Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Planck Kütlesi Nedir? Genel Görelilik Teorisi ve Kuantum Mekaniği, Planck Kütlesinde Buluşuyor Olabilir mi?

Planck Kütlesi Nedir? Genel Görelilik Teorisi ve Kuantum Mekaniği, Planck Kütlesinde Buluşuyor Olabilir mi? Symmetry Magazine
8 dakika
2,709
  • Kuantum Fiziği

Planck kütlesi, Planck birimleri sistemi olarak bilinen ve insan-yapımı olmayan, Evren'in temel sabitlerinden türetilen birimlerden biridir ve 2.176434(24)×10−8kg2.176434(24)\times10^{-8}\text{kg} değerine sahiptir. Formüldeki parantez içindeki sayılar, belirsizliği yüksek olan sayılardır.

Planck kütlesi, yine Max Planck tarafından geliştirilen "Planck zamanı" veya "Planck uzunluğu" gibi diğer Planck birimlerine nazaran oldukça büyüktür. Tam değeri, 0.00000002176434 kilogramdır. Bu, hâlen çok küçük bir kütle olmasına rağmen, insanlar tarafından biraz zorlanarak da olsa tahayyül edilebilecek kadar iri bir kütledir. Örneğin bir pire, yaklaşık olarak 4000-5000 Planck kütlesine sahiptir.

Tüm Reklamları Kapat

Benzer şekilde, bir Planck Kütlesi bir protonun kütlesinden 101910^{19} kat kadar daha büyüktür. Diğer birimlerse o kadar küçüktür ki, Planck tarafından geliştirilmesinden sonra uzunca bir süre ne işe yarayabilecekleri çözülememiştir. Planck kütlesinin neden bu kadar büyük olduğu (veya protonun neden bu kadar küçük olduğu) konusunda tartışmalar yaratmıştır.

Planck Kütlesi Nasıl Hesaplanır?

Diğer Planck birimleri gibi Planck Kütlesi de Evren'in temel sabitleri kullanılarak hesaplanabilir. 1 Planck Kütlesi, şu şekilde hesaplanır:

Tüm Reklamları Kapat

mP=ℏcG\LARGE{m_\text{P}=\sqrt{\frac{\hbar{c}}{G}}}

Görebileceğiniz gibi, ilk olarak 1899'da Alman fizikçi Max Planck tarafından önerilen Planck kütlesi, yalnızca 3 evrensel fiziksel sabitle tanımlanmaktadır:

  • Yerçekimi sabiti (G=6.674×10−11Nm2/kg2G=6.674\times10^{-11}Nm^2/kg^2),
  • İndirgenmiş Planck sabiti (ℏ=1.055×10−34Js\hbar=1.055\times10^{-34}\text{Js}),
  • Işığın boşluktaki hızı (c=2.998×108m/sc=2.998\times10^8\text{m/s}),

Bu sayıların değerlerini yerine yazacak olursak, Planck zamanını hesaplayabiliriz:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

mP=1.2209×1019GeV/c2\LARGE{m_\text{P}=1.2209\times10^{19}\text{GeV/c}^2}

veya

mP=2.176434(24)×10−8kg\LARGE{m_\text{P}=2.176434(24)\times10^{-8}\text{kg}}

İndirgenmiş Planck Kütlesi

Parçacık fizikçileri ve kozmologlar arasında daha ziyade İndirgenmiş Planck Kütlesi olarak bilinen bir kütle kullanılır. Bu, şu şekilde hesaplanır:

mP=ℏc8πG\LARGE{m_\text{P}=\sqrt{\frac{\hbar{c}}{8\pi{G}}}}

Tüm Reklamları Kapat

Burada değerleri yerine yazacak olursak:

mP=2.435×1018GeV/c2\LARGE{m_\text{P}=2.435\times10^{18}\text{GeV/c}^2}

veya

mP=4.341×10−9kg\LARGE{m_\text{P}=4.341\times10^{-9}\text{kg}}

Tüm Reklamları Kapat

Burada eklenen 1/8π1/\sqrt{8\pi} katsayısı, Genel Görelilik Teorisi denklemlerinde dikkate değer miktarda basitleştirme sağlamaktadır ve bu nedenle tercih edilmektedir.

Planck Kütlesi Ne İşe Yarar?

Planck kütlesi, fiziğin birbiriyle uyuşmayan iki dalının potansiyel olarak buluşmasından doğmaktadır: Genel Görelilik Teorisi ile Kuantum Mekaniği.

Herhangi bir kütle için, Einstein'ın kütleçekim teorisi olan Genel Görelilik Teorisi, Schwarzschild yarıçapı adı verilen karakteristik bir uzunluk ölçeği verir. Bu yarıçap, herhangi bir kütlenin bir kara deliğe dönüşmesi için sıkıştırılması gereken hacmi belirler. Ancak kuantum teorisinde de aynı uzunluk ölçeği, Compton Dalgaboyu olarak adlandırılan bir karşılığa sahiptir. Bu dalgaboyu, E=mc2E=mc^2 ilkesi gereği, bir parçacığın kütlesine eşit miktarda enerjiye sahip olan fotonun dalgaboyuna eşittir.

Öyleyse ilginç bir soru doğmaktadır: Schwarzschild yarıçapının Compton dalgaboyuna tam olarak eşit olduğu herhangi bir kütle var mı? Evet! İşte o kütle, tam olarak Planck kütlesine eşittir!

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
İNSANLIĞI YENİDEN BÜYÜLEMEK

İnsanlar bu gezegenin ‘kanseri’ midir? Yeryüzünün ve tüm canlı türlerinin varlığını tehdit eden, evrimdeki korkunç bir anomali durumunu mu oluştururlar?

Bu sorular, insan ruhuna – akıl ve yenilik yaratma yetilerine – modern çağda neredeyse eşi benzeri görülmemiş büyüklükte bir hakaret anlamına gelir. Bunlara yönelik anti-hümanist tepki ise on sekizinci yüzyıl aydınlanmasının geliştirdiği ve on dokuzuncu yüzyıldaki çeşitli sosyalizmlerin beslediği akıl, laiklik, bilim ve insanın evrenselliğine yönelik vurgunun yerini alan narsisist bir mistisizm, mizantropi ve toplumsal dingincilik ortaya koyar.

Ömrü boyunca radikal ve öncü bir çevreci olan Murray Bookchin, bu sorulara ses getiren bir cevap vermişti, ‘Hayır!’ Anti-hümanizmin çeşitli biçimlerine yönelik çoğu zaman nükteli ve amansız eleştiriler içeren araştırmasında Bookchin, bizi kuşatan sorunların toplumsal irrasyonalizmden kaynaklandığını ve bu sorunların mistisizm ve dinginciliğe geri çekilmekle değil, yalnızca akıl ve hayal gücü ile çözülebileceğini ileri sürmektedir. Bookchin meselenin bizlerin fazlasıyla insan, akılcı ve medeni olmamızla değil, bilakis yeterince insan, akılcı ve medeni olmayışımızla ilgili olduğu hususunda uyarmaktadır. Derin ekolojistlerin, sosyobiyologların, Malthusçuların, ‘Gaiacıların’ ve çoğu postmodernistin biyolojist ve indirgemeci düşüncelerine kışkırtıcı bir biçimde meydan okuyan bu heyecanlı kitapta Bookchin, aydınlanmacı hümanizm adını verdiği şeyi önermektedir – zamanımıza sinen ve bizi zayıflatan cesaret eksikliğine karşı düşünce, umut ve yenilenmeye yönelik bir mesaj.

Devamını Göster
₺55.00
İNSANLIĞI YENİDEN BÜYÜLEMEK

Planck kütlesi, kuantum mekaniğine ilginç bir sınır da koymaktadır: Buna göre, bir parçacığın kütlesi (veya enerjisi), Planck Kütlesi'nden büyük olamaz; çünkü böylesi bir parçacığın Schwarzschild yarıçapı, Compton dalgaboyundan büyük olacaktır ve bir kara delik yaratacaktır. Dolayısıyla bu kütle, klasik fiziğin sınırlarının sonu ile kuantum fiziğinin sınırlarının başlangıcı konusunda bize bir fikir vermektedir.

Planck Kütlesi Neden Bu Kadar Büyük?

Planck ölçeğindeki fizik, gündelik dünyada aşina olduğumuz fizikten çok farklıdır. Planck ölçeğinde, kütleçekimi güçlü bir kuvvettir - o kadar güçlüdür ki, atom altı parçacıkların davranışını değiştirir. Bu ölçekte uzay-zamanın kendisi, kuantum dalgalanmaları tarafından parçalanır. 1957'de Amerikalı fizikçi John Wheeler, Planck ölçeğindeki uzay-zamanın, sanal süreçlerin köpürdüğü bir "kuantum köpük" olduğunu öne sürdü. Planck tarafından geliştirilen birimlerin kuantum yerçekimindeki rolünü ilk fark eden de Wheeler oldu.

Tutarlı ve İşlevsel Bir Kuantum Kütleçekimi Teorisi Mümkün mü?

Kuantum elektrodinamiğinde, foton, ee ile gösterilen bir "ayar çiftlenimi" (İng: "gauge coupling") yoluyla elektrona bağlanır. Kısa mesafelerde ölçülecek olursa, kuantum etkileri ince yapı sabitini (α) normalleştirir. EE enerjisine sahip parçacıklarla yapılan bir saçılma deneyinde, yeniden normalize edilmiş bu çiftlenim, enerji ile logaritmik olarak artar.

Kütleçekiminde ise fotonun karşılığı graviton adı verilen bir parçacıktır. Gravitonlar, kütleye (veya da enerjiye), çiftlenim sabiti olarak bilinen gg ile bağlanır. Bu çiftlenimin kuvveti, enerji ile g=EGg=E\sqrt{G} denklemini takip ederek, doğrusal olarak değişir. Bu nedenle yerçekiminde, ince yapı sabitinin analoğu sabit değildir. Günümüzde yapılan ve temel parçacıkların E≈300GeVE\approx{300}\text{GeV} mertebesinde bir enerjiyle saçıldığı parçacık fiziği deneyler sayesinde, kütleçekimi kuvvetinin elektromanyetizmadan 10-32 kat daha zayıf olduğu görülmüştür. Kütleçekiminin zayıf olma nedeni, Planck kütlesinin büyük olmasıdır.

Çok kısa mesafelerdeyse hikâye farklıdır. Planck ölçeğindeki enerjilerle yapılan bir saçılma deneyinde, kütleçekimi çiftlenimi 1. mertebedendir ve bu tür bir etkileşimde kuantum etkileri kritik derecede önemlidir. Einstein kütleçekimi renormalize edilemez yapıdadır, bu da Genel Görelilik Teorisi'nin tutarlı bir kuantum kütleçekimi teorisi olamayacağı anlamına gelir. Daha ziyade Genel Görelilik Teorisi, kuantum yerçekiminin daha düşük enerjili ve daha büyük mesafelerde işleyen bir yakınsamasından ibarettir. Planck ölçeğinde Einstein'ın göreliliği, onun yerini alması gereken teori her neyse, onun bir parçası haline gelir.

Sicim Teorisi, Her Şeyin Teorisi Olabilir mi?

Şu anda sicim teorisi, en temel yerçekimi teorisi olmak için en iyi adaydır. Sicim teorisinde nokta parçacıklar, boyut olarak Planck uzunluğundaki küçük sicimler olarak tarif edilir. Uzaktan bakıldığında bu sicimler birer nokta gibi görünür. Ancak Planck ölçeğinde çözünürlüğe sahip bir mikroskopla bakacak olursanız, bu ip-benzeri sicimlerin karakterleri de belirginleşecektir. Sicim teorisinin tutarlı bir kuantum yerçekimi teorisi verdiğine inanılmaktadır; ancak bu teorinin de tutarlı olabilmesi için on (veya on bir) boyut gerekmektedir.

Sicim teorisinde, bilinen tüm parçacıklar (kuarklar, leptonlar ve hatta gravitonlar) sicimlerin kuantize olmuş titreşimleri olarak görünürler. Bu anlamda sicim teorisi, doğanın tüm kuvvetlerini ve parçacıklarını birleştirir. Şu anda, sicimlerin var olduğunu gösteren hiçbir doğrudan deneysel kanıt yoktur. Yine de Planck ölçeğine indikçe, henüz keşfedilmemiş ve yeni bir fizik keşfedeceğimiz yönünde oldukça ikna edici dolaylı kanıtlar vardır. Elektrodinamikte olduğu gibi, Standart Model'de de ayar parçacıklarının çiftlenimleri, enerji ile logaritmik olarak değişir. Standart Modelin belirli uzantılarında bu çiftlenimler, 1016 GeV mertebesine ulaşırlar - ki bu, Planck ölçeğindeki 1019 GeV mertebesine fazlasıyla yakındır. Bu, Planck ölçeğinin (ve sicim teorisinin) fiziğin birbiriyle bir türlü örtüştürülemeyen kuantum ve görelilik taraflarının nihai birleşmesinde önemli bir rol oynayabileceğini göstermektedir.

Proton Neden Bu Kadar Küçük?

Öyleyse neden Planck kütlesi protonun kütlesinden çok daha büyük? Soruya yaklaşmanın iki yolu vardır: Birincisi, Plank kütlesinin temel bir kütle olduğunu varsaymaktır. Eğer öyleyse, doğal kuvvetlerin Planck kütlesi civarında birleştiğini varsaymak mantıklıdır. Özellikle de Planck kütlesi civarında, kuantum kromodinamiğinin (QCD) "güçlü" çiftlenimi, diğer ayar çiftlenimlerden farklı değildir. Bununla birlikte, kuantum kronodinamiğindeki çiftlenim, elektrodinamikte gördüğümüzün aksine daha düşük enerjilerde giderek güçlenir. Çiftlenim yavaşça ve sadece logaritmik olarak değişir; bu nedenle QCD çiftleniminin, kuarkları ve gluonları protonlara bağlayacak kadar güçlü olması, yaklaşık 1 GeV mertebesine kadar gerçekleşmez. QCD çiftleniminin logaritmik evrimi nedeniyle protonun kütlesi Planck kütlesinden çok daha küçüktür.

İkinci bir bakış açısı, proton kütlesinin daha temel bir ölçeğe yakın olduğunu varsaymaktır. Örneğin, ekstra boyutları olan bir teoride Planck kütlesinin görünürde olduğu gibi 1019 GeV değil de gerçekte 103 GeV mertebesinde olabilir. Bunun nasıl çalıştığını görmek için, kuarkların ve leptonların, ekstra boyutların sonsuz değil, RR yarıçaplı daireler olduğu altı boyutlu uzay-zamanda gömülü üç boyutlu bir zarla sınırlı olduğunu varsayalım. Ayrıca kütleçekiminin zarla sınırlı olmadığını, ancak iki ekstra boyuta yayılabileceğini varsayalım.

RR'den daha kısa olan, çok kısa mesafelerde, kütleçekimi kuvveti yasası da altı boyutlu olacaktır. Dolayısıyal aşina olduğumuz gibi ters kare yasasına göre değil, daha çok G∗G^*'ın altı boyuttaki Newton sabiti karşılığına bağlı olarak değişir. RR'den çok daha büyük mesafelerde ise kütleçekimi kuvvet çizgileri ekstra boyutlara uzanamaz. Bu nedenle, büyük mesafelerde kuvvet yasası ters kare olarak işler.

Tüm Reklamları Kapat

Dört boyutta olduğu gibi, altı boyutlu teori için temel bir "Planck kütlesi" oluşturulabilir. G∗G^*'ın altı boyutlu Newton sabiti olduğu yer burasıdır. Denklemleri birleştirerek, görünürdeki Planck kütlesini, temel Planck kütlesi ve RR yarıçapı cinsinden yazabiliriz: Bu teoride, M∗≈3×103GeVM^*\approx{3\times10^3\text{GeV}} olduğu varsayılan M∗M^*'da kuantum yerçekimi önem kazanır. Görünürdeki Planck kütlesi MP=1019GeVM_\text{P}=10^{19}\text{GeV}'tur. R≈0.1mmR\approx{0.1\text{mm}} olması koşuluyla, yani bir başka deyişle makroskopik boyutta yeni uzamsal boyutlar olması koşuluyla, bu ikisi uzlaştırılabilir! Bu açıdan bakıldığında, ekstra boyutlar büyük olduğu için kütleçekimi zayıftır denebilir.

Kütleçekiminin ters-kare doğasını milimetre altı ölçeklerde test etmek için son derece zarif (ve dikkatli) deneyler yapılıyor. Ters kare yasasından bir sapma tespit edilirse, bu, yeni makroskopik boyutların bir ipucu olabilir. Yeni boyutların keşfi, fizikçilerin evreni ve insanoğlunun evrendeki yerini anlamalarında bir devrimi ateşleyecektir - ve Planck kütlesi gibi birimlerin modern fizikteki önemini bariz bir şekilde ortaya koyacaktır.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
37
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 15
  • Bilim Budur! 5
  • İnanılmaz 5
  • Muhteşem! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Üzücü! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • Korkutucu! 1
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 07/02/2023 11:32:03 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11415

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Nükleotit
Kartal
Kütleçekimi
Sıvı
Tercih
Matematik
Oyun Teorisi
Damar
Botanik
Zehir
Manyetik
İklim Değişikliği
Teori
Diyabet
Radyasyon
Zaman
Sinir Hücresi
Göğüs
Yaşlılık
Komplo Teorisi
Yavru
Analiz
Jeoloji
Beslenme Bilimi
Dışkı
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı. Planck Kütlesi Nedir? Genel Görelilik Teorisi ve Kuantum Mekaniği, Planck Kütlesinde Buluşuyor Olabilir mi?. (31 Ocak 2022). Alındığı Tarih: 7 Şubat 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/11415
Bakırcı, Ç. M. (2022, January 31). Planck Kütlesi Nedir? Genel Görelilik Teorisi ve Kuantum Mekaniği, Planck Kütlesinde Buluşuyor Olabilir mi?. Evrim Ağacı. Retrieved February 07, 2023. from https://evrimagaci.org/s/11415
Ç. M. Bakırcı. “Planck Kütlesi Nedir? Genel Görelilik Teorisi ve Kuantum Mekaniği, Planck Kütlesinde Buluşuyor Olabilir mi?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 31 Jan. 2022, https://evrimagaci.org/s/11415.
Bakırcı, Çağrı Mert. “Planck Kütlesi Nedir? Genel Görelilik Teorisi ve Kuantum Mekaniği, Planck Kütlesinde Buluşuyor Olabilir mi?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, January 31, 2022. https://evrimagaci.org/s/11415.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Kural İhlali Seç
Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Kural İhlali Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.