Evrim Ağacı

Bir Sonraki Virüs Salgınını Önlemek İstiyorsak, Evrimsel Biyolojiye Daha Fazla Önem Vermek Zorundayız!

Bir Sonraki Virüs Salgınını Önlemek İstiyorsak, Evrimsel Biyolojiye Daha Fazla Önem Vermek Zorundayız! SciTechDaily
Tavsiye Makale

Bu yazı, eş baskı bir içeriktir. Yazı, ilk olarak Global İlişkiler Forumu isimli kaynakta 30/03/2020 tarihinde yayınlanmıştır ve izin alarak Evrim Ağacı'nda yeniden yayınlanmaktadır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

11 Mart 2020’de Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından küresel salgın olarak ilan edilen COVID-19, doğal yollarla evrilmiş olan bir koronavirüs türünün (SARS-CoV-2) sebep olduğu, alt ve üst solunum yollarını özellikle etkileyen bir hastalıktır. Hastalık, Çin’in 9. en yüksek nüfusuna sahip Wuhan şehrinde ilk gözlendiği Aralık 2019’dan bu yana 190’dan fazla ülkede farklı yaş gruplarına mensup yarım milyona yakın insanda tespit edilmiş ve 20.900’den fazla insanın ölümüne sebep olmuştur. Bu hastalığın dünya ekonomisine zararının 3 trilyon doları bulacağı öngörülmektedir ve Mart 2020 itibarıyla aşısı veya tedavisi bulunmamaktadır.

Salgınla ilgili güncel durumu COVID-19 Raporumuzdan alabilirsiniz.

Pek çok ülkede, COVID-19 hastalığının yayılmasını engellemek adına ulusal ve uluslararası seyahat kısıtlamaları ve evden çıkma yasakları getirilmiş, fakat bu tip önlemlerin salgını engellemedeki etkisinin sınırlı olduğu vurgulanmıştır. Bir başka çalışmada, üç ay gibi bir sürede bu salgının önüne geçebilmek için bu virüsü taşıyan çoğu bireyin tanımlanması ve izole edilmesi gerektiği belirtilmiştir. Singapur ve Güney Kore gibi ülkeler vakaların hızla tanımlanması ve izole edilmesi anlamında dünya genelinde örnek teşkil etmektedir, nitekim bu ülkelerde COVID-19 hastalığının yayılma hızı kontrol altına alınmıştır

COVID-19, biyolojik bilimlere ve biyolojik çeşitlilik araştırmalarına her zaman olduğundan daha çok ihtiyaç duyulduğunu göstermiştir. Yeni koronavirüs türünün pek çok ülkeyi hazırlıksız yakaladığı, ekonomilerini ve karar verme mekanizmalarını olumsuz şekilde etkilediği bu süreçte, virüsün nerede ve nasıl ortaya çıktığının anlaşılması gerektiğine yönelik farkındalığın artması iyi bir gelişme olarak değerlendirilmektedir. Bu virüs için aşı veya tedavi geliştirmenin yolu ekoloji ve evrimsel biyoloji araştırmalarından geçmektedir. 

Journal of Virology

Evrimsel açıdan ele alacak olursak, halihazırda yayılmakta olan SARS-CoV-2 adlı virüs, memeliler ve kuşlarda hastalığa yol açan koronavirüs geniş ailesinin bir ferdidir ve insanlarda hastalığa yol açtığı bilinen yedinci koronavirüs türüdür. Akraba türlerinin sebep olduğu hastalıklar arasında SARS ve MERS bulunmaktadır ve SARS hastalığına sebep olan yarasa kökenli virüse olan genetik benzerliği sebebiyle günümüzdeki adını almıştır. Bir memeli çeşidi olan yarasalar ‘virüs rezervuarı’ olarak bilinirler ve yayılması öngörülen pek çok koronavirüs türüne ev sahipliği yaparlar. Yarasalarda bulunan virüslerin çoğu, genellikle ikincil bir hayvan aracılığıyla insanlara taşınmaktadır. Örneğin, MERS, Ebola ve SARS virüsleri sırasıyla develer, goriller-şempanzeler ve misk kedileri aracılığıyla insanlara bulaşmıştır. 

Farklı hayvanlarda tespit edilen koronavirüs türleri ile genetik olarak karşılaştırıldığında, SARS-CoV-2’nin pullu karincayiyenlerde gözlenmiş olan koronavirüs türüne en yakın olduğu belirlenmiştir. Bu bulgu, yeni tip koronavirüsün Çin Halk Cumhuriyeti’nde bulunan vahşi hayvan pazarlarına kaçak yollarla Afrika ve Malezya’dan getirilen karincayiyenler (Manis javanica) aracılığıyla insanlara sıçramış olduğuna işaret etmektedir. Çin, salgın kapsamında 24 Şubat 2020 itibarıyla vahşi hayvanların gıda olarak tüketimini kalıcı olarak yasaklamış, fakat tıbbi amaçla kullanımlarına dair bir yasak getirmemiştir. Bu durum, insanlar ile vahşi hayvanlar arasındaki yakın temasın devam edecek olması sebebiyle gelecekte ortaya çıkabilecek hastalıklar anlamında endişe uyandırmaktadır.

Koronavirüslerin evrimi
Koronavirüslerin evrimi
Nature

Mevcut salgını ve ileride karşılaşabileceğimiz salgınları engellemek için önümüzde uzun bir sürecin ve öğrenmemiz gereken çok şeyin olduğu ortadadır. Bu gibi salgınlar sınır tanımamaktadır, dolayısıyla yapılacak bilimsel araştırmalara ayrılan bütçe ve alınacak önlemler de ülkeler arasında işbirliği gerektirmektedir. Örneğin, henüz bu virüsün daha ölümcül etkilere sahip olacak şekilde evrilip evrilmeyeceğini bilmemekteyiz.

Bunun yanı sıra, bu virüs ailesindeki biyolojik çeşitliliğe tam olarak hakim değiliz. Eğer tür çeşitliliğini daha iyi anlayabilirsek geniş bir viral çeşitliliği hedefleyen aşı ve ilaçlar geliştirebilir, bu sayede kendimizi gelecekteki salgınlara karşı daha hazırlıklı kılabiliriz.

Ayrıca, bu ve benzeri virüslerin barındıkları yaşam alanları ve hayvanların tamamının bilgisine de sahip değiliz. Bu kapsamda, COVID-19, küresel biyolojik çeşitliliğin tanımlanması ve değişiminin takip edilmesini amaçlayan, 30 ülkeden 1000’den fazla araştırmacının destek verdiği BIOSCAN gibi projelere duyulan ihtiyacı açıkça gözler önüne sermiştir.

Ne yazık ki, iklim krizi, ormansızlaşma ve insan nüfusunun artışıyla birlikte vahşi hayvanların yaşam alanları giderek daralmaktadır. Bu daralmaya, söz konusu alanların tarım arazisine çevrilmesi ve artan endüstriyel hayvancılık faaliyetleri gibi pek çok faktörün eşlik etmesi sebebiyle türümüz Homo sapiens’in farklı hayvan türleriyle temas etme ihtimali her geçen gün artmaktadır. Bu çerçevede, COVID-19’un küresel salgınların ne ilki ne de sonuncusu olduğu gerçeğinin yanı sıra, yaban hayatı ve koruma alanları üzerinde günbegün artan tehditlere karşı küresel çapta işbirliği yapılmasının son derece elzem olduğu gün yüzüne çıkmaktadır.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 6
  • Tebrikler! 13
  • Bilim Budur! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 2
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Üzücü! 1
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • K. G. Andersen. (2020). The Proximal Origin Of Sars-Cov-2. Nature Medicine | Arşiv Bağlantısı.
  • T. Orlik, et al. Coronavirus Could Cost The Global Economy $2.7 Trillion. Here’s How. (2020, Mart 06). Alındığı Tarih: 30 Mart 2020. Alındığı Yer: Bllomberg | Arşiv Bağlantısı
  • M. Chinazzi, et al. (2020). The Effect Of Travel Restrictions On The Spread Of The 2019 Novel Coronavirus (Covid-19) Outbreak. Science | Arşiv Bağlantısı.
  • J. Hellewell, et al. (2020). Feasibility Of Controlling Covid-19 Outbreaks By Isolation Of Cases And Contacts. The Lancet Global Health | Arşiv Bağlantısı, sf: 488-496.
  • J. Kurlantzick. Can The U.s. Emulate Asia’s Coronavirus Response?. (2020, Mart 18). Alındığı Tarih: 30 Mart 2020. Alındığı Yer: CFR | Arşiv Bağlantısı
  • X. Ge, et al. (2016). Coexistence Of Multiple Coronaviruses In Several Bat Colonies In An Abandoned Mineshaft. Virologica Sinica | Arşiv Bağlantısı, sf: 31-40.
  • P. Zhou, et al. (2020). A Pneumonia Outbreak Associated With A New Coronavirus Of Probable Bat Origin. Nature | Arşiv Bağlantısı, sf: 270-273.
  • J. Qui. How China’s “Bat Woman” Hunted Down Viruses From Sars To The New Coronavirus. (2020, Mart 11). Alındığı Tarih: 30 Mart 2020. Alındığı Yer: Scientific American | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 03/06/2020 01:06:25 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8426

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Güncel
Sağlık Örgütü
Bakteri
Zehir
Bağışıklık Sistemi
Kuyruksuz Maymun
Yok Oluş
Yörünge
Şüphecilik
Büyük Patlama
Kitap
Goril
Yiyecek
Yaşlılık
Nükleotit
Hücre
Ay Ve Dünya
Dünya
Göz
Sahtebilim
Viroloji
Kadın Sağlığı
Moleküler Biyoloji
Mühendislik
Sinirbilim
Kalp
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Eğitim, bilimin öğretebileceği en önemli dersi öğretmekte ciddi anlamda başarısız oldu: şüpheciliği.”
David Suzuki
Geri Bildirim Gönder