Disosiyatif Füg: Yaşadığım Bu Hayat Gerçekten Bana mı Ait? Ben, Düşündüğüm Kişi miyim?

Disosiyatif Füg: Yaşadığım Bu Hayat Gerçekten Bana mı Ait? Ben, Düşündüğüm Kişi miyim?
Bu ben miyim?
WikiHow
Fatih Birinci Editör Fatih Birinci  Ekin BaranSunar Podcast Seslendirmeni Ekin Baran Sunar
7 dakika
36,391 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Günaydın!

Gözlerini açıyorsun, uykunu almış, güzel dinlenmişsin. Ancak bir anda afallıyorsun, çünkü bu yatak, sana ait değil. Ne iki kişilik bu yatağı, ne de odadaki eşyaları tanıyorsun. Hâlâ rüyada olduğunu düşünüp yataktan kalkıyorsun.

Hayır, bu rüya falan değil. Saate bakınca telaşa kapılıyorsun, çünkü o saatte senin çoktan iş yerine gitmiş ve çalıştığın şirketteki pazarlamacılık görevlerini yerine getiriyor olman gerekiyordu. Aceleyle üstünü giyinmeye çalışıyorsun, ancak donakalıyorsun, çünkü gardırop da sana ait değil. Alelacele duvarlardaki fotoğraflara bakıyorsun. Bir kız bir erkek çocuğu olan, mutlu bir çiftin resmi var. Fotoğraftaki kişilerden sadece 1 tanesini tanıyorsun: kendini.

Reklamı Kapat

İçeriden sesler geliyor. Paniğe kapılıyorsun. Kaçırıldın mı? Odadan çıkıp bu yabancı evden kendini dışarı atmak isterken, önüne birden bir kız çocuğu çıkıyor ve gülümseyerek soruyor: "Anne, kahvaltı yapacak mıyız?” Çocuğun kim olduğuna dair en ufak bir fikrin yok.

Şaşkınlıkla onu yavaşça kendinden uzaklaştırıyorsun ve odadan çıkarken kız, babasına sesleniyor “Baba, anneme bir bakar mısın? Bir sorun var gibi...” Şaşkın bakışlı, tanımadığın bir adam yanınıza geliyor, "İyi misin canım?" diye soruyor.

Kalbin deli gibi atmaya başlıyor. Onlar bir yandan sana neler olup bittiğini anlamak için sorular sormaya çalışırken, sen aceleyle kendini kapıdan dışarı atıyorsun. Evin önünde 2 araba var; ancak ikisi de sana ait değil. "Arabam nerede?" diye korkuyla mırıldanıyorsun. "Ben neredeyim?" Bu mahallenin neresi olduğuna dair en ufak bir fikrin yok.

Ufukta devasa, aşina olmadığın bir dağ var. Yoldan geçen birisine nerede olduğunu sorduğunda, şaşkın bakışlarla sana dönüp “Nasıl yani? Burası Bursa.” diyor. O an, olduğun yerde afallayıp kalıyorsun. Kim bu insanlar? Nasıl geldin buraya? Neden seni tanıyor gibi davranıyorlar? İşine nasıl yetişeceksin? Çünkü sen Bursa'da değil, doğduğundan beri Aydın'da yaşayan, yalnız bir reklamcısın. Geçen bir taksiye atlayıp otobüs garına gitmek istiyorsun. Aydın'a dönmen gerek. Ancak cüzdanını çıkardığında yine şoke oluyorsun: Kimlikteki fotoğraf sana ait, ama isim senin değil!

Aynı gün bir otobüsle Bursa'yı terk ediyorsun. Aydın'a gidip orada bırakmış olduğun hayata devam etmeye çalışıyorsun; ama ne evini, ne de iş yerini bulabiliyorsun. Tanıdığın kimseyi de bulamıyorsun. Yeni bir işe girerek, yeni bir ev kiralayarak yaşamına devam etmeye çalışıyorsun. Aylar boyu eski evine, işine, arkadaşlarına, yani geçmişine neler olduğunu, nasıl olup da bir sabah aniden Bursa'da uyandığını çözmeye çalışıyorsun ancak olmuyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bir sabah, alarm sesiyle Aydın'daki yatağında uyanıyorsun. Neredesin? Tamamen yabancı bir evdesin. Korkuyla kendini evin dışına, sana tamamen yabancı gelen bir şehre atıyorsun. Nerede olduğunu soruyorsun. "Abla burası Aydın, sen iyi misin, bir otur istersen şöyle?" diyorlar. "Aydın mı?" diye mırıldanıyorsun. Bu şehre ait hiçbir hatıran yok. Sen, Bursa'da yaşayan, iki çocuk annesi bir kadınsın ve reklamcılıkla uğraşıyorsun. Burada ne işin var?

Afallayıp, hiçbir şey anlamadan Bursa'ya geri dönmeye çalışırken kocanı, kızını ve birkaç ay önce kazada yitirdiğin, canından çok sevdiğin oğlunu düşünüyorsun. Kalbin sıkışıyor, ağlıyorsun. 

Disosiyatif Füg, kişinin ani seyahatler yapmasına neden olabilir
Disosiyatif Füg, kişinin ani seyahatler yapmasına neden olabilir
WikiHow

Disosiyatif Füg: Bilimkurgu Değil, Gerçek!

Bir bilimkurgu filmi gibi görünen bu senaryo, gerçek bir psikiyatrik duruma ilişkin kurgusal bir örnek. Evet, siz de bir sabah uyandığınızda, zihninizde yer alan hayatınızdan ve çevrenizden bambaşka bir dünyaya gözünüzü açabilirsiniz. Bugün bir üniversite öğrencisiyken, yarın sabah evli ve çocuklu biri olduğunuzu düşünebilirsiniz. Veya gerçekte bir genel müdürken, evsiz biri olduğunuzu sanabilirsiniz. Evli ve çalışan bir kadınken, Paris’te bir sanatçı olduğunuzu düşünebilirsiniz. Bu kapsamlı zihinsel yanılgı, kimi durumda saatlerce ya da aylarca sürebilir.

Bütün bunlar, nadir görülen ama dikkat çekici ve çok ilginç bir hastalık olan "Disosiyatif Füg" hastalığını tanımlar. Literatürde kısaca "füg" olarak da geçen bu hastalık, sizi gerçek hayatınızdan koparıp bambaşka bir hayata sahip olduğunuz zihinsel bir tasarıma yönlendirir. İlginç, değil mi? Hafızanızdaki tüm anılar, kendinize ait tüm kabuller gidiyor ve yerine bambaşka hatıralar ve farklı bir kimlik geliyor. Yaşamadığınız bir hayat, kafanızda birdenbire oluşuyor.

Reklamı Kapat

Füg hastalığı, Zihinsel Hastalıkların Tanı ve İstatistik El Kitabı'nın 4. baskısı olan DSM-4'te disosiyatif bozukluklar başlığı altındaki 4 hastalıktan (disosiyatif amnezi, disosiyatif füg, disosiyatif kimlik bozukluğu, depersonalizasyon) biriyken, DSM-5’te disosiyatif amnezinin alt başlığına alınmıştır.[1] DSM-5'e göre füg, içinde bulunulan ortamdan kaçmakla karakteristik, kimlik ve kişisel bilgi amnezisi yaratan ve kişinin var olan hayatını reddetmesine yol açan bir bozukluktur.[1]Uluslararası Hastalıklar Kataloğu'nun 10. baskısı olan ICD-10'da bu sıra dışı durum hâlâ ayrı bir hastalık olarak tanımlanmaya devam etmektedir.[2]

Füg Nedir?

Disosiyatif füg, tanımı gereği amneziyi doğal olarak içerir; çünkü kişinin bulunduğu yeri terk edip günlerce ya da aylarca yeni yerlerde yeni bir kimlik arayışına girmesiyle karakterize edilen füg, kişinin gerçek geçmişine ait belleği kısıtlandırmaktadır.

Füg, Latincede "uçma eylemi" anlamına gelen fuga sözcüğünden türetilmiştir. Kişinin aklının uçup gitmesi olarak düşünebilirsiniz; ancak aslen belli bir rotada giden bir sürecin, bir yerden sonra bir başka rotaya girmesiyle ilgili bir metafora işaret etmektedir.

Disosiyasyon Nedir?

Disosiyatif ise, Latincedeki socius yani "eşlik eden" sözcüğünün negatifidir. Dis-socius ise "ayrık" anlamına gelir. Kişinin benliğinden ayrılmasına işaret eder. Disosiyasyon hastalıkları genellikle kişinin stresle baş edemediği, kapasitesini aşan durumlarda vücudun kendi benliğini reddederek gösterdiği savunma şekillerindendir. Bunlar kimi zaman bireysel travmalar iken savaş, açlık, yoksulluk gibi toplumsal durumlarda da sık sık ortaya çıkmaktadır.[1]

Reklamı Kapat

Disosiyasyon, yoğun acı verici yaşantıları takiben, kişinin bu acıyla başa çıkamaması ve kendi kişiliğinden ve benlik algılamasından uzaklaşması olarak tanımlamıştır. Örneğin, bazı insanların şiddetli acı karşısında bayılarak bilincini bir süreliğine yitirdiğini bilirsiniz. Füg, biraz da buna benzer, kişi kaldıramayacağı kadar yüksek bir zihinsel acı karşısında bir süreliğine bilincini "dönüştürür". Yukarıda verdiğimiz örnekte de ilk akla gelen annedeki fügün, kazada oğlunun ölmesi travması sonucu ortaya çıkmış olmasıdır.

Füg ile Amnezi İlişkisi Nedir?

Hastaların füg sırasında deneyimlediği hafıza kaybına ise retrograt disosiyatif episodik amnezi denir. Amnezi aslında beyin hasarı veya hastalık sonucunda hafızada yaşanan kayba verilen bir isimdir.[3] Aynı zamanda yatıştırıcılar ve hipnotize edici ilaçlar dolayısıyla geçici amnezi de yaşanabilir. Disosiyatif amnezi ise, retrograt amnezi olarak bilinen, geçmişte öğrendiğiniz bilgilere erişim zorluğu ile ilişkilendirilen bir amnezi türüyle ilişkilidir.[4] Bu kişiler, spesifik olayları, durumları ve deneyimleri barındıran ve episodik hafıza denen uzun dönem hafızalarına erişemezler.[5]

Füg hastalığı bazı yerlerde nokturnal somnambulizmin (gece uykusunda yürüme) gündüz oluşan hali olarak da tanımlanmıştır.[6] Ancak füg, daha uzun sürmesi ve uyuyup uyanıldığında düzelmemesi yönünden nokturnal somnambulizmden farklılık göstermektedir.

Hastalık Ne Sıklıkla Görülüyor ve Ne Kadar Sürüyor?

Hastalıkta oluşan füg hali aylarca sürebildiği gibi, saatler ya da günler gibi kısa dilimlerde de oluşabilmektedir ve genel olarak 20-40 yaşlarında görülmektedir. Genellikle çok nadir görülen bir hastalıktır; istatistiki olarak bir insanın disosiyatif füg yaşama ihtimali %0,2 dolaylarındadır. Hastalar, hastalık bitene kadar yaşadıklarını normal gördükleri için hastalık bittikten sonra doktora başvururlar ve hastalık araştırmaları bu yüzden geriye dönük gerçekleştirilir.[7] Bu hastalık çocuklarda da meydana gelmektedir; ancak çocuklarda çok daha kısa süreli oluşmaktadır.[7], [8]

Disosiyatif Füg Tedavi Edilebilir mi?

Her ne kadar ciddi bir rahatsızlık olsa da çoğu durumda hastaların yatılı tedavi görmelerine gerek yoktur. Ayakta tedavi edilirler, ancak yoğun bir psikoterapi süreci gerektirmektedir. Tedavi yöntemleri arasında bilişsel terapi, davranışsal terapi ve hipnoz tedavileri de yer almaktadır. Entegratif tedavi dediğimiz bu yöntem farklı tedavilerin birleştirilmesiyle oluşmaktadır.[9]

Eğer hasta, füg hastalığı nüksettiği sırada getirilirse, kişiye gerçek kimliğini hatırlatma çalışmaları yapılmasıyla beraber, fügün oluşumuna neden olan yaşam olayı açığa çıkartılmaya çalışılır.[10] Öğrenilen sebepler, ileride tekrarlamasını önleme çalışmalarında kullanılmak üzere önemli bilgiler verebilmektedir.

Sonuç

Stresli durumlarda çoğu insan, kendisini başka bir yerde ve/veya zamanda hayal edip bir ölçüde rahatlar. Örneğin işinizin en bunaltıcı döneminde kendinizi yazın deniz kenarında güneşlenirken hayal edebilirsiniz. Yaşadığınız şehirden ya da ülkeden sıkılınca yabancı bir ülkede doğup büyüdüğünüz bir başka hayatı imgeleyebilirsiniz. Günlük hayattaki bu masum küçük zihinsel kaçışlarımız, disosiyatif füg sahibi kimselerde aşırı boyutlarda gerçekleşmekte ve kaçtıkları bu imgeye zorunlu olarak bir süre tamamen saplanıp kalmaktadırlar.

Dışarıdan bakıldığında bir anda bambaşka bir hayata, belleğe ve kimliğe geçiş yapma her ne kadar ilgi çekici bir film senaryosu gibi görünse de yaşandığı zaman hem birey için, hem de yakınları için çok büyük sıkıntılar doğurabilmektedir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 26
  • Tebrikler! 20
  • Merak Uyandırıcı! 15
  • Muhteşem! 10
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 7
  • Bilim Budur! 5
  • Korkutucu! 5
  • Grrr... *@$# 4
  • Üzücü! 3
  • İğrenç! 3
  • Umut Verici! 2
  • Güldürdü 1
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 19/09/2021 00:27:51 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7662

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Uzay
Köpekler
İletişim
Protein
Demir
Küresel Salgın
Kimyasal Element
Moleküler Biyoloji
Olasılık
Kimyasal
Cansız
Tüyler
Karanlık Madde
Toplum
Hareket
Karar
Tedavi
Dalga
Deney
Charles Darwin
Coğrafya
Gaz
Kuyruksuz Maymun
Yaşamın Başlangıcı
Sahtebilim
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın