Yeni Soru Sor
Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
Ömer Özaslan
Ömer Özaslan
2,563 UP
Üye
6

Bilim neden ve nasıl sorusuna cevap verebilir mi? Yoksa sadece olayların ne olduğuna mı cevap verir?

763 görüntülenme
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Tüm Reklamları Kapat
2 Cevap

Bilim, genel olarak "5N1K soruları"na cevap verir: Ne, neden, nasıl, ne zaman, nerede ve kim. Düşünecek olursanız bilim bunların her biriyle uğraşıyor ve hepsine de rakipsiz bir başarıyla cevap verebiliyor.

Bilimin sadece "ne" sorusuyla ilgilendiğini iddia edenler, bilimi bilim insanlarından değil, sağdan soldan duyduklarıyla öğrenen, bilgisiz bir kesim. Bir ara "Bilim 'Ne?' ile ilgilenir, 'Neden?' sorusunun cevabını felsefe arar." tarzı dandik bir inanç vardı. O zaman felsefecilere sormak lazım, cisimler neden Dünya'nın merkezine doğru hareket eder? Canlı popülasyonları neden nesiller içinde değişir? Neden yıldızlar parlar? Depremler neden olur? İnsanlar neden duyguları deneyimler? Bunların hepsi bilimin soruları, başka bir alanın değil. Aşağıda 3 örnekle bunun üzerinden tekrar geçeceğim.

İnsanların bilimden ziyade din veya felsefeye yüklediği "Neden?" soruları, genelde "Neden doğa yasaları bu şekilde de başka şekilde değil?" ya da "Neden doğa yasaları var?" gibi, henüz bilimin alanı olmayan alanlardaki "neden" soruları. Veya "Neden kanaryalar şu şekilde ötmüyor da bu şekilde ötüyor (veya kanarya dişileri şu şekilde öten kuşları değil de bu şekilde öten kuşları tercih ediyorlar)?" gibi, anlamlı bir cevabı bulunmayan "alternatif evren" soruları... Ama bunların felsefenin sınırlarında kalmasının nedeni, sadece felsefenin/dinin "Neden?" sorularına cevap aramasından değil, henüz bu soruları test edilebilir ve yanlışlanabilir hipotezlerle izah edebilecek noktada olmadığımızdan kaynaklanıyor. Yani bundan 400 yıl önce "Neden insan var?" sorusunun cevabı felsefenin alanındaydı; ama artık neredeyse tamamen biyolojinin alanında - ve hatta kesin olarak cevaplanmış bir soru. Ha "Olmasaydı olmaz mıydı?" gibi alternatif evrenler düşlemek istiyorsanız, felsefenin alanına kayıyor olabilirsiniz elbette. Ama yine, bunun nedeni bunları bilimin cevaplayamayacak olması değil, şu anda bilimin bu alanları kendi metoduyla çözebilecek kadar bilgi birikimine sahip olmamamızdan kaynaklanıyor.

Tüm Reklamları Kapat

Ve dürüst olalım, bu sorulara diğer alanlarda da ikna edici cevaplar bulunmuyor. Ama alternatifler üzerine kafa yormak keyifli tabii ki.

Bu konuda zaten kapsamlı bir yazı yazmıştım; ama bilimin cevap verdiği sorulara o yazıda da verdiğim 3 örnek vereyim. Önce iklim değişimini ele alalım:

  • Ne oluyor? Dünya'nın ortalama sıcaklığı artıyor (iklim değişiyor).
  • İklim değişimi neden yaşanıyor? İnsanların yer altındaki karbon kaynaklı fosil yakıtları çıkarıp atmosfere vermesi nedeniyle.
  • İklim değişimi nasıl yaşanıyor? Fazladan karbondioksitin atmosferde ısıyı hapsetmesi ve gezegen sıcaklığını arttırması yoluyla.

Bu konuda daha fazla bilgiyi buradaki yazımızdan ve buradaki kitabımızdan alabilirsiniz.

Şimdi kütleçekimine bakalım:

Tüm Reklamları Kapat

  • Ne oluyor? Bırakılan cisimler daha büyük kütleli cisimlere doğru hareket ediyor ("düşüyor").
  • Cisimler neden düşüyor? Büyük kütleli cisimler etraflarındaki uzay-zamanı büktüğü için.
  • Cisimler nasıl düşüyor? Küçük cisimlerin, bükülmüş uzay-zamanda yörünge hareketi yapmaya çalışması sırasında, yörünge eğikliklerinin civardaki büyük cismin gövdesiyle çakışıyor olması yoluyla.

Bu konuda daha fazla bilgiyi buradaki yazımızdan ve buradaki yazımızdan alabilirsiniz.

Son olarak, evrime bakalım:

  • Ne oluyor? Canlı popülasyonları her nesilde değişiyor (evrimleşiyor).
  • Canlılar neden evrimleşiyor? Popülasyon içindeki çeşitliliğin değişen çevre şartları altında her bireyde eşit aynı uyum başarısını sağlamadığı için.
  • Canlılar nasıl evrimleşiyor? Bulunduğu ortama daha uyumlu olan bireyler daha kolay hayatta kalıp, daha çok ürediği için, bu bireylerin kendi "uyumlu" genlerini bir sonraki nesile daha çok aktarması yoluyla.

Bu konuda daha fazla bilgiyi buradaki yazımızdan ve buradaki kitabımızdan alabilirsiniz.

Bu cevabın içeriği ve doğruluğu, Evrim Ağacı editörleri tarafından kontrol edilmiş ve onaylanmıştır.
29
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Güvenç Uğuz
Bilim felsefesi meraklısı

Genel düşünce bilimin nasıl sorusuna, felsefenin ise nedir sorusuna cevap verdiğidir. Ancak nelik, nasıl sorusuyla ilişki içindedir. Şeylerin "ne" olduğu, "nasıl" etkileştiklerine, "nerede" ve "ne zaman" gözlendiğine de bağlıdır.

1
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close