Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Büyük Patlama Bir Tekillik Değildi!

Büyük Patlamayla İlgili Yapabileceğiniz En Büyük Hata, Başlangıçtaki Tekilliğin Mutlak Bir Gerçek Olduğuna İnanmak Olur!

Büyük Patlama Bir Tekillik Değildi! Brian Koberlein
Büyük Patlama anını gösteren bir tekillik.
12 dakika
16,945
  • Fiziksel Kozmoloji

Hemen hemen herkes, Büyük Patlama'yı duymuştur. Her şeyin, yani Evren'in tamamının nereden geldiği, insanlığın karşılaştığı en büyük felsefi gizemlerden biriydi. Bu soruyla bin yıllık mücadeleden sonra, bilimsel incelemelerimiz sayesinde cevabın "Büyük Patlama" olduğunu bulduk. Fikir, tek kelimeyle muhteşemdi.

Fakat sıradan bir insandan bir kozmoloğa kadar herhangi birinden "Başlangıçta ... vardı." cümlesindeki boşluğu tamamlamasını isterseniz, bir sürü farklı yanıt alırsınız. En bilinen yanıtlardan biri, Evren'deki tüm madde ve enerjinin tek bir noktada toplandığı bir ânı ifade eden "tekillik"tir. Buna göre tekillik ânında Evren'in ısısı, yoğunluğu ve enerjisi, istediğiniz ölçüde sınırsız bir büyüklükte olacaktır; hatta bunlar, zamanın ve bizzat uzayın başlangıcına denk gelebilir.

Bu Reklamı Kapat

Genişleyen evren bağlamında Büyük Patlama (Big Bang)’dan günümüze kadar olan kozmik tarihimizin bir açıklaması. Sıcak Büyük Patlama’dan önce kozmolojik genişleme (erken evrendeki uzayın eksponensiyal genişlemesi) gerçekleşti, fakat hepsinden önce bir tekilliğin gelmesi gerektiği fikri ne yazık ki güncelliğini yitirdi.
Genişleyen evren bağlamında Büyük Patlama (Big Bang)’dan günümüze kadar olan kozmik tarihimizin bir açıklaması. Sıcak Büyük Patlama’dan önce kozmolojik genişleme (erken evrendeki uzayın eksponensiyal genişlemesi) gerçekleşti, fakat hepsinden önce bir tekilliğin gelmesi gerektiği fikri ne yazık ki güncelliğini yitirdi.
Forbes

Fakat bu resim yalnızca hatalı olmakla kalmaz; neredeyse 40 yıl kadar da eskide kalmış bir fikirdir. Bizler, sıcak Büyük Patlama'yla ilişkilendirilen tekilliğin olmadığından kesinlikle eminiz ve dahası hem uzayın hem de zamanın bir başlangıcı olmayabilir. İşte bu yazıda, bu konuda bildiklerimiz ve bunları nasıl bildiğimizi öğreneceksiniz.

Büyük Patlama'nın Keşfi

1920'lerde Edwin Hubble; gökyüzündeki soluk, bulanık sarmalları inceliyor, içlerindeki yıldızların ne kadar parlak olduğunu tek tek ölçüyordu. Bu ölçümleri, yıldızların görünen parlaklıklarıyla karşılaştırarak, bu yıldızların ne kadar uzakta olması gerektiğini tahmin ediyordu. Yıldızlardan yayılan ışınların kızıla kaymasını ve bizden uzaklaşıyor gibi görünmelerini gözlemleyerek, Evren'in genişlediği sonucuna ulaştı; hatta bu genişlemenin hızını ölçtü.

Bu Reklamı Kapat

Burada gösterilen The Goods North Araştırması, şimdiye kadar gözlemlenen en uzak gökadalardan bazılarını içeriyor, bunların çoğuna zaten bizim tarafımızdan erişilemiyor. Gittikçe daha uzak mesafelere baktığımızda, evrenin genişlemesi nedeniyle daha uzak galaksilerin bizden giderek daha da hızla uzaklaştığını görüyoruz.
Burada gösterilen The Goods North Araştırması, şimdiye kadar gözlemlenen en uzak gökadalardan bazılarını içeriyor, bunların çoğuna zaten bizim tarafımızdan erişilemiyor. Gittikçe daha uzak mesafelere baktığımızda, evrenin genişlemesi nedeniyle daha uzak galaksilerin bizden giderek daha da hızla uzaklaştığını görüyoruz.
Forbes

