Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Şiddeti Kategorize Etmek ve Hak Ayrımcılığı Meselesi

Taksonomik Bakış Açısı, Ayrıntılı Sorunları Çözmemize Nasıl Yardım Eder?

Şiddeti Kategorize Etmek ve Hak Ayrımcılığı Meselesi Pixels
Karolina Grabowska
6 dakika
339
  • Blog Yazısı
Blog Yazısı
Tüm Reklamları Kapat

Günlük hayatta birçok şiddet olayı ile karşılaşıyoruz. Kadına şiddet, erkeğe şiddet, çocuğa şiddet, hayvana şiddet, doğaya şiddet, eşcinsellere şiddet, siyahilere şiddet; fiziksel şiddet, sözlü şiddet, psikolojik şiddet ve daha nicesi...

Bu şiddeti ortadan kaldırmak için kullanılan yasal hakları kategorize ettiğimizde ilginç bir tepki gelebiliyor:

Şiddet, şiddettir. Ayrımcılık Yapmayın.

Bir kategoriye sunulan itirazlar bütün kategoriler için de aynı olduğundan burada "kadına şiddet" üzerinden gideceğim. Kadın haklarını savunanlar derken bu kategorizasyonu savunanlardan, kadına şiddet uygulayanlar derken ise bu hakları yerle bir edenlerden bahsediyorum. Şiddet kelimesini her türlü haksızlığı, adaletsizliği, eşitsizliği kapsayan bir anlamda kullanıyorum. Şimdi, bu itirazın gerekçesine gelelim:

Tüm Reklamları Kapat

Kadına şiddetten bahsederken toplumsal cinsiyet eşitliği istiyorsunuz. Yani toplumsal cinsiyetlere eşit olarak bakılmasını, fırsat eşitliği sağlanmasını istiyorsunuz. Toplumsal cinsiyete göre ayrımcılık yapılmamasını istemenize rağmen "kadına şiddet" diyerek gereksiz bir ayrım yapıyorsunuz.

Bu itiraz ilk bakışta haklı görünüyor olabilir ancak itirazda "ayırmak" eylemi, yüklü bir biçimde "kötü" anlamda kullanılmıştır. Eğer ki kadına şiddete karşı kadın haklarını savunanlar, kadınların haklarını diğerlerine göre üstün görüyorsa bu "kötü niyetli bir ayrım"dır. Ancak ayırmak olarak nitelendirilen bu eylem, durumları kategorize etmek için kullanılıyorsa alt kategoriler, ana kategoriden niteliksel olarak farklı değildir. Sadece bir yapıyı veya sorunu daha kolay anlamak için o konuya yakınlaştırma yapılmıştır.

Sorunları Çözmek için Taksonomik Bakış Açısı

Aslında şiddeti kategorilere ayırmak, canlılığı taksonomik birimlere ayırmak gibidir. Sınıflandırma, gruplara ayırma, kategorilendirme anlamsız sebeplerle yapılırsa kutuplaştırmaya sebep olabilir ve bu durum kötü sonuçlar doğurabilir. Bunu Sosyal Kimlik Teorisi'nde görüyoruz. Ama gördüğümüzün sadece kötü sonuçlar olmadığını unutmamalıyız. Eğer kategorizasyon, doğru bir şekilde yapılırsa sorunu çözmeyi sağlar.

Taksonomide aşağı inildikçe türlerin ayrıntıları artar. Yukarı çıkarsanız daha "genel özelliklerle" karşılaşırsınız. "Hayvan, hayvandır." diyebilirsiniz. Bu önerme totolojik de olsa doğrudur. Zaten "modern insan"ın homo sapiens türü olduğundan bahsettiğinizde insanı hayvanlardan ayrı bir aleme koymuş olmazsınız. İnsanın özelliklerini daha iyi anlamak için insanın taksonomisine doğru yakınlaştırma yapmış olursunuz. Taksonomik özellikler sistematiktir. Hayvan deyince genel hatları anlarsınız ancak sistematik özelliklerde özele doğru gittikçe ayrıntıların tıpkı bir evrim ağacı gibi dallanıp budaklandığını fark edersiniz. İnsanlar ile ilgili sistematik bir sorunla karşılaştığınızda hayvanlar taksonu size ana hatları ile genel bir bilgi sağlayabilir. Ancak sorunu genelleştirerek çözemezsiniz çünkü sorunlar tıpkı bir evrim ağacı gibi dallanıp budaklanmıştır. Ne kadar özele ve ayrıntıya inerseniz sorunu o kadar ayrıntılı analiz edersiniz ve bu da o kadar ayrıntılı bir çözüm demektir.

Mantık Hatalarını Çözmek için Taksonomik Bakış Açısı

Mantık hataları, taksonomik bakış açısına harika bir örnektir. İnsan zihni, o muhteşem sayılan özelliklerinin yanında aslında birçok mantıksal safsata ve önyargıya düşmeye yatkındır. Bilişsel önyargıları ve mantıksal safsataları birçok kategoriye ve türe ayırabiliriz. Örnek olması açısından bu infografiğe ve bu listeye bakabilirsiniz.

Tüm Reklamları Kapat

"Mantık hatası, mantık hatasıdır, ayrım yapmayın." deyip geçebilirsiniz. Önyargılar, safsatalar ve mantık hatası azaltma teknikleri temelde benzerdir ve temel benzerlikleri kavramak, bu hataları azaltmaya gerçekten yardım eder. Ancak ayrıntılı sorunlarda gerçekten işe yaramasa yüzlerce farklı mantık hatası tanımlanmazdı.

Mantık hatalarını bilen ve mantık hatalarına düşmemek için çabalayan biri, kendi düştüğü spesifik bir hatayı fark etmekte zorlanabilir. Örneğin Maskeli Yüz Safsatası'na düşen biri, mantıksal hataları bilse de o hataya düştüğü için anlık olarak kendi hatasını bir hata olarak görmeyecektir. Bu durumda genel olarak mantık hatalarını anlatamazsınız çünkü kendi hatasını mantık hatalarından ayıran zaten o kişidir. Sorunu daha kesin bir şekilde çözmek istiyorsanız o mantık hatasının türünü söyler, sorunun ayrıntılarına girer ve çözümünü özel olarak anlatırsınız. Böylece sorun daha kolay bir şekilde çözülecektir. Aynı zamanda bu özel çözüm, kişiye genel olarak mantık hatalarına düşmemek konusunda yardım edecektir.

Şiddet Sorununda Taksonomik Bakış Açısının Önemi

Yukarıdaki örneklerde açıklandığı gibi kadına şiddet ve kadın haklarından bahsederken de kadın haklarını canlı hakları/insan hakları/birey haklarından ayrı bir nitelikte görmüyoruz. Sadece kadına şiddeti daha iyi bir şekilde çözebilmek adına ona yakınlaştırma yapıyoruz. Kadına şiddet, diğer bütün şiddet türleri gibi dallanıp budaklanan özel bir sorundur. Sihirli bir değneğiniz yoksa herkese aynı anda genel bir bakış açısı sağlayamazsınız. Bu yüzden genel bakış açısı ile bütün sorunları aynı anda çözemezsiniz.

Her özel şiddet türünün kendine özel bir sistematiği vardır. Bir sorunu çözmek için özel sistematiğe odaklanılmasının sebebi o sorunu diğerlerinden üstün görmek, sorun yarıştırmak, "ayrıştırmak" değildir. Tam tersine, ayrıştırmayı ortadan kaldırmak istiyorsanız derinleşmiş sorunların çözümüne odaklanmak için buna başvurmak zorundasınız.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.

Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.

Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.

Buna karşı çıkanlar şöyle diyecektir:

Kadın hakları insan haklarıdır. Kadın haklarını savunmak yerine kadınlar için de insan haklarının geçerli olmasını savunun, kadın-erkek diye bir ayrım yapmayın.

Bu itirazı birey hakları ve canlı haklarına kadar genelleştirmek mümkündür. Ancak ayrımı kadın haklarını savunanlar yapmamaktadır. Kadın haklarını savunanlar, zaten kadın haklarını insan haklarından ayrı görmemektedir. Kadın haklarını insan haklarına dahil etmeyenler, kadına şiddet uygulayanlardır. Kadına şiddet uygulayanlar, insan haklarının genel bakış açısını ve ana hatlarını anladıklarını düşünebilir. Bu bir bilişsel çelişki oluşturacaktır. Şiddet uygulayanlar, bu bilişsel çelişkiyi çözmek için kadınları "insan hakları" genel bakış açısının dışında görecektir. Bu yüzden sorunu genelleştirmenin ya da genel bakış açısı ile çözmeye çalışmanın bir faydası olmayacaktır.

Kısaca: "Kadına şiddet uygulayanlar, kadınlara insan oldukları değil, kadın oldukları için şiddet uyguluyor." Şiddet uygulayanlar, insan haklarını bilse bile cinsiyetleri sebebi ile kadınlara toplumsal, psikolojik, siyasi şiddet uyguladığı için cinsiyet sadece biyolojik bir olgu olmanın ötesine geçmiştir.

Sorun cinsiyet kaynaklı ise sorunu çözmek için cinsiyeti vurgulamanız gerekir. Cinsiyeti vurgulamaktan kaçmak, sorunun ayrıntısını görmezden gelmektir. Örneğin "Aynı işi yapan ve aynı emeği veren iki insandan birinin daha az maaş alması." sorunun genel tanımıdır. "Aynı işi yapan ve aynı emeği gösteren herkes aynı maaşı alsın." ise bir ana fikirdir, temennidir ve sadece bunu demek ile yetinirseniz ütopyadır. Sorunu çözmek için sorunun ayrıntısına inmek zorundasınız. Önce sorunun cinsiyet ile ilgili olduğunu kabul edersiniz. Bu cinsiyetleri ifade edersiniz. "Aynı işi yapan ve aynı emeği veren kadınlar, erkeklerden daha az maaş alıyor. Toplumsal cinsiyet eşitsizliği var ve çözmek için şunlara başvurmalıyız." dediğiniz anda kadın haklarını savunmuş olursunuz.

Hakların Kazanılmasında Özel Bir Başarıyı Genelleştirmek

Kadınlar (ve onlara destek verenler), haklarını onlara şiddet uygulayanlara karşı direnerek, mücadele ederek, söke söke kazandı ve yine öyle olacak. Bu hakların kazanılmasını sağlayan şey, özel olarak kadınlara yönelik şiddete başkaldırmaktır.

Kadın haklarını savunmak, aynı zamanda insan haklarını savunmayı da kapsamaktadır. Özel başarılar, genel ana fikrin sonucunu güçlendirir. Kadın haklarını sağlamak, insan haklarını sağlamak ve "Her insan insan haklarından yararlanmalıdır." ana fikrinin gerçek olmaya yaklaşması açısından önemli bir başarıdır. Ancak bu başarı ana fikir sayesinde kazanılmamıştır. Ana fikir sorunu çözmek için yeterli gelmediği için özel olarak kadın hakları savunulmuştur. Esas başarı kadın hakları savunucularına aittir ve bu başarı ana fikir olan insan haklarını desteklemiştir. Başarıyı genelleştirmek, bütün özel tarihsel süreçleri ve özel mücadeleleri yok saymaktır.

Tüm Reklamları Kapat

Sonuç

Burada özel olarak kadın hakları ve kadına şiddete odaklanılmış olsa da taksonomik bakış açısı diğer hak ve şiddetler de dahil olmak üzere benzetme yönüne uyan her durum için sorunları çözmemizi kolaylaştıracaktır. Bu bakış açısını suistimal ederek kendini ana kategoriden de ayıran, haklarını almak için diğer hakları ezen ve tribalizm kurbanı olanlar elbet olacaktır. Bakış açısını çarpıtanlar, bu bakış açısının dışına çıkmış demektir. Saman Adam Safsatası nedeni ile bu özel mücadeleyi yok saymamalıyız.

Okundu Olarak İşaretle
21
2
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Raporla
Mantık Hatası Bildir
Yukarı Zıpla
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 2
  • Tebrikler! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 18/07/2024 19:55:45 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/12209

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Viral
Makina
Hayatta Kalma
Argüman
Beyin
Odontoloji
Aile
Gıda
Sinir
Dilbilim
Uluslararası Uzay İstasyonu
Manyetik
Maymun
İmmünoloji
Uterus
Albert Einstein
Zehirli Mantar
Korku
Anksiyete
Arı
Çeviri
Canlı
Psikoloji
Ses Kaydı
Antropoloji
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close