Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Zihinsel Gelişim Bozukluğu Nedir? Zeka Geriliğinin (Mental Retardasyon) Bulgu ve Belirtileri Nelerdir?

Zihinsel Gelişim Bozukluğu Nedir? Zeka Geriliğinin (Mental Retardasyon) Bulgu ve Belirtileri Nelerdir? Your Care Everywhere
11 dakika
971
  • Eğitim Psikolojisi
  • Gelişim Psikolojisi
Tıbbi İçerik Uyarısı

Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik; profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır.

Daha Fazla Bilgi Al
Zihinsel Gelişim Bozukluğu
  • Türkçe Adı Zihinsel Gelişim Bozukluğu
  • İngilizce Adı Intellectual Disability
  • DSM 319 (F79)
  • Diğer İsimleri Zihinsel Bozukluk, Genel Öğrenme Bozukluğu, Mental Retardasyon

Zihinsel yetersizlik (İng: "intellectual disability" veya kısaca "ID") veya eski ismiyle "mental retardasyon" (günümüzde pejoratif bir anlama sahip olan olan "gerizekalılık" veya "zeka geriliği"); genel zihinsel kapasiteleri "normal" olarak kabul edilen sınırların önemli ölçüde altında bulunan, uyumsal davranışlarda sorun yaşayan bireyleri tanımlamak için kullanılan nörogelişimsel bir bozukluktur.[1], [2] Bu bozukluk, genellikle IQ seviyesinin 70'in altında olması ile karakterize edilir.[1]

Zihinsel yetersizlik (veya zihin yetersizliği) kavramıyla ilgili farklı kuruluşlar tarafından yapılmış pek çok tanım mevcuttur; ancak bilimsel literatürde en çok kabul gören kavram Amerika Zihinsel ve Gelişimsel Yetersizlikler Birliği'nce yapılan tanımdır. Bu tanıma göre:[3]

Bu Reklamı Kapat

Zihinsel işlevlerde ve uyumsal davranışlarda gözlenen önemli kısıtlamalarca karakterize edilen; bilişsel, sosyal ve pratik uyumsal becerilerde kendini gösteren bir yetersizlik türüdür ve bu yetersizlik türü 18 yaşından önce ortaya çıkmaktadır.

Zihinsel yetersizlik bulunan kişiler, genelde "zeka" olarak adlandırılan problem çözme, akıl yürütme, öğrenme ve iletişim kurma becerileri kısıtlıdır; içinde bulunduğumuz gerçekliği anlama ve onunla etkileşime geçme yetenekleri ise yetersizdir. Ayrıca bu kişiler uyumsal davranışlar konusunda da sorun yaşarlar. Uyumsal davranışlar, bireylerin günlük hayatlarını devam ettirmek için öğrendikleri, bireyin yaş grubundan beklenen ve toplumun beklentilerine cevap veren sosyal ve pratik davranışları ifade eder.[4] Yemek yemek, toplu taşıma araçlarını kullanmak, kişisel bakımı yapmak, okul kurallarına uymak bu tür davranışlara örnek olarak verilebilir.

Bir diğer önemli nokta ise, zihinsel gelişim bozukluğunun 18 yaşından önce ortaya çıkmasıdır. Yukarıdaki tanıma göre 18 yaşından büyük bireyler zihinsel yetersizlik belirtileri gösterseler bile zihinsel yetersizliğe sahip olarak görülmemektedir. Çünkü zihin yetersizlik gelişim döneminde ortaya çıkan ve gelişimi yavaşlatan bir bozukluktur.

Bu Reklamı Kapat

Belirti ve Semptomlar

Zihinsel yetersizlik pek çok belirti ile ortaya çıkar. Elbette bu belirtiler ve belirtilerin derecesi, zihinsel yetersizliğin şiddetine göre değişebilmektedir. Dolayısıyla hafif derecede zihinsel yetersizliği bulunan çocuklarda durumun fark edilmesi için okul çağına kadar beklemek gerekebilirken, ileri derecedeki gruplardaki fiziksel ve zihinsel yetersizlikler kendisini çocuğun erken yaşlarında daha baskın şekilde gösterebilir. Ancak genel bir çerçeve oluşturmak istersek zihinsel yetersizliğin belirtileri şöyle sıralanabilir:[1]

  • Yaşıtlarına göre yavaş ve yetersiz zihinsel gelişim,
  • İşitme kaybı ya da konuşma güçlükleri,
  • Saldırganlık ya da kendine zarar verme,
  • Hiperaktivite,
  • Öğrenme güçlükleri,
  • Görme bozuklukları,
  • Kısa dikkat süresi,
  • Stereotipi,
  • Uygunsuz cinsel davranışlar,
  • Kaslarla ilgili spastisite ve kas hipotonisi,
  • Yüz yapısında anomaliler (anormal şekilli kulaklar, basık düzleşmiş burun vs.),
  • Epileptik nöbetler,
  • Motor becerilerin yavaş gelişimi.

Bir bireye zihinsel yetersizlik teşhisinin konulabilmesi için bu belirtilerden sadece bir (ve hatta kimi durumda birkaç) tanesi yeterli değildir. Bu teşhis, ancak alanında uzman hekimlerin detaylı incelemeleri sonucu konulabilir.

Zihinsel Yetersizliğin Sınıflandırılması

Zihinsel yetersizliği sınıflandırmak için birkaç yöntem geliştirilmiştir. AAIDD tarafından 1973 ve 1983 yapılan tanımlara göre, zihinsel gerilik dört alt kategoriye bölünerek incelenmiştir. Bu tanım günümüzde de geniş kabul görmektedir. Bu dört alt kategori şöyledir:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

  • hafif (İng: "mild"),
  • orta (İng: "moderate"),
  • ağır (İng: "severe"),
  • çok ağır (İng: "profound").

Aşağıda, bunların her biriyle ilgili daha fazla bilgi bulabilirsiniz.

Hafif Zihinsel Yetersizlik

Zihinsel yeterszliğe sahip insanların yaklaşık %85'i bu grupta yer alır ve 5-6 yaşından önce tanı koyulma ihtimali düşüktür. Hafif zihinsel yetersizlik görülen hastaların IQ seviyeleri 50-55 ila 70 arasındadır.[1], [5]

Bu noktada, zihinsel yetersizliği sınıflandırırken IQ seviyesinin tek standart olmadığına dikkat edilmesi gerekir. Örneğin bir birey, IQ seviyesi 70'in altında olduğu halde uyumsal beceri anlamında sorun yaşamıyorsa zihinsel yetersizlik teşhisi koyulmayabilir. Öte taraftan IQ seviyesi 70'in üzerinde olduğu halde uyumsal beceri anlamında sorunlar yaşıyorsa zihinsel yetersizlik teşhisi konulabilir.

Çocukluklarında hafif zihinsel yetersizliğe rastlanan bireyler, yetişkinliklerinde 9-11 yaşındaki bireyler gibi davranırlar. Bu bireyler öğrenim güçlüğü çekerler, karmaşık dil yapılarını anlamakta zorlanırlar ve akademik anlamda yetenekleri kısıtlıdır. Bunların yanında aritmetik yetenekleri de düşüktür. Yazma konusunda sıkıntı yaşarlar.

Ancak yeterli destekle temel matematik, yazma ve okuma becerilerini ve günlük işlerini yapmalarını sağlayacak pratik becerileri edinebilirler, araba ve toplu taşıma kullanmayı öğrenebilirler. Ayrıca iş hayatında beklenen işe zamanında gelme, iş arkadaşlarıyla düzgün iletişime geçme gibi sosyal davranışları da kazanabilirler.[5], [6]

Bu Reklamı Kapat

Orta Derecede Zihin Yetersizliği

Zeka geriliği gözlenen insanların yaklaşık olarak %10'u bu grupta yer alır. Orta derecede zeka geriliğine rastlanan hastaların IQ seviyeleri genellikle 35 ila 50 arasındadır.[1]

Orta derecede zeka geriliği görülen hastaların motor gelişimlerinde gecikmeler görülür. Bu durumun görüldüğü çocuklar kaba ve ince motor beceriler bakımından akranlarından 3-5 yaş geridedir. Kaba motor beceriler, büyük kas gruplarıyla yapılan hareketleri ifade etmektedir; yürümek, koşmak, zıplamak, emeklemek gibi hareketler kaba motor becerilere örnek olarak verilebilir. İnce motor beceriler ise daha küçük kas gruplarının kullanımını içerir; çeşitli nesneleri tutmak (makas, boya kalemi vs.), yazmak, resim yapmak, ayakkabı bağcığı bağlamak, düğme iliklemek gibi becerileri ifade eder. Bu gibi temel becerileri tam olarak gelişmemiş olan bireyler ise doğal olarak günlük hayatlarında sıkıntılarla karşılaşırlar.[6]

Ağır Zihinsel Yetersizlik

Zihinsel yetersizliğe rastlanan kişilerin %4'ü ağır zihinsel yetersizlikle karşı karşıyadır. IQ seviyeleri 20-35 arasındadır.[1] Gelişimleri oldukça gecikmelidir. Basit günlük becerileri edinebilseler bile kontrol altında tutulmaları gerekmektedir ve çoğunlukla aile desteği ve bakımına ihtiyaç duyarlar. İletişim yetenekleri de sınırlıdır.[6], [7]

Çok Ağır Zihinsel Yetersizlik

Bu grupta yer alan bireyler doğum öncesinde ortaya çıkan sorunlarla karşı karşıyadırlar. Kendi başlarına yaşayamazlar, kişisel bakımlarını yapamazlar. Özel eğitime ihtiyaçları vardır. İletişim yetenekleri son derece kısıtlıdır ve genellikle fiziksel dezavantajları vardır. IQ seviyeleri çoğunlukla 20'nin altındadır.[1] Karşılaşılan vakaların %1'i bu grupta yer alır.[6], [8]

Bu Reklamı Kapat

Hastalıkla İlişkili Genler, Etken Faktörler ve Risk Faktörleri

Vakaların yaklaşık olarak %35'inde zihinsel geriliğin nedeni tespit edilemese de çocuklardaki zihinsel geriliğin genetik, çevresel, doğum öncesi ve çocukluk dönemi hastalıkları, doğum sırasında karşılaşılan sorunlar, yetersiz beslenme, bazı hastalık ve toksinlere maruz kalmak gibi pek çok nedeni vardır.[1], [9], [10]

Genetik Faktörler

Zihinsel yetersizliğin nedenleri yaklaşık olarak %25 oranında genetik faktörlerden kaynaklanmaktadır. Bu duruma yol açan genetik faktörler aileden çocuğa geçen genlerden kaynaklanabileceği gibi (vakaların %5'inde bu bozukluk aileden aktarılmaktadır), genler birleşirken ortaya çıkan hatalar ve ebeveynlerden aktarılmayan de novo genlerden de kaynaklanabilir (Latincede "sıfırdan", "yeniden" anlamına gelen bu sözcük, bu bağlamda, bir diğer genin kopyası olmadan, sıfırdan oluşması demektir). Bu duruma neden olan en yaygın genetik bozukluklar ise Down Sendromu, Kırılgan X Sendromu, Klinefelter Sendromu, nörofibrimatozis, Williams Sendromu, fenilketonüri ve Pradder-Willi Sendromu'dur.[11], [12] Bazen zihinsel gerilik, X ve Y kromozomlarının yanlış ayrılması sonucu hücrelerde birden fazla olması sonucu da ortaya çıkabilir.[13] Örneğin kızların küçük bir kısmı Süper Dişilik (XXX) Sendromu ve Penta X (XXXXX) Sendromu, erkekler ise 49,XYYYY ve 49,XYYYY Sendromu nedeniyle zihinsel yetersizlikle karşılaşabilirler.[14]

Hamilelik Süreci

Hamilelik döneminde annenin yaptığı pek çok şey fetüsün beslenme ve solunum gibi temel hayati fonksiyonlarını anne aracılığıyla gerçekleştirmesi nedeniyle fetüsü etkilemektedir. Bu nedenle annenin sağlık durumu ve hamilelik süresince yaptığı eylemler, yeni doğacak çocuk üzerinde çok önemli etkiye sahiptir.[15] Örnek vermek gerekirse, astımlı bir annenin çocuğunun zihin geriliği bozukluğu olma ihtimali sağlıklı bir anneye göre daha fazladır. Aynı durum, diyabet ve obezite için de geçerlidir. 2016 yılında yapılan bir çalışmadan elde edilen verilere göre doğum öncesinde obeziteye rastlanan ve gebeliğe bağlı şeker hastalığı görülen annelerin çocuklarında zihinsel yetersizliğine rastlanma sıklığının daha yüksek olduğu görülmüştür.[16]

Hamilelik sırasında annenin geçirdiği hastalıklar da buna neden olabilir. Gebelikte bu etkiye sebep olan enfeksiyonlara örnek olarak toxoplazma, rubella, sitomegolavirus, herpes simlex, Hepatit B ve AIDS örnek olarak verilebilir.

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
Olgularla Radyoloji Kardiyak Görüntüleme
  • Boyut: 21,5*27,5
  • Sayfa Sayısı: 214
  • Basım: 1
  • Basım Yeri: ANKARA
  • ISBN No: 9786053554844
Devamını Göster
₺322.00
Olgularla Radyoloji Kardiyak Görüntüleme

Annenin alkol ve sigara gibi zararlı alışkanlıklarının olması da fetüsün zihinsel yetersizlikle doğmasına sebep olabilir.[17] Zira alkol, doğum öncesi alkol tüketimi gelişimsel bozuklukların temel nedenlerinden birisidir.[18], [19]

Hastalıklar ve Toksinler

Erken çocukluk döneminde maruz kalınacak hastalıklar zihinsel yetersizliğin nedenlerinden birisi olabilir. Ensefalit ve menenjit gibi beyin enfeksiyonları, beyin travması geçirilmesi, beyin tümörü, yetersiz beslenme ve çeşitli toksinlere maruz kalmak bunlara örnek olarak gösterilebilir.[20]

Doğum Sırasında Karşılaşılabilecek Sorunlar

Doğum sırasında bebeğin yeterince oksijen alamaması, erken ya da geç doğum gerçekleşmesi, doğumun gerçekleştiği ortamın hijyenik olmaması, doktor hataları gibi nedenlerden kaynaklanabilir.[10]

Teşhis Yöntemleri

Hem Amerikan Entelektüel ve Gelişimsel Engelliler Birliği'ne hem de Amerikan Psikiyatri Birliği'nin Mental Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı'na (DSM-V) göre, zihinsel yetersizlik teşhisi için üç kriter karşılanmalıdır:

  • genel zihinsel yetenekte (entelektüel işlevsellikte) ileri düzeyde gerilik,
  • birden fazla ortamda bir veya daha fazla uyumsal davranış alanında ileri düzeyde gerilik (uyumlu davranış derecelendirme ölçeği ile ölçülür; bir diğer deyişle iletişim, kendi kendine yardım becerileri, kişilerarası beceriler ve daha fazlasına bakılır),
  • sınırlamaların olduğuna dair bulguların çocuklukta veya ergenlikte belirgin hale gelmesi.

Genel olarak, zihinsel yetersizliği olan kişilerin IQ'su 70'in altındadır, ancak IQ'su biraz daha yüksek ancak uyumsal işlevsellikte ciddi bozulma olan bireylere de zihin yetersizlik tanısı konabilir.[30]

Zihinsel yetersizlik, resmi olarak, IQ testi ve uyarlanabilir davranış değerlendirmesi ile teşhis edilir. Gelişim döneminde başlaması gereken üçüncü bir durum, zihinsel engelliliği travmatik beyin yaralanmaları ve bunama (Alzheimer hastalığı dahil) gibi diğer durumlardan ayırt etmek için kullanılır.

Tedaviler veya İdare Yöntemleri

Zihinsel yetersizlik, nörogelişimsel bir bozukluktur ve herhangi bir tedavisi yoktur. Daha ziyade, gerekli eğitim ve destekle bu kişilerin hayatı kolaylaştırabilir, sosyal yaşama uyum sağlamaları ve kendi bakımlarını üstlenmeleri sağlanabilir. Ancak zihinsel yetersizlikle birlikte görülebilen saldırganlık ya da hiperaktivite gibi davranışsal bozuklukların etkilerini azaltmak için doktor gözetiminde antipsikotikler kullanılabilir. Örnek olarak saldırganlığı azaltmak için lityum içerikli ilaçlara, dikkat eksikliği tedavisinde ise α agonistlere başvurulabilir.[21], [22]

Zihinsel geriliğe rastlanan çocuklarda davranış bozuklukları, toplumun geneline göre daha yaygındır. Zihin geriliğin ağırlığına göre değişebilen bu bozukluklara hiperaktivite, dikkat eksikliği, stereotipik davranışlar ve kendine zarar verme örnek olarak verilebilir. Bu tarz davranış bozukluklarının görüldüğü çocuklarda davranış terapisine başvurulabilir.

Görülme Sıklığı ve Dağılımı (Epidemiyoloji)

Zihinsel gerilik, genel nüfusun yaklaşık %2-3'ünü etkiler. Etkilenen kişilerin %75-90'ı hafif düzeyde zihinsel engellidir. Sendromik olmayan veya idiyopatik zihin geriliği, vakaların %30-50'sini oluşturur. Vakaların yaklaşık dörtte biri genetik bir bozukluktan kaynaklanır.[23] Nedeni bilinmeyen vakalar 2013 itibariyle yaklaşık 95 milyon kişiyi etkilemektedir.[24] Erkeklerde ve düşük/orta gelirli ülkelerde daha sık görülür.[25]

Önlem Yöntemleri

Zihinsel geriliğin önlenebilmesinin birçok yolu vardır. Bunlardan ilki, birincil önleme olarak adlandırılır. Bu önleme yönteminin temel amacı zihinsel geriliğe neden olan faktörün gerilik ortaya çıkmadan önce önlenmesidir. Yani bu yöntemle çok temel tetkiklerle hipotiroit, fenilketonüri, Down Sendromu gibi durumların doğacak olan çocukta görülüp görülmeyeceği kontrol edilebilir.

Bu Reklamı Kapat

Yapılan tetkikler sonucunda tespit edilen hastalıklar veya sendromların erken tanı ve tedavisi sayesinde zihinsel geriliğin ortaya çıkması en aza indirilebilir. Buna ise ikincil önleme adı verilir.

Bahsedilen önleme yöntemlerine ek olarak, bu durumun görüldüğü bireylere mümkün olan en erken şekilde bilişsel, dil ve motor becerilerine katkı sağlayacak özel programlar uygulanmalıdır. Zihin geriliği görülen çocukların motor gelişimlerinin de yavaş olduğundan, hem kaba hem ince motor becerilerin gelişimini destekleyecek düzenli sportif faaliyetlerle çocuğun ince ve kaba motor becerilerinin geliştirilmesi, fizik koordinasyonun sağlanması ve vücut şeklinin düzeltilmesi sağlanabilir. Bu noktadan hareketle zihinsel yetersizliği bulunan kişilerin çeşitli şekillerde sportif faaliyetlere dahil edilmesi çok önemlidir. Engelli kişilerin sporla ilgilenebilecekleri tesislerin varlığı, ailelerin bu konudaki bilinci ve uzman kişilerin gözetimiyle bu bireylerin sportif faaliyetlerde bulunması etkili bir yöntem olabilir. Bu uygulamalara en büyük çaplı örneklerden birisi olarak paralimpik olimpiyatları verilebilir.[26]

Zihinsel geriliğin önlenebilmesi için en önemli noktalardan birisi ise anne ve baba adaylarının bilinçlendirilmesidir. Bu konuda yeterince bilinçli olan anne ve babalar çocuklarının sağlığı için doğum öncesi ve sonrası çocuklarının düzenli aralıklarla kontrol edilmesini sağlayarak erken teşhis ve tedaviye başlanmasını sağlayabilirler. Ayrıca akraba evlilikleri gibi doğacak çocuğun üzerinde negatif etkileri olabilecek davranışlardan da kaçınmaları daha olasıdır. Elbette akraba evlilikleri olmasa bile diğer faktörler nedeniyle zihinsel yetersizlik ortaya çıkabilir; ancak bu durumun ortaya çıkma olasılığını azaltmak için akraba evliliklerinden mümkün olduğunca kaçınılması gerekmektedir. Böylelikle yeni doğacak çocuğun zihinsel engellerle yüzleşmesi ihtimali azaltılmış olur.[27]

Etimoloji ve Terminoloji

"Zihinsel yetersizlik" kavramı uzun yıllar boyunca embesillik ve aptallık da dahil olmak üzere pek çok farklı şekilde isimlendirilmiştir.[28] Daha sonra bu kavramların sosyal açıdan zararlı ve aşağılayıcı olduklarına kanaat getirilerek, "mental retardasyon" kavramıyla değiştirilmiştir. Şu anda pek çok kişi tarafından mental retardasyon kavramı için de aynısı düşünülmektedir. "Retarded" kelimesinin "geri zekalı" anlamına geldiğini ve "retardation" kelimesiyle olan bağı düşünüldüğünde, bazı insanlarca neden saldırgan ve aşağılayıcı bulunduğunu anlamak zor olmayacaktır.[28] Bu nedenle bu kavram, Amerikan Psikiyatri Birliğince 2007 yılında ilk önce zihinsel yetersizlik (İng: "intellectual disability"), daha yakın zamanda ise zihinsel gelişim bozukluğu (İng: "intellectual developmental disorder") olarak değiştirilmiştir.

Bu Reklamı Kapat

"Zihinsel yetersizlik" kavramı son yıllarda araştırmacılar tarafından en yaygın olarak kullanılan isim olarak gözükmektedir. Buna rağmen, mental retardasyon kavramının hala çeşitli makale, yayın ve klinik çalışmalarda kullanıldığını görmek mümkündür.

Bu değişikliklerle birlikte, toplumun bu kavrama olan yaklaşımı ve kavramı kullanış şekli de değişmiştir. 2002 yılında yapılan bir çalışmadan elde edilen verilere göre, çocuklarında zihinsel yetersizlik görülen çocukların ebeveynlerinin önemli bir kısmının "mental retardasyon" kavramını kullanmadığını görülmüştür. Bu ebeveynler, bu kavram yerine ya çocukta görülen ve zihinsel geriliğe neden olan sendromun adını ya da "gelişimsel gecikme" kavramını tercih etmektedirler. Bu değişikliklerin temel sebebi ise, insanların bu zihinsel bozukluğa olan bakış açılarını geliştirmek ve dolayısıyla zihinsel yetersizlikle karşı karşıya olan kişilerin hayat tecrübelerini iyileştirmektir.

Okundu Olarak İşaretle

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Muhteşem! 2
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ a b c d e f g h K. Lee. (2019). Intellectual Disability. StatPearls Publishing. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ J. W. Jacobson. (2008). Handbook Of Intellectual And Developmental Disabilities. ISBN: 9780387887142. Yayınevi: Springer.
  • ^ AAIDD. Frequently Asked Questions On Intellectual Disability And The Aaidd Definition. Alındığı Tarih: 25 Ağustos 2022. Alındığı Yer: AAIDD | Arşiv Bağlantısı
  • ^ D. W. Fredericks, et al. (2007). New Definition Of Mental Retardation For The American Association Of Mental Retardation. Wiley, sf: 53-56. doi: 10.1111/j.1547-5069.1998.tb01236.x. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ a b P. J. Vuijk, et al. (2010). Motor Performance Of Children With Mild Intellectual Disability And Borderline Intellectual Functioning. Wiley, sf: 955-965. doi: 10.1111/j.1365-2788.2010.01318.x. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ a b c d G. Katz, et al. (2022). Intellectual Disability: Definition, Etiological Factors, Classification, Diagnosis, Treatment And Prognosis. Medigraphic. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ O. Chadwick, et al. (2003). Factors Affecting The Risk Of Behaviour Problems In Children With Severe Intellectual Disability. Wiley, sf: 108-123. doi: 10.1046/j.1365-2788.2000.00255.x. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ F. Tyrer, et al. (2007). Mortality In Adults With Moderate To Profound Intellectual Disability: A Population-Based Study. Wiley, sf: 520-527. doi: 10.1111/j.1365-2788.2006.00918.x. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ D. R. Patel, et al. (2020). A Clinical Primer On Intellectual Disability. Translational Pediatrics, sf: S23-S35-S2S35. doi: 10.21037/tp.2020.02.02. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ a b J. Huang, et al. (2016). Prenatal, Perinatal And Neonatal Risk Factors For Intellectual Disability: A Systemic Review And Meta-Analysis. PLOS ONE, sf: e0153655. doi: 10.1371/journal.pone.0153655. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ B. D. Auerbach, et al. (2011). Mutations Causing Syndromic Autism Define An Axis Of Synaptic Pathophysiology. Nature, sf: 63-68. doi: 10.1038/nature10658. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ S. Jacquemont, et al. (2014). The Challenges Of Clinical Trials In Fragile X Syndrome. Psychopharmacology, sf: 1237-1250. doi: 10.1007/s00213-013-3289-0. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ F. Laumonnier, et al. (2005). Mutations In Phf8 Are Associated With X Linked Mental Retardation And Cleft Lip/Cleft Palate. Journal of Medical Genetics, sf: 780-786. doi: 10.1136/jmg.2004.029439. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ V. Leggett, et al. (2010). Neurocognitive Outcomes Of Individuals With A Sex Chromosome Trisomy: Xxx, Xyy, Or Xxy: A Systematic Review*. Wiley, sf: 119-129. doi: 10.1111/j.1469-8749.2009.03545.x. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ P. Krakowiak, et al. (2012). Maternal Metabolic Conditions And Risk For Autism And Other Neurodevelopmental Disorders. American Academy of Pediatrics (AAP), sf: e1121-e1128. doi: 10.1542/peds.2011-2583. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ M. Li, et al. (2016). The Association Of Maternal Obesity And Diabetes With Autism And Other Developmental Disabilities. American Academy of Pediatrics (AAP). doi: 10.1542/peds.2015-2206. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ L. Denny. (2017). Fetal Alcohol Syndrome And Fetal Alcohol Spectrum Disorders. American Family Physician, sf: 512-522. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ B. Jacobsen, et al. (2022). The Universal And Primary Prevention Of Foetal Alcohol Spectrum Disorders (Fasd): A Systematic Review. Journal of Prevention, sf: 297-316. doi: 10.1007/s10935-021-00658-9. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ C. O’LEARY, et al. (2012). Intellectual Disability: Population-Based Estimates Of The Proportion Attributable To Maternal Alcohol Use Disorder During Pregnancy. Wiley, sf: 271-277. doi: 10.1111/dmcn.12029. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ D. A. Bilder, et al. (2013). Prenatal And Perinatal Factors Associated With Intellectual Disability. American Journal on Intellectual and Developmental Disabilities, sf: 156-176. doi: 10.1352/1944-7558-118.2.156. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ N. Y. Ji, et al. (2016). Pharmacotherapy For Mental Health Problems In People With Intellectual Disability. Ovid Technologies (Wolters Kluwer Health), sf: 103-125. doi: 10.1097/YCO.0000000000000233. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ G. D. Kuijper, et al. (2010). Use Of Antipsychotic Drugs In Individuals With Intellectual Disability (Id) In The Netherlands: Prevalence And Reasons For Prescription. Wiley, sf: 659-667. doi: 10.1111/j.1365-2788.2010.01275.x. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ D. K. Daily, et al. (2000). Identification And Evaluation Of Mental Retardation. American family physician. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ T. Vos, et al. (2015). Global, Regional, And National Incidence, Prevalence, And Years Lived With Disability For 301 Acute And Chronic Diseases And Injuries In 188 Countries, 1990–2013: A Systematic Analysis For The Global Burden Of Disease Study 2013. The Lancet, sf: 743-800. doi: 10.1016/S0140-6736(15)60692-4. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ A. Carr. (2015). The Handbook Of Child And Adolescent Clinical Psychology. ISBN: 9781317591511. Yayınevi: Routledge.
  • ^ A. Tint, et al. (2016). A Systematic Literature Review Of The Physical And Psychosocial Correlates Of Special Olympics Participation Among Individuals With Intellectual Disability. Wiley, sf: 301-324. doi: 10.1111/jir.12295. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ M. Okan, et al. (2005). Çocuklarda Mental Retardasyon. Güncel Pediatri, sf: 62-66. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ a b C. Nuri, et al. (2020). An Investigation Of The Terminology In The Field Of Individuals With Intellectual Disability And Their Education, Over The Fifteen-Years Time Period. Turkish Special Education Journal. | Arşiv Bağlantısı
  • U. M. Aksoy. (2020). Neurodevelopmental Disorders: A Tree With Many Differant Branches. Kare Publishing. doi: 10.5222/iksstd.2019.26121. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ DSM Library. Diagnostic And Statistical Manual Of Mental Disorders. (13 Ocak 2015). Alındığı Tarih: 27 Ağustos 2022. Alındığı Yer: DSM Library doi: 10.1176/appi.books.9780890425596. | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 03/10/2022 07:33:23 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/12257

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Canlı Cansız
Mucize
Beyaz
Sinir
Çalışma
Yeşil
Coronavirus
İhtiyoloji
Yatay Gen Transferi
Balina
Covid-19
Koku
Biliş
Makroevrim
Epidemik
Manyetik
Kimyasal
Egzersiz
Kuşlar
İfade
Psikiyatri
Tıp
Viral Enfeksiyon
Sivrisinek
Saç
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.