Elusive Denisovan—Or A New Species Of Human. (25 Haziran 2021). Alındığı Tarih: 26 Haziran 2021. Alındığı Yer: Science | Arşiv Bağlantısı
  • ^ J. Qiang. (2021). Late Middle Pleistocene Harbin Cranium Represents A New Homo Species. The Innovation. doi: 10.1016/j.xinn.2021.100132. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ X. Ni. (2021). Massive Cranium From Harbin In Northeastern China Establishes A New Middle Pleistocene Human Lineage. The Innovation. doi: 10.1016/j.xinn.2021.100130. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Q. Shao. (2021). Geochemical Provenancing And Direct Dating Of The Harbin Archaic Human Cranium. The Innovation. doi: 10.1016/j.xinn.2021.100131. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ H. Jin, et al. (2020). Quaternary Permafrost In China: Framework And Discussions. Quaternary, sf: 32. doi: 10.3390/quat3040032. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ R. Kahlke. (2014). The Origin Of Eurasian Mammoth Faunas (Mammuthus–Coelodonta Faunal Complex). Quaternary Science Reviews, sf: 32–49. doi: 10.1016/j.quascirev.2013.01.012. | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/01/2023 03:14:33 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10645

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Böcekler
Antibiyotik
Ergen
Maske Takmak
Canlı
Grip
Ekonomi
Yiyecek
Evrim Teorisi
Koruma
Yeme
Yapay Zeka
İspat Yükü
Yok Oluş
Avrupa
Atom
Kütle
Hekim
Nöron
Sahtebilim
Bakteri
Böcek
Klinik Mikrobiyoloji
Antik
Nükleik Asit
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı. Ejderha Adamı (Homo longi): Bize, Neandertaller'den Bile Yakın Akraba Olan Yeni Bir İnsan Türü Keşfedilmiş Olabilir!. (26 Haziran 2021). Alındığı Tarih: 29 Ocak 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/10645
Bakırcı, Ç. M. (2021, June 26). Ejderha Adamı (Homo longi): Bize, Neandertaller'den Bile Yakın Akraba Olan Yeni Bir İnsan Türü Keşfedilmiş Olabilir!. Evrim Ağacı. Retrieved January 29, 2023. from https://evrimagaci.org/s/10645
Ç. M. Bakırcı. “Ejderha Adamı (Homo longi): Bize, Neandertaller'den Bile Yakın Akraba Olan Yeni Bir İnsan Türü Keşfedilmiş Olabilir!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 26 Jun. 2021, https://evrimagaci.org/s/10645.
Bakırcı, Çağrı Mert. “Ejderha Adamı (Homo longi): Bize, Neandertaller'den Bile Yakın Akraba Olan Yeni Bir İnsan Türü Keşfedilmiş Olabilir!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, June 26, 2021. https://evrimagaci.org/s/10645.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.