Modern Dünyada Güzellik: Estetik Müdahaleler, Moda ve Zihinsel İnşa Süreci

Bir süredir anlamlandıramadığım derecede garip bir güzellik yarışının içerisinde buluyorum tüm sosyal çevremi… Erkekler itina ile saç ektiriyor, kadınlar botoksla tüm suratlarını yeniden şekillendiriyor, kaş çizdirme, kirpik taktırma derken umutsuzca bir yarışı izlemek zorunda kaldığımı hissediyorum.

Dahası herkesin birbirine benzediği yüzler, “nasıl olmuş?” nidalarıyla şekillenen yapay sohbetler, dolgun dudaklar, keskin çene hatları, pürüzsüz ciltler, estetik müdahalenin artık bir lüks olmadığı gerçekliğini haykırıyor gibi… Neredeyse rutin ve sağlıklı bir görüntünün olmazsa olmaz bir gereksinimi gibi pazarlanıyorlar.

Adeta bir makyaj malzemesi, psikolojik bir masaj seansı hatta ekmek ve su gibi…

Diğer yanda ise Paris Moda Haftası gibi, sahnelerde gördüğümüz bambaşka bir evren; sadece yüzün deformasyonu, grotesk makyajlar, insanı insanlıktan çıkaran siluetler, kostüme dönüşmüş bedenler değil o bedenlere uygun ve grotesk kostümlerle çirkinliğin, sıradanlığın ve tuhaflığın estetize edildiği, hatta kutsandığı bir alan.

Gerçi bu listeye sağlıklı beslenmek ya da şehrin trafiğinde hafif de olsa spor yapmaya üşendiğimizden mi direndiğimizden mi bilmem; hızlı kilo kaybı için küçültülen mideler, kelepçe operasyonları veya tetikleyici zayıflama iğnelerini de eklemek isterdim ama her halükârda fazla kilonun beden için ağır bir yük olduğunu düşündüğümden, bu yazımda bu fenomenden bahsetmeyeceğim.

İlk bakışta bu iki dünya birbirine tamamen zıt gibi görünüyor öyle değil mi… Ama aslında aynı sistemin iki ucu, gelin konuşalım…

Günümüz dünyasında güzellik artık doğuştan gelen bir özellik değil; optimize edilmesi gereken bir süreç. Sosyal medya algoritmaları, kozmetik endüstrisi ve kültürel normlar birleşerek tek bir mesajı her bir boşluktan bize aşılıyor.

“Güzellik senin de hakkın”

“Daha iyi bir görünümün olabilir”

“Henüz hiç denemedin, çok kolay ve acısız… üstelik mesajımıza anında yanıt verene…”

Bu mesajın gücü, içeriğinden değil, yarattığı dopamin etkisinden ve sürekliliğinden geliyor. İstemsizce seni içine çekiyor ve her an, her ekran kaydırmada, her fotoğrafta, her filtreden geçmiş yüzde, zihnin aynı sorunun cevabını merak ediyor.

“Acaba ben de…?”

Sonuç olarak kendi doğallığına, mimiklerine, imajına bir filtre koydurmak üzere başkalarının yüzleri üzerinden kendini ölçmeye başlıyor insan.

İşte o kritik kırılma noktası burada başlıyor. Estetik bir zorunluluk ya da tercih olmaktan çıkıyor, adeta psikolojik bir ihtiyaç haline geliyor. Hiç kimse de “bağımlı olacağım” zihniyetiyle başlamıyor ihtiyaçlarını gidermeye… Ve fakat iş çığırından çıktı bence…

En net gözlemim; genellikle tek, küçük bir dokunuşla gelen beğenilerin ardından “biraz daha iyi hissetmek üzere” sürekli ve değişik işlemler yaptırmaktan insanların hiç çekinmediği… Sürekli olarak eski hali ve yeni hali kıyaslamaları, onay alma, onaylanma ihtiyacı ve nihayetinde yok olan algılar…

Bir süre sonra eski tüm fotoğraflarını silen, yok eden tanıdıklarım var benim… Eski halinin çok çirkin ya da eksik olduğunu düşünüp gerçek kendisine bakmaya tahammül edemeyen… Artık bu noktada estetik; bir seçim değil, zorunluluk haline dönüşüyor diyebilirim.

Kısır bir döngü misali…

Müdahale, tatmin, alışma, yeniden eksik hissetme, yeniden müdahale…

Bu döngümün bilimsel bir tanımı var mıdır, bilmiyorum ve fakat patolojik bir bağımlılık hissini görmezden gelemiyorum. Hep bir daha fazlasını isteme hali… Tatminin kalıcı olamadığı hep bir onaylanma gereksinimi belki de…

Peki ya moda neden çirkinleşti?

Duymak istediğim cevap aslında; yıllardır topluma dayatılan kusursuz güzellik algısını yıkma emeli… Ve farklı, dahası aykırı bir rolle. Herkesin kendi bedeninde çekici ve arzulanabilir olabileceği gerçekliğini düzenli ve bilinçli olarak yerleştirme emeli…

Çünkü bugün güzellik; standartlara oturtulmuş, filtrelenmiş ve dopamin etkisiyle hepimizi neredeyse esiri etmiş durumda. Belki de moda buna “güzellik tek seçenek değil” duruşuyla cevap veriyor.

Bu yüzden podyumda gördüğümüz o acayip grotesk yüzler, abartılı makyajlar, basit deformasyonlar, kostümlerin esir almadığı bedenler bana çirkinlik üretmek için değil, normu sarsmak için varmış gibi geliyorlar.

Evet…

Agora Bilim Pazarı

Öfke İle Başa Çıkma Yolları - Oynuyorum ve Kendimi Tanıyorum

İyi bir haberim var: Öfke, sandığın gibi kötü bir şey olmayabilir! Şiddet ile öfke sıklıkla karıştırılıyor ama aslında birbirleriyle alakaları bile yok! Öfke faydalı bir duygudur. Kendimi ifade etmeme yardımcı olur. Kendimi tehdit altında hissettiğ

Devamını Göster

₺316,00

Satın Al Tüm Ürünler

Bu metin Paris Moda Haftası çılgınlığının beni de rahatsız etmesi üzerine kaleme alınmıştır.

Ama burada sürekli olarak beynimi meşgul eden başka bir problem var; bu estetik duruşun eleştirdiği sistem kadar sert ve uç bir gösteri sergilenmesi… İki uç arasında sıkışmış insan gibi hissediyorum kendimi. Bir taraf diyor ki kusursuz ol, diğer taraf diyor ki normu kır, farklı ol, rahatsız edici ol!

Her iki uçta da kendime bir yer edinemiyorum.

İnsanların çoğunluğunun da bu iki uç arasında kendine yer bulmaya çalıştığını görüyorum. Sonuç; kimse ne tamamen doğal kalabiliyor ne de tamamen özgürleşebiliyor.

İnsan zihni çok basit bir prensiple çalışır, sık gördüğünü normal kabul eder, diye okumuştum normalleşme mekanizması üzerine bir metinde…

Bu yüzden kusursuz yüzleri sürekli görmek o yüzü norm yapıyor belli ki… Aşırı marjinal estetiği görmek ise sınırları bulanıklaştırıyor… “Uç sınırlardan hep uzak dur, en çok kendine zarar verirsin” demişti bir keresinde en yakın arkadaşım, kendi hayat hikayesinden alıntılar yaparak. Kabul; şimdi o da ben de pek normal sayılmayız ama benliğimize zarar verecek neticede marjinaller de değiliz.

Özellikle çocuklar ve gençler için bu sınırların aşılması çok daha kolay, bir anne olarak biliyorum. Çünkü kimlik henüz oluşum halindeyken yeterince sevilmeyen, dinlenmeyen, görülmeyen her çocuk potansiyel bir aday niteliğindedir. Bu noktada mesele “zararlı mı değil mi” sorusundan çok daha derin… Çünkü maruz kaldıkları uyarıcılar gerçeklik algısını sil baştan ve inanılmaz bir hızla yeniden şekillendiriyor. Demem o ki; o görmeye tahammül edemediğimiz yeni nesilleri ama bilinçli ama bilinçsiz bizler yetiştiriyoruz.

Asıl etkisinde kalmamız gereken estetiğin ne zaman sağlıklı ne zaman riskli olduğu hususu… Kıyafetlerimizin değil benliğimizin vurgusu halbuki…

Elbette gerekli ise estetik bence de kesinlikle yapılmalı… Her toplumun kendine has kıyafet normlarına da çok takıntılıyım ben, kişi kendini ne ile nasıl özgür hissedebiliyorsa buna kabulüm… Becerebildiğim en çekici halimle varlığımı sergilemeye de bayılırım.

Esasında benim için mesele estetikli olman ya da ne giydiğin değil, senin tarzın başka sinir uçlarını yapay bir gerçekliğe, tek tip bir bedene hele de şiddete meyillediyse; bu benim özgürlüğümü de sen kısıtladın demektir. Senin o duruşun marjinallik değil başkalarının sinir uçlarıma dokunmak, algıyı belki de negatife yönlendirmek, doğru mesajı yanlış empoze etmek demektir. Sen sadece kendini kendi dilinde güzelleştirip, toplumu mutlak doğruya doğru şekillendirmiyorsun. Kendinden, benliğinden uzaklaştığının “farkına bile varmadan” belki de nesilleri olumsuz etkiliyorsun.

Bugünün dünyasında güzellik zaten çoğullaştı… Patriarkanın dayattığı sistem çoktan parçalandı… Bugün bak; tartışabiliyoruz.

İnsan, kendiyle bağını kaybettiği noktada, hangi yapay güzelliği seçerse seçsin mutlaka zarar görür. Çünkü trend olan doğru kullanıldığında bir tepki biçimidir. Ama kontrolsüz kaldığında adeta bir kaçış… Ve insan, kendinden kaçtığı her yerde eninde sonunda yine kendisine çıkar…

Ama bu kez daha yabancı bir yüzle.