Küresel ısınma ve iklim değişikliği: nedenleri ve önleme yolları

İklim değişikliği, sıcaklık, yağış, rüzgar düzenleri ve Dünya ikliminin diğer göstergelerindeki uzun vadeli değişimleri ifade eder. Küresel ısınma, özellikle atmosferdeki sera gazlarındaki artışın neden olduğu Dünya'nın yüzey sıcaklığının ısınmasını ifade eder.

Volkanik patlamalar ve güneşin yoğunluğundaki değişiklikler gibi doğal süreçlerin yanı sıra fosil yakıtların yakılması, ormansızlaşma ve tarım gibi insan faaliyetleri de dahil olmak üzere iklim değişikliğine katkıda bulunan birçok faktör vardır. ^{[1], [2]}

Küresel ısınmanın ana nedeni, Dünya atmosferindeki sera gazlarının konsantrasyonundaki artıştır. Karbon dioksit (CO2), metan ve su buharı gibi sera gazları ısıyı atmosferde hapseder ve Dünya'nın yüzeyini daha sıcak hale getirir. Kömür, petrol ve doğal gaz gibi fosil yakıtların yakılması, insan kaynaklı sera gazı emisyonlarının en büyük kaynağıdır ve 2018'deki toplam emisyonların yaklaşık %78'ini oluşturmaktadır.

İklim değişikliğine katkıda bulunan diğer insan faaliyetleri arasında ormansızlaşma, CO2 emen ağaçları ortadan kaldıran ve gübre kullanımı ve hayvancılık yoluyla sera gazı emisyonları üreten tarım.

İklim değişikliğinin etkilerini önlemek veya azaltmak için sera gazı emisyonlarının azaltılması gerekmektedir. Bu, aşağıdakiler de dahil olmak üzere çeşitli önlemlerle başarılabilir:

• Sera gazı yaymadan elektrik üreten güneş ve rüzgar enerjisi gibi yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımının arttırılması.

• Binalarda, cihazlarda ve araçlarda enerji verimliliğini artırmak, onlara güç sağlamak için gereken enerji miktarını azaltabilir.

• Atmosferden CO2 emen ormanların dikilmesi ve korunması.

• Karbon fiyatlandırması veya emisyon standartları gibi sera gazı emisyonlarını azaltan politikalar ve düzenlemeler uygulamak.

• Bireyleri ve işletmeleri, enerji kullanımını ve israfı azaltmak, toplu taşımayı kullanmak ve çevre dostu ürünleri desteklemek gibi sürdürülebilir uygulamaları benimsemeye teşvik etmek.

Sera gazları sınır tanımadığından ve iklim değişikliğinin etkileri tüm dünyada hissedildiğinden, iklim değişikliğini ele almanın küresel çaba gerektireceğini belirtmek önemlidir. Hükümetler, işletmeler ve bireylerin hepsinin sera gazı emisyonlarının azaltılmasında ve iklim değişikliğinin etkilerinin hafifletilmesinde oynayacağı bir rol vardır.

Küresel ısınma böyle devam ederse kitlesel yok oluş mümkün mü?

Küresel ısınma, mevcut hızıyla devam ederse, Dünya'nın ekosistemlerinde önemli bozulmalara neden olma ve birçok türün yok olmasına yol açma potansiyeline sahiptir.

İklim değişikliğinin halihazırda bazı türlerin yok olmasına katkıda bulunduğuna ve diğerlerinin de neslinin tükenmesine veya tehdit edilmesine neden olduğuna dair kanıtlar var. Örneğin, artan sıcaklıklar ve değişen yağış düzenleri, birçok türün menzilinin değişmesine neden olarak diğer türlerle çatışmalara ve yiyecek ve yaşam alanlarına erişimin azalmasına neden oldu.

İklim değişikliğinin etkileri tek tek türlerle sınırlı değil, aynı zamanda tüm ekosistemlere yayılıyor. Örneğin, daha yüksek sıcaklıklar ve değişen yağış modelleri, ekosistemlerin hassas dengesini bozarak biyolojik çeşitliliğin kaybolmasına ve tüm sistemlerin çökmesine yol açabilir.

Küresel ısınmanın gelecekte etkilerinin ne olacağını ve kitlesel bir yok oluşa yol açıp açmayacağını tam olarak tahmin etmek zor. Bununla birlikte, Dünya yüzeyinin devam eden ısınmasının ve buna bağlı olarak ekosistemler ve türler üzerindeki etkilerinin gezegen ve üzerinde yaşayanlar için önemli sonuçları olacağı açıktır.

