Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Evren Nedir? Evren Ne Kadar Büyük? Gözlenebilir ve Gözlenemeyen Evren'in Toplam Büyüklüğü Ne Kadar?

Evren Nedir? Evren Ne Kadar Büyük? Gözlenebilir ve Gözlenemeyen Evren'in Toplam Büyüklüğü Ne Kadar? Universe Today
6 dakika
20,337 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Evren, her şeydir: Etrafımızda var olan, gözleyebileceğimiz ve gözleyemeyeceğimiz, bugüne kadar gözleyebildiğimiz ve henüz gözleyemediğimiz her şeyi oluşturan uzayı, zamanı, maddeyi ve enerjiyi içeren, var olduğu söylenen her şeyi bünyesinde barındıran, 13.82 milyar yıl yaşında olduğu hesaplanan genel yapının ismidir. Dolayısıyla siz de Evren'in bir parçasısınız. Elbette, bizim Evren'imizin dışında başka evrenler bulunma ihtimali de var; ancak bugünkü konumuz bu değil. Bu yazımızda, Evren dediğimiz bu devasa yapının tam olarak ne kadar büyük olduğunu anlatmaya çalışacağız.

Gözlenebilir Evren Nedir? Evren'den Farkı Nedir?

"Gözlenebilir Evren" terimini mutlaka duymuşsunuzdur. Evren içerisinde herhangi bir noktadan, herhangi bir yöne doğru bakıp, teorik olarak görebileceğiniz en uzak mesafelerin oluşturduğu küre, sizin "Gözlenebilir Evren"inizdir. Bunun için özel bir terime sahibiz, çünkü ışığın hızı sabit. Dolayısıyla, ışığın Evren içerisinde ilk defa var olduğu andan, bize ulaşana kadar geçebilecek süre de belirli: En güncel analizlere göre 13.82 milyar yıl. Dolayısıyla, gözünüz kusursuz ve sonsuz güçte bir teleskop olsaydı ve Evren hiç genişlemiyor olsaydı (burada ufak ama önemli bir detay var, az sonra geleceğiz), Dünya'nın herhangi bir noktasından, Evren içerisinde herhangi bir yöne baktığınızda en fazla 13.82 milyar ışık yılı, yani ışığın 13.82 milyar yılda kat edebileceği mesafeden gelen ışıkları görebilirsiniz. Ötesi? Adeta sonsuz bir karanlık... Gerçek anlamıyla karanlık, çünkü Evren içerisinde hiçbir şey ışık hızından hızlı gidemeyeceği için, bundan ötesinden bir ışığın size ulaşması imkansız olacaktır. Bu durumda Evren dediğimiz bu devasa yapı, yalnızca 13.82 milyar ışık yılı yarıçapında bir küreden mi ibaret?

Hayır! Bu, "gözlenebilir" olan Evren'in yarıçapı. Üstelik bu "Gözlenebilir Evren"in neyi kapsadığı, Evren'in hangi noktasında olduğunuza göre değişmektedir. Çünkü Dünya'dan her yöne bakarak 13.82 milyar ışık yılı yarıçaplı bir küreyi gözleyebilirsiniz. Ancak Andromeda Galaksisi'nden de bunu yapabilirsiniz. Bu galaksi ile aramızdaki mesafe 2.5 milyon ışık yılıdır. Dolayısıyla görebileceğimiz "Gözlenebilir Evren" kürelerinin merkezleri arasındaki mesafe de 2.5 milyon ışık yılıdır. Yani teknik olarak bizlerin Gözlenebilir Evren'i ile, Andromeda Galaksisi'nde eğer varsa "yeşil, koca kafalı