Elmanın bu kadar baskın olmasının temelinde yatan birkaç ana direk var:

Kültürel hafızamızda elma, doğrudan "bilgi" ile eşleştirilmiştir.

Dini Köken: Adem ile Havva hikayesinde (her ne kadar metinlerde sadece "meyve" dese de) elma, "İyi ve Kötüyü Bilme Ağacı"nın meyvesi olarak tasvir edilmiştir.

Newton'un kafasına elma düşmesi hikayesi (aslında sadece düşüşünü izlemiştir) modern bilimin doğuşunu bir meyveye bağlar. Bu yüzden elma, "Aydınlanma"nın ve "Buluş"un simgesidir.^[1]

Steve Jobs neden "Apple" ismini seçti?

Bir anlatıya göre Jobs o dönem meyve diyeti yapıyordu ve bir elma çiftliğinden dönmüştü.

Daha profesyonel sebep ise: Elma hem dost canlısı, hem tanıdık hem de alfabetik olarak "Atari"den önce geliyordu. Apple logosundaki ısırık ise, elmanın "kiraz" ile karıştırılmaması için ölçek belirtmek amacıyla eklenmiştir. Ayrıca İngilizcedeki "byte" (bayt) ile "bite" (ısırmak) kelimeleri arasındaki ses benzerliğine bir göndermedir.^[2]

Coğrafi ve Ekonomik Sebep

Türkiye özelinde Amasya elmasının meşhur olması, o bölgenin mikroklima özelliklerinden kaynaklanır. Elma, dünyada en çok çeşidi olan ve hemen her iklimde yetişebilen bir meyve olduğu için her kültürün kendi "meşhur elması" olması kaçınılmazdır.

Tasarımda Estetik: "Altın Oran"

Elma, formu itibarıyla insan gözüne çok estetik gelen, asimetrisi az ve ikonografik olarak çizimi en kolay meyvedir. Bir daire ve üstüne bir yaprak koyduğunuzda dünyanın her yerinde "elma" olduğu anlaşılır. Bu tanınırlık, onu markalar için vazgeçilmez kılar.

Elma sadece bir meyve değil; tarihin akışını değiştiren bilginin, yasakların, yerçekiminin ve teknolojinin ortak logosu haline gelmiş durumda.

Bu arada eğer Newton'un kafasına karpuz düşseydi, muhtemelen bugün çok daha farklı (ve biraz daha acı verici) bir fizik tarihini konuşuyor olurduk! :)

Hayvanlar aleminde "ölü gömme" eylemi, insanlardaki gibi dini veya spiritüel bir anlamdan ziyade, genellikle hijyenik, korunmacı veya sosyal yas odaklı nedenlerle gerçekleştirilir.

Karıncalar ve Arılar

Sosyal böceklerde ölü gömme veya ölüleri yuvadan uzaklaştırma davranışı oldukça yaygındır. Buna nekroforez denir.

Koloni sağlığını korumak. Ölen bireyden yayılan oleik asit kokusunu alan işçiler, ölüyü yuvadan çıkarıp "çöplük" adı verilen uzak bir noktaya bırakır veya üzerini toprakla kapatır. Buradaki temel güdü, hastalık yayılımını önlemektir.

Filler

Filler, ölülerine karşı en karmaşık tepkiyi veren türlerden biridir.

Filler, ölen bir sürüyü üyesinin başında saatlerce sessizce bekleyebilir, cesedi dallar ve toprakla örtmeye çalışabilirler. Hatta sadece kendi sürülerinden değil, yabancı fillere ait kemiklere bile ilgi gösterip onları okşadıkları gözlemlenmiştir.

Bu durum bilim insanları tarafından sadece içgüdü değil, gelişmiş bir empati ve yas göstergesi olarak kabul edilir.

Şempanzeler ve Primatlar

Primatlar, ölülerine karşı bireysel bir farkındalık gösterirler. Ölen yavrularını günlerce taşıyan anne şempanzeler veya ölü arkadaşının başında "saygı duruşu" gibi sessizce bekleyen gruplar kaydedilmiştir. Ancak toprağı kazıp gömme davranışı primatlarda nadirdir; daha çok ölüyle vedalaşma veya cesedi dış etkenlerden koruma eğilimi görülür.

Kargalar

Kargalar bir ölü gördüklerinde etrafında toplanıp yüksek sesle bağırırlar. Bu bir ayinden ziyade risk analizidir. "Burada biri öldüyse bir tehlike mi var?" sorusuna yanıt ararlar. Bazı gözlemlerde kargaların ölünün üzerine dal veya ot bıraktığı görülmüştür.

İnsanlardaki Gibi Bir Anlam Yüklüyorlar mı?

Hayvanların ölümü "metafizik" bir boyutta (cennet, ahiret vb.) kavradığına dair bir kanıtımız yok.

Sosyal hayvanlar için: Kaybedilen bireyin yokluğu bir boşluk ve stres yaratır

Korunma içgüdüsü: Cesedin yırtıcıları çekmesini engellemek veya hastalıktan korunmak için "üzerini örtme" veya "uzaklaştırma" yapılır.^[1][2][3]

Müzik teorisinde bu oldukça temel ama bazen kafa karıştırabilen bir konu. Paylaştığın notaya bakarak sorunu hemen cevaplayalım.

Bu eser 4. vuruşta başlıyor.

Nedenini ve "beat" (vuruş) kavramının buradaki mantığını şöyle açıklayabilirim:

1. Ölçü Sayısı ve Zaman İşareti

Notaların en başında sol anahtarının yanında 4/4lük işareti (veya bazen "C" harfi) bulunur. Bu, her ölçüde 4 vuruş olduğu anlamına gelir.

2. Eksik Ölçü

Eserin ilk satırına baktığında, birinci ölçünün tam olmadığını göreceksin. Normalde 4 vuruş olması gereken o ilk kutucukta sadece tek bir nota ("Day" kelimesinin olduğu nota) var.

Müzikte bir parça tam bir ölçüyle başlamıyorsa buna eksik ölçü denir. Burada olan şey şu:

1. vuruş: Es (Sessiz)

2. vuruş: Es (Sessiz)

3. vuruş: Es (Sessiz)

4. vuruş: Eserin başladığı ilk nota ("Day")

3. "Beat" Ne Demek?

Soru sana "Hangi vuruşta başlıyor?" diye sorduğunda, aslında o hayali metronomun kaçıncı tıkında sesin gelmeye başladığını soruyor. Sen içinden "1 - 2 - 3" diye sayıyorsun ve tam 4 derken şarkıya giriyorsun.

Küçük Bir İpucu: Eserin en sonuna bakarsan (en alt sağ köşe), oradaki son ölçünün sadece 3 vuruş olduğunu göreceksin. Müzik kurallarına göre, baştaki eksik ölçü ile sondaki eksik ölçünün toplamı, parçanın zaman işaretini (yani burada 4 vuruşu) tamamlamalıdır.

Baştaki 1 vuruş + Sondaki 3 vuruş = 4 vuruş. Bu da eserin gerçekten 4. vuruştan başladığının sağlamasıdır. Umarım bu açıklama netleşmesine yardımcı olmuştur!

Çocuk yapmanın arkaplanı oldukça geniş ve bi o kadar zahmetli. insan bir kere anne baba olduktan sonra bu etiketi hayatı boyunca taşıması gerektiği ve geri dönüşü olmadığı gerçeğinin farkına varmalı en başında. ve bu o kadar kolay bir karar olmayabilir. bir anne baba bir çocuğu yetiştirirken onun için en uygun ortamı en uygun zamanı vermeli çocuğuna. onun her ihtiyacına cevap verebilmeli. bu her çocuğun hakkıdır elbet. ancak bir de anne baba perspektifinden bakarsak onlar için yaşamın kökten değiştiğini de düşünebiliriz. artık en az 18 yıl boyu bakmaları gereken, sürekli akıllarının bir köşesinde onun için endişelendikleri ve ne olursa olsun bakmak zorunda oldukları bir çocuk var.

Bu soruya cevap vermeden önce, beynimizin bize oynadığı küçük bir evrimsel oyunu anlamamız gerekir. İnsan, hayatta kalma güdüsüyle sürekli daha fazlasını istemeye ve elde ettiği yeni standartlara (yeni bir ev, yeni bir maaş, yeni bir eş) hızla alışmaya programlanmıştır. Bu nedenle mutluluğu dışsal koşulların mükemmelliğinde veya anlık hazların peşinde aramak, sonu gelmeyen bir koşu bandında koşmaya benzer.

Peki mutluluğu nerede aramalıyız? Mutluluğun kaynağı tek bir noktada değil; insanın kendiyle, çevresiyle ve yaşamın kaçınılmaz acılarıyla kurduğu dengede saklıdır.

Mutluluk denilince akla genellikle Aristoteles'in Eudaimonia (erdemli ve anlamlı yaşam) kavramı gelse de, insanın günlük hayattaki mutluluk arayışını en gerçekçi şekilde tanımlayan filozof bence Epiküros'tur.

Günümüzde "Epikürcülük" yanlış anlaşılarak sürekli yeme-içme ve haz peşinde koşma olarak bilinir. Oysa Epiküros'un mutluluk tanımı son derece sade ve vurucudur: Mutluluk, bedende acının, ruhta ise çalkantının olmaması halidir. Buna "Ataraksia" (ruhsal dinginlik, sarsılmazlık) adını verir.

Epiküros arzularımızı üçe ayırır:

Doğal ve zorunlu olanlar: Yemek, içmek, barınmak, dostluk. (Mutluluğun asıl kaynağı burasıdır.)

Doğal olup zorunlu olmayanlar: Lüks yemekler, şatafatlı evler.

Ne doğal ne de zorunlu olanlar: Şöhret, güç, sınırsız zenginlik.

Epiküros'a göre insan, mutluluğu 3. maddeye ulaşmakta aradığı için mutsuzdur. Oysa gerçek ve kalıcı mutluluk, 1. maddedeki temel ihtiyaçların karşılandığı, sağlam dostlukların kurulduğu ve zihnin gereksiz korkulardan (ölüm korkusu, gelecek kaygısı) arındırıldığı o sessiz dinginlik halindedir.

Epiküros'un binlerce yıl önce felsefeyle ulaştığı bu dinginlik halini, modern psikoloji de destekliyor. Pozitif psikolojinin kurucularından Martin Seligman, kalıcı mutluluğu sadece anlık neşe olarak değil; PERMA modeliyle (Olumlu Duygular, Akış/Bağlanma, İlişkiler, Anlam ve Başarı) açıklar. Yani sevdiğiniz bir işi yaparken zamanı unutmak, sağlam sosyal bağlar kurmak ve hayatınızda kendinizden daha büyük bir "anlam" bulmak mutluluğun asıl formülüdür.

Mutluluk, peşinden koşarak yakalanacak bir hedef, ulaşıldığında biten bir varış noktası veya her şeyin kusursuz olma hali değildir. Hayatın her zaman istediğimiz gibi gitmeyeceğini kabullenmek; fakat buna rağmen bir akşamüstü içilen çayda, derin bir dost sohbetinde veya sadece kendi başımıza kaldığımız o dingin anlarda yaşamı "fark edebilme" becerisidir. Mutluluk aranan değil, inşa edilen ve fark edilen bir haldir.