Vücudumuzun Stresle Başa Çıkma Yöntemleri

Vücudumuzun Stresle Başa Çıkma Yöntemleri Telegraph
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı  AhmetKöz 2. Yazar Ahmet Köz  Kadir ToykanÖzdoğan 2. Editör Kadir Toykan Özdoğan
4 dakika
9,261 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Hepimiz zaman zaman strese gireriz. Stresin birçok kaynağı vardır; çevre, beden veya kendi düşüncelerimiz ya da çevremizdekilerin dünyayı nasıl algıladıkları bunlardan birkaçıdır. Özellikle sınav dönemlerinde üzerimizde baskı hissetmemiz çok doğaldır.  Tehlikeli bir görevi tamamlamak, bir rapor yetiştirmek, sevdiğimiz birini kaybetmek, eşimiz veya çocuğumuzla ilgili bir sorun bizi strese sokabilir.

Stresle başa çıkmanın birçok yolu vardır, kimimiz kendini çikolata gibi tatlı şeyler yemeye verir kimimiz de işi sigara ve alkole kadar götürür. O sırada stresin etkisini azaltan bu yöntemlerin uzun vadede yararlı oldukları söylenemez, hatta zararlı ve geçici çözümler olduklarını hepimiz biliriz.

Elbette insan bedeni de, stresle fizyolojik olarak savaşmak ve ona tepki vermek için evrimleşmiştir. Sinir sistemimiz baskı altındayken vücudumuz, adrenalin, noradrenalin ve kortizol gibi başlıca stres hormonları salgılar. Bu fizyolojik değişiklikler tehdit veya tehlikle durumlarında, bu durumlarla başa çıkmamızda bize yardımcı olurlar. Buna “stres tepkisi” ya da “dövüş-veya-kaç tepkisi” denir.

Reklamı Kapat

Stres bazen olumlu olabilir, çünkü bizim dikkatli olmamıza, motive olmamıza ve elimizdeki görevlere odaklanmamıza yardımcı olabilir. Genellikle baskı azaldığında vücut dengelenir ve tekrar sakinleşmeye başlar. Fakat sıklıkla stres yaşıyorsak veya olumsuz duygularla baş etme kabiliyetimizi baskıladığımızda sorunlar ortaya çıkacaktır. Sinir sisteminin sürekli aktif olması yani “stres tepkisi” göstermesi vücudumuzda aşınma ve yıpranmaya neden olur.

Stresi hissetmeye başladığımızda, vücudumuz kendini stresin zararlı etkilerinden korumaya başlamıştır bile. Kalbimizin hızla çarpmaya başlaması, kan basıncımızın artması, hızlı soluk alıp vermemiz ve karaciğerimizin daha fazla şeker üretmesi, vücudun böyle zamanlarda en çok ihtiyaç duyduğu şeyi, enerjiyi sağlamak için gereklidir. Aynı nedenle sindirim, üreme ve bağışıklık sistemi faaliyetlerinde yavaşlama gerçekleşir ve bütün enerji kaslara ve beyne yöneltilir.

Stres altındayken solunum sistemimiz bundan hemen etkilenir. Çünkü vücudumuzdaki oksijen bakımından zengin kanlar çabucak dağıtmak için daha hızlı daha fazla nefes alma eğiliminde oluruz. Çoğumuz için bu belki sorun olmayabilir ancak nefes darlığı çeken veya yeterli oksijen alamayan astım hastaları için sorun doğurabilir. Ayrıca hızlı ve üstünkörü hava alınır fakat minimum oksijen alınırsa bu hiperventilasyona neden olabilir. Bu durumlarda birinin endişe ve panik ataklara daha yatkın olması olasıdır.

Stres bağışıklık sistemimize hasar verir. Vücudumuzdaki bağışık sistemimize zarar vererek enfeksiyon ve kronik inflamatuar koşullara karşı daha hassas hale getirir. Bu da bizim hastalıklarla mücadele etme kabiliyetimizi azaltır.

Kas iskelet sistemimiz de etkilenir. Vücudumuzun kendisini yaralanma ve acıdan korumasının doğal yolu kasları gerginleştirmesidir. Tekrarlanan kas gerginliği vücutta farklı bölümlerinde, omuzlarda, boyunda ve başta ağrılara veya migrene neden olabilir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Kardiyovasküler etkileri de vardır. Stres akut olduğunda kalp atışı hızlanır ve kan basıncı artar ancak akut stres geçtikten sonra normale dönerler. Akut stres kronikleşirse, kan damarlarına ve arterlere zarar verebilir. Bu hipertansiyon, kalp krizi ve inme gibi riskleri arttırır.

Endokrin sistemi de stresten muzdarip olur. Bu durumda psikolojik durum, büyüme ve gelişme, doku fonksiyonları, metabolizma ve üreme süreçleri de etkilenir. Hipotalamus beynin içinde bulunur ve endokrin ile sinir sisteminin arasındaki bağlantıda önemli bir rol oynar. Hipotalamustan gelen stres sinyalleri ile stres ile başa çıkma yolu olarak enerji üretilir. Bunun için kan şekeri kullanır. Bu da şeker hastalığı riskini arttırır.

Adrenalin ve kortizolün yanı sıra salgılanan DHEA (dehidroepiandrosteron) hormonu, stres temelli dissosiyasyonu (kimlik, bellek, algı ve çevre ile ilgili duyum sorunlarını) azaltır ve stresi yaratan durumdan daha iyi bir performansla çıkmamızı sağlar. Böylece stresin zararlı etkilerine karşı bizi korur. Üstelik sadece o anki strese karşı değil, beynin yeniden yapılanma özelliğini (nöroplastisiteyi) artırarak ileride olabilecek streslere karşı da beyni dayanıklı hale getirir.

Stres bazı hoş olmayan gastrointestinal etkilere de sahip olabilir. Özellikle yeme alışkanlıklarımızı etkiler. Az ya da çok yemek yeme, yağlı veya şekerli gıda tüketimini arttırmak mide ekşimesine ve asit reflüsüne neden olabilir. Stres bağırsakların besinleri emme kabiliyetini azaltabilir. Mide ağrısı, şişkinlik, mide bulantısı, ishal ve kabızlığa neden olabilir.

Reklamı Kapat

Üreme sistemlerimizde de sorun yaratabilir. Erkekler için, kronik stres testosteron ve sperm üretimini etkileyebilir. Hatta iktidarsızlığa neden olabilir. Kadınlarda ise adet döngüsünü değiştirebilir ve adet öncesi semptomları arttırabilir.

Stres duygusal durumumuzda belirgin etkilere sahiptir. Günlük hayatımızda yüksek veya düşük psikolojik durumlar yaşatabilir. Bu da daha fazla yorgun hissetmemize ve daha sinirli olmamıza neden olabilir. Ayrıca konsantrasyon, dikkat, öğrenme ve hafızayı etkiler. Araştırmacılar kötü bir uykunun kronik sağlık sorunlarına, depresyona hatta obeziteye neden olabileceğini söylüyorlar.

Stresle baş etmek sağlımıza dolaylı yoldan etkiler de bulunur. Baskı ve stres altında insanlar sigara içerek, alkol alarak ya da uyuşturucu gibi alışkanlıklara neden olabilir. Ancak bu yollar stresle başa çıkmak için uzun soluklu süreçler olamaz.

Stres hakkında bizim öğreneceğimiz daha çok şey var, ama belli ki vücudumuz ne yapacağını biliyor.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 8
  • Muhteşem! 4
  • Bilim Budur! 2
  • İnanılmaz 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 1
  • Umut Verici! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • JAMA. Levels Of Certain Hormones May Be Increased By Stress. (03 Ağustos 2004). Alındığı Tarih: 11 Mart 2019. Alındığı Yer: Science Daily | Arşiv Bağlantısı
  • Elsevier. Hormone Levels Contribute To Stress Resilience. (06 Ağustos 2009). Alındığı Tarih: 11 Mart 2019. Alındığı Yer: Science Daily | Arşiv Bağlantısı
  • H. Blake. How Your Body Reacts To Stress. (09 Ağustos 2017). Alındığı Tarih: 13 Temmuz 2018. Alındığı Yer: Smithsonian | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 23/09/2021 09:22:21 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4183

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Stephen Hawking
Uluslararası Uzay İstasyonu
Çin
Doğa Yasası
Kanser Tedavisi
Renk
Koruma
Tehlike
Canlılık Cansızlık
Amerika Birleşik Devletleri
Doğa Gözlemleri
Factchecking
Su Ayısı
Nadir
Jeoloji
Ağaç
Mühendislik
Yavru
Tardigrad
Tekillik
Astronomi
Mutasyon
Türkiye
Gezegen
Eşeyli Üreme
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın