Evrim Ağacı

Denisova Mağarası: Hangi Tür, Ne Zaman Bu Mağarada Yaşadı?

Denisova Mağarası: Hangi Tür, Ne Zaman Bu Mağarada Yaşadı? University of Oxford

Bu yazı, Forbes isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

İnsan evrimi tarihi için ileri seviyede bir öneme sahip olan Denisova Mağarası, Altay Dağlarının eteklerinde yer alıyor. Bu mağara, 300 bin yıldan fazla bir süre boyunca farklı insan türlerine ev sahipliği yaptı. Mağarada yaşamış olan hominin türleri, Neandertalleri, Denisovanları ve bazı modern insan gruplarını içeriyor. 2018 yılında yayınlanan bir makalede, Neandertal anne ve Denisovan babaya sahip olan bir çocuğun DNA'sının bu mağarada bulunduğu duyurulmuştu.*

Denisovanlar ve Neandertallerin genetiklerine dair birçok şey biliyoruz, fakat tarihleriyle ilgili henüz cevapsız kalan sorular var. Önemli sorulardan biri: "Denisova Mağarası'nda ne zaman, neler oldu?". İlginç bir şekilde elimizde bu mağarada kimin ne zaman yaşadığına ve bu grupların eşzamanlı yaşayıp yaşamadığına dair çok az veri var.

Soru her ne kadar basit görünse de, bunu cevaplayabilmek oldukça zor. Bulunan kemiklerin çoğu, karbon-14 tarihlendirme metodunun üst limiti olan 50 bin yıldan daha eski tabakalarda bulundu. Bunun dışında, oyuklar açan hayvanlar ve coğrafı süreçler nedeniyle mağaranın tabakalarının oldukça karışmış olduğu da belirlendi. Bütün bu zorluklara rağmen geçtiğimiz günlerde Nature dergisinde Jacobs ve arkadaşları (2019) ve Douka ve arkadaşları (2019) tarafından mağaranın kronolojisini çözmek konusunda önemli bir yol kat eden iki makale yayınlandı.

Jacobs ve ekibi, mağaranın Pleistosen Dönemi'e ait yataklarının karmaşık stratigrafisini belirlemek için termolüminasans tarihlendirme metodunu kullandılar. Toprağında fosil ve DNA bulunan tarihlendirilmiş tabakalarla da ilişkilendirerek, Denisovanların mağarada en azından 200 bin yıl önce de yaşıyor olduklarını ve 55 bin yıl öncesine kadar muhtemelen yaşamış olduklarını belirlediler. Neandertaller ise mağarada 190 bin ila 100 bin yılları arasında yaşamışlardı. Topraktan elde edilen Denisovan ve Neandertal DNA'larının tarihlendirilmesi, bu iki türün aynı dönemlerde mağarada bulunmuş olma olsılığını doğrular nitelikte.

Diğer araştırmayı yapan grup, Douka ve ekibi ise radyokarbon tarihlendirme metodunu kullanarak günümüze daha yakın (Geç Orta ve Üst Paleolitik) tabakalarını ve bazı kemik kalıntılarını incelediler, Ayrıca, birden fazla tarihlendirme metodundan (radyokarbon, termolüminesans ve genetik) gelen verileri de kendi verileriyle birleştirdiler. Bulguları, Jacobs ve ekibini destekler nitelikteydi. Neandertaller bir süre sonra bu mağarada yaşamayı bıraktılar, fakat Denisovanlar en azından 76,200-51,600 yıl öncesine kadar yaşamayı sürdürdüler. İlginç bir nokta ise, Douka ve arkadaşları, modern insanlar ile Denisovanlar arası yaşanan çiftleşmenin bu tarihten daha sonra gerçekleşmiş olabileceğini (yaklaşık 54,000-31,000 yıl önce), bu nedenle bu çiftleşme olayına farklı bir Denisovan grubunun dahil olmuş olabileceğini vurgulamaları.

Modern insan kalıntılarına gelecek olursak, Altay bölgesinde henüz Üst Paleolitik'e tarihlendirilen insan kalıntısına rastlanmadı, sadece kemik kolyeler ve taş aletler gibi bazı insan yapımı objeler bulundu. Bu eserler Dauka ve ekibi tarafından 49 bin ila 34 bin yıl öncesine tarihlendirildi. Ayrıca, Batı Sibirya'da bulunan bir modern insan olan Ust'-Ishim insanı (47,000-43,000 bin yıl öncesi) ve modern insanlara ait eserler ile aynı döneme tarihlendirilmiş Denisovanlara ait eserlere de rastlandı. Fakat şimdilik bu eserleri kimin yapmış olduğunu kesin olarak bilmiyoruz. Çünkü bu tür bir kültür bu iki grup arasında paylaşılmış da olabilir. İleride arkeologlar ve genetikçilerin işbirliğiyle yapılacak çalışmalar bu durumu da aydınlığa kavuşturabilir.

*Neandertal-Denisovan melezi ile ilgili yazımızı okumak isterseniz tıklayınız.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Çeviri Kaynağı: Forbes | Arşiv Bağlantısı
  • Jennifer Raff. New Dates Reveal Which Ancient Hominins Were Living In Denisova Cave, And When. (2019, Şubat 02). Alındığı Tarih: 09 Şubat 2019. Alındığı Yer: Forbes | Arşiv Bağlantısı
  • Zenobia Jacobs, et al. (2019). Timing Of Archaic Hominin Occupation Of Denisova Cave In Southern Siberia. Nature | Arşiv Bağlantısı.
  • Katerina Douka, et al. (2019). Age Estimates For Hominin Fossils And The Onset Of The Upper Palaeolithic At Denisova Cave. Nature | Arşiv Bağlantısı.

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/05/2020 10:45:33 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7604

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Güncel
Ortak Ata
Oyun Teorisi
Retrovirüs
Vegan
Sağlık Bakanlığı
Genler
Gıda
Ekoloji
Anne
Büyük Patlama
Olasılık
İstatistik
Neandertal
İnsanlık
Doğal
Uyku
İmmünoloji
Evrim Ağacı Duyurusu
Hekim
Hafıza
Evrim
Kuyruksuz Maymun
Sürüngen
Psikiyatri
Karanlık Madde
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“20. yüzyılın sonunda makinalara bakış açımız öylesine değişecek ki, onların düşünebildiğinden söz ettiğinizde garipsenmeyeceksiniz.”
Alan Turing
Geri Bildirim Gönder