1940'lara geldiğimizde ise George Gamow; Evren genişliyorsa eskiden daha küçük ve daha yoğun olduğunu, zamanla şimdiki boyutuna genişlediğini ileri sürdü. Ancak ışımanın enerjisi ve sıcaklığı uzay genişledikçe artan dalga boyuyla ilgili olduğundan, Evren, eskiden daha küçükse, aynı zamanda daha sıcak olmalıydı. Evren daha küçükse, yaydığı ışınların dalga boyu da daha küçük olurdu, yani bugünkünden daha fazla ısı yayardı.

Zamanda yeterince geri gidersek, eninde sonunda ışıma çok güçlü hale geleceğinden, nötral atomların oluşamadığı bir zaman olduğunu görürüz. 1960'larda Penzias ve Wilson'ın yaptıkları çalışmalar sonucunda Büyük Patlama'dan arta kalan ışımayı, yani Kozmik Mikrodalga Arkaplan Işıması'nı keşfetmesi, Evren'in doğuşuyla ilgili teoriler arasında Büyük Patlama'yı öne çıkardı.

Böylece daha da geriye gitme şansı elde ettik, atom çekirdeğinin bile oluşamayacağı kadar sıcak olan bir zamana... Evren'deki ilk elementlere dair gözlemlerimiz, bu senaryonun tahminleriyle birebir örtüşüyor. İnanılmaz büyüklükte enerjiler ve Einstein'ın E=mc2E = mc^2 denklemi sayesinde hesaplarımızı, maddenin ve antimaddenin kendiliğinden oluştuğu daha da yüksek sıcaklıklara kadar geriletebiliriz. Bundan daha da öncesinde elektromanyetik kuvvet ile zayıf nükleer kuvvet birleşikti, Higgs simetrisi vardı ve tahminen Evren'deki tüm radyasyonun, maddenin, antimaddenin, enerjinin ve hatta uzay-zamanın tek bir noktada birleşikti. Denklemlerimiz, bu zamana kadar neler olup bildiğini açıklayabilmektedir. Başka bir deyişle, bir tekilliğe veya tüm bunların kaynaklandığı tek bir noktaya kadar neler olduğunu tahmin edebiliriz.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Özetle bugün Evren'e baktığımızda, onun; çok çeşitli mesafelerde her yöne doğru galaksilerle dolu olduğunu görüyoruz. Ortalama olarak, bir galaksi ne kadar uzaksa, bizden o kadar hızlı uzaklaştığını görüyoruz. Bu uzaklaşmanın sebebi, her bir galaksilerin uzaydaki kendi hareketlerinden dolayı değil; uzayın dokusunun genişliyor olmasından dolayıdır.

Genişleyen Evren'i Geri Sarmak...

Ancak Evren'i başlangıçtaki tekilliğe varıncaya kadar tahmin edebileceğimiz fikri, Büyük Patlama'yla ilgili en büyük hatamızdı. Bu fikri, 1927'de George Lemaître tarafından ileri sürülen "İlkel Atom" terimine kadar takip etmemiz mümkündür. Her ne kadar özellikle de 1992'den önce, Evren'i tekilliğe kadar takip edebileceğimiz fikri kesin ve mantıklı bir açıklama olarak kabul edilse de, günümüzde bu artık kesin olan bir şey değildir.

Evren'in büyüklüğü ile yaşı arasındaki ilişkiyi gösteren grafik.
Evren'in büyüklüğü ile yaşı arasındaki ilişkiyi gösteren grafik.
Ethan Siegel

Evet, Evren; bugün gözlemleyebildiğimiz Evren'in tamamının, Güneş Sistemi'nden daha küçük bir hacme sıkıştığı, sıcak, yoğun ve hızla genişleyen bir noktadan başladı. Gerçekten de zamanı geriye sarıp da başlangıçla ilgili bir tahminde bulunacak olsaydınız, zamanı geri sardıkça Evren'de bazı büyük değişiklikler fark etmeye başlardınız. Özellikle:

  • Önce kütleçekiminin maddeyi yıldızlara ve galaksilere sahip olacak kadar büyük kümelere çekmek için yeterli zamana sahip olmadığı bir çağa ulaşırdınız,
  • Sonra Evren'in nötr atomlar oluşturamayacak kadar sıcak olduğu bir noktaya ulaşırdınız,
  • Sonra atom çekirdeklerinin bile parçalandığı noktaya ulaşırdınız,
  • Sonra madde-antimadde çiftlerinin kendiliğinden oluştuğu noktaya ulaşırdınız,
  • Nihayet, tekil protonların ve nötronların kuarklara ve gluonlara ayrışacağı noktaya ulaşırdınız.
Eğer geriye doğru bir tahminde bulunursak, daha eski, daha sıcak ve daha yoğun durumlara erişiriz. Bu, fizik yasalarının kendini çürüttüğü tekillikle mi sonuçlanır?
Eğer geriye doğru bir tahminde bulunursak, daha eski, daha sıcak ve daha yoğun durumlara erişiriz. Bu, fizik yasalarının kendini çürüttüğü tekillikle mi sonuçlanır?
Forbes

Yani her adım, Evren'in daha genç, daha küçük, daha yoğun ve daha sıcak olduğu zamanları temsil ederdi. Geriye doğru tahminde bulunmaya devam ederseniz, sonunda; Evren'deki tüm madde ve enerji tek bir noktada tutulduğundan, bu yoğunlukların ve sıcaklıkların sonsuz değerlere yükseldiğini görürsünüz.

Tekillik, evrenin başlangıcından bahsediyorsanız da dahil olmak üzere geleneksel fiziğin bozulduğu yerdir. Bununla birlikte evrende rastgele sıcak, yoğun durumlara ulaşmanın sonuçları vardır ve bunların çoğu gözlemlere dayanamamaktadır.
Tekillik, evrenin başlangıcından bahsediyorsanız da dahil olmak üzere geleneksel fiziğin bozulduğu yerdir. Bununla birlikte evrende rastgele sıcak, yoğun durumlara ulaşmanın sonuçları vardır ve bunların çoğu gözlemlere dayanamamaktadır.
Forbes

Bu bakımdan sıcak Büyük Patlama, ilk tasarlandığı gibi sadece genişleyen sıcak ve yoğun bir durum değildi, aynı zamanda fizik yasalarının yıkıldığı bir anı temsil ediyordu. Uzayın ve zamanın başlangıcıydı, tüm evrenin kendiliğinden ortaya çıkmasını sağlamanın bir yoluydu. Bu, yaratılışın nihai eylemiydi: Büyük Patlama ile bağlantılı tekillik...

Bu Reklamı Kapat

Bugün gördüğümüz yıldızlar ve galaksiler her zaman var olmadı ve ne kadar geriye gidersek, evren o kadar belirgin bir tekilliğe yaklaşır, fakat bu ekstrapolasyonun bir sınırı vardır.
Bugün gördüğümüz yıldızlar ve galaksiler her zaman var olmadı ve ne kadar geriye gidersek, evren o kadar belirgin bir tekilliğe yaklaşır, fakat bu ekstrapolasyonun bir sınırı vardır.
Forbes

Büyük Patlama'dan, Kozmik Enflasyon'a...

Ancak bu fikir doğru olsaydı ve Evren geçmişte rastgele yüksek sıcaklıklara ulaşmış olsaydı, bunun bugün gözlemleyebileceğimiz bir dizi açık imzası olurdu. Büyük Patlama'nın artık parıltısında (ki buna Kozmik Mikrodalga Artalan Işıması diyoruz) olağanüstü düzeyde büyük genliklere sahip sıcaklık dalgalanmaları olurdu. Gördüğümüz dalgalanmalar ışık hızıyla sınırlı olurdu; sadece kozmik ufkun ölçeklerinde ve daha küçük görünürlerdi. Manyetik monopoller gibi, eski zamanlardan arta kalan, yüksek enerjili kozmik kalıntılar olurlardı.

Buna karşılık Kozmik Mikrodalga Artalan Işıması'ndaki sıcaklık dalgalanmaları, tekilliğe sahip bir Büyük Patlama'nın öngördüğünden binlerce kat daha küçüktür ve sadece 30.000'de 1 parça düzeylerindedir. Süper ufuk dalgalanmaları gerçektir, hem WMAP hem de Planck tarafından sağlam bir şekilde onaylanmıştır. Ve manyetik monopoller ve diğer ultra yüksek enerjili kalıntılar üzerindeki kısıtlamalar inanılmaz derecede sıkıdır. Bu imzaların her birinin eksikliğinin çok büyük bir anlamı vardır: Evren, bir tekillikte olması gerektiği gibi, rastgele yükseklikte bir sıcaklığa asla ulaşmadı. Bunun yerine, bir kesinti olmuş olmalı!

Kozmik Mikrodalga Arkaplanındaki dalgalanmalar o kadar küçük büyüklükte ve o kadar özel bir düzende ki, evrenin her yerde aynı sıcaklıkla başladığını ve sadece 30000’de 1’lik dalgalanmalara sahip olduğunu güçlü bir şekilde gösteriyor; bu rastgele olan Büyük Patlama ile bağdaştırılamaz.
Kozmik Mikrodalga Arkaplanındaki dalgalanmalar o kadar küçük büyüklükte ve o kadar özel bir düzende ki, evrenin her yerde aynı sıcaklıkla başladığını ve sadece 30000’de 1’lik dalgalanmalara sahip olduğunu güçlü bir şekilde gösteriyor; bu rastgele olan Büyük Patlama ile bağdaştırılamaz.
Forbes

Kozmik Enflasyon Teorisi Nedir?

Gerçekten de bugünden geriye giderken, tekilliğe ulaşmadan önce başka bir şey daha oldu.[1] Evren, bir dönüşüm geçirdi: İlk anlarda Evren; madde, antimadde, radyasyon, nötrinolar ve alıştığımız enerji biçimleriyle dolu değildi. Bunların yerine, uzaya özgü/içkin bir enerjiye doluydu ve bu enerji, kozmik bir enflasyon sürecinden geçiyordu.[2] Enflasyon sırasında Evren genişledi; ancak enerjisi veya sıcaklığı değişmedi.

Daha da önemlisi, bu enflasyon, illâ bir tekillik içinde yaşanmak zorunda değildir. Her ne kadar enflasyonun da bir tekilliğe işaret etmesi mümkünse de, sonucun kesinlikle tekillik olmak zorunda olmadığına inanmak için birçok iyi neden mevcuttur.[3]

Bu Reklamı Kapat

1980'lerin başlarında, Evren'imizin; genişleyen, soğuyan madde ve radyasyonla dolu sıcak ve yoğun bir evren olmadan önce de genişlemekte olduğu teorileştirildi. Kozmik genişlemenin bir aşaması Evren'in:

  • Uzayın kendisine özgü enerjiyle dolu olduğu anlamına gelir.
  • Bu da hızlı eksponensiyal bir genişlemeye neden olur.
  • Bu, Evren'i dümdüz uzatır.
  • Ona her yerde aynı özellikleri verir.
  • Küçük genlikli kuantum dalgalanmaları ile,
  • Tüm ölçeklere (süper ufuk olanlar bile) uzanır.

Ve sonra genişleme sona erer.

Genişleme uzayın katlanarak genişlemesine neden olur. Bu da çok hızlı bir şekilde, çok önceden var olan, herhangi bir kavisli veya pürüzsüz olmayan alanın düz görünmesine neden olabilir. Eğer evren kavisli ise gözlemleyebileceğimizden en az yüzlerce kat daha büyük bir eğrilik yarıçapına sahiptir.
Genişleme uzayın katlanarak genişlemesine neden olur. Bu da çok hızlı bir şekilde, çok önceden var olan, herhangi bir kavisli veya pürüzsüz olmayan alanın düz görünmesine neden olabilir. Eğer evren kavisli ise gözlemleyebileceğimizden en az yüzlerce kat daha büyük bir eğrilik yarıçapına sahiptir.
Forbes

Bunu yaptığında, daha önce uzayın kendisinde bulunan bu enerjiyi maddeye ve radyasyona dönüştürür. Ve bu da sıcak bir Büyük Patlama'ya yol açar. Ancak rastgele bir biçimde değil, daha ziyade tekilliğin ortaya çıkabileceği ölçekten en fazla yüzlerce kez daha küçük bir maksimum sıcaklığa ulaşan bir patlamaya yol açar. Başka bir deyişle, tekillikten ziyade, enflasyonist bir durumdan kaynaklanan bir Büyük Patlama'ya yol açar. Gözlenebilir Evren'de var olan, erişebildiğimiz ve ölçebildigimiz bilgiler, yalnızca son 10-33 saniyelik genişlemeye ve sonrasında gelen şeylere karşılık gelmektedir.

Genişlemenin ne kadar sürdüğü sorusunu sorarsanız, cevap: "Hiçbir fikrimiz yok!" En azından 10-33 saniyeden biraz daha fazla sürdü, fakat biraz daha mı uzun, çok daha mı uzun veya sonsuza dek mi sürüp sürmediği bilinmiyor ve bilinemez de...

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
Wee Willie and Other Stories (Rudyard Kipling)

Percival William Williams, who is affectionately called ‘Wee Willie Winkie’ because of the nursery rhyme, is the only son of the Colonel of the 195th. The six-year-old is well-liked by everyone in the regiment, but becomes especially good friends with a subaltern he nicknames ‘Coppy’. One day, Winkie confesses to Coppy that he saw Coppy kissing Miss Allardyce, whose father is a Major. Coppy persuades Winkie to keep silent about the matter, since he is engaged to Miss Allardyce, but they haven’t announced it yet. Three weeks later, Winkie sees Miss Allardyce ride
her horse across the river in an attempt to prove her mettle. He knows that the ‘Bad Men’ (who he equates with the goblins in a storybook) live on the other side of the river, so he rides out after her, even though he is grounded. Miss Allardyce’s horse stumbles and falls, and Miss Allardyce twists her ankle. Winkie catches up to her and sends his pony, Jack, back to the cantonment for help as some natives approach. The natives debate whether to return Miss Allardyce and Winkie for a reward or hold them for ransom. When Winkie’s riderless horse returns to the cantonment, E Company immediately marshals and sets out to find him. The Company frightens away the natives, and Winkie is lauded as a hero for saving Miss Allardyce. He announces that people should start calling him by his given name because, as the narrator says, he has “enter[ed] into his manhood.”

Warning: Unlike most of the books in our store, this book is in English.
Uyarı: Agora Bilim Pazarı’ndaki diğer birçok kitabın aksine, bu kitap İngilizcedir.

Devamını Göster
₺45.00
Wee Willie and Other Stories (Rudyard Kipling)

Anlayacağınız, hayal edebileceğimiz herhangi bir enerjiye ulaşan sıcak ve yoğun bir duruma, rastgele bir şekilde geriye yönelik tahminde bulunamayız. Ne kadar ileri gidebileceğimizin ve hâlâ evrenimizi geçerli bir şekilde tanımlayabilmemizin bir sınırı vardır.

Bilinen tüm evrenin kozmik tarihi, içindeki tüm maddenin ve ışığın kökenini, nihayetinde genişlemenin sona ermesine ve sıcak Büyük Patlama’nın başlangıcına borçlu olduğumuzu gösterir. O zamandan beri 13.8 milyar yıllık kozmik evrim geçirdik, bu tablo birçok kaynak tarafından doğrulandı.
Bilinen tüm evrenin kozmik tarihi, içindeki tüm maddenin ve ışığın kökenini, nihayetinde genişlemenin sona ermesine ve sıcak Büyük Patlama’nın başlangıcına borçlu olduğumuzu gösterir. O zamandan beri 13.8 milyar yıllık kozmik evrim geçirdik, bu tablo birçok kaynak tarafından doğrulandı.
Forbes

Genişlemeyi Başlatan Ne?

Peki genişlemeyi başlatan ne oldu? Bununla ilgili çok fazla miktarda araştırma ve spekülasyon var, fakat kimse nihai cevabı bilmiyor. Gösterebileceğimiz hiçbir kanıt yok, yapabileceğimiz hiçbir gözlem yok, yapabileceğimiz deneyler yok. Bazı insanlar (yanlış bir şekilde) şuna benzer bir şey söylüyor:

Genişleme hakkında bilgi sahibi olmadan önce; sıcak, yoğun ve genişleyen evrene yol açan bir Büyük Patlama tekilliğine sahiptik ve genişleme sadece bir ara adımı temsil ediyor. Bu nedenle bu; tekillik, genişleme ve sonra Büyük Patlama olarak devam ediyor.

En iyi kozmologlar tarafından ortaya konan ve bu resmi gösteren çok ünlü bazı grafikler bile var. Ancak bu, bunun doğru olduğu anlamına gelmez.

Yoğunluğun (skaler) gösterimi ve genişlemenin sona ermesinden kaynaklanan yerçekimi (tensör) dalgalanmaları. Genişlemeden önce bir tekilliğin var olduğu varsayımının mutlaka geçerli olmadığına dikkat edin.
Yoğunluğun (skaler) gösterimi ve genişlemenin sona ermesinden kaynaklanan yerçekimi (tensör) dalgalanmaları. Genişlemeden önce bir tekilliğin var olduğu varsayımının mutlaka geçerli olmadığına dikkat edin.
Forbes

Tekillikten Gelen Evren, Matematiksel Olarak Mümkün Değil!

Aslında tekilliğin gerçek olmadığına inanmak için çok iyi nedenler var! Aslına bakarsanız, bir tekillikten, genişleyen bir durumun ortaya çıkmasının imkansız olduğunu matematiksel olarak gösterebiliriz.

İşte nedeni: Uzay, genişleme esnasında üstel bir oranda genişler. Bir üstelin nasıl çalıştığını düşünün: Belli bir süre geçtikten sonra, Evren iki katına çıkar. İki kat daha uzun bekleyin ve Evren, yine iki katına çıkarak dört kat daha büyük hale gelecektir. Üç kat daha uzun bekleyin, üç kez ikiye katlanarak toplamda sekiz kat daha büyük hale gelir. Ve 10 veya 100 kat daha uzun süre beklerseniz, bu ikiye katlamalar evreni 210 ya da 2100 kat daha büyük yapar.

Yani aynı miktarda ya da 2 kez, 3 kez, 10 kez, 100 kez zamanda geriye gidersek, Evren daha küçük olurdu. Ama asla 0 boyutuna ulaşmazdı. Sırayla orijinal boyutun yarısı, çeyreği, sekizde biri, 2-10 katı veya 2-100 katı olurdu. Ama ne kadar geriye giderseniz gidin, asla bir tekilliğe ulaşamazsınız.

Mavi ve kırmızı çizgiler, uzay zamanının kendisi de dahil olmak üzere her şeyin t=0 zamanında başladığı “geleneksel” bir Büyük Patlama senaryosunu temsil eder. Ancak enflasyonist bir senaryoda (sarı), uzayın tekil bir duruma gittiği bir tekilliğe asla ulaşamayız; bunun yerine zaman sonsuza dek geriye doğru gitmeye devam ederken, geçmişte yalnızca rastgele küçülebilir. Hawking-Hartle sınırsız koşulu, Borde-Guth Vilenkin teoremi gibi bu durumun uzun ömürlülüğüne meydan okuyor fakat hiçbiri kesin değil.
Mavi ve kırmızı çizgiler, uzay zamanının kendisi de dahil olmak üzere her şeyin t=0 zamanında başladığı “geleneksel” bir Büyük Patlama senaryosunu temsil eder. Ancak enflasyonist bir senaryoda (sarı), uzayın tekil bir duruma gittiği bir tekilliğe asla ulaşamayız; bunun yerine zaman sonsuza dek geriye doğru gitmeye devam ederken, geçmişte yalnızca rastgele küçülebilir. Hawking-Hartle sınırsız koşulu, Borde-Guth Vilenkin teoremi gibi bu durumun uzun ömürlülüğüne meydan okuyor fakat hiçbiri kesin değil.
Forbes

Kozmologlar arasında, enflasyonist durumun geçmiş zamanlardaki gibi eksik olduğunu gösteren ünlü bir teorem var. Bunun anlamı açıkça, genişleyen bir evrende herhangi bir parçacığınız varsa; zamanda geriye doğru tahminde bulunduğunuzda, eninde sonunda buluşacaklarıdır. Ancak bu bir tekilliğin olması gerektiği anlamına gelmez, daha ziyade genişleme evren tarihinde meydana gelen her şeyi, kendi başlangıcı gibi tanımlamaz. Örneğin genişlemenin tekil bir kaynaktan kaynaklanmayacağını da biliyoruz, çünkü genişleyen bölge her zaman sonlu bir boyuttan başlamalıdır.

Kuantum ölçeğindeki uzay zamanındaki dalgalanmalar, genişleme sırasında evren karşısında gerilir ve hem yoğunlukta hem de yerçekimi dalgalarında kusurlara neden olur. Genişlemenin nihai bir tekillikten kaynaklanıp kaynaklanmadığı bilinmemektedir.
Kuantum ölçeğindeki uzay zamanındaki dalgalanmalar, genişleme sırasında evren karşısında gerilir ve hem yoğunlukta hem de yerçekimi dalgalarında kusurlara neden olur. Genişlemenin nihai bir tekillikten kaynaklanıp kaynaklanmadığı bilinmemektedir.
Forbes

Sonuç

Ne zaman Büyük Patlama "tekilliği"nden veya "genişlemeden önce var olan herhangi bir tür Büyük Patlama/Tekillik"ten bahseden bir diyagram, makale, hikaye görseniz, geçersiz bir düşünce yöntemiyle karşı karşıya olduğunuzu bilin.

Evren, gerçekten de bizim Büyük Patlama ile açıkladığımız; sıcak, yoğun, genişleyen ve soğuyan bir durumdan bugünlere geldi. Ancak bunun öncesinde durum çok farklıydı. Evren, uzaya özgü enerjinin egemen olduğu, enflasyona uğrayan bir şeydi.

Yani Büyük Patlama tekilliği fikri, Büyük Patlama'nın ilk, sıcak ve yoğun durumundan önce gelen ve onu oluşturan farklı bir duruma (kozmik genişleme) sahip olduğumuzu fark ettiğimiz anda, pencereden uçup gitti. Ondan sonra ortaya çıkan genişlemeyle birlikte, uzayın ve zamanın en başında bir tekillik olmuş olabilir, ama hiçbir kesinliği yok.

Bu Reklamı Kapat

Bilimde sıcak bir Büyük Patlama'ya yol açan enflasyonist bir durum gibi test edebileceğimiz, ölçebilecegimiz, tahmin edebileceğimiz ve onaylayabileceğimiz veya çürütebileceğimiz şeyler var. Peki ya geri kalan Büyük Patlama fikirleri? Spekülasyondan başka bir şey değil!

Özetle, yapabileceğimiz en büyük hata, Büyük Patlama'nın kesin olarak ima etmediği bir tekilliği, mutlak bir şekilde kabul etmektir. Bugün, konuşma dilinde Büyük Patlama'nın iki farklı anlamı vardır. Ancak bunlardan sadece biri kesinlikle doğrudur.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 20
  • Muhteşem! 8
  • Merak Uyandırıcı! 8
  • Tebrikler! 7
  • Bilim Budur! 7
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 5
  • Umut Verici! 1
  • Korkutucu! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Forbes | Arşiv Bağlantısı
  • E. Siegel. What Happened Before The Big Bang?. (28 Ocak 2014). Alındığı Tarih: 1 Aralık 2021. Alındığı Yer: Medium | Arşiv Bağlantısı
  • E. Siegel. All About Cosmic Inflation. (3 Temmuz 2018). Alındığı Tarih: 1 Aralık 2021. Alındığı Yer: Medium | Arşiv Bağlantısı
  • E. Siegel. How Did The Universe Begin?. (22 Mayıs 2014). Alındığı Tarih: 1 Aralık 2021. Alındığı Yer: Medium | Arşiv Bağlantısı
  • E. Siegel. The Two Big Bangs. (10 Şubat 2015). Alındığı Tarih: 1 Aralık 2021. Alındığı Yer: Medium | Arşiv Bağlantısı
  • E. Siegel. The Biggest Mistake About The Big Bang. (20 Nisan 2015). Alındığı Yer: Forbes | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 17/05/2022 18:29:04 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11477

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Pandemi
Teknoloji
Veri Bilimi
Yumurtalık
Dinozorlar
Sars-Cov-2 (Covid19 Koronavirüs Salgını)
Ölümden Sonra Yaşam
Organ
Charles Darwin
Kimyasal
Jeoloji
Köpekgil
Hematoloji
Amerika
Yatay Gen Transferi
Makroevrim
Balina
Çiftleşme
Çocuk
Evrimsel Tarih
Kromozom
Richard Dawkins
Test
Evren
Mikrobiyoloji
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Gönder
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et