Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Depresyon Nedir? Nasıl Tedavi Edilir?

Depresyon Nedir? Nasıl Tedavi Edilir? Healthline
6 dakika
16,496
Podcast
9:24
Altay Kenger
Seslendiren
26
  • İndir
Tüm Reklamları Kapat

Depresyon, üzüntü, karamsarlık, suçluluk duygusu, çaresizlik adını ne koyarsanız koyun hayatın her köşesinden bize sırıtıyor. Baştan açıkça söyleyelim, depresyon kendinizi kötü hissettiğiniz bir halet-i ruhiye'den fazlasıdır, amansız bir rahatsızlıktır.

Dünya Sağlık Örgütü'ne göre her sene ortalama üç yüz milyon kişinin şikayetçi olduğu bir illet... Hatta öyle bir illet ki, klinik depresyon her yıl sekiz yüz bin insan canına kıyıyor (WHO, 2018). Avrupa Birliği’nin verilerine göre depresyondan şikayetçi hastaların %50'den fazlası tedavi bile aramıyor (Eurostat, 2018). Peki neden? Şöyle demişti Nazım Hikmet:

Tüm Reklamları Kapat

Bu dünyada bir şey yaşıyor, eşi emsali görülmedik bir şey ve benden başka kimse farkında değil onun.

İşte o yüzden. Bu meret öyle bir şekle giriyor ki, sanıyoruz sadece bizim başımıza geliyor. Biraz da bizim suçumuz. Ne zaman üzgün birini görünce hemen başlıyoruz: "Üzülme! Mutlu Ol! Takma kafana! Geçer bunlar!" Aynı cevapları tekrar tekrar dinleyerek, derdimizi başkalarına anlatmamayı öğreniyoruz ve öğretiyoruz. O yüzden bizden başka kimse farkında değil çoğu zaman.

The American Institute of Stress

Depresyon Nedir?

En basit tanımıyla bir mizaç (İng: "mood") bozukluğu. Amerikan Psikoloji Cemiyeti yayınladığı Tanısal ve İstatistiki Mental Rahatsızlıklar El Kitabı (DSM) 5. versiyonu, mizaç bozuklukları altında birden fazla tanıya yer verse de bütün tanıların merkezinde depresif nöbet bulunuyor.

Tüm Reklamları Kapat

Depresif nöbet, en az iki haftalık bir zaman dilimi içerisinde üzgün mizaç, ilgi kaybı ya da hayattan keyif alamama durumu tanımlanıyor. Bu genel şarta ek olarak, neredeyse her gün ve her saat üzgün mizaç, hayattan ve keyif verici durumlara olan ilginin kaybolması, herhangi bir neden olmadan (diyet ya da ilaç tedavisi gibi) kilo kaybı, kilo alınması, iştahın bozukluğu, düşünce ve hareketlerin yavaşlaması (yataktan çıkmayıp bütün gün uyuma vb.), değersizlik, suçluluk hissi, karar verememe, odaklanamama, ölüm veya intihar hakkında sık sık düşünme, intihara teşebbüs veya intihar planı yapmak listeleniyor (APA, 2013)

Buna ek olarak, en azından bir kere depresif nöbet geçirmeniz durumunda ikincisini geçirme olasılığınız yüzde elli, ikincisini atlatır iseniz, üçüncüsünü geçirme olasılığınız yüzde seksenlere varıyor (Burcusa & Lacono, 2007). Ayrıca, travma, diğer medikal rahatsızlıklar, anksiyete ve genetik yatkınlıklarda cabası (APA, 2013).

Geçtiğimiz üç ay içerisinde hala devam eden en az bir depresif nöbet geçirmeniz durumunda, majör depresif bozukluk tanısı konuluyor. Majör depresif bozukluk en fazla tedavi edilen mizaç bozukluğu. Bazen depresif nöbet hafif dışarıdan belli olmayacak şekilde uzun zamana yayılarak hayattan keyif alınmasını engeller bir duruma geliyor, bu tür durumlarda Distimi, eski adıyla kronik depresyon tanısı konulabiliyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Harvard University

Depresyon tanımı bununla kalmıyor. Zamanla depresif kişilerin davranışları gözlemlenerek farklı farklı alt kategorilere de ayrılmıştır. Akademik kaygıları bir yana bırakıp, rahat okunabilir olmak adına bu kategorilerden sadece birkaçından bahsedeceğiz.

  • Melankolik ağırlıklı depresyon: Aslına bakarsanız filmlerde gördüğümüz gibi... Devamlı uyuyan, hiçbir şeyden zevk almayan, yerinden hareket etmekte zorlanan. Hızlı düşünüp, hareket edemeyen bir yapısı var. Hatta, melankolik depresyonun ayrı bir tanı olması gerektiğini tartışması hala devam ediyor (Parker et al., 2010).
  • Peripartum (Gebelik) kökenli depresyon: Yapılan araştırmalara göre her yüz kadından on üçü doğum sırasında yada sonrasında klinik depresyon geçiriyor (Gale & Harlow, 2003).
  • Mevsimsel depresyon: Mevsimsel değişikliklerin özellikle güneş ışığının mizacımıza olan etkisi düşündüğümüzden daha fazla. Bu tip depresyon her sene aynı mevsimde mükerreri depresyon genelde aynı mevsimde nüksediyor. Avusturya’da yapılan bir araştırmaya göre ülke nüfusunun yüzde iki buçuğunun mevsimsel depresyona yakalandığından bahsediyor (Pjrek et al., 2016).

Nasıl Tedavi Edilir?

Depresyonun tedavisi var! Aslına bakarsanız, gerçek anlamda tedavi edebildiğimiz nadir mental rahatsızlıklardan birisi. 

Akut depresyon tedavisinde hekimlerin en çok sevdiği tedavi yöntemi ilaçlar, sık kullanılan adıyla antidepresanlar. Depresyonun sadece psikolojik bir olgu olmadığını tıp sayesinde artık biliyoruz. Depresyon sırasında beynimizin hormonsal yapısı değişiyor. O yüzden farmakolojik çözümler olarak genel olarak SSRI (İng: "Selective serotonin reuptake inhibitors", Tr: "Seçici Serotonin geri alım engelleyicisi") ve SNRI (İng: "Serotonin and noradrenaline reuptake inhibitors", Tr: "Serotonin ve noradrenalin geri alım engelleyicisi") kategorisinde ilaçlar ile Serotonin ve Noradrenalin salınımları düzenleniyor.

KQED

Peki, ilaçlar işe yarıyor mu? Evet! Ancak antidepresanların beyinin hormonal yapısını düzenlemesi için hekim tarafından belirtilen şekilde kullanılması gerekiyor. Bir iki hafta kullanılıp bırakılması durumunda tedavi pek etkili olmuyor. Dahası ilaçlar, psikoterapi ve diğer çözümlerden daha hızlı olarak işe yarıyor.

Ancak, uzun vadede depresyonun geri dönmesine ve kişinin duygu ve düşüncelerinden kaynaklı sorunlarını çözme konusunda yetersiz kalıyor. Araştırmalar gösteriyor ki, farmakolojik tedavilerin terapi ile desteklenmesi en etkili depresyon tedavi şekli olarak gösteriliyor (Kamenov, Twomey, Cabello, Prina, & Ayuso-Mateos, 2017). 

Tüm Reklamları Kapat

Terapi Ne İşe Yarar?

Depresyon bulgularından bahsederken, üzüntü, çaresizlik, hayattan keyif almamaktan bahsettik. Bu negatif duyguların hayatımıza ağır bir etki ettiği kesin. Bu şekilde hissetmenin çoğu zaman geçerli bir nedeni olması da olası. İşten kovulmuş, sınıfta kalmış, sevdiğiniz birini kaybetmiş, reddedilmiş, sağlığınızı kaybetmiş olabilir, birden fazla kötü olay zincirleme şekilde olmuş olabilir. Bu durumlar karşısında üzülmeniz, sinirlenmeniz ve kendinizi çaresiz hissetmeniz çok normal. Kim bu tür problemlerle hiç karşılaşmadan yaşayabilmiş ki? Psikoterapi kendinizi kötü hissetmenizi engellemek yerine, bu duygu, düşünce ve olaylarla nasıl başa çıkmanız konusunda size yardımcı olmayı amaçlar.

Bilişsel Yaklaşımlar

Farklı terapi ekolleri ve psikoloji teorileri, depresyonun ortaya çıkma nedenlerini farklı şekilde yorumlamaktadır; ancak önemli bir çoğunluğunun anlaştığı önemli bir konu var: Depresyon, başınıza gelen olaylara, sahip olduğunuz düşüncelere ve duygulara cevap olarak ortaya çıkmaktadır. Bu durumda terapiyi, beyninizin içine bakabildiğiniz bir ayna olarak görebilirsiniz. Örneğin, Davranışçı Bilişsel Terapi'yi örnek alalım.

Depresyon tedavisi için geliştirilip sonradan büyüyüp genişleyen bu terapi şekli; duygu, davranış ve düşüncelerimizin öldükten sonra bile sevgilisini rahat bırakmayan hayalet gibi bize ve hayatımıza şekil verdiğini söylüyor. Üstüne üstlük bu negatif duygu ve düşünceler zaman içerisinde hayatla ilgili uyumu zorlaştıran varsayımlara dönüşebiliyor (Beck, Rush, Shaw, & Emery, 1979). Örneğin işinden kovulan birisi, hayatın zorlu şartlarının ağır beklentisi altında kendisini kötü hissedebilir. Peki, ya bu kişi bütün iş verenlerin acımasız olduğuna ve bir daha iş bulamayacağına inanırsa, iş aramayı bırakıp klinik bir depresyonun içerisine düşmesi olası hale gelmez mi?

Bu tür durumlarda terapi farklı olasılıkların ve seçeneklerin farkına varıldığı, verimli stratejilerin ortaya çıktığı bir mecra olarak insanların hayatlarını pozitif noktaya doğru değiştirip, bir açıdan benzeri bir kriz durumunda kişinin kendi terapisti haline gelmesini amaçlıyor. 

Tüm Reklamları Kapat

Aubrey Marcus

Davranışçı Yaklaşımlar

Son zamanlarda yapılan araştırmalar, yeni nesil davranışçı yaklaşımların en az bilişsel yaklaşımlar kadar etkili hale geldiğini gösteriyor, bunların bir tanesi ise Davranış Etkinleştirme Terapisi (Ekers et al., 2014). Davranışçı teorisyenler depresyonu dış uyarıcılara tepkinin azalması olarak tanımlıyorlar (Ferster, 1973). Lewinsohn tanımı daha da genişleterek depresyonun dışarıdan gelen olumlu uyarıcıların azalması olarak belirtmiş ve uyarıcıları üç ana kategoriye ayırmış. Çevresel etkenler, yetersiz sosyal beceriler, ve zaten var olan pozitif uyarıcıları görmezden gelme olarak tanımlanıyor (Coyne, 1986).

Örnek olarak, Davranış Etkileşimci bir terapist anlaşmazlık sonucu boşanmış bir kişinin ailesini ve çocuklarını daha az görmeye başlamış (çevresel), olayların neden bu hale geldiğini anlamaya çalışırken eşinin neden ayrılmak istediğine anlam verememiş (yetersiz sosyal beceri), ve çocuklarını her görmeye gittiğinde olayların neden bu hale geldiğini hatırladığı için gittikçe daha az ziyaret eden (pozitif uyarıcıları görmezden gelme) olarak formüle edecektir. Tedavi olarak, hayattan keyif aldığı durum ve olayların bir listesini çıkarıp, davranışsal deneyler ile kişinin dışarıdaki olumlu uyaranlara tekrar açılmasını sağlar.

Son olarak, terapi sadece depresyon anksiyete gibi rahatsızlıkların düzeltilmesi için gidilmesi gereken bir yer olmadığını hatırlatmak isteriz. Terapi hayatını daha iyiye doğru değiştirmek isteyen herkes gidebilir.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
123
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 51
  • Muhteşem! 24
  • Umut Verici! 19
  • Merak Uyandırıcı! 10
  • Üzücü! 8
  • İnanılmaz 4
  • Bilim Budur! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Güldürdü 2
  • Grrr... *@$# 2
  • İğrenç! 1
  • Korkutucu! 1
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 24/02/2024 13:18:24 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8127

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Dışkı
Astrofotoğrafçılık
Konuşma
Bebek
Köpekgil
Diş
Gerçek
Sars-Cov-2
Şüphecilik
Antik
Mühendislik
Elektrokimya
Rna
Dişler
Nanoteknoloji
Kanıt
Botanik
Kütleçekimi
Entomoloji
Bilim Felsefesi
Hastalık Yayılımı
Kurbağa
Küresel Isınma
Balık Çeşitliliği
Yangın
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Çernobil'den Sonraki En Büyük Felaket Kapımızda!
Çernobil'den Sonraki En Büyük Felaket Kapımızda!
Kızıl Cin: Türkiye'ye Düşen Nadir Yıldırım!
Kızıl Cin: Türkiye'ye Düşen Nadir Yıldırım!
Plasebo: Sadece İnanarak Hastalıklardan Kurtulabilir miyiz?
Plasebo: Sadece İnanarak Hastalıklardan Kurtulabilir miyiz?
Özgür İrade: Aldığımız Kararlarda *Gerçekten* Özgür müyüz?
Özgür İrade: Aldığımız Kararlarda *Gerçekten* Özgür müyüz?
Arabada/Gemide Neden Mideniz Bulanıyor (Araç Tutuyor)?
Arabada/Gemide Neden Mideniz Bulanıyor (Araç Tutuyor)?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
D. Uyanık, et al. Depresyon Nedir? Nasıl Tedavi Edilir?. (15 Aralık 2019). Alındığı Tarih: 24 Şubat 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/8127
Uyanık, D., Bakırcı, Ç. M. (2019, December 15). Depresyon Nedir? Nasıl Tedavi Edilir?. Evrim Ağacı. Retrieved February 24, 2024. from https://evrimagaci.org/s/8127
D. Uyanık, et al. “Depresyon Nedir? Nasıl Tedavi Edilir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 15 Dec. 2019, https://evrimagaci.org/s/8127.
Uyanık, Deniz. Bakırcı, Çağrı Mert. “Depresyon Nedir? Nasıl Tedavi Edilir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, December 15, 2019. https://evrimagaci.org/s/8127.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close