Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Uzay ve Zaman Nicelendirilmiş (Kuantize Edilmiş) Olabilir mi?

Daha Küçük Parçalara Bölünemeyen "Uzay Birimi" ve "Zaman Birimi" Var mı?

Uzay ve Zaman Nicelendirilmiş (Kuantize Edilmiş) Olabilir mi? Reunmedia - Storyblocks
Uzay-zaman kavramını düşündüğümüzde, genellikle uzayı bir 3B ızgara olarak görselleştiririz. Uzay-zamanın kesikli mi yoksa sürekli mi olduğu ve mümkün olan en küçük uzunluk ölçeğinin olup olmadığı sorusu hala cevapsız.
14 dakika
10,996
  • Astrofizik
  • Uzay Zaman

Bilim tarihi boyunca, Evren'i anlamlandırmanın başlıca hedeflerinden biri, neyin "en temel" olduğunu tespit etmek olmuştur. Modern, makroskopik dünyada gözlemlediğimiz ve etkileşime girdiğimiz şeylerin çoğu, daha küçük parçacıklardan ve onları yöneten temel yasalardan oluşur ve bunlardan türetilebilir. Her şeyin "temel yapıtaşlarından" veya "elementlerden" oluştuğu fikri, günümüzden binlerce yıl öncesine dayanmaktadır ve bu düşünce bizi simyadan kimyaya, kimyadan atomlara, atomlardan atom altı parçacıklara ve nihayetinde radikal "Kuantum Evren" kavramı da dahil olmak üzere Standart Model'e götürdü.

Ancak Evren'deki tüm temel varlıkların bir düzeyde "kuantum", yani "paketli" veya "kesintili" olduğuna dair çok iyi kanıtlar olsa da, bu, her şeyin hem ayrık hem de nicel olduğu anlamına gelmez. Kuantum düzeyinde kütleçekimini hala tam olarak anlamadığımız sürece, uzay ve zaman hâlâ temel düzeyde süreğen/sürekli olabilir. Bu yazıda, uzay ve zamanın kuantize olmasıyla ilgili bildiklerimize bir bakış atacağız.

Bu Reklamı Kapat

Tüm kütlesiz parçacıklar, sırasıyla elektromanyetik, güçlü nükleer ve yerçekimi etkileşimlerini taşıyan foton, gluon ve yerçekimi dalgaları dahil olmak üzere ışık hızında hareket eder. Her kuantum enerjiyi ayrık olarak ele alabiliriz, ancak aynı şeyi uzay ve zamanın kendisi için yapıp yapamayacağımız bilinmemektedir.
Tüm kütlesiz parçacıklar, sırasıyla elektromanyetik, güçlü nükleer ve yerçekimi etkileşimlerini taşıyan foton, gluon ve yerçekimi dalgaları dahil olmak üzere ışık hızında hareket eder. Her kuantum enerjiyi ayrık olarak ele alabiliriz, ancak aynı şeyi uzay ve zamanın kendisi için yapıp yapamayacağımız bilinmemektedir.
NASA - Sonoma State

Kuantum Nedir?

"Kuantum mekaniği", yeterince küçük bir ölçeğe inerseniz, enerji içeren her şeyin, ister bir elektron gibi büyük, ister bir foton gibi kütlesiz olsun, bireysel kuantumlara (çoğulu: "kuanta", Türkçesi: "paketçik") bölünebileceği fikridir. Bu kuantaları, neyle etkileştiklerine bağlı olarak bazen parçacıklar, bazen de dalgalar gibi davranan enerji paketleri olarak düşünebilirsiniz.

Doğadaki her şey kuantum fiziği yasalarına uyar ve daha büyük, daha makroskopik sistemler için geçerli olan "klasik" yasalarımız her zaman, en azından teoride, daha temel kuantum kurallarından türetilebilir veya ortaya çıkarılabilir. Ancak her şey, mutlaka ayrık veya yerelleştirilmiş bir bölge alanına bölünebilecek durumda değildir.

Bu Reklamı Kapat

Lutesyum-177'deki enerji seviyesi farklılıkları. Kabul edilebilir olan yalnızca belirli, ayrık enerji seviyelerinin nasıl olduğuna dikkat edin. Enerji seviyeleri ayrık iken, elektronların pozisyonları farklı değildir.
Lutesyum-177'deki enerji seviyesi farklılıkları. Kabul edilebilir olan yalnızca belirli, ayrık enerji seviyelerinin nasıl olduğuna dikkat edin. Enerji seviyeleri ayrık iken, elektronların pozisyonları farklı değildir.
Army Research Laboratory

Örneğin iletken bir metal bandınız varsa ve "Bandı kaplayan bu elektron nerede?" diye sorarsanız, orada ayrıklık yoktur. Elektron, bant içinde süreğen olarak, herhangi bir yerde olabilir. Serbest bir foton herhangi bir dalga boyuna ve enerjiye sahip olabilir; orada da ayrıklık yoktur. Bir şeyin nicelenmiş olması (kuantize olması) veya doğanın temelinde kuantum olması, onunla ilgili her şeyin ayrık olması gerektiği anlamına gelmez (bunu iddia etmeye "parça/bütün safsatası" denir).

Uzayın, ya da Einstein'ın Görelilik Teorileri ile ayrılmaz bir şekilde bağlantılı olduklarından, uzay-zamanın kuantize olabileceği fikri, Heisenberg'e kendisine kadar uzanır. Konum ve momentum gibi belirli nicelik çiftlerini ne kadar kesin olarak ölçebileceğimizi temelde sınırlayan Belirsizlik İlkesi ile ünlü olan Heisenberg, kuantum alan teorisinde onları hesaplamaya çalıştığınızda belirli niceliklerin birbirinden ayrıldığını veya sonsuza gittiğini fark etti.

Bu diyagram, konum ve momentum arasındaki doğal belirsizlik ilişkisini göstermektedir. Biri daha doğru bilindiğinde, diğeri doğası gereği daha az doğru bilinebilir.
Bu diyagram, konum ve momentum arasındaki doğal belirsizlik ilişkisini göstermektedir. Biri daha doğru bilindiğinde, diğeri doğası gereği daha az doğru bilinebilir.
Wikimedia Commons - Maschen

Kuantize Edilmiş Uzay: Planck Uzunluğu!

Öte yandan Heisenberg, uzayda bir "minimum uzunluk ölçeği" olduğunu varsayarsak, bu sonsuzlukların ortadan kalkacağını fark etti. Matematik/fizik jargonuyla söyleyecek olursak teori, yeniden normalleştirilebilir hale geldi. Bu da her şeyi mantıklı bir şekilde hesaplayabileceğimiz anlamına geliyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bir kutuya yerleştirdiğiniz bir kuantum parçacığına sahip olduğunuzu hayal ederek bunu sezgisel olarak kavrayabilirsiniz. "Parçacık nerede?" diye mi soruyorsunuz? Bir ölçüm yapabilirsiniz ve bununla ilişkili bir belirsizliğe sahip olursunuz: Belirsizlik, ℏ/L\hbar/L ile orantılı olacaktır. Burada ℏ\hbar Planck sabitidir ve LL de kutunun boyutudur.

Bir parçacığı bir uzaya hapseder ve özelliklerini ölçmeye çalışırsanız, Planck sabiti ve kutunun boyutuyla orantılı kuantum etkileri olacaktır. Kutu çok küçükse, belirli bir uzunluk ölçeğinin altındaysa, bu özelliklerin hesaplanması imkansız hale gelir.
Bir parçacığı bir uzaya hapseder ve özelliklerini ölçmeye çalışırsanız, Planck sabiti ve kutunun boyutuyla orantılı kuantum etkileri olacaktır. Kutu çok küçükse, belirli bir uzunluk ölçeğinin altındaysa, bu özelliklerin hesaplanması imkansız hale gelir.
UT-Medical School at Houston - Andy Nguyen

Normalde belirsizlik kısmı (yani ℏ/L\hbar/L), ana parçanın kendisine kıyasla küçüktür, ancak LL çok küçükse, durum her zaman böyle olmayacaktır. Hatta, eğer öyleyse, normalde ihmal ettiğimiz (ℏ/L)2(\hbar/L)^2 gibi ek terimler ekleyerek, daha da büyük bir düzeltmeye ihtiyaç duyabiliriz. Bu nedenle kendimize bir "küçüklük sınırı", yani ondan daha küçük boyutlara gidilmesine izin vermediğimiz bir LL önermek cazip geliyor. Bu minimum mesafe ölçeği, kuantum fiziğinde bizi birçok baş ağrısından kurtarabilir.

1960'larda fizikçi Alden Mead tarafından gösterildiği gibi, kuantize edilmiş yerçekimini bile hesaba kattığınızda, kütleçekiminin, Heisenberg tarafından ortaya konduğu gibi, konuma özgü belirsizliği artırdığını görürsünüz. Planck uzunluğu olarak bilinen bir uzunluk ölçeğinin altındaki mesafeleri anlamlandırmak imkansız hale gelmektedir - ki bu mesafe, 10-35 metre olarak hesaplanmaktadır. Uzunca bir süre boyunca ne işe yarayacağından emin olunamayan bu Planck uzunluğu argümanı, sicim teorileriyle birlikte 1990'lardan beri yeniden doğmuştur.

Evrende etkileşime girdiğimiz nesneler, LHC tarafından belirlenen en yeni rekorla birlikte, çok büyük, kozmik ölçeklerden yaklaşık 10^-19 metreye kadar uzanmaktadır. Ancak Planck ölçeğine inen çok, çok uzun bir yol var.
Evrende etkileşime girdiğimiz nesneler, LHC tarafından belirlenen en yeni rekorla birlikte, çok büyük, kozmik ölçeklerden yaklaşık 10^-19 metreye kadar uzanmaktadır. Ancak Planck ölçeğine inen çok, çok uzun bir yol var.
University of New South Wales - School of Physics

Ama nihai bir kütleçekimi teorimiz henüz yok ve bu yüzden bu sorunun, uzayın ayrık olduğunu zorunlu olarak ima eden gerçek, aşılmaz bir problem olup olmadığını bilmiyoruz. Heisenberg'in asıl zorluğu, Fermi'nin beta bozunumu teorisini yeniden normalleştirmeye çalıştığında ortaya çıktı: Bu teori, minimum bir uzunluk ölçeği olmadan çalışamazdı.

Ancak Elektrozayıf Etkileşimi ve Standart Modeli geliştirmemizden bu yana, radyoaktif bozunmayla başa çıkmak için artık kuantize olmuş bir minimum uzunluk ölçeğine ihtiyacımız yok. Daha iyi bir teori, onsuz da gayet iyi bir şekilde işimizi görmektedir.

Bu Reklamı Kapat

Kuantum yerçekimi, Einstein'ın genel görelilik teorisini kuantum mekaniği ile birleştirmeye çalışır. Klasik yerçekimine yönelik kuantum düzeltmeleri, burada beyaz olarak gösterildiği gibi döngü diyagramları olarak görselleştirilir. Uzayın (veya zamanın) kendisinin kesikli mi yoksa sürekli mi olduğuna henüz karar verilmedi.
Kuantum yerçekimi, Einstein'ın genel görelilik teorisini kuantum mekaniği ile birleştirmeye çalışır. Klasik yerçekimine yönelik kuantum düzeltmeleri, burada beyaz olarak gösterildiği gibi döngü diyagramları olarak görselleştirilir. Uzayın (veya zamanın) kendisinin kesikli mi yoksa sürekli mi olduğuna henüz karar verilmedi.
Slac National Accelerator Lab.

Uzay-Zaman Kuantize mi?

Peki uzay ve zamanın nicel olup olmadığı sorusunun neresindeyiz? Hepsi etkileyici sonuçlara sahip üç ana olasılığımız var.

Olasılık - 1: Uzay ve/veya zaman, ayrıktır/kuantizedir.

Mümkün olan en kısa uzunluk ölçeği olduğunu hayal edin. Şimdi ne olacak? Bir sorun var: Einstein'ın görelilik kuramında, herhangi bir yere hayali bir cetvel koyabilirsiniz ve ona göre hareket ettiğiniz hıza bağlı olarak, cetvel kısalıyor gibi görünecektir. Uzay nicelendirilmiş olsaydı, farklı hızlarda hareket eden insanlar, farklı bir "temel uzunluk" ölçerlerdi!

Bu durum, belirli bir hızın uzayda mümkün olan maksimum uzunluğa sahip olacağı ve diğerlerinin daha kısa olacağı "ayrıcalıklı" bir referans çerçevesi olacağına kuvvetli bir şekilde işaret eder. Herkes bu bakış açısını sevmez; çünkü fizikte Lorentz değişmezliği veya yerellik gibi önemli bir şeyden vazgeçmenizi gerektirir.[1] John Baez ve Bill Unruh'un belirttiği gibi, zamanı ayrıklaştırmak Genel Görelilik için büyük problemler yaratır.[2]

Kütleden kaynaklanan dalgalanmalar ve deformasyonlar ile uzay-zamanın dokusu. Bununla birlikte, bu uzayda gerçekleşen birçok şey olmasına rağmen, bunun bireysel kuantalara bölünmesine gerek yoktur.
Kütleden kaynaklanan dalgalanmalar ve deformasyonlar ile uzay-zamanın dokusu. Bununla birlikte, bu uzayda gerçekleşen birçok şey olmasına rağmen, bunun bireysel kuantalara bölünmesine gerek yoktur.
Forbes

Olasılık - 2: Hem uzay hem zaman süreklidir/süreğendir.

Günümüzde algıladığımız problemlerin aşılmaz problemler değil de, sırf Kuantum Evren'in eksik bir teorisine sahip olmamızdan kaynaklıyor olması mümkündür. Uzay ve zamanın gerçekten süreğen bir arka plan olması mümkündür. Bunların doğası kuantum yapıda olsa bile, temel birimlere bölünemiyor olabilirler. Benzer şekilde, uzay-zaman "köpüklü" yapıda olabilir: Yani çok küçük ölçeklerde büyük enerji dalgalanmaları olabilir; ancak "en küçük ölçek" diye bir şey olmayabilir. Kuantum yerçekimi teorisini başarılı bir şekilde bulduğumuzda, nihayetinde Evren'in "süreğen fakat kuantum" bir yapıda olduğunu fark edebiliriz.

Bu Reklamı Kapat

Kuantum dalgalanmalarının büyük, çeşitli ve en küçük ölçeklerde önemli olduğu kuantum köpük kavramının bir örneği. Uzaya özgü enerji, bu ölçeklerde büyük miktarlarda dalgalanır.
Kuantum dalgalanmalarının büyük, çeşitli ve en küçük ölçeklerde önemli olduğu kuantum köpük kavramının bir örneği. Uzaya özgü enerji, bu ölçeklerde büyük miktarlarda dalgalanır.
NASA - CXC - M. Weiss

Olasılık - 3: Uzay ve/veya zaman ayrık veya sürekli olabilir, ancak ulaşabileceğimiz sonlu bir çözünürlük vardır.

Bu, "gerçek" veya "temel" olan ile, ölçülebilir olan arasındaki farka işaret eden olasılıktır. Sürekli bir yapıya sahip olduğunuzu, ancak onu görme yeteneğinizin sınırlı olduğunu hayal edin. Yeterince küçük, belli bir mesafe ölçeğine indiğinizde, size giderek daha bulanık görünürdü. Gerçekten sürekli mi yoksa ayrık mı olduğunu göremeyebiliriz; sadece belirli bir uzunluk ölçeğinin altındaki yapıyı çözemeyeceğimizi söyleyebiliriz.

Dağıtıcı bir prizmadan geçen ve açıkça tanımlanmış renklere ayrılan ışığın bu illüstrasyonu, birçok orta ila yüksek enerjili foton bir kristale çarptığında olan şeydir. Bunu sadece tek bir fotonla kuracak olsaydık, kristalin hareket ettiği miktar, ayrık sayıda uzaysal "adım" olabilir.
Dağıtıcı bir prizmadan geçen ve açıkça tanımlanmış renklere ayrılan ışığın bu illüstrasyonu, birçok orta ila yüksek enerjili foton bir kristale çarptığında olan şeydir. Bunu sadece tek bir fotonla kuracak olsaydık, kristalin hareket ettiği miktar, ayrık sayıda uzaysal "adım" olabilir.
Wikimedia Commons - Spigget

En Küçük Ölçeği Test Edebilir miyiz?

İnanılmaz bir şekilde, aslında en küçük uzunluk ölçeğinin olup olmadığını test etmenin bir yolu olabilir. Ölmeden üç yıl önce, fizikçi Jacob Bekenstein, tek bir fotonun bir kristalden geçerek kristalin çok az hareket etmesine neden olacağı bir deney için parlak bir fikir ortaya attı.[3] Fotonların enerjisi süreğen bir şekilde değişebildiğinden ve kristaller bir fotonun momentumuna kıyasla çok büyük olabileceğinden, kristalin hareket ettiği "adımların" kesikli mi yoksa sürekli mi olduğunu tespit etmek mümkün olmalıdır. Eğer uzay kuantize edilebilir yapıdaysa, yeterince düşük enerjili bir fotonla kristal ya tek bir kuantum adımını hareket ettirir ya da hiç hareket etmez.

Herhangi bir türde madde, enerji veya eğriliği olmayan düz, boş uzayın bir temsili. Bu uzay temelde ayrıksa, en azından teoride bu davranışı gösteren bir deney tasarlayabilmemiz gerekir.
Herhangi bir türde madde, enerji veya eğriliği olmayan düz, boş uzayın bir temsili. Bu uzay temelde ayrıksa, en azından teoride bu davranışı gösteren bir deney tasarlayabilmemiz gerekir.
Living Ligi - A. Stuver

Zaman, Tek Başına Kuantize Olabilir mi?

Bu sorunun kısa yanıtı: "Kimse bilmiyor." Zamanın kuantize bir ânı olduğunu gösteren hiçbir deneysel kanıt yoktur. Öte yandan, henüz onu bulamamış olmamız dışında, aleyhinde de hiçbir kanıt yok.

Söz konusu fizik teorileri olduğunda, kuantize olmuş bir zamanı gözlemlerimize başarıyla entegre edebilen bir fizik teorisi yoktur. Araştırmacılar, zamanın katı bir nicelleştirilmesinin (tüm zamanların en küçük bir birimin tamsayı katı olduğu anlamına gelen) olduğu bazı teorileri dikkate alsalar da, hiçbiri ciddi bir şekilde geçerli bir gerçeklik teorisi olarak kabul edilmemiştir. Dahası, kuantize bir zaman teorisini (gerçekliği tanımlamaktaki başarısını bildiğimiz) Genel Görelilik Teorisi'nin ilkeleriyle uyumlu bir şekilde yapmanın önünde önemli engeller vardır.

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı

Kütleçekiminin uzaydaki döngüler kullanılarak temsil edildiği bir kuantum yerçekimi teorisi üzerine yapılan son çalışmalar, "minimum zaman birimi"nden ziyade, herhangi iki boyutlu yüzey için "minimum alan miktarı", uzaydaki herhangi bir üç boyutlu bölge için "minimum hacim" ve belki de uzay-zamanın herhangi bir dört boyutlu bölgesi için "minimum hiperhacim" içeren bu çizgiler boyunca bir şeyler yapmanın bir yolu olabileceğini düşündürmektedir. 

Elbette, zamanın modern fizik teorileri çerçevesindeki anlamını yitirdiği bir seviye belirlemek mümkündür: Planck zamanı olarak adlandırılan bu zaman ölçeği, 10-44 saniye mertebesindedir. Bu zamansal ölçekte, kuantum etkilerinin yerçekimine hükmetmesi ve dolayısıyla, Einstein'ın teorisinin yerçekimi ile zamanı birbirine bağladığından, olağan zaman kavramına hükmetmesi beklenir. Başka bir deyişle, bundan daha küçük zaman aralıkları için, tüm "zaman" kavramının anlamını yitirmesi beklenirdi.

Sonuç olarak, bu soruyu kesin olarak yanıtlamanın önündeki en büyük engel, kuantum mekaniği ve kütleçekiminin bir araya geldiği bu rejimi tarif edecek gerçekten inandırıcı bir teoriyi henüz geliştirememiş olmamızdır. Son 10 yılda, teorik fiziğin Sicim Teorisi adı verilen bir dalı en büyük umut dalı olmuştur; ancak Sicim Teorisi bile, henüz zamanın doğasını bu kadar kısa bir aralıkta tanımlayabilecek şekilde kullanımdan çok uzaktır.

Zaman, 1 Boyutlu Olmayabilir mi?

Zamanın kuantize olabileceğini düşünenler arasında Arizona Üniversitesi'nde astronomi profesörü olan William G. Tifft bulunuyor. Tifft, bu sorunun çözümünün 1 boyuttan yüksek boyutlara sahip bir zaman teorisi inşa etmekte olduğunu düşünüyor.

Tifft ve meslektaşları, bu soruyu aydınlatmak üzere incelemeler yaparken, galaksilerin kırmızıya kaymalarının kuantize olduğunu gözlemlediler. Kırmızıya kayma, uzak galaksilerden gelen ışığın frekansındaki belirgin kaymadır. Bu kayma, gözlemciden uzaklaşan cisimler için spektrumun kırmızı ucuna doğrudur ve kaymanın büyüklüğü, mesafe ile artar. Genellikle varsayıldığı gibi kırmızıya kaymalar, Evren'in genişlemesinin neden olduğu basit bir ışık uzamasından kaynaklanıyorsa, o zaman süreğen/sürekli bir değer dağılımı almaları gerekir. Ama ekip, yaptıkları çalışma sonucunda kırmızıya kaymaların kesintili değerler aldığını gördüler. Dolayısıyla bunun sadece kozmik genişlemeden kaynaklanmasının mümkün olmadığı sonucuna vardılar. Bu bulgu, uzay ve zaman hakkında henüz keşfetmediğimiz çok temel bir şey olduğunu gösteriyor.

Ekibin gözlemlediği kırmızıya kaymış ışık, ışık enerjisinin ayrık "parçacıkları" olan fotonlardan oluşmaktadır. Bir fotonun enerjisi, ışığın frekansı ile fiziksel sabitin (Planck sabiti) çarpımıyla hesaplanabilir. Frekans, zamanın tersi olarak tanımlanır, bu nedenle yalnızca belirli kırmızıya kaymalar mümkünse, yalnızca belirli enerjiler mevcuttur ve dolayısıyla yalnızca belirli frekanslara veya eşdeğer olarak zaman aralıklarına izin verilir. Galaksilerin kırmızıya kaymaları zamanın yapısıyla ne kadar ilgiliyse, o ölçüde zamanın temel bir kuantizasyonu olduğunu önermektedir.

Ekip, geliştirdikleri yeni teorik modeller sayesinde, bu enerjileri tahmin etmeyi öğrendi. İlgili zamanların her zaman modern fizik teorileriyle tutarlı en kısa zaman aralığı olan "Planck zamanı"nın belirli özel katları olduğunu buldular. Üzerinde çalıştıkları model, yalnızca kırmızıya kaymaları öngörmekle kalmıyor, aynı zamanda en temel parçacıkların kütle enerjilerinin ve temel kuvvetlerin özelliklerinin hesaplanmasına da izin veriyor. Ancak ilginç bir şekilde bu model, uzay gibi zamanın da üç boyutlu göründüğünü ima etmektedir.

Şimdi araştırmacılar, üç boyutlu zamanın evrenin temel matrisi olabileceğini düşünüyorlar. Bu görüşe göre, temel parçacıklar ve nesneler (ki buna galaksiler de dahildir), genel bir 3 boyutlu zaman matrisi içinde gömülü 3 boyutlu zamanın ayrı nicelenmiş yapıları olarak temsil edilebilir. Bu modelde yapılar, bir başlangıç ​​noktasından (zaman=0\text{zaman}= 0) radyal olarak dışa doğru püskürüyor gibi görünür: 3 boyutlu zamanda, büyük bir patlama. Herhangi bir parça, diyelim ki galaksimiz, kendi 1 boyutlu izi, 1 boyutlu zaman çizgisi boyunca 3 boyutlu zamanda dışa doğru akmaktadır. (Nicelenmiş) yığınımızın içinde yalnızca sıradan 3 boyutlu uzayı ve 3 boyutlu zaman yığınımızın tek 1 boyutlu zaman akışını algılarız.

Şimdi nihayet asıl soruya, zamanın nicelleştirilmiş olup olmadığına dair yanıt vermeye çalışabiliriz. Hissettiğiniz zamanın akışı, 3 boyutlu zamanın genel matrisi boyunca bizim 3 boyutlu zaman yığınımızın akışına karşılık gelir. Bu zaman türü, muhtemelen kuantize değildir. Hem sıradan uzay hem de sıradan "işlemsel" zaman sürekli olabilir. Öte yandan, galaksiler veya temel parçacıklar dediğimiz 3 boyutlu zaman parçalarını oluşturan zaman aralıklarının (frekanslar ve enerjiler) yapısı, Planck ölçeğine bağlı birimlerde kuantize edilmiş gibi görünmektedir. 3 boyutlu zaman modelinde uzay, yerel bir varlıktır. Galaksiler, "uzayda ayrılma" olarak yanlış yorumladığımız 3 boyutlu zamanda ayrılır.

3 boyutlu zamanda önemli olan, galaksiler arasında sinyal göndermek için gereken zaman aralıklarıdır; galaksilerin uzayda değil, zamanda ayrılması esastır. 3 boyutlu zamanın genel matrisi, 3 boyultu "zamanın" ayrı "parçacıklarını" içeriyor gibi görünmektedir. Bu parçacıklar, galaksilerdir. Fotonlar galaksiler arasında seyahat ettiğinde, sonuç, kuantize edilmiş kırmızıya kaymalar olarak gördüğümüz nicelleştirilmiş bir yapıdır. Fotonlar, tek bir 3 boyutlu zamansal yapı içinde seyahat ettiklerinde, yalnızca sıradan 3 boyutlu uzaysal dinamikleri ve sürekli akan zamanı görürüz. İster inanın ister inanmayın, her ikisine de sahip olabiliriz gibi görünüyor: Zamanın temel yapısı 3 boyutlu olabilir ve kuantize edilebilir; ancak zaman içindeki yapılar sürekli olarak akabilir.

Bu Reklamı Kapat

Sonuç

Uzaklık veya zaman açısından mümkün olan en küçük ölçeğin olabileceği fikri, ilk düşünüldüğünden beri fizikçilerin kafasını karıştıran büyüleyici bir fikirdir.

Elbette, Evren'deki her şey kuantum yapıdadır; ancak her şey ayrık olmak zorunda değildir. Einstein'ın göreliliğinde, uzay ve zaman hala sürekli bir kumaşın iki bağlantılı parçası olarak ele alınmaktadır. Kuantum Alan Teorisi'nde, uzay-zaman, kuantum dansının gerçekleştiği süreğen bir sahnedir. Ama tüm bunların merkezinde, bir kuantum yerçekimi teorisi olmalıdır.

"Ayrık mı, sürekli mi?" sorusu belirli bir ölçeğin altını bilememe olasılığı da dahil olmak üzere bazı büyüleyici olasılıklar içeriyor. Birçoğu şu veya bu cevabı varsaysa da, bu noktada Evren'imizin temel düzeyde ne yapmakta olduğunu gerçekten bilmeden önce daha fazla bilgiye ihtiyacımız var.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 7
  • Bilim Budur! 4
  • İnanılmaz 3
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Muhteşem! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Umut Verici! 2
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Forbes | Arşiv Bağlantısı
  • ^ E. Siegel. The Smallest Possible Scale In The Universe - Starts With A Bang! - Medium. (13 Ağustos 2014). Alındığı Tarih: 29 Ocak 2022. Alındığı Yer: Medium | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Scientific American. Is Time Quantized? In Other Words, Is There A Fundamental Unit Of Time That Could Not Be Divided Into A Briefer Unit?. (21 Ekim 1999). Alındığı Tarih: 29 Ocak 2022. Alındığı Yer: Scientific American | Arşiv Bağlantısı
  • ^ J. D. Bekenstein. (2012). Is A Tabletop Search For Planck Scale Signals Feasible?. American Physical Society (APS). doi: 10.1103/PhysRevD.86.124040. | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 20/05/2022 13:26:52 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11406

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Jinekoloji
Patlama
Endokrin Sistemi Hastalıkları
Sars-Cov-2
Santigrat Derece
Antik
Tüy
Wuhan Koronavirüsü
Kanser
Balık Çeşitliliği
Yüzey
Yapay Zeka
Evrim Ağacı
Goril
Atom
Safsata
Kimya Tarihi
Epidemik
Küresel Isınma
Eşcinsellik
Ecza
Mers
Tehlike
Pandemi
Ribozim
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Alıntı Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et