Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Disosiyatif Füg: Yaşadığım Bu Hayat Gerçekten Bana mı Ait? Ben, Düşündüğüm Kişi miyim?

Disosiyatif Füg: Yaşadığım Bu Hayat Gerçekten Bana mı Ait? Ben, Düşündüğüm Kişi miyim?
Bu ben miyim?
WikiHow
Editör Seçkisi
Reklamı Kapat

Disosiyatif füg, kimlik ve kişisel bilgi amnezisi yaratan ve kişinin var olan hayatını reddetmesine yol açan bir ruhsal bozukluktur. Kişi bir sabah aniden bir başka insan olduğunu düşünerek uyanabilir. Bu durum, genelde psikolojik travmalardan sonra görülür ve aylar boyu sürebilir.

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Günaydın!

Gözlerini açıyorsun, uykunu almış, güzel dinlenmişsin. Ancak bir anda afallıyorsun, çünkü bu yatak sana ait değil. Ne iki kişilik bu yatağı, ne de odadaki eşyaları tanıyorsun. Hâlâ rüyada olduğunu düşünüp yataktan kalkıyorsun. Hayır, bu rüya falan değil. Saate bakınca telaşa kapılıyorsun, çünkü o saatte senin çoktan iş yerine gitmiş ve çalıştığın şirketteki pazarlamacılık görevlerini yerine getiriyor olman gerekiyordu. Aceleyle üstünü giyinmeye çalışıyorsun, ancak gardırop sana ait değil. Duvarlara bakıyorsun, bir kız bir erkek çocuklu bir çiftin resmi var, ancak içlerinden bir tek kendini tanıyorsun. İçeriden sesler geliyor. Odadan çıkıp bu yabancı evden kendini dışarı atmak isterken kapıyı hızla açan bir kız çocuğu yanına koşuyor ve “Anne kahvaltı yapmayacak mısın?” diye soruyor. Şaşkınlıkla onu yavaşça kendinden uzaklaştırıyorsun ve odadan çıkarken kız çocuğu babasına sesleniyor “Baba, annem bi tuhaf davranıyor.” Kızın babası, tanımadığın bir adam yanınıza geliyor ve sen onların şaşkın bakışları ve soruları altında apar topar kendini evin dışına atıp etrafa bakınıyorsun. Araban etrafta yok, üstelik bu mahallenin neresi olduğunu da anlamıyorsun. Ufukta devasa, aşina olmadığın bir dağ var. Yoldan geçen birisine nerede olduğunu sorduğunda “Bursa” diyor ve o an olduğun yerde afallayıp kalıyorsun. Kim bu insanlar? Nasıl geldin buraya? Neden seni tanıyor gibi davranıyorlar? İşine nasıl yetişeceksin? Çünkü sen Bursa’da değil Aydın’da yalnız yaşayan bir reklamcısın. Otobüse atlayıp Aydın’a gitmeye karar veriyorsun, ancak cüzdanını çıkardığında gördüğün fotoğraf sana ait olmasına karşın isim senin değil. Parayı verip bir bilet alıp Bursa’yı terk ediyorsun. Aydın’a gidip orada bırakmış olduğun hayata devam etmeye çalışıyorsun ama ne evini, ne de iş yerini bulabiliyorsun. Tanıdığın kimseyi de bulamıyorsun. Yeni bir işe girerek, yeni bir ev kiralayarak yaşamına devam etmeye çalışıyorsun. Aylar boyu eski evine, işine, arkadaşlarına, yani geçmişine neler olduğunu, nasıl olup da bir sabah aniden Bursa’da uyandığını çözmeye çalışıyorsun ancak olmuyor.

Sonra bir sabah uyanıp yatakta gözlerini açıyorsun ve gördüğün odayı tanıyamıyorsun. Dışarı çıkıyorsun, şehir de yabancı. Aydın olduğunu öğrendiğin bu şehre ait hiçbir hatıran yok. Sen Bursa’da yaşayan bir kadınsın, burada ne işin var?

Afallayıp, hiçbir şey anlamadan Bursa’ya geri dönmeye çalışırken kocanı, kızını ve birkaç ay önce kazada yitirdiğin, canından çok sevdiğin oğlunu düşünüyorsun, kalbin sıkışıyor, ağlıyorsun. 

Disosiyatif Füg, kişinin ani seyahatler yapmasına neden olabilir
Disosiyatif Füg, kişinin ani seyahatler yapmasına neden olabilir
WikiHow

Bilim Kurgu Değil, Gerçek!

Bir bilim kurgu filmi gibi görünen bu senaryo, gerçek bir psikiyatrik duruma ilişkin kurgusal bir örnek. Evet, siz de bir sabah uyandığınızda, zihninizde yer alan hayatınızdan ve çevrenizden bambaşka bir dünyaya gözünüzü açabilirsiniz. Bugün bir üniversite öğrencisiyken yarın sabah evli ve çocuklu biri olduğunuzu, bir genel müdürken bir evsiz olduğunuzu düşünebilirsiniz. Evli ve çalışan bir kadınken Paris’te bir sanatçı olduğunuzu düşünebilirsiniz. Bu kapsamlı zihinsel yanılgı saatlerce ya da aylarca sürebilir.

Bütün bunlar nadir görülen ama dikkat çekici ve çok ilginç bir hastalık olan “Disosiyatif Füg” hastalığı. Literatürde kısaca "füg" olarak da geçen bu hastalık sizi gerçek hayatınızdan koparıp bambaşka bir hayata sahip olduğunuz zihinsel bir tasarıma yönlendirir. İlginç değil mi? Hafızanızdaki tüm anılar, kendinize ait tüm kabuller gidiyor ve yerine bambaşka hatıralar ve farklı bir kimlik geliyor. Yaşamadığınız bir hayat kafanızda birdenbire oluşuyor.

DSM-5’e1 göre füg, içinde bulunulan ortamdan kaçmakla karakteristik, kimlik ve kişisel bilgi amnezisi yaratan ve kişinin var olan hayatını reddetmesine yol açan bir bozukluktur.

Füg hastalığı DSM-4’te disosiyatif bozukluklar2 başlığı altındaki 4 hastalıktan (disosiyatif amnezi, disosiyatif füg, disosiyatif kimlik bozukluğu, depersonalizasyon) biriyken (Ertan, 2008), DSM-5’te disosiyatif amnezinin alt başlığına alınmıştır. Çünkü genellikle kişide ikisi birlikte görülmektedir. Ancak ICD-10’a3 baktığımızda hâlâ ayrı bir hastalık olarak tanımlanmaya devam etmektedir. (Balcıoğlu ve Balcıoğlu, 2018). Amneziyi doğal olarak içerir; çünkü kişinin bulunduğu yeri terk edip günlerce ya da aylarca yeni yerlerde yeni bir kimlikle bulunması olan füg, bu geçmiş yaşamı bellekten uzaklaştırmaktadır.

Dissosiyasyon hastalıkları genellikle kişinin stresle baş edemediği, kapasitesini aşan durumlarda vücudun kendi benliğini reddederek gösterdiği savunma şekillerindendir. Bunlar kimi zaman bireysel travmalar iken savaş, açlık, yoksulluk gibi toplumsal durumlarda da sık sık ortaya çıkmaktadır (Balcıoğlu ve Balcıoğlu, 2018). Hunter (1990) disosiyasyonu, yoğun acı verici yaşantıları takiben kişinin bu acıyla başa çıkamaması ve kendi kişiliğinden ve benlik algılamasından uzaklaşması olarak tanımlamıştır. İnsanın şiddetli acı karşısında bayılarak bilincini bir süreliğine yitirdiği bilinir. Füg biraz da buna benzer, kişi kaldıramayacağı kadar yüksek bir ruhsal acı karşısında bir süreliğine bilincini “dönüştürür”. Yukarıda verdiğimiz örnekte de ilk akla gelen annedeki fügün, kazada oğlunun ölmesi travması sonucu ortaya çıkmış olmasıdır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Füg hastalığı bazı yerlerde nokturnal somnambulizmin (gece uykusunda yürüme) gündüz oluşan hali olarak da tanımlanmıştır (Rajah ve ark., 2009; akt. Bilici ve Karataş, 2013). Ancak daha uzun sürmesi ve uyuyup uyanıldığında düzelmemesi yönünden farklılık arz etmektedir.

Hastalıkta oluşan seyahatler aylarca sürebildiği gibi saatler ya da günler gibi kısa dilimlerde de oluşabilmektedir ve genel olarak 20-40 yaşlarında görülmektedir. Sıklığı az olan bir hastalıktır; görülme oranı %0,2 olarak bildirilmektedir. Hastalar, hastalık bitene kadar yaşadıklarını normal gördükleri için hastalık bittikten sonra doktora başvururlar ve hastalık araştırmaları bu yüzden geriye dönük gerçekleştirilir (Duymaz ve Karakaya, 2014).

Bu hastalık çocuklarda da meydana gelmektedir ancak çocuklarda çok daha kısa süreli oluşmaktadır (Zoroğlu, 2008, Akt. Duymaz ve Karakaya, 2014).

Her ne kadar ciddi bir rahatsızlık olsa da hastaların yatılı tedavi görmelerine gerek yoktur. Ayakta tedavi edilirler ancak yoğun bir psikoterapi süreci gerektirmektedir. Tedavi yöntemleri arasında bilişsel terapi, davranışsal terapi ve hipnoz tedavileri de yer almaktadır. Entegratif tedavi dediğimiz bu yöntem farklı tedavilerin birleştirilmesiyle oluşmaktadır (Erdemir, 2016).

Eğer hasta, füg hastalığı nüksettiği sırada getirilirse kişiye gerçek kimliğini hatırlatma çalışmaları yapılmasıyla beraber fügün oluşumuna neden olan yaşam olayı açığa çıkartılmaya çalışılır (Akcan ve Öztürk, 2018). Öğrenilen sebepler, ileride tekrarlamasını önleme çalışmalarında kullanılmak üzere önemli bilgiler verebilmektedir.

Stresli durumlarda çoğu insan kendisini başka bir yerde ve/veya zamanda hayal edip bir ölçüde rahatlar. Örneğin işinizin en bunaltıcı döneminde kendinizi yazın deniz kenarında güneşlenirken hayal edebilirsiniz. Yaşadığınız şehirden ya da ülkeden sıkılınca yabancı bir ülkede doğup büyüdüğünüz bir başka hayatı imgeleyebilirsiniz. Günlük hayattaki bu masum küçük zihinsel kaçışlarımız, disosiyatif füg sahibi kimselerde aşırı boyutlarda gerçekleşmekte ve kaçtıkları bu imgeye zorunlu olarak bir süre tamamen saplanıp kalmaktadırlar.

Dışarıdan bakıldığında bir anda bambaşka bir hayata, belleğe ve kimliğe geçiş yapma her ne kadar ilgi çekici bir film senaryosu gibi görünse de yaşandığı zaman hem birey için, hem de yakınları için çok büyük sıkıntılar doğurabilmektedir.

***

1. DSM: Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı) Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders). Amerikan Psikiyatri Birliği’nin (APA) bir yayınıdır. Tüm dünyada ruh sağlığı profesyonellerinin ruhsal bozuklukların tanı kriterlerini belirlemesinde standardize edilmiş kriterleri içeren başucu kitabı niteliğindedir.

2. Disosiyatif Bozukluk: Yüksek derecede stres yaratan veya travmatik olaylar sonucu bilinçte, kimlik duygusunda ya da bellekte çözülmeler yaşanmasıyla karakterize durumdur.

3. ICD: Hastalıkların ve İlgili Sağlık Sorunlarının Uluslararası İstatistiksel Sınıflandırması (International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems). Bilinen hastalıkların çok ayrıntılı kategorizasyonunu içeren medikal başucu kitabıdır.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 18
  • Tebrikler! 15
  • Merak Uyandırıcı! 13
  • Muhteşem! 9
  • Bilim Budur! 5
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 4
  • Grrr... *@$# 4
  • Üzücü! 3
  • Korkutucu! 3
  • Umut Verici! 2
  • İğrenç! 2
  • Güldürdü 1
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 21/09/2020 17:06:03 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7662

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Yapay Zeka
Factchecking
Parçacık
Diyet
Hız
Doğa Olayları
Maskeler
Kafatası
Mühendislik
Davranış
Seçilim
Bağışıklık Sistemi
Işık
Mistisizm
Balina
Mars
Yemek
Beslenme
Zooloji
Evrim Teorisi
Mantık
Tardigrad
Metabolizma
Sinir Sistemi
Pandemi
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Konuştuğunda, genellikle bildiğin bir şeyi tekrar edersin. Dinlediğinde, genellikle bir şeyler öğrenirsin.”
Jared Sparks
Geri Bildirim Gönder