Bu Reklamı Kapat
Sonuçları Filtrele Seçki
Soru & Cevap Nedir?

Neler Yeni?

8 Ocak 2022: Soru sayfasının tasarımı güncellendi! Artık soruları ve cevapları sitemizin geneliyle daha uyumlu bir şekilde görüntüleyebilirsiniz.

30 Ekim 2021: Olumlu oy ile arasındaki fark yeterince net olmadığı için "Teşekkür" butonu kaldırıldı. Görsel yükleme sistemi güncellendi ve geliştirildi. Komünite araçlarını geliştirme amacıyla soru ve cevapların geçmiş kaydı tutulmaya başlandı.

13 Temmuz 2021: Evrim Ağacı'nı mümkün kılan maddi destekçilerimizin doğrudan soru sorabilmeleri için Destekçilere Özel kategorisi açıldı. Bu kategoriye sadece Patreon, Kreosus ve YouTube destekçilerimiz soru sorabilecektir; ancak cevaplar herkese açıktır. Siz de Evrim Ağacı'na destek olarak büyümemize yardımcı olabilirsiniz.

26 Haziran 2021: Bugün itibariyle 50.000 UP seviyesi ve üzerinde olan kullanıcılar, kaynak zorunluluğu olan sorularda bu zorunluluğunu kaldırıp, kaynak zorunluluğu olmayan sorulara cevaplarda kaynak gösterme zorunluluğu getirebilecek. Bunu art niyetle veya kötüye kullandığı tespit edilen hesaplar, sahip oldukları puandan bağımsız olarak, 50.000 UP'un altına düşürülecek şekilde cezalandırılırlar. Söz konusu 50.000 UP sınırı, ilerleyen dönemde artırılıp azaltılabilir.

10 Şubat 2021: Artık e-posta hesabını onaylamamış kişiler soru ve cevaplara negatif oy veremeyecekler. Böylece trollüğü minimize etmeyi hedefliyoruz. Ayrıca varsayılan liderlik listelerinde moderatörler de yöneticiler ve editörler gibi gözükmeyecek.

9 Şubat 2021: Moderatörler atanmaya başlandı. Artık onaya düşen soru ve cevaplar daha hızlı onaylanacak, raporlar daha hızlı sonuçlandırılacak ve etkileşim daha sağlıklı bir şekilde sürdürülebilecek. Moderatörlerin soru/cevap silme ve düzenleme ile kullanıcı raporlarına karar verme yetkileri bulunmaktadır. Moderatörleri, isimlerinin yanındaki dengeli terazi işaretinden ayırt edebilirsiniz.

19 Ekim 2020: Metin düzenlemeleri sırasında (kalınlaştırma, bağlantı ekleme, liste oluşturma vb.) bazen oluşan format bozulması hatası giderildi. Ayrıca bir cevap için girilen metin düzenlemeleri yedekleniyor; böylece format ile ilişkili kayıpların önüne geçilebilecek.

17 Ekim 2020: Cevaplardaki kaynak sistemi, makalelerimizdeki kaynak sistemi ile aynı olacak biçimde geliştirildi.

24 Ağustos 2020: UP Geçmişini görüntüleme eklendi.

22 Ağustos 2020: UP Sıralamasındaki ek hatalar giderildi.

26 Temmuz 2020: Metin kutusundaki yazı düzenleme araçları kolay erişim eklendi.

3 Temmuz 2020: UP Sıralamasındaki hatalar giderildi.

30 Haziran 2020: Soru birleştirme ve soru yönlendirme raporlarındaki sorunlar giderildi. Soru birleştirme raporu oluştururken artık sadece URL girerek de soruyu bulmanız mümkün. Ayrıca liderlik sıralamasına aylık lider ve geçen haftanın lideri de eklendi.

29 Haziran 2020: Haftalık UP sıralaması paneli eklendi. Masaüstü kullanıcılarında Seçki filtresi altında sağ panele son sorular eklendi.

21 Haziran 2020: Filtreler geri getirildi, hız optimizasyonu yapıldı. Yeni tasarım geliştirmelerine başlandı.

17 Haziran 2020: Bir geliştirme projesinin uzantısı olarak Soru & Cevap Platformu'ndaki filtreler geçici olarak kaldırıldı. İşlem tamamlanınca geri getirilecekler.

15 Haziran 2020: Sorulara görsel ekleme özelliği getirildi. Yeni kategoriler eklendi. Tespit edilen bazı diğer sistemsel hatalar giderildi.

11 Haziran 2020: Bazı cevap girişleri sırasında sistemin hata verip, okurların cevabını sildiği bildirilmişti. Bu hatanın kaynağı tespit edildi ve giderildi. Uzmanlara sorma özelliği, bilimseverlere sorma özelliği ile birleştirildi. Tasarım sadeleştirmeleri ve geliştirmeleri yapıldı.

***

Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Evrim Ağacı'nın site üzerinde bağımsız okur etkileşimini gerçekleştirmeyi mümkün kılan ilk dijital projesidir. Birçok diğer projenin öncülüdür. Bu kılavuz, kullanıcılara yol göstermesi ve sık sorulan bazı soruları yanıtlaması için hazırlanmıştır.

Sık Sorulan Sorular ve Cevaplar

Platformun Kullanımına Yönelik Sorular & Kurallar

Moderasyon ve Yönetim Kuralları nelerdir?

Yönetim ve moderasyon ekibi, Evrim Ağacı'nın İlkeleri ile örtüşmeyen ve Kullanıcı Sözleşmesi'ni ihlâl eden soru ve cevaplara, gerekli gördükleri ölçüde birleştirme, yönlendirme, düzenleme ve silme işlemlerini yapmaktadır. Platformda genel olarak şu kurallar uygulanmaktadır:

  1. Soru sorarken, gerçekten "soru sorduğunuzdan" emin olun.
  2. Soru sormanın tek amacı, o soruyla ilgili nesnel gerçeği öğrenmek veya diğer insanların öznel fikirlerini almak olmalıdır. Soru sistemini belli bir kişi, grup, organizasyon veya ideolojiye "mesaj vermek" amacıyla kullananların soruları silinir; durumun ciddiyetine veya tekrarına bağlı olarak kullanıcılar engellenebilirler.
  3. Her soru başlığında sadece 1 tane soru bulunmalıdır. Birden fazla sorunuz varsa, bunları ayrı ayrı girebilirsiniz. Soru veya açıklama kısmında birden fazla soru soranların açıklamaları veya ek soruları silinebilir. Sorular, düzeltilemeyecek durumda olması hâlinde reddedilebilir/silinebilir.
  4. Soru içerisinde hiçbir imâ, alay, gönderme, yüklü soru (örneğin cevabı bilinmeyen veya öznel olan konularda kesin varsayımlar) bulunamaz. Bu tür sorular düzenlenir veya silinir.
  5. Cevap verirken, gerçekten "cevap verdiğinizden" emin olun.
  6. Cevap vermenin tek amacı, sorulan soruyla ilgili nesnel gerçeği aktarmak veya talep ediliyorsa öznel fikri paylaşmak olmalıdır. Cevap sistemini belli bir kişi, grup, organizasyon veya ideolojiye "mesaj vermek" amacıyla kullananların cevapları silinir; durumun ciddiyetine veya tekrarına bağlı olarak kullanıcılar engellenebilirler.
  7. Cevaplar, sadece ve sadece soru sahibine yönelik olmak zorundadır. Başkalarının hâlihazırda verdikleri cevaplara cevap veren/yetiştiren veya gönderme yapan cevaplar silinir.
  8. Cevap içerisinde hiçbir imâ, alay, aşağılama, hakaret, vb. bulunamaz. Bu tür cevaplar silinir; durumun ciddiyetine veya tekrarına bağlı olarak kullanıcılar engellenebilirler.
  9. Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla Evrim Ağacı'nın perspektifi ve Dünya görüşü; bilime, bilimsel konsensüse, akademik çalışmaların işaret ettiği genel gerçeklere dayalıdır. 
  10. Sitenin geri kalanından farklı olarak, bu sınırların dışına çıkanlara, ek olarak aşağıdaki kuralları ihlâl etmedikleri sürece göz yumulabilir; çünkü Soru & Cevap Platformu, her görüşten insanın sorulara cevap verebileceği şekilde geliştirilmiştir.
  11. Buna karşılık, Soru & Cevap Platformu'nda, popüler veya marjinal değil, bilimsel gerçekler ve veri ile doğrulanabilir cevapları ön plana çıkaracak algoritmalar geliştirmekteyiz.
  12. Bilimsel kalın, kaynak gösterin, bilgi verin!
  13. Eğer bir soruda kaynak zorunluluğu bulunuyorsa, o soruya vereceğiniz cevaptaki bilgiler, ekleyeceğiniz kaynaklarla doğrulanabilir olmalıdır. Bu kuralı ihlâl edenler, uyarılmadan engellenebilirler.
  14. Cevap vermek ve bildiklerini/öğrendiklerini aktarmak yerine sadece veya çoğunlukla dış kaynaklara (blog siteleri, videolar, vs.) yönlendirme yapan, sadece bağlantı/link içerikli cevaplar silinirler, bunu tekrar eden kişiler engellenirler.
  15. Platformun büyüklüğü dolayısıyla yöneticilerin bütün cevapların özgünlüğünü ve/veya doğruluğunu kontrol etmesi mümkün değildir. Herkes, kendi paylaşımlarından ve içeriklerinden doğan yasal yükümlülükten sorumludur. Ancak belirgin ve düzenli bir şekilde başka kaynaklardan kopyala/yapıştır yoluyla suni bir şekilde cevap sayısını artırdığı tespit edilebilen kişiler uyarılmaksızın engellenirler. Kendinize ait olmayan cevapları paylaşmanız hâlinde, ek olarak yasal yaptırımlarla karşılaşabileceğinizi önemle hatırlatırız.
  16. Belli bir Uyum Puanı'nın üzerindeki kişiler, sorulardaki kaynak zorunluluğunu kaldırabilirler. Bunun amacı, kaynak gösterilemeyecek veya kaynak göstermenin zorunlu olmadığı durumlarda (örneğin bireysel fikir istenen veya akademik altyapısı olmayan konularda) kaynak isteyen soruları düzeltmek ve cevaba kavuşturabilmektir. Bu istisnai durumlar haricinde, nesnel olarak kaynak gerektirdiği doğrulanabilir durumlarda (örneğin tıbbi konularda) kaynak zorunluluğunu kaldıran kullanıcılara ceza verilir ve hatanın tekrarlanması hâlinde engellenebilirler.
  17. İnsan gibi iletişim kurun!
  18. Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu'nun amacı, Evrim Ağacı ortak paydasında buluşan bilimseverlerin, diğer bilimseverlere sorular sorabilmesi ve bilmediklerini öğrenebilecekleri cevaplar bulabilmeleridir. Diğer kullanıcıların bu platformda kötü bir deneyim yaşamalarına vesile olanlar engellenirler.
  19. Cevaplarında gerilim yaratan, insanları tersleyen, tahrik veya taciz eden, alaycı bir ton takınan veya dedikodu yapan kişiler cezalandırılırlar. Durmaksızın alaylı, komedik, trol, vurdumduymaz, lakayıt, duyarsız cevaplar yapanlar ve bu nedenle gerilime neden olduğu tespit edilen kişiler engellenecektir.
  20. Platformda barınabilmek için gereken en temel kural, sağlıklı iletişim kurma becerisidir. Bunu yapamayanlar engellenirler. Aşağıdaki maddeler, bu sağlıklı iletişimin sınırlarını tanımlar:
  21. Saygılı olun. Cevaplarda soru sahibine isimler, lakaplar veya unvanlar takarak hitap etmek yasaktır. Soru sahibinin adını veya kimliğini cevabınızda geçirmeyiniz. Eğer soruyu sorana hitap edecekseniz, "siz" diliyle ifade etmeniz zorunludur.
  22. Gerilim yaratmayın. Bir ihtilaf olması halinde, gerilimi yaratan veya yükselten kişinin engellenme ihtimali daha yüksek, gerilimi düşürmeye çalışan, alttan alan tarafınki daha düşük olacaktır (kural ihlâlleri olsa bile).
  23. Kimseyi terslemeyin. Bu platformda insanlarla etkileşirken, pozitif bir tutum takınmanız beklenmektedir. Ters ters konuşan, azarlayan, insanları küçük gören kişiler engellenirler. 
  24. Yüklü soru safsatası veya kişiliğe saldırı gibi mantık hatalarıyla insanları tahrik etmeyin. Karşısındakini öfkelendirmeye çalışanlar engellenirler.
  25. İnsanları taciz etmeyin.
  26. Alaycı bir ton kullanmayın.
  27. Dedikodu yapmayın.
  28. Irkçılık, bağnazlık ve nefret söylemi yasaktır.
  29. Azınlık grupları hedef alan cevaplar yasaktır.
  30. Herkesin her soruya cevap vermesi şart değildir. Bilmediğiniz, deneyiminizin olmadığı, yanıltıcı olabileceğiniz konularda cevap yazmaya çalışmayın.
  31. Sahtebilimi desteklemek yasaktır!
  32. Sahtebilim & Şüphecilik kategorisinde sahtebilim ile ilişkili argümanlara yönelik sorular sorabilirsiniz.
  33. Platformda açık bir şekilde sahtebilim (astroloji, evrim karşıtlığı, aşı karşıtlığı, düz dünyacılık, eşcinsellik terapileri, Ay görevleri karşıtlığı, vb.) savunusu yapmak yasaktır! Sahtebilim sayılan konu başlıklarının bir listesini buradan bulabilirsiniz.
  34. Her türlü fanatizm ve fanatik davranış yasaktır!
  35. Bu platform, birincil kimliği "bilimsever", "bilim iletişimcisi", "bilim insanı" veya "bilim meraklısı" olan, bu kimliğini ön plana çıkaran kişileri bir arada barındıran bir platformdur. Eğer ön kimliğiniz bu değilse, bu platformda sadece bilimsever kimliğinizle bulunmanız beklenmektedir. Sizi tanımlayan diğer kimlikleri ön plana çıkarmak için Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu harici mecralara katılabilirsiniz.
  36. Bu sunucuda, sadece Teoloji kategorisinde din ile ilişkili sorulara ve cevaplara izin verilmektedir. Ancak bu kategorideki soru-cevapların amacı, din kimliği ön planda olanların diğerlerine "din dersi" vermesi veya kendi inançlarını dikte etmesi değil, bilimseverlerin din konusunda merak ettiklerini sorup, farklı perspektifleri duyabilecekleri bir alan olmasıdır. Bu alanda, kendi şahsi inançlarının propagandasını yapan, sorgulama ve sorulan sorulara cevaplar arama/verme amacının ötesine geçen, çeşitli mezhep/sektlerin reklamını yapan içerikler yasaktır.
  37. Soru & Cevap Platformu'nda aktüel siyaset soruları ve cevapları tamamen yasaktır. Sadece akademik konu ve kavramları içeren soru ve cevaplara izin verilmektedir.
  38. Verilen cevaplarda spor fanatizmi, holiganlık ve slogan atmak yasaktır. Bu konuda insani ilişkilere ve pozitif iletişime ekstra özen gösterilmelidir.
  39. Soru & Cevap Platformu'nda varlık göstermeyen kişilere (siyasetçilere, belli ideolojilerin savunucularına, ünlü simalara, dini figürlere ve kimliği tespit edilebilir diğer kişilere) cevap hakkı doğuracak nitelikte, alaycı (veya diğer kuralları ihlâl eden) cevaplar yasaktır.
  40. Başka platformlarda Evrim Ağacı ve misyonları hakkında dedikodu yapanlar, üyelerini tehlikeye atanlar, trollük ve reklam yapmak üzere örgütlenenler kalıcı olarak yasaklanırlar.
  41. Herkes, bu platformda yapacağı yorumlarından ve bundan doğacak her türlü hukuki sonuçtan sorumludur.
  42. Korsan içerik paylaşımı yasaktır!
  43. "Korsan" kategorisine giren ama platformda izin verilen tek site Scihub üzerinden açılan akademik makalelerdir. 
  44. Bir üstteki maddede verilen istisna haricinde, yasal yükümlülük doğuracak her türlü paylaşım yasaktır.
  45. Platformda insanları korsan ürün tüketimine teşvik ve özendirme yasaktır. 
  46. Korsan ürünlerden söz eden ve bu maddede belirtilen kurallara uymayanlar kalıcı olarak atılacaktır.
  47. Bireysel tıbbi tavsiye almak ve vermek yasaktır!
  48. Platform içinde genel tıp ve sağlık soruları sorulabilir.
  49. Kişisel tıbbi danışmanlık aramak veya kişisel tıbbi tavsiye vermek kesinlikle yasaktır. Bir hastalığınız veya şikayetiniz varsa, hekiminize veya bir hastaneye başvurunuz.
  50. Türkçeyi ve dijital iletişim yöntemlerini düzgün kullanmanız beklenmektedir.
  51. Şair olmanız beklenmiyor; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması gerekmektedir.
  52. "Random" (anlamsız, rastgele karakterler) göndermek, minimum soru/cevap karakter sayısını aşmak adına anlamsız harf/karakter öbekleri girmek yasaktır.
  53. Emoticon ve emojilerin çarpıtılmış versiyonlarını (.d, xd vs.) göndermek yasaktır.
  54. Bu kuralların yazımı haricinde, CÜMLENİN TAMAMINI CAPS LOCK AÇIK ŞEKİLDE YAZMAK yasaktır.
  55. Aksi yönde moderasyon kabiliyeti geliştirilene kadar platformda Türkçe konuşmak zorunludur. 
  56. İzinsiz reklam ve tanıtım yapmak yasaktır!
  57. Ara sıra soru veya cevaplarınızda dış kaynaklara referans vermenizde sakınca yoktur.
  58. Aynı kişi/kişiler, aynı dış kaynaklardan tekrar tekrar paylaşım yapacak olursa bu "reklam" kapsamında değerlendirilip engellenmenize neden olabilir.
  59. Bir etkinlik veya ilanınız varsa, bunu Etkinlik & İlan Platformuna girmeniz gerekmektedir.
  60. Boş, uygunsuz, cinsel içerikli, saldırgan ve tehditkar, siyasi, dini figürleri ve/veya reklam içeren fotoğraflar ve isimler yasaktır. Engellenme ihtimalinizi en aza indirmek için gerçek isim ve gerçek fotoğrafınızı kullanmalısınız.
  61. Kurallardaki açıkları kötüye kullanmak ve buglar, exploitler, glitchler, hackler yasaktır (bu tür açıkları lütfen bildirin).
  62. Kurallar ne derse desin, takdir yetkisi moderatörlere ve yönetime aittir.
  63. Platformun devasalığı ve gönüllülük esası dolayısıyla, moderatör kararları tartışmaya açık değildir. Moderatör kararlarına yönelik olarak ilettiğiniz geri bildirimleri okuyoruz; fakat uygulamaya koyacağımızı veya cevap vereceğimizi garanti edemiyoruz. Beğenmiyorsanız veya katılmıyorsanız, bir başka platforma katılabilir veya kendi platformunuzu açabilirsiniz. Bunun için üzgünüz.
  64. Moderatör yetkisi talep etmek yasaktır. Platformu en iyi şekilde ve aktif biçimde kullanın, biz ihtiyaç halinde ilk olarak zaten size ulaşırız.

Bunun ötesinde her kullanıcı, Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu'na girdiği her şeyden mesuldür

Platformu nasıl kullanabilirim?

Proje dahilinde sizin yapabilecekleriniz şunlar:

  • Soru sormak,
  • Sorulara cevap vermek,
  • Soruları oylamak,
  • Cevapları oylamak,
  • Sorunuza tatmin edici bir cevap geldiğinde bu cevabı "Kabul edilen" olarak işaretlemek,
  • Soruları puana, tarihe, cevap sayısına, vb. sıralayarak dilediğiniz şekilde etkileşmek,
  • Paylaşarak destek olmak,
  • Maddi destek düzeyinizi arttırarak daha fazlasını mümkün kılmak,
  • Etrafınızda Evrim Ağacı'nın bu çalışmalarına destek olacak kişileri teşvik etmek.

Profilimde çıkan puanlar ne anlama geliyor?

Uyum Puanı (UP), Evrim Ağacı'nın oyunlaştırma sisteminin bir parçası olarak geliştirilmiş olan, bir kullanıcının Evrim Ağacı'na yaptığı katkıları nicel olarak ölçen bir araçtır. Bu konuyla ilgili daha fazla bilgiyi buradan alabilirsiniz.

Uyum Puanı'mı gizleyebilir miyim?

Evet. Evrim Ağacı profilinizin gizlilik ayarlarına giderek "Profilimde UP Göster" seçeneğini değiştirebilirsiniz. Bu durumda siz hariç kimse Uyum Puanı'nızı göremeyecektir.

"Kabul Edilen Cevap" nedir?

Soruyu soran kişi, verilen cevaplar arasından bir tanesini en tatmin edici, doğru, isabetli, iyi araştırılmış bulursa, onu "Kabul Edilen Cevap" olarak seçebilir. Kabul Edilen Cevap, her zaman doğru cevap olmak zorunda değildir; soruyu soranın öznel yargısına dayanmaktadır.

Kabul Edilen Cevap, diğer cevaplara göre daha yukarıda gösterilecektir ve hem soruyu sorana, hem de cevabı verene UP verecektir. Soruyu soran, bir cevabı kabul edilen olarak işaretledikten sonra geri alamaz veya değiştiremez. Moderatörler veya yöneticiler, cevabın isabetli olmadığına kanaat getirecek olursa kabul edilen cevabı geri alabilirler.

Ayrıca çoğunlukla genel geçer doğru cevapların olmadığı ve öznel yargılara dayanan konularla ilgili kategorilerde sorulan sorularda, sorunun doğru cevabı olduğu zannedilmesin diye "Kabul Edilen Cevap" seçeneği kapalı olabilir.

"Öne Çıkarılan Cevap" nedir?

Moderatörler veya yöneticiler, verilen cevaplar arasından bir tanesini en tatmin edici, doğru, isabetli, iyi araştırılmış bulursa, onu "Öne Çıkarılan Cevap" olarak seçebilir. Bu cevap, diğer bütün cevaplardan daha üstte gösterilecektir ve cevabı veren kişiye UP verecektir.

Sorular için pozitif ve negatif oylar nasıl sayılıyor?

Soruların oy puanı pozitif oy sayısından negatif oy sayısının çıkarılmasıyla hesaplanmaktadır.

Cevaplar için pozitif ve negatif oylar nasıl sayılıyor?

Cevapların oy puanı sadece pozitif oy sayısı üzerinden hesaplanmaktadır. Negatif oy vermek yerine beğendiğiniz diğer cevaplara pozitif oy verebilir veya kendi daha iyi olan cevabınızı girebilirsiniz.

Soru altındaki cevaplar neye göre sıralanıyor?

Sorulara gelen cevaplar, cevabın aldığı pozitif puana göre sıralanmaktadır. Pozitif puanların sıralaması ne olursa olsun, en üstte öne çıkarılan cevap, ondan sonra kabul edilen cevap ondan sonra pozitif puan sıralamasına göre diğer cevaplar listelenmektedir.

Cevaplara yorum veya cevap girebilir miyim?

Hayır. Soru & Cevap Platformu'nun amacı, bir soruya gelen cevaplar arasında münakaşa veya fikir alışverişi yaratmak değil, soru sahibinin spesifik bir sorusunu veya merak ettiği bir konuyu cevaba kavuşturmaktır. Faydalı bulduğunuz bir cevap gelene kadar oylama tuşlarıyla gelen cevapları oylayabilirsiniz ve uygun olduğunu düşündüğünüz cevabı "Kabul Edilen Cevap" olarak işaretleyebilirsiniz. Konuyla ilgili ek sorularınız için yeni sorular oluşturabilirsiniz.

Bilimseverler arası daha aktif fikir alışverişlerinin yapılabileceği platformlar geliştirmekteyiz; takipte kalınız.

Sorularımı yeni cevaplara kapatabilir miyim?

Evet; ancak belirli koşulların sağlanması gerekiyor. Sorunuzu cevaplara kapatabilmeniz için:

  • En az 5 cevap gelmiş olması, veya
  • Kabul edilen cevap seçmiş olmanız, veya
  • Öne çıkarılan bir cevap seçilmiş olması gerekmektedir.

Soruyu yeni cevaplara kapattığınız zaman, okurlar o noktaya kadar gelen cevapları görmeye devam edeceklerdir; ancak yeni cevap ekleyemeyeceklerdir. Var olan cevapları oylamaya ve cevap sahiplerine teşekkür etmeyi de sürdürebilirler.

Sorularımı veya cevaplarımı sonradan düzenleyebilir miyim?

Evet; ancak sorunuzu veya cevabınızı ilettikten sonraki ilk 30 dakika içinde düzenleyebilirsiniz. Bundan sonra herhangi bir düzenleme yapamazsınız. Eğer çok önemli bir değişiklik gerekiyorsa bize e-posta yoluyla ulaşabilirsiniz. Lütfen soru veya cevap göndermeden önce, içeriğinden tamamen tatmin olduğunuzdan emin olunuz.

Sorularımı silebilir miyim?

Evet; ancak sorunuzu sorduktan sonra hiç cevap girilmemiş olması gerekmektedir. Kimi zaman cevap göremeseniz de silemeyebilirsiniz; çünkü onaylanmayı bekleyen (moderasyon denetimine düşmüş) yanıtlar girilmiş olabilir. Ayrıca isim açık şekilde sorduğunuz sorunuzu silmeniz halinde 35 UP, anonim sorduğunuz bir soruyu silmeniz halinde 20 UP kaybedeceksiniz.

Cevaplara matematik formülü girebilir miyim?

Evet, Evrim Ağacı'nda kullandığımız metin editörü, matematiksel formülleri desteklemektedir. Ancak bunun için bir miktar TeX dili bilmeniz gerekmektedir (bu ilk etapta ürkütücü olabilse de, 5-10 dakikada çözebileceğiniz çok basit bir sistem). Metin editöründeki fxf_x ikonuna basarak TeX formatını kullanarak matematik formüllerini girebilirsiniz. Kullanabileceğiniz bütün kodları buradan görebilirsiniz.

Soru ve cevaplarda yazım ve bilgi hataları var! Ne olacak?

Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu'nda her kullanıcı, kendini ve kendi iletişim kalitesini temsil etmektedir. Kötü bir soru veya kötü bir cevap, kötü bir kullanıcıya işaret etmektedir. Kötü bir cevap gördüyseniz, daha iyisini yazmalısınız. Kötü bir soru gördüyseniz, daha iyisini sormalısınız. Geliştirdiğimiz araçlar, en iyi soruları ve en iyi cevapları öne çıkaracak biçimde geliştirilmektedir. Daha iyi bir soru sorarsanız, daha iyi bir cevap girerseniz, sistemimiz onu öne çıkaracaktır.

Ancak Soru & Cevap Platformu'nu kullanan herkes, bir yerde bilimsever komüniteyi de temsil etmektedir. Sorulan her soru ve yazılan her cevap, bunun bilincinde olunarak sorulmalı ve yazılmalıdır. Buna bağlı olarak, sorunlu soru ve cevaplar, yazım hataları ve bilgi hataları da kullanıcılarımıza sunduğumuz araçlar (örneğin raporlama, oylama, vb.) yardımıyla, komünite içinde çözülmelidir.

Evrim Ağacı, girilen soru ve cevaplardan mesul değildir.

Platformun Temellerine Dair Sorular

Soru & Cevap Platformu fikri nereden çıktı?

Maddi destekçilerimiz ve okurlarımız bize bilim hakkında sorular sordukça, bu soruların başkalarınca da görülüp, faydalanabileceği, kolektif bir platformu neden geliştirmeyelim ki diye düşündük. Tabii aklımızda olan sadece bu değildi. Bu konuyla ilgili temel bilgileri buradaki Patreon yazımızdan görebilirsiniz.

Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu nedir?

Türkiye'de soru sormaya yönelik eksiği yıllardır hissetmekteyiz. Sadece Türkiye'de de değil, her yerde; ama özellikle Türkiye'de... Yurt dışında Stack Overflow, Quora, Reddit gibi enfes soru-cevap platformları (veya bu platformları bünyesinde barındıran oluşumlar) var. Türkiye'de bunu sistemli olarak yapan, bunu yaparken de popülist içerikleri değil, gerçeklere ulaşmayı ana hedef biçen kimse yok. Hatta yurtdışı emsallerinde de bu ikincisinin olduğu kuşkulu; ancak kitlenin kaliteli kısmı, ister istemez kaliteli ürünler ortaya koyabiliyor. 

Bunu Türkiye'de yapabilecek bir ortam bulunmuyor. Sosyal medya (Facebook, Twitter, vb.) zorbalık, alay ve aşağılama üzerine inşa edilmiş vaziyette. Bunlardan geriye kalanlarda ise kâr maksimizasyonu hayali dolayısıyla tamamen popülist temeller üzerine inşa edilmiş bir ağ görüyoruz.

Bu şartlar altında, akıllarımızda bilime, hayata, Evren'e yönelik çok fazla soru olsa da, "saçma" olduğunu düşündüğümüzden sormuyoruz; sorsak, cevap verecek birini bulamıyoruz, cevap veren çıksa muhtemelen alay ediyor, aşağılıyor. Çünkü sosyal medyada prim yapan yorum tipleri bunlar; herhangi bir denetim (iç denetim bile!) yok veya çok kısıtlı.

Bu nedenle çok tehlikeli bir sonuç doğuyor: Merak, giderilemiyor! Soruların sorulmadığı, cevapların bilimsel yöntem ışığında aranmadığı durumlarda, hurafe ve mitler kaçınılmazdır. Soru sormanın teşvik edilmediği, cevapların aranmadığı coğrafyaların bilimden, sorgulamadan, meraktan uzak kültürlere evrimleşmesi tesadüf değildir.

Buna yönelik en kapsamlı deneyimi, son 2017-2019 yılları arasında Facebook Okur Paylaşım Grubu'muzda edindik. 100.000 küsür kişiden oluşan grubumuz, biz buna yönelik bir çaba sarf etmemişken, kendiliğinden bir soru-cevap platformuna evrimleşti. Demek ki bilimsever ve meraklı kitlenin buna ihtiyacı var!

Biz de kolları sıvayıp, Türkiye ve Dünya'daki soru-cevap sistemi emsallerini incelemeye, ülkemizde ne tarz bir sistemin en verimli ve vizyonumuza uygun şekilde çalışacağını tespit etmeye çalıştık. Buna yönelik bir proje planı çıkardık ve üretmeye başladık.

Birkaç hafta süren hazırlanma sonrasında, 31 Mayıs 2019'da ilk beta testlerini yapmaya başladık ve içimize sinecek bir çalışma olacağına kanaat getirdik. Geliştirmeler bir yandan devam ediyor; çok kapsamlı ve "özel" bir algoritma üzerinde de çalışıyoruz; böylece popülizmi değil, gerçeği öne çıkardığımızdan emin olmak istiyoruz. Algoritma henüz hazır değil; ancak çok yakın bir gelecekte devreye girecek.

Soru & Cevap Platformu'nun Evrim Ağacı'nın geri kalan kısımlarından farkı ne?

Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir (editöryal bir denetim uygulanmamaktadır). Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformunun amacı ne?

Okurlarımızın sorular sorup, alanında uzman isimlerden ve genel olarak bilimsever komünitesinden güvenilir, saygılı, safsatalardan uzak yanıtlar alabilecekleri bir dijital platform yaratmak. Tahmin ediyoruz ki sizin de katılacağınız üzere, Evrim Ağacı bunun için en etkili ve kapsamlı yuva olacaktır.

Peki ya "bozarsa"? Bu tarz projelerdeki en büyük endişe genelde bu oluyor. Ancak sırtını Türkiye'deki bilimsever komünitesine dayamış olan bizlerin bu konuda endişesi yok. Ülkemiz kaliteli bir dijital platform çıkaracaksa, o platform bu kitleden çıkacaktır! Buna rağmen sözünü ettiğimiz algoritmayı geliştirmeyi tamamladığımızda, sistemsel olarak gözden kaçan detayları kolektif olarak tespit edip, gerçeği el üstünde tutabileceğiz.

Umuyoruz ki Türkiye'deki bilim komünitesi için faydalı, etkili, öğretici olan; bilimseverler, akademisyenler, uzmanlar ve halk arasında verimli etkileşimi/öğrenimi tetikleyecek bir proje olacaktır. 

Soru & Cevap Platformu Neden Önemli?

Bu sitenin Evrim Ağacı'nın gidişatı açısından önemi şu: Sitemiz ilk defa üyeler-arası etkileşime de açılmış oluyor! Yani Evrim Ağacı'na sosyal bir bileşen de eklemeye başlamak istiyorduk, bunun ilk adımını böylece atmış oluyoruz. Ek projeler yolda, bu daha bir "ilk adım"... Çok daha enfes ve Türkiye'deki bilimsever kitlesine yakışır, uluslararası standartların ötesinde projelerimiz yolda!

Şunu tekrardan hatırlatmak istiyoruz: Evrim Ağacı bir YouTube kanalı veya Twitter sayfası değil; bir bilim platformu! Dolayısıyla maddi destekçilerimizin destekleri 2 video, 5 tweet atmamızı sağlamıyor; devasa ve en azından Türkiye'de görülmemiş bir platform inşa etmemizi mümkün kılıyor.

Soru & Cevap Platformu'nun Hedefleri Neler?

Proje dahilinde atmak istediğimiz adımlar şunlar:

  • Algoritmamızı tamamlayarak popüler yorumlardan ziyade daha gerçek, daha mantıklı, daha güvenilir kaynaklara dayanan yorumları okurlarımıza ve Evrim Ağacı'nı her ay ziyaret eden milyonlarca tekil ziyaretçiye sunabilmek.
  • Çeşitli denetim araçları yoluyla soruların daha önce sorulmadığından emin olmak, sorulduysa bunlara gerekli yönlendirmeleri yapmak, kişileri cevap aramaya teşvik etmek.
  • Girilen cevapların isabetliliğini ve güvenilirliğini arttıracak ve hatta garanti edecek mekanizmalar inşa etmek.
  • Metin editörünü geliştirerek daha keyifli bir soru-cevap deneyimi sunmak.
  • Şikayet ve işaretleme ("flag") sistemi geliştirerek hataları kolektif bir şekilde eleyebilmek.
  • Dijital alt yapımızı uluslararası standartlarda ve hatta ötesinde geliştirerek, ülkemizdeki bilimseverlere keyifli ve uzun soluklu bir araç sunmak.
  • Alanında uzman kişi ve ekiplerle birlikte çalışarak, onların bu platforma katkı sunmasını sağlamak.

Kaldırılmış Özellikler

Bilimsever Kitleye Sor nedir?

Burası, Evrim Ağacı üyesi olup da cevap vermek konusunda engellenmemiş tüm Evrim Ağacı ailesi üyelerinin sorulara yanıt verebileceği kısımdır. Eğer sorunuzun herhangi bir bilimsever tarafından yanıtlanmasını istiyorsanız buradaki kategorileri kullanmalısınız.

11 Haziran 2020 itibariyle tüm soru sorma yöntemleri birleştirilmiştir. Bazı kategoriler, sadece belirli kişilerce yanıt girilebilir biçimde ayarlanmış olabilir; fakat soru sorma sistemi tek bir yönteme indirgenmiştir.

Bir Bilene Sor nedir?

Burası, Evrim Ağacı'na ve Türkiye'deki bilim algısına katkı sağlamak isteyen uzmanların, akademisyenlerin, doktora veya yüksek lisansını almış, belli bir alanda yetkinliğini ispatlamış kişilerin kendilerine özel alanlarının olduğu kategoridir. Eğer bir uzmana spesifik bir soru sormak istiyorsanız bu kategoriyi kullanmalısınız. Unutmayın ki buraya sorulan sorulara, o uzmandan başka hiç kimse yanıt verememektedir. Bu konuda daha fazla bilgiyi bu videomuzun 36. saniyesinden itibaren alabilirsiniz.

11 Haziran 2020 itibariyle tüm soru sorma yöntemleri birleştirilmiştir. Bazı kategoriler, sadece belirli kişilerce yanıt girilebilir biçimde ayarlanmış olabilir; fakat soru sorma sistemi tek bir yönteme indirgenmiştir.

Devamını Göster
95
Efe Kaan Elmas
Hatırla (1)
Takip (1)
Paylaş
Ortalama sıcaklığı 50 milyon derece olan bir maddenin bir atomu, insan vücuduna gönderilseydi nolurdu?
Cevap
Ögetay Kayalı , Astrofizikçi | NASA/APOD | Rasyonalist

Tek bir parçacığın sıcaklığından bahsetmek manalı değil. Sıcaklık istatistiksel bir kavramdır. Böyle bir durumda enerjisi çok yüksek, yüklü bir parçacığın insan bedenine gönderilme durumu ele alınabilir. Bunun da en belirgin örneği sanırım kafasını büyük hadron çarpıştırıcısı tarafından kafasında delik açılan talihsiz kişi. Lakin burada da tek bir parçacık olmadığını hatırlamak gerek.

3
Paylaş
Devamını Göster
Bu Reklamı Kapat
18
Ozan Çelenk
Hatırla (1)
Takip
Paylaş
arkadaşlar ben geçen bişeyin fotoğrafını çektim, kayan yıldız diye. arkadaşım uçak diyor bende önceden hiç görmediğim için emin olamadım. eğer kayan yıldızsa önemli bizim için ilk olucak :D
Cevap

Aslında Sümeyye Kına güzel bir tablo eklemiş. Ben de size bir site ve bir uygulama tavsiye edeyim.

Site: Flightradar24

Flightradar24 sitesi, anlık olarak tüm uçakların takibini bizler için yapıyor. Flightradar24, uçuş bilgisini üç farklı kaynaktan sağlamakta: ADS-B, MLAT ve FAA (Federal Aviation Administration - ABD Sivil Havacılık Yönetimi). [1]

Bu Reklamı Kapat

Uygulama: Stellarium

Gökyüzünü simüle eden ücretsiz bir yazılım olan Stellarium ile yıldız, gezegen ve galaksilerin yanı sıra Uluslararası Uzay İstasyonu ve yapay uydu takibi de yapabiliriniz. Uygulamayı doğru kullanmak için başlangıç olarak şu yazıyı okuyabilir veya şu videoyu izleyebilirsiniz.

Tabii bunlardan önce gözlem hakkında yazdığım şu yazıyı da okumanı tavsiye ediyorum. Sevgiler.

2
Paylaş
Devamını Göster
585
Fractal .
Hatırla
Takip
Paylaş
Örneğin H2O molekülü hakkında hiçbir şey bilmediğimizi varsayalım. Ama onu oluşturan Oksijen ve Hidrojen hakkında istediğimiz her bilgiye ulaşabildiğimizi düşünelim. Sadece Oksijen ve Hidrojen hakkındaki bilgileri kullanarak H2O'nun hangi özelliklerde olması gerektiği çıkarımını yapabilir miyiz? Bir nevi standart model gibi.
Bu Reklamı Kapat
1,030
Arda Altındiş
Hatırla
Takip
Paylaş
Arkadaşlarımla tartışırken (daha doğrusu evrimin göz ardı edilemez bir gerçek olduğunu savunurken) birden bire bir arkadaşım evrim aklı nasıl açıklar diye sordu. Bende gerçekten bu sorunun cevabını merak ettim. Cevaplayanlar için şimdiden teşekkürler.
Bu Reklamı Kapat
10K
Emre Evrim
Hatırla
Takip
Paylaş
Nasıl boğaza yerleşiyor?
9K
Onur Yekedüz
Hatırla (1)
Takip
Paylaş
Kabul Edilen Cevap Kabul Edilen Cevap
Yusuf Bahâ Köksal , Psikoloji ve Nöroloji Üzerine Okumalar Yapıyorum.

Bağımlılığın temel elemanı dopamindir. Önemli bir nörotransmitter (nöronlar arasındaki veri alışverişini sağlayan moleküller) olan dopamin; edindiğiniz, edineceğiniz bağımlılığın kullanımı esnasında aktif olarak size bir ''haz'' yaşatır. Bu haz; ödüllendirme sisteminiz (amigdala başta olmak üzere) tarafından algılanır, pekiştirme yoluyla öğrenilir ve bu histen noksan kaldığınızda tekrar alınması geri bildirilir. Bu geri bildirimin karşı konulamaz tekrarına da bağımlılık diyebiliriz.

Bu hazzın yitirilmeye başlandığı âna, geri çekilme (withdrawal) denir. Bu aşamada dopaminin iletim ve üretimini sağlayan ventral tegmental alanın aktivasyonu düşmeye başlar ve kişiyi anksiyete ve stres semptomları göstermeye sevk eder. Bu deneyim, toleransların dereceleri tecrübe edildikçe; plastisite dediğimiz beynin tecrübelere karşı gösterdiği farklılaşım ve edinimler sinaps değişiklikleri ve ''Döngüsel Adenosin Monofosfat, Yanıt Öğesi Bağlama Proteini (CREB) ve ΔFOSB tarafından pekiştirilir.''[1]

105 görüntülenme
4
Paylaş
Bu cevap, soruyu soran kullanıcı tarafından kabul edilen cevap seçilmiştir ve bu nedenle önde gösterilmektedir. Bir cevabın soruyu soran tarafından kabul edilmiş olması, cevabın doğru olduğunu garanti etmez.
Devamını Göster
350
Defne Soylu
Hatırla
Takip
Paylaş
Hayallerinizi nasıl belirliyorsunuz? Meslek seçmek için neleri göz önüne alırsınız? Lütfen bu soruyu samimi ve açık bir şekilde anlatın.
Bu Reklamı Kapat
350
Defne Soylu
Hatırla
Takip
Paylaş
Bunun hakkında oldukça fazla araştırma yapmama rağmen, sonuçlardan pek tatmin olamadım. Simüle edilmiş evren teorisini bana etraflıca anlatabilecek olan var mıdır? Basit bir şekilde anlatılacak bir konu değil biliyorum; ama biraz daha basit örnekler ve açıklamalarla gelirseniz daha iyi olabilir (sonuçta herkes anlamayabilir.)
35
İrem Deli
Hatırla
Takip
Paylaş
Öne Çıkarılan Cevap Öne Çıkarılan Cevap

Sadece ilkini ve soru başlığındakini yapacağım, diğerlerini kendiniz yapabilirsiniz.

Ben böyle bir soruyu gördüğümde ilk olarak en büyük moleküle bakıyorum. CH3COOH en büyük molekül. Bunu sabit tutmaya çalışacağız.

Bunun içinde 4 tane hidrojen var (ve sol taraftaki tek hidrojen bunlar). Sağ tarafta ise 2 hidrojen var. O zaman sağ taraftaki hidrojenlerin sayısını eşitlemek için, H2O'yu 2 ile çarpıyoruz.

Bu Reklamı Kapat

Bu defa oksijen sayımız sol tarafta 4 tane oldu (1 tane CO2'den, az önce 2 ile çarptığımız için 2 tane H2O'dan). Sol tarafta da 4 tane oksijen var. Bunlar zaten eşit.

Karbon da solda da 1 tane, sağda da 1 tane var.

İşte, tek bir hamleyle bitti:

Bu Reklamı Kapat

***

Pratik olması bakımından, 4 numarayı da yapalım:

En büyük molekül C3H5(OH)3. Bunu sabit tutalım. Sol tarafta 8 tane hidrojen var. Sağ tarafta 2 tane. Demek ki H2O molekülünü 4 ile çarpacağız.

Bu defa oksijen sayımız solda 6 tane oldu. Sağda 5 tane. Bunu eşitlemesi birazcık zor, bir dursun.

Karbon solda 3 tane var. Sağda 1 tane. O zaman CO2'yi de 3 ile çarpalım, böylece karbonlar eşitlensin.

Son hâlimiz şu:

Bu Reklamı Kapat

Oksijeni atlamıştık, tekrar kontrol edelim: Solda 5 tane var hâlâ. Sağda 10 tane oldu. Büyük molekülümüzü sabit tutmaya çalıştığımız için, 3 tanesi oradan gelecek. Demek 7 tane lazım bize solda. Hala eşitleyemiyoruz. O zaman O2'yi de 7/2 ile çarpalım.

İşte, her şey eşitlendi:

Kontrol edelim:

  • Karbon: Solda 3, sağda 3.
  • Hidrojen: Solda 8, sağda 8.
  • Oksijen: Solda 10, sağda 10.

Ama bu katsayılar tamsayı olmadı. Dolayısıyla her şeyi 2 ile çarpıp, o 7/2'den kurtulmamız gerek.

Bu Reklamı Kapat

Bu durumda son denklem:

Böyle "çılgın" bir denklem çıktı ama bu, gerçekten en küçük tamsayı katsayıları veriyor. Hemen tekrar sayalım:

  • Karbon: Solda 6, sağda 6.
  • Hidrojen: Solda 16, sağda 16.
  • Oksijen: Solda 20, sağda 20.

Bitti!

9
Paylaş
Bu cevabın içeriği ve doğruluğu, Evrim Ağacı editörleri tarafından kontrol edilmiş ve onaylanmıştır.
Devamını Göster
520
Caner Kara
Hatırla
Takip
Paylaş
Değerli Evrim Ağacı Üyeleri, Yolcu uçakları genelde 33.000 ft.-10 km mesafe uçmakta olup, yeryüzünün geoit olması ve uçuşun uzaya doğru olmaması için gerekli hamleler ile uçuşlar 10 km dış kulvardan tamamlanıyor. Atmosferik olaylar ve yeryüzü şekilleri hesaba katılarak iç kulvarlardan uçuşla neden süre ve yakıt tasarrufuna geçilmiyor ?
Cevap
Ögetay Kayalı , Astrofizikçi | NASA/APOD | Rasyonalist

Sizce böyle yaparak fazladan yakıt harcıyor olabilirler mi? Uçakların bu kadar yüksekten uçmasının nedeni tam olarak yakıt tasarrufu sağlamak. Yükseldikçe hava inceldiği için hava sürtünmesi azalıyor. Buna ek olarak hava soğuduğu için jet motorlarının verimliliği de artıyor. Fakat çok fazla yükselir ve çok az hava olursa, bu sefer itecek bir hava kalmaz. Bu nedenle arada bir yerde, optimal yükseklikte uçuyorlar. Bu değer, tam da yakıt tasarrufunu maksimize edecek noktada.

2
Paylaş
Devamını Göster
35
Sinan Yapıcı
Hatırla
Takip
Paylaş
Cevap
Ögetay Kayalı , Astrofizikçi | NASA/APOD | Rasyonalist

Çok güzel bir soru, buna "eh işte" diye cevap vereceğim. Ses dalgası gibi mekanik dalgalarla ilgili en kafa karıştıran şey, dalganın yayılımıyla maddenin de ilerlediği yanılgısı. Halbuki madde neredeyse hiç hareket etmiyor yani burada dalga bağımsız bir olgu. Sadece yayılmak için ortama ihtiyacı var. Bunu kırmızı ışıkta sıra halinde bekleyen arabaların sırayla gaza basması gibi düşünebilirsiniz. Önden arkaya doğru bir hareketlenme dalgası yayılır, fakat bu sırada arabalar pek de hareket etmiş olmazlar.

Gel gelelim ses dalgalarını kırmak (refraction) mümkün. Örneğin sıcak/soğuk ortamlar arası geçişlerde yönleri değişebilir. Fakat konuşurken aradaki havayı hareket ettirmek, biraz karmaşık bir tanımlama. Eğer ortamda ciddi bir türbülans oluşursa, bazı yerlerde anlık düşük basınç bölgeleri (az maddenin olduğu bölgeler) arasında ses dalgası yayılmakta zorlanabilir. Dolayısıyla ortamda çok fazla hareket varsa, dalga karşıya ulaşmadan sönümlenebilir. Bunu sağlamanın bir diğer yolu da aynı frekansta/karakteristikte ses dalgasını 180° faz farkıyla göndermek. Bu durumda bu iki dalga birbirini sönümler.

3
Paylaş
Devamını Göster
Bu Reklamı Kapat
520
Caner Kara
Hatırla
Takip
Paylaş
Değerli Evrim Ağacı Üyeleri, Kütle çekim yasasının sahibi olan Isaac Newton, kütle çekim yasasını dünya için uyarlayıp hesaplamalar yaparken elementlerin ve dünyadaki yüzdelerinin bilinmediği bu sebeple de dünyanın kütlesinin hesaplanamadığı bir dönemde (1643-1727) dünya kütlesini nasıl hesaplamıştır ?
Cevap
Ögetay Kayalı , Astrofizikçi | NASA/APOD | Rasyonalist

Bilmiyordu ve Newton bunu hesaplamamıştır. Dünya'nın kütlesini ilk defa Henry Cavendish 1798'de hesapladı. Newton'ın bildiği şey formülde de olduğu gibi iki kütlenin çarpımının sonucuydu, bunları tek tek bilmiyordu. Örneğin çarpım 10 ise bu 1x10 da olabilirdi 2x5 de olabilirdi. Bizim dönemde formül ile parametreler verilip aritmetik yapılması beklendiği için biraz şaşırtıcı geliyor ama o dönemde bu formül genel anlamda orantılarla/cebirle yürütülüyordu.

2
Paylaş
Devamını Göster
Bu Reklamı Kapat
311
Fatoş Esral
Hatırla (1)
Takip
Paylaş
Medyanın etkisi elbette var fakat medeniyetten uzak topluluklarda dahi kadın ikinci bir tür ve daha fazla sorumluluk almakla yükümlü. işin tarihsel, toplumsal, dinsel vs pek çok faktör etkili. Nasıl oldu da türün devamını sağlamakta büyük pay sahibi bir cinsiyet bugün dünyanın pek çok yerinde üstünlük kuramadı?
Cevap
Anonim Felsefeci , Yazılım geliştirici

Küresel güney ve Küresel kuzey ülkeleri diye yapılan bir sınıflandırmada örneğin Küresel güney ülkeleri diye sınıflandırdığımız ülkelerde kadınlar aktif hayata katılımda erkeklere oranla çok düşük seviyede bir katılım sergiliyor . Örneğin Vikipedi'nin doğrulanmış kadın yazarlarında neden erkeklere oranla çok çok az veri girildiği hususunda sorulan soruda ki bu soru .. küresel güneyde yaşayan insanların neden çok çok az veri girdiği sorusu ile destekleniyor . Sorulara cevap veren kadınlardan alınan dönütler genel itibarı ile şöyle ..

Kaba tabir ile ev işleri çocuk bakımı alışveriş temizlik vesaire gibi şeyler neredeyse tüm günümü alıyor , ayrıca çok yorgun oluyorum ve kendime vakit ayıramıyorum . Çalışan kadınlar ise üstüne birde işlerinin zamanlarını ve eforlarını fazlasıyla tükettiğini söylüyor .

Cinsiyet gözetmeden küresel güney ülkelerinde yaşayan insanlara sorulduğunda ...

Bu Reklamı Kapat

Hayatımı idame ettirebilmek için haddinden kat be kat fazla efor sarf ediyorum , hayatımı idame ettirebilmek için gereken ihtiyaçlarımı karşılamaya haddinden fazla zaman ayıyorum ve çok yorgun oluyorum . Hayatımı idame ettirmekten başka bir şeye zaman ayırmak mümkün olmuyor .

Aslında bu sorunun kaynağı cinsiyet gözetmeksizin insanların hemen hemen hepsinin hayatlarını idame ettirebilmek için haddinden fazla efor sarf etmeleri ve bütün günlerini bu çabaya harcıyor olmasıdır .

Bu etken inanılmayacak kadar uzun süreler insan türünün kafasını meşgul ederek ve etmeye devam ederek bir kültür biçiminde şekillendiği için kadınların toplum içinde ki yeri böyle evrilivermiştir .

Bu Reklamı Kapat

Kadının fizyolojik ve biyolojik bir takım zorlukları ... adet olmak , hamile olmak , hormon sorunları , fiziksel güç ve kondisyonun zayıf olması tecavüzlere vesaire karşın korunma ihtiyacı çünkü bir erkeğe tecavüz ettiğiniz zaman hamile kalmaz ama bir kadına tecavüz edildiğinde hamile kalabilir ... vesaire bir çok etmen onu korunma içgüdüsü şeklinde toplumdan kısmen soyutlayacak kültürün oluşmasına sebebiyet vermiştir .

Bu kültürün değiştirilemez ve bu döngünün kırılamaz hale gelmesinde insan türünün insan olma vasfına erişmemiş insansı diye nitelendirdiğimiz müsvedde-i insan diye tanımladığımız sayıca çok fazla kalabalıklarının etkisi çok büyüktür .

Çünkü yer yüzeyinde var olan bütün insan türünün içinden çok çok az sayıda insan insan olma vasfına sahiptir , diğerleri dürtüleri ve güdüleri ile birlikte zoolojik olarak yaşarlar .

Soyut becerilerine , muhakeme yetisine , kazanımlarını nesiller boyu aktarma özelliğine , dürtülerine ve güdülerine yenik düşmeden olan biteni bütünü ile anlayıp ona göre hareket etme özelliğine sahip birey sayısı insan türü içinde çok azdır .

Şempanzeler , Goriller , Orangutanlar vesaire bizimle aynı familyadan olan insansı dediğimiz canlılar ile benzer davranışları , benzer tepkileri sergileriz ve reaksiyon veririz .

Türümüz içinde insan olma vasfına erişmiş olanları avlayan bir mekanizma geliştirmişizdir ve zoolojik olarak onları bize karşı bir tehdit olarak algılarız ve üstün gördüğümüz bir birey etrafında zoolojik olarak birleşerek bu tehditleri ortadan kaldırmaya çalışırız .

Bu Reklamı Kapat

Tüm bu yaşanan saçmalıkların akıl tutulmalarının mantıksızlıkların ve yanlışlıkların altında yatan nedene bakıldığında karşımıza bu çıkar .

Küresel güney ülkelerinde bu durum çok daha belirgin olduğu için çok daha net görürken ...

Küresel kuzey ülkelerinde bu durum çok daha bulanık olduğu için buğulu görürüz .

Sorun insanların zoolojik olarak dürtüleri ve güdüleri ile insan-i vasıflara sahip olmadan hayatlarını devam ettirmeye çalışmasıdır ve bu süreç çok uzun yıllar böyle devam ettiği için artık kanıksanmış ve düzeltilemez bir noktaya ulaşmıştır ..

Bu Reklamı Kapat

Teşekkürler .

0
Paylaş
Devamını Göster
147
Nazir Yılmaz
Hatırla
Takip
Paylaş
Daha eski SARS gibi hastalıklara neden olan koronavirüsler için yapılan araştırmalar, şu anki Covid aşılarının bulunmasına yardımcı olmuş mudur?
Cevap

Corona virüs ailesinde bulunan virüslerin bazı ortak özellikleri var ve bu yüzden aynı çatı altında toplanmışlar.

Coronavirüslerin reseptörüne bağlanarak hücreye girip enfekte ettiğini daha önceki çalışmalardan biliyorduk. Sars Coronavirüslerin ACE2 reseptörüne bağlanarak girdiği ortaya konmuştur (linkteki makale). Aşı ve ilaç geliştirme çalışmalarında ACE2 reseptörüne bağlanmayı engelleme stratejisi de buna dayanarak geliştirildi.

SARS-CoV-2 ilk ortaya çıktığında ilk adımlardan birisi SARS-CoV-1 ile karşılaştırılıp çapraz bağışıklık (cross protection) olup olmadığının tespiti oldu. Çapraz korumanın%50'lerde olması sebebiyle de yeni aşı geliştirme çalışmalarına odaklanıldı.

Bu Reklamı Kapat

Kendi alanımdan örnek verecek olursam kanatlılarda enfeksiyona sebep olan bir Coronavirüsü (Infeksiyöz Bronşit Virüsü -IBV) endüstriyel tavukçulukta sık karşılaşılan bir etkendir. Solunum yolu enfeksiyonu ve yumurtacı tavuklarda yumurta kanalı enfeksiyonu oluşturdukları için yetiştiricilikte çeşitli aşılarla korunma sağlanır. Genellikle ilk gün ve 3-4 haftalık yaşlarda uygulanan canlı ve yumurtlama dönemine girmeden önce yapılan inaktif aşılarla aşağı yukarı 4 aşılamayla 70 hafta gibi korunma sağlanabilmekte. Bu kanatlı aşıları içinde farklı varyantlara özel aşılar bulunmakta. Şimdiye kadarki deneyimlerimiz kanatlılarda enfeksiyona neden olan Corona ile SARS-CoV-2 davranışlarının birbiriyle örtüştüğü yönünde.

1
Paylaş
Devamını Göster
Bu Reklamı Kapat
Hatırla
Takip
Paylaş
O robotun 80 kez çalıştırılması sonucunda yine başarılı olan algoritmalar seçilerek kendi arasında çaprazlansa aynı sonuca ulaşılırdı diye düşünüyorum.
Bu Reklamı Kapat
295
Hüsrev Mut
Hatırla
Takip
Paylaş
Şuan Dünya'da milyonlarca tür yaşamakta ki evrimsel süreçte elenip veyahut başka nedenlerle yok olmuş türleri de hesabı kattığımızda şuan Dünya'da yaşan tür sayısı var olmuş tür sayısının %1'ine bile ulaşamıyor. Peki neden sadece biz yani homo sapiens bu gezegeni sallayacak kadar zekiyiz. Başka türler neden bu derece evrimleşemedi?
Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat
689
Hank Rearden
Hatırla
Takip (1)
Paylaş
İnternette "rüyada zaman ne kadar uzun geçerse geçsin gerçek hayatta aslında 2-3 dakika geçtiğini" söyleyen bilimsel olmayan yazılar var peki gerçekte rüyalar ne kadar sürer ?
Öne Çıkarılan Cevap Öne Çıkarılan Cevap

Sizin de tespit ettiğiniz gibi, kişiye uzun gibi gelen rüyaların sadece birkaç saniye veya birkaç dakika sürdüğü iddiası doğru değil. Ama rüya sırasında zaman algısının çarpıklaştığı fikri doğru; sadece insanlar bunu mitleştirip abartıyorlar.

ABD Ulusal Uyku Vakfı'nın araştırmalarına göre, ortalama bir insan her gece 4-6 adet rüya görüyor. 1 gece boyunca gördüğünüz rüyaların toplam uzunluğu 2 saate kadar uzayabiliyor.[1] Tek bir rüyanın uzunluğu ise genelde birkaç dakika ilâ yarım saat arasında sürüyor.[2] Genellikle geceleri ilk gördüğünüz rüyalar daha kısa (~5 dakika kadar) oluyor ve her rüyada süre biraz daha uzuyor; son rüyanız 45-60 dakika kadar sürebiliyor.[3] Tabii rüyaların gerçek süresini ölçmek çok zor olduğu için, bunları kesin olarak tespit etmek şu an için birazcık zor.

Ayrıca yaygın olarak bilindiği üzere, bu rüyaların ezici çoğunluğunu hatırlamak mümkün olmuyor (genelde sadece REM uykusunda görülen rüyalar hatırlanıyor).

218 görüntülenme
18
Paylaş
Bu cevabın içeriği ve doğruluğu, Evrim Ağacı editörleri tarafından kontrol edilmiş ve onaylanmıştır.
Devamını Göster
Bu Reklamı Kapat
67K
Furkan Arduç
191 görüntülenme
Hatırla
Takip
Paylaş
Kabul Edilen Cevap Kabul Edilen Cevap

Arı peteğinin inşasında kullanılan balmumu da (bal gibi) tamamen yenilebilir yapıdadır ve sağlık üzerinde dikkate değer bir zararı yoktur.

Balmumu içinde bol miktarda şeker ve antioksidan bulunur; bu nedenle özellikle de vahşi doğada hayatta kalma çabası ("survival") için faydalı bir enerji kaynağı olarak görülebilir. Genel olarak kalp ve karaciğer sağlığını pekiştirici özellikleri olduğu bilinmektedir.

Bazı kısıtlı koşullarda sorun yaratabilir; daha ziyade bu tür riskler sorulduğu için bunlara yer vereyim: Bilinen sağlık riskleri arasında C. botulinum bakterilerinin bulunma ihtimali var; bu nedenle 12 aylıktan küçük çocuklar ve gebe kadınlar yememelidir. Ayrıca çok miktarda balmumunu tek seferde yiyecek olursanız sindirim kanalınızı tıkayarak zarar verebilir. Elbette, eğer ticari bal almıyorsanız da direkt doğadan yiyorsanız, bunlar pastörizasyon gibi işlemlerden geçmediği için içeriğinde bir miktar arı zehri, polen, vs. bulunabilir ve bunlara alerjiniz varsa bu alerji tetiklenebilir. Son olarak, içeriğindeki aşırı yüksek şeker konsantrasyonundan ötürü kısıtlı miktarlarda tüketilmesi önemlidir.

Bu Reklamı Kapat

Bu temel uyarılar haricinde, balmumunu da bal gibi güvenle tüketebilirsiniz.

266 görüntülenme
20
Paylaş
Bu cevap, soruyu soran kullanıcı tarafından kabul edilen cevap seçilmiştir ve bu nedenle önde gösterilmektedir. Bir cevabın soruyu soran tarafından kabul edilmiş olması, cevabın doğru olduğunu garanti etmez.
Devamını Göster
Bu Reklamı Kapat
25
Mehmet Ersöz
Hatırla
Takip
Paylaş
Nihilist biriyim, daha önce hiç derinine inmedim ama yukarıdaki gibi şeyler kafamı kurcalıyor. Şimdiden teşekkür ederim 🙂
180
Said Beyaz
Hatırla
Takip
Paylaş
Arkadaşlar kolay gelsin arkadaşlar bu doğal secilimin teknik boyutunu açabilmeniz mümkün mü mesela güvenin renk değiştirmesi hangi mekanizmaların işlemesi ve nasıl bir süreç geçirdiğini acar misiniz ? Yani canlıları hangi mekanizma değişime zorluyor ve o genler nasıl dış etki olmadan değişikliğe sebebiyet veriyor
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman [UP bilgi linki] mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et