Keşfedin, Öğrenin ve Paylaşın
Evrim Ağacı'nda Aradığın Her Şeye Ulaşabilirsin!
Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

EVRENİN ERKEN DEVLERİ

Kara Delikler Neden Bu Kadar Hızlı Büyüdü?

1 dakika
0
EVRENİN ERKEN DEVLERİ
  • Blog Yazısı
Blog Yazısı
Tüm Reklamları Kapat

Gökyüzüne baktığımızda, Büyük Patlama'dan sadece birkaç yüz milyon yıl sonra bile milyarlarca Güneş kütlesine ulaşmış devasa kara delikler görüyoruz. Bilim dünyası için bu büyük bir paradoks: Standart modellere göre, bir kara deliğin sadece etrafındaki gazı yiyerek bu kadar kısa sürede bu boyuta ulaşması neredeyse imkansız. Bir bebeğin doğar doğmaz yetişkin bir dev olması gibi bir şey bu. Peki, BMKT bu bilmeceyi nasıl çözüyor? Cevap: "Mekanik Ön-Çöküntü."

Yorgun Bir Çarşafın Üzerine Oturmak

Hatırlayın, karanlık madde (transversal enerji birikimleri) çarşafın bizim göremediğimiz dikey derinliğinde duran devasa kütlelerdi. Bu hayalet kütleler, üzerinde yaşadığımız Metrik Katman’ı zaten halihazırda germiş ve yormuş durumdadır.

Tüm Reklamları Kapat

Eğer bir çarşafın altında görünmez bir el dokuyu zaten aşağı doğru çekiyorsa, siz üstten minik bir bilye bile koysanız çarşaf çok daha derin ve hızlı bir çukur oluşturur. Erken evrendeki dev kara delikler, sadece "madde yiyerek" büyümediler; onlar zaten karanlık madde tarafından "önceden gerilmiş" olan bölgelerde doğdular.

Doygunluk Noktasına Kısa Yol

Katman bir noktada "doygunluk noktasına" (satürasyon) ulaştığında kara delik oluşur. Eğer bir bölgede karanlık madde yoğunluğu fazlaysa, katman o bölgede zaten limitlerine çok yakındır. Bu yüzden, normalde dev bir kara delik oluşturmayacak kadar küçük bir yıldız çökmesi bile, çevredeki o devasa gerilimi tetikleyerek beklenmedik büyüklükte bir "çekirdek" (seed) oluşturabilir.

Yani bu dev canavarlar açgözlü oldukları için değil, üzerinde durdukları Metrik Katman zaten doygunluğa çok yakın olduğu için bu kadar hızlı devleştiler.

Tüm Reklamları Kapat

Bir İstatistiksel İz: Oran-Orantı Yasası

Bu sadece bir tahmin değil, test edilebilir bir öngörüdür. BMKT'ye göre, bir galaksideki kara deliğin kütlesi ile o galaksiyi saran karanlık madde halesinin yoğunluğu arasında çok sıkı bir istatistiksel korelasyon olmalıdır. Çünkü kara deliğin nihai kütlesi, katman mukavemet sınırı ile o bölgedeki transversal enerjinin (karanlık madde) arasındaki o hassas dengenin sonucudur.

Evrenin Hafızası

Artık biliyoruz ki, evrenin en derin çukurları olan kara delikler, dokunun en çok "yorgun" olduğu yerlerdir. Erken evrenin bu devleri, bize Metrik Katman'ın o dönemdeki gerginlik haritasını fısıldıyorlar.

Okundu Olarak İşaretle
1
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Raporla
Mantık Hatası Bildir
Yukarı Zıpla
Bu Blog Yazısı Sana Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 05/02/2026 10:07:48 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/22238

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Gündem
Bağlantı
Ekle
Soru Sor
Stiller
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Aklınızdan geçenlerin bu platformda bulunmuyor olabilecek kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Size Özel
Makaleler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Geçmiş ve Notlar
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
İşaretle
Göz Attım
Site Ayarları

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.

[Site ayalarına git...]
Bu Yazıdaki Hareketleri
Daha Fazla göster
Tüm Okuma Geçmişin
Daha Fazla göster
0/10000
Kaydet
Keşfet
Ara
Yakında
Sohbet
Agora

Bize Ulaşın

ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close