Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

COVID-19 Hastalığına Yakalanan Her 1000 Kişiden 7'si Ölüyor!

COVID-19'a Yakalananların Gerçek Sayısı Kaç? Hastalığa Yakalananların Ne Kadarı Ölüyor?

COVID-19 Hastalığına Yakalanan Her 1000 Kişiden 7'si Ölüyor!
6 dakika
7,127
  • Epidemiyoloji
  • Viroloji
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 2 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

COVID-19 salgını başlangıcından beri vaka sayısı ve ölüm oranlarını yakından takip etmekte ve Evrim Ağacı okurlarını bilgilendirmeyi sürdürmekteyiz. Bu süreçte, epidemiyolojik kavramlara yönelik birçok açıklamada bulunduk. Bunlardan en önemlisi, öldürücülük oranına yönelik kullanılan iki önemli kavramdı: vaka ölüm oranı ve enfeksiyon ölüm oranı.

Bunlardan ilki, tespit edilen vakalar içerisindeki ölüm yüzdesidir. Örneğin Dünya'da tespit edilen 14.7 milyon vakadan 609.000'i hayatını kaybetmiştir ve bu, %4.2'lik bir vaka ölüm oranı demektir. Türkiye'de tespit edilen 222.402 vakadan 5.545'i hayatını kaybetmiştir ve bu, %2.5 düzeyinde bir vaka ölüm oranı demektir. Yani Türkiye'de tespit edilen her 100 vakadan 2-3'ü maalesef hayatını kaybetmiştir. Ancak bu, hastalığın gerçek öldürücülük oranını veremez. Bu nedenle, ikinci kavramımıza bakmalıyız.

Bu Reklamı Kapat

Kavramlardan ikincisi, yani enfeksiyon ölüm oranı, hastalığa yakalanan tüm hastalar içinde ölenlerin oranıdır. Unutmayın ki Dünya'da 14.7 milyon vaka, Türkiye'de 222 bin vaka tespit edilmiş olması, gerçek vaka sayısının Dünya için 14.7 milyon, Türkiye için 222 bin olması demek değildir. Çok sayıda asemptomatik vaka veya hastalığı hafif atlatmasından ötürü hastaneye gitmeyen veya test yaptırmayan kişi, bu istatistiklere dahil olmamaktadır. Dolayısıyla salgın başından beri uyardığımız gibi, enfeksiyon ölüm oranı, vaka ölüm oranından mutlaka daha düşük olacaktır. Ama ne kadar düşük? Ve test yaptırmadan hastalığı atlatanları nasıl tespit ederiz?

COVID-19'a Yakalananların Gerçek Sayısı Kaç?

İkinci sorudan başlayalım: Hastalığı geçirmiş kişilerin vücudunda, bu hastalığa özgü antikorlar oluşmaktadır. Zaten geçici koronavirüs direnci edinmemizi sağlayan şey de bu antikorlardır. Eğer bu antikorlar test edilir ve tespit edilirse, COVID-19'a yakalanan gerçek insan sayısı (en azından popülasyon içindeki oran) daha net tespit edilebilir. Bu antikor testlerinin amacı, bir kişinin test yapıldığı sırada COVID-19 olup olmadığını anlamak değildir (yani COVID-19 tanı testi değildir). Amaç, hastalığı çoktan atlatan ve artık iyileşmiş olan kişileri tespit edebilmektir.

Bu Reklamı Kapat

Bu testlerle ilgili çok ciddi güvenilirlik ve isabetlilik sorunları olsa da, Amerikan Hastalık Kontrol ve Önlem Merkezi'nin (CDC) tahminlerine göre, tespit edilen her 1 vaka için yaklaşık 10 vaka gözden kaçmaktadır. Bu hesaba göre, örneğin Türkiye'de tespit edilen 222.402 vakaya ek olarak, 2.2 milyon civarında vaka tespit edilemeden hastalığı atlatmıştır.

Eğer her bir insan, her bir gün test edilebilecek olsaydı, bu vakaları da ortaya çıkarmak mümkün olurdu. Bu nedenle ne kadar çok ve ne kadar yaygın bir şekilde COVID-19 tanı testi uygulanırsa, enfeksiyon ölüm oranı ile vaka ölüm oranı birbirine o kadar yakınsayacak ve ülkedeki gerçek tablo o kadar net bir şekilde ortaya çıkacaktır.

COVID-19'un Enfeksiyon Ölüm Oranı Kaçtır?

Şimdi, bu bilgiler ışığında, ikinci sorumuza yanıt arayabiliriz: Enfeksiyon ölüm oranı kaçtır? Yani hastalığa gerçekten yakalanan insan sayısı içerisindeki ölümlerin oranı nedir?

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Salgın başından beri buna yönelik 30'a yakın araştırma yürütüldü. Örneğin Princess Diamond gemisindeki enfeksiyon ölüm oranlarına yönelik bir araştırma, %0.6 (binde 6) sonucuna ulaşmıştı. Imperial College London araştırmacıları tarafından Mart'ta yapılan bir diğer çalışmada, Çin'deki enfeksiyon ölüm oranının %0.66 (binde 6.6) olduğu gösterilmişti.

O zamandan bu yana yapılan birçok çalışma, bu oranları doğrular nitelikte: Bugüne kadar COVID-19'un enfeksiyon ölüm oranı ile ilgili olarak yapılan araştırmaların sonuçları, %0.1 (binde 1 kişi) ila %1.7 (binde 17 kişi) arasında değişiyor; ancak hepsinin ortalaması, %95 güven aralığı ile, %0.68, yani yaklaşık binde 7 civarında! CDC de Temmuz 2020 itibariyle COVID-19'un enfeksiyon ölüm oranını %0.65 olarak hesaplıyor ve bu oran, daha önceki tahminlerinden yüksek.

Bir diğer deyişle, COVID-19 hastalığına yakalanan her 1000 kişiden ortalamada 7'si hayatını kaybediyor.

Enfeksiyon ölüm oranına yönelik araştırmaların bulguları
Enfeksiyon ölüm oranına yönelik araştırmaların bulguları
The Wall Street Journal

Elbette bu oranlar yaşa ve altta yatan hastalıklar gibi durumlara göre değişebiliyor. Yani daha yaşlı veya kronik hastalıkları olan kişilerde ölüm oranları daha yüksek; genç ve sağlıklı bireylerde oranlar daha düşük. James Cook Üniversitesi'nden olan ve yukarıdaki 26 araştırmayı inceleyen makalenin eş yazarlarından Lea Merone şöyle diyor:

COVID-19'un ölüm oranına yönelik tek ve mutlak bir sayıya erişeceğimiz düşüncesi hatalıdır. Gidişata dair bir fikir edinebiliriz; ancak bunun değişebileceğini ve farklılık gösterebileceğini unutmamalıyız. Bu sayılar bağlama göre değişmekte.

Örneğin 65 yaş üstü kişilerde enfeksiyon ölüm oranı %5.6'ya kadar çıkabiliyor! Bu, 50 yaşlarındaki birinin ölüm oranından 40 kat daha yüksek.

Bu Reklamı Kapat

Yine de Dünya genelindeki ortalamalar, bu hastalığın öldürücülüğü hakkında bize önemli bilgiler veriyor. Örneğin bu verilerden anladığımız COVID-19'un gripten en az 7 kat daha ölümcül olduğu. Gribin enfeksiyon öldürücülük oranının 1000'de 1 (%0.1) civarında olduğu düşünülüyor; ancak bu oran çok daha düşük de seyredebiliyor; örneğin 11 Şubat 2020 itibariyle ABD'de 22 milyon grip vakası görüldü ve 12.000 grip nedeniyle ölüm yaşandı; yani vaka ölüm oranı bile %0.05 civarındaydı; enfeksiyon ölüm oranı bundan çok daha düşük olacaktır. Bu durumda COVID-19, daha önce de raporlandığı gibi, gripten 50 kata kadar daha ölümcül olabilir!

Ayrıca hastalık, gripten çok daha fazla bulaşıcı olduğu için, daha kolay bir şekilde daha geniş bir popülasyona ulaşıyor. COVID-19; Ebola veya MERS gibi hastalıklara göre daha az ölümcül olsa da, bu hastalıklara göre çok ama çok daha fazla kişiye bulaşabiliyor olması, çok daha fazla sayıda ölüme sebep olmasına neden oluyor. Johns Hopkins Sağlık Güvenliği Merkezi'nde acil tıp hekimi ve uzman araştırmacı olan Eric Toner, The Wall Street Journal gazetesine şöyle diyor:

Olay sadece enfeksiyon ölüm oranında bitmiyor. Aynı zamanda hastalığın ne kadar bulaşıcı olduğu da önemli ve COVID-19, aşırı bulaşıcı. Yani bu hastalığı bu kadar tehlikeli yapan, öldürücülük oranı ile bulaşıcılığın tehlikeli bir kombinasyonuna sahip olması.

Gidecek Yol Çok!

Burada bir parantez açmakta fayda görüyoruz: Gerçek vaka sayısı, tespit edilen vaka sayısından 10 kat fazlaysa bile, hastalığın daha bulaşabileceği kaç kişi olduğunu düşünmek, durumun ciddiyetini bize hatırlatacaktır: Dünya'da 14.7 milyon vaka tespit edildiyse ve buna ek olarak 147 milyon vaka gözden kaçtıysa (ve ölmeden hastalığı atlattıysa), toplamda 162 milyon civarında insan COVID-19 olup, hastalığı atlatmış demektir.

Dünya nüfusunun 7.5 milyar olduğu düşünülecek olursa, iyi bir tahminle çoktan hastalığı atlatan 162 milyon insan, Dünya nüfusunun sadece %2.16'sına karşılık gelmektedir! Dolayısıyla henüz hastalığa yakalanmamış insanların oranı %97.84'tür! Buradan, hastalığın daha yeni başladığını ve sürü bağışıklığı gibi olguların çok uzak hedefler olduğunu görebiliriz.

Bu Reklamı Kapat

Sadece %2'lik enfeksiyon oranıyla bile 600 binden fazla ölü verdik. Bu oran %80 olursa ve o zamana kadar aşı veya ilaç üretemezsek, kaç ölümüz olacak? Bu nedenle aşı ve ilaç üretilene kadar maske, sosyal mesafelendirme ve diğer hijyen kurallarına sonuna kadar uymamız, bu salgını kontrol altında tutmamız gerekiyor.

Çünkü unutmayın: Bu hastalığa yakalanınca ya öleceksiniz ya da hiçbir şey olmadan atlatacaksınız diye bir durum yok. Hastalık, onu atlatmayı başarsanız bile birçok organa zarar veriyor ve kalıcı olma ihtimali olan hasarlara neden olabiliyor! Dr. Toner, sözlerini şöyle bitiriyor:

Birçok insan, bu hastalığı atlattıktan sonra bir şey olmayacağını sanıyor. Bu doğru değil. COVID-19'un tek ciddi sağlık problemi ölüm değil, birçok diğer soruna da neden olabiliyor.
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Bilim Budur! 7
  • Muhteşem! 2
  • Tebrikler! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • İnanılmaz 1
  • Üzücü! 1
  • Korkutucu! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • T. W. Russell, et al. (2020). Estimating The Infection And Case Fatality Ratio For Coronavirus Disease (Covid-19) Using Age-Adjusted Data From The Outbreak On The Diamond Princess Cruise Ship, February 2020. Euro Survellance. | Arşiv Bağlantısı
  • R. Verity, et al. (2020). Estimates Of The Severity Of Coronavirus Disease 2019: A Model-Based Analysis. The Lancet Infectious Diseases, sf: 669-677. | Arşiv Bağlantısı
  • G. Mayerowitz-Katz, et al. (2020). A Systematic Review And Meta-Analysis Of Published Research Data On Covid-19 Infection-Fatality Rates. medRxiv. | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 07/08/2022 22:02:20 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9028

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Sağlık Bakanlığı
Nükleer Enerji
Akciğer
Maskeler
Uzay Aracı
Bakteriler
Doktor
Samanyolu Galaksisi
Türleşme
Komplo
Ölçüm
Genetik Değişim
Gözlem
Renk
Hücreler
Uzaylı
Yumurta
Süt
Stephen Hawking
İlaç
Epidemik
Koku
Ağaç
Entropi
Zooloji
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.