Küresel ısınmanın etkilerini önlemek veya hafifletmek için sera gazı emisyonlarını azaltmak ve Dünya ekosistemlerinin sağlığını ve dayanıklılığını destekleyen sürdürülebilir uygulamaları benimsemek önemlidir.

• Sıcaklık: Dünyanın ortalama yüzey sıcaklığı 19. yüzyılın sonlarından bu yana yaklaşık 1,2°C (2,2°F) arttı ve ısınmanın çoğu 1970'lerden bu yana meydana geldi. Isınma oranı da son yıllarda arttı ve son on yıl, kaydedilen en sıcak yıl oldu.

• Deniz seviyesi: Küresel deniz seviyeleri, 19. yüzyılın sonlarından bu yana yaklaşık 8 inç (20 cm) yükseldi ve artışın çoğu son 25 yılda gerçekleşti. Deniz seviyesi yükselme hızı da son on yıllarda arttı ve buzullar ve buz tabakaları erimeye devam ettikçe gelecekte de yükselmeye devam etmesi bekleniyor.

• Sera gazları: Dünya atmosferindeki karbondioksit (CO2), metan ve su buharı gibi sera gazlarının konsantrasyonu son yıllarda önemli ölçüde artmıştır. Bu artışın başlıca nedeni kömür, petrol ve doğal gaz gibi fosil yakıtların yakılmasıdır.

• Ekstrem olaylar: Sıcak hava dalgaları, kuraklık ve seller gibi aşırı hava olaylarının sıklığı ve yoğunluğu son yıllarda dünyanın birçok yerinde artmıştır. Bu olaylar genellikle küresel ısınma ile ilişkilidir ve gelecekte daha sık ve şiddetli olmaya devam etmesi beklenmektedir.

• Biyoçeşitlilik: Pek çok bitki ve hayvan türü iklim değişikliğinden etkileniyor ve sonuç olarak bazıları tehlike altında veya nesli tükeniyor. Örneğin, artan sıcaklıklar ve değişen yağış düzenleri, birçok türün menzilinin değişmesine neden olarak diğer türlerle çatışmalara ve yiyecek ve yaşam alanlarına erişimin azalmasına yol açıyor.

İklim Değişikliği ve Küresel Isınma İnsan Dahil Tüm Hayvanların Beyin ve Sinir Sistemini Nasıl Etkiliyor?

İklim değişikliği ve küresel ısınma, insanlar da dahil olmak üzere tüm hayvanların beyni ve sinir sistemi üzerinde çeşitli etkilere sahip olabilir. Potansiyel etkilerden bazıları şunlardır:

Agora Bilim Pazarı

Klasikler Seti 1 (7 kitap)

Aurélia

Gérard de Nerval

“Yavaş yavaş aydınlanan belirsiz bir yeraltıdır uyku, burada gölgeden ve gecenin içinden, arafı mesken tutmuş, ciddiyetle hareketsiz duran soluk siluetler çıkagelir.”

Nerval rüyaları bildiğimiz dünyayla gerçeküstü dünya arasındaki iletişimi sağlayan bir vasıta olarak görür. Yazıları onun mantık ve tutarlılıkla kuvvetli bağını sarsan hayaller ve fantezilerle doludur. Bunun en önemli örneklerinden biri olan ve en önemli eseri kabul edilen Aurélia’da düşle gerçeklik, delilikle yaratıcılık arasındaki belirsiz, gizemli çizgiyi, kendi ruhsal deneyim ve arayışlarından yola çıkarak inceliyor.

Fransız romantizminin önemli yazar ve şairlerinden, sembolizm ve gerçeküstücülük akımını olduğu kadar T. S. Eliot, Ahmet Hamdi Tanpınar, Charles Baudelaire ve Marcel Proust gibi pek çok yazarı etkilemiş Nerval eşsiz ve zarif edebi üslubuyla saflık, kaybedilmiş gençlik, kendini gerçekleştirme ve güzellik ideallerini yansıtan imgeleri Aurélia’da buluşturuyor.

Beyaz Geceler

Fyodor Mihayloviç Dostoyevski

“Hayalperest eski hayallerinin arasında, külleri karıştırır gibi, soğumuş yüreğini yeniden ısıtacak, onu yeniden hayata döndürecek bir kıvılcım arar boş yere. Bulacağı kıvılcımla sönen o güzel hayallerinin ateşini yeniden yakacak, kanını kaynatan, mutluluk gözyaşları döktüren müthiş düşlerine tekrar kavuşacaktır.”

Sekiz yıldır yaşadığı St. Petersburg’da kimseyle yakınlaşamamış ama şehri evleriyle, yüzleriyle ezbere bilen yalnız, kederli, hayalperest bir genç adamın dört beyaz gecesinin öyküsü bu.

Hayalperestimiz sıradan gece yürüyüşlerinden birinde Nastenka’yla karşılaşır. Hayatın yabancısı bu ikili kısa sürede hikâyelerini, dertlerini, hayallerini paylaşacak kadar yakınlaşır; birlikteyken kederleri, huzursuzlukları uğramaz yanlarına; geceleri ve ruhları aydınlanır. İnsanın tek başınalığı, kalbini birine korkusuzca açabilmesinin imkânıyla bir aradadır Beyaz Geceler’de. Bu imkân bir an kadar bile olsa, “Böyle bir an ömrü boyunca yetmez mi insana?”

Dünya edebiyatının en güçlü yazarlarından Dostoyevski’nin külliyatında kendine has, ayrı bir yeri olan Beyaz Geceler zarif ve yalın üslubuyla insan ruhunda derin bir iz bırakıyor.

Dönüşüm

Franz Kafka

“Gregor Samsa bir sabah yatağında huzursuz düşlerden uyandığında kendini dev bir böceğe dönüşmüş olarak buldu. Kabuklu sert sırtının üzerinde yatıyor, başını birazcık yükselttiğinde, kayıp düşmek üzere olan yorganın tepesinde zar zor tutunduğu kahverengi, bombeli ve yay şeklinde şeritlerle bezeli karnını görüyordu. Gövdesine göre acınacak incelikteki pek çok bacağı gözlerinin önünde çaresizlikle titreşiyordu.”

Bu sarsıcı, tuhaf cümlelerle başlayan Dönüşüm, keskinliği ve yalınlığıyla Kafka’nın edebi yoğunluğunu en iyi anlatan eseridir.

Köpeklerin Sohbeti

Miguel de Cervantes

Talihsiz bir evlilik yüzünden hastaneye düşen bir teğmen hasta yatağında yatarken sokakta iki kişinin konuştuğunu duyar. Sohbetin çekiciliğine kendini iyice kaptıran teğmen konuşanların aslında hastanenin bekçi köpekleri olduğunu anlar ve bu mucizevi sohbeti kağıda aktarır.

Bir süreliğine konuşma kabiliyeti kazanan iki köpek başlarından geçenleri anlatırken insanlığın derin mevzularına değinirler: ahlak, yozlaşma, dedikodu, haset, talih, onur, sinsilik, tahakküm…

Cervantes’in yaşadığı dönem ve ülke üzerine yoğun bir hiciv içeren bu uzun öyküsü, bütün bir insanlık tarihinin (ve muhtemelen geleceğimizin de) güzel bir eleştirisine dönüşüyor.

Palto

Nikolay Gogol

Önüne ne pahasına olursa olsun ulaşacağı bir hedef koyan insanlar gibi kendini şimdiden daha hayat dolu hissediyor, karakteri güçleniyordu. Yürüyüşünde ve hareketlerinde kararsız ve ikircikli ne varsa gitmiş, gözlerinde yeni bir ateş parlamaya başlamıştı. Hatta en cüretkâr hayallerinde bazen paltosuna sansar kürkü bir yaka diktirmeyi bile kurar olmuştu.”

“Küçük adam”ın çektiği sıkıntılar, maruz kaldığı eşitsizlik ve acılar bu uzun öykünün başkahramanı Akakiy

Akakiyeviç’in hayatı üzerinden yalın bir gerçekçilikle anlatılıyor. Böylesi bir anlatım, her ne kadar dönemin Çarlık Rusya’sında büyük tepki alsa ve Gogol, Rus insanını aşağılamakla suçlansa da, Rus edebiyatında büyük bir çığır açıyor. Elinizde tuttuğunuz bu muhteşem eseri daha önce yayınlanmış örneklerinden farklı kılansa, otuzdan fazla kitapta imzası olan ödüllü çizer Noemí Villamuza’nın büyüleyici çizimleri.

“Hepimiz Gogol’un Palto’sundan çıktık.”

Dostoyevski

“Gogol’un Palto’da sergilediği sanat, paralel doğruların kesişmekle kalmayıp, solucan misali kıvrılabileceklerine, karmakarışık hale gelebileceklerine işaret eder.”

Vladimir Nabokov

Peter Schlemihl’in Olağanüstü Öyküsü

Adelbert von Chamisso

“Sevgili dostum, insan bir kere düşüncesizlik edip doğru yoldan ayrılırsa, onu hep aşağıya, daha aşağıya çeken başka yollara da sapar; gökyüzünde ona yön gösterecek bir yıldız araması da boşunadır; zira çaresi yoktur, yokuş aşağı gidecek ve intikam tanrıçasına kurban olacaktır.”

Modern insanın çaresizliğinin masallara özgü bir üslupla aktarıldığı Peter Schlemihl’in Olağanüstü Öyküsü, sonsuz bir servet elde etmek adına Şeytan’a gölgesini satan Peter Schlemihl’in diğer insanlar tarafından aşağılanıp dışlanmasını anlatır. Adelbert von Chamisso’nun edebiyat tarihine damgasını vuran bu eşsiz hikayesi, aradan geçen iki yüzyıla rağmen hâlâ geçerliliğini koruyor.

“Damgalanmış ve dışlanmış bir adamın çektiği ızdırapların derin bir tasviri.”

Thomas Mann

Satranç

Stefan Zweig

Stefan Zweig’ın intihar etmeden kısa süre önce kaleme aldığı Satranç zulüm, saplantı, aklın gücü ve bu gücün yaratacağı kötülükleri ele alan ve yayımlandığından beri bütün dünyada büyük yankı uyandırmış bir klasik. Satranç tahtasının siyahı ve beyazı gibi iki kutbun –iyiyle kötünün, kibarla kabanın, insanla makinenin, akılla deliliğin, cehaletle bilginin, açgözlülükle kanaatkârlığın– arasında, kendi içimizde bitmeyen bir satranç maçına devam eden bizim hikâyemiz…

New York’tan Buenos Aires’e giden bir gemide yolcular arasında Dünya Satranç Şampiyonu Mirko

Czentovic de bulunmaktadır. Kaba, vurdumduymaz, cahil, açgözlü bir insan olsa da Czentovic tam bir satranç dehasıdır. Gemidekiler kendisiyle maç yapmak isterler. Genç satranççı bu isteklerini geri çevirmez ve üst üste galip gelir, ta ki bir maç sırasında ağırbaşlı, çekingen bir yabancı ortaya çıkıp oyuna müdahale edinceye kadar. Bu yabancı uzun zamandır satranç tahtasına elini sürmediğini söylese de verdiği taktikler sayesinde maç berabere biter.

Devamını Göster

₺780.00

Satın Al Tüm Ürünler

• Isı stresi: Daha yüksek sıcaklıklar, hayvanlarda bir dizi fizyolojik ve davranışsal değişikliğe neden olabilen ısı stresine yol açabilir. Örneğin, ısı stresi vücudun sıcaklığını düzenleme yeteneğini etkileyerek termoregülasyon ile ilgili sorunlara yol açabilir. İnsanlarda ısı stresi yorgunluğa, sinirliliğe ve konsantrasyon güçlüğüne neden olabilir.

• Hava kalitesindeki değişiklikler: İklim değişikliği beyni ve sinir sistemini etkileyebilecek hava kirliliğine yol açabilir. Örneğin, hava kirliliği artmış inme riski, bilişsel gerileme ve diğer nörolojik problemlerle ilişkilendirilmiştir.

• Su kalitesindeki değişiklikler: Sıcaklıktaki artışlar veya kimyasal bileşimdeki değişiklikler gibi suyun kalitesindeki değişiklikler, bu suya güvenen hayvanların beyinlerini ve sinir sistemlerini etkileyebilir. Örneğin, daha yüksek su sıcaklıkları, Batı Nil virüsü gibi sinir sistemini etkileyen hastalıkların yayılmasına yol açabilir.

• Yiyeceklerin dağılımındaki ve bolluğundaki değişiklikler: Yiyeceklerin dağılımındaki ve bolluğundaki değişiklikler, o yiyeceğe güvenen hayvanların beyinlerini ve sinir sistemlerini etkileyebilir. Örneğin, av mevcudiyetindeki değişiklikler avcıların avlanma davranışını etkileyebilir.

• Stres ve kaygı: İklim değişikliği ve küresel ısınma, insanlar da dahil olmak üzere hayvanlarda stres ve kaygıya neden olabilir. Örneğin hayvanlar, habitat kaybı, gıdanın dağılımı ve bolluğundaki değişiklikler veya iklim değişikliğinin diğer etkileri sonucunda stres ve kaygı yaşayabilir.

Genel olarak, iklim değişikliğinin ve küresel ısınmanın insanlar da dahil olmak üzere hayvanların beyin ve sinir sistemi üzerindeki etkileri, bu değişikliklerin her bir tür üzerindeki spesifik etkilerine bağlı olacaktır. Bazı hayvanlar bu değişikliklere diğerlerinden daha dirençli olabilir.