Güneş'ten Gelen Jeomanyetik Fırtınalar Bizleri Endişelendirmeli Mi?

Bu yazının içerik özgünlüğü henüz kategorize edilmemiştir. Eğer merak ediyorsanız ve/veya belirtilmesini istiyorsanız, gözden geçirmemiz ve içerik özgünlüğünü belirlememiz için [email protected] üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

Güneş, durmaksızın etrafına jeomanyetik fırtınalar saçma potansiyeli olan bir yıldızdır. Bunun yaşandığı tespit edilen her seferde haber kanalları ve üçüncü sınıf bilim siteleri tüm iletişimin sona ereceği, radyasyona boğulacağımız gibi saçma sapan yalan haberleri halk arasına zerk ediyorlar. Peki jeomanyetik fırtına nedir? Ne anlama gelir? Söz konusu çıkan haberlerin herhangi bir bilimsel değeri var mıdır? Bu yazımızda, bu sorulara kısa cevaplar vereceğiz. 

 

Soru: Jeomanyetik fırtınaya neden olan nedir?

Cevap: Güneş, 11 yılda bir "solar döngü" denen bir süreçten geçer ve her sonuncusu 2014'te olmak üzere her 11 yılda bir bu döngünün doruğuna ulaşır. Bu sebeple de bu dönemlerde üzerinde bol miktarda güneş lekesi görmek mümkündür. Güneş lekeleri, Güneş üzerinde bulunan koyu renkler çiller gibidir. Ancak aslında onlar, yoğun manyetik aktivitenin olduğu bölgelerdir. Bu lekelerin toplandıkları alanlar ise güneş patlamalarının ve koronal kütle fışkırmalarının (KKF) kaynağıdır. Bu patlamalar ve fışkırmalar, Güneş'in yüzeyinden hızla saçılan enerji yüklü parçacıklardan kaynaklanır. Bu patlamaların en güçlüsüne X sınıfı patlamalar denir. Eğer X sınıfı bir patlama yeterince güçlüyse ve şans eseri, tamamen Dünya'nın hizasında patlayacak olursa, Dünya'nın iyonosferinde manyetik fırtınalara neden olabilir ve radyo iletişimini bozabilir.

 

Soru: En son 2014 yılında yaşanan jeomanyetik fırtınanın özelliği nedir?

Cevap: Colorado'nun Boulder kentinde bulunan SWPC'nin yöneticisi Thomas Berger'a göre bu haftanın başında Güneş'ten arka arkaya 2 adet KKF meydana geldi. Bunlardan ikincisi, 11 Eylül 2014'te TSİ 8:45'te oluştu ve X sınıfına ait bir fışkırmaydı. Bu fışkırma Türkiye saatiyle sabaha karşı Dünya'ya ulaştı.

Berger, bu X sınıfı fışkırmanın dikkate değer büyüklükte bir olaya neden olmayacağını belirtti. Bu sınıf dikkate alınacak olursa, bir solar döngü içerisinde bu şekilde 200-300 fışkırma meydana gelebiliyor. Örneğin 2014'teki patlama, 1'den 5'e kadar olan skalada G3 olarak sınıflandırılıyor. Berger'ın belirttiğine göre bu tip patlamaların sonuçları oldukça idare edilebilirdir, güç iletiminde herhangi bir ciddi soruna neden olmamaktadır. Ancak Berger yine de iklim bilimcilerin o seferkini daha dikkatli takip ettiklerini de söylüyor. Çünkü 2 defa üst üste fışkırmanın olması ve ikisinin de Dünya'ya yönelmiş olması birazcık sıradışı. Üstelik iki fışkırma, Güneş ile Dünya arasındaki mesafeyi kat ederken birbirleriyle etkileşerek güçlerini arttırabilirler. Dahası, ikinci fışkırma birincisinden daha güçlü olduğu için, ilkini yakalayıp geçebilir ve baskın etkisini hissettirebilir. Ancak o dönemde yapılan matematiksel modeller bunun olmayacağını göstermedi ve gerçekten de böyle bir durum yaşanmadı.

 

Soru: Jeomanyetik fırtına olan dönemlerde uçakla seyahat edecekler endişelenmeli mi?

Cevap: Hayır. Çeşitli uzay iklimleri bulunur: iletişimi etkileyen jeomanyetik fırtınalar ile solar radyason fırtınaları. Her ne kadar bunun G3 şiddetinde bir jeomanyetik fırtına yaratması beklense de, muhtemelen sadece bir S1 solar radyasyon fırtınası oluşacak. S3 seviyesi ve altındaki fırtınalar için uçak firmalarının ve astronotların belli prosedürleri vardır ve bunlardan etkilenmezler.

 

Soru: Jeomanyetik fırtınalar sırasında auroralar nasıl değişiyor? Her yerden güzel ışıklar görebilecek miyiz?

Cevap: Türkiye'den hayır. Ancak diğer bölgelerde yaşayanlar bu auroraları belki görebilirler. Eğer ki yeterince kuzeyde yaşıyorsanız, auroraları görme şansınız daha da yüksektir. Örneğin ABD sınırları içerisinde, Kanada'ya yakın eyaletlerde  yaşayan insanların bu ışıkları görme şansları en yüksektir. Ancak Türkiye'nin bulunduğu enlemde ve daha güney enlemdeki ülkeler bu ışıklar görülmemektedir.

 

Kaynak: Science

Hastalık Derecesinde Saplantılı (Marazi) İnsan Kime Denir? Bu Kişilerle Nasıl Başa Çıkılır?

Dünya'nın En Büyük Ağacı ve Ortalama AVM Büyüklüğü

Yazar

Çağrı Mert Bakırcı

Çağrı Mert Bakırcı

Yazar

Evrim Ağacı'nın kurucusu ve idari sorumlusudur. Popüler bilim yazarı ve anlatıcısıdır. Doktorasını Texas Tech Üniversitesi'nden almıştır. Araştırma konuları evrimsel robotik, yapay zeka ve teorik/matematiksel evrimdir.

Konuyla Alakalı İçerikler
  • Anasayfa
  • Gece Modu

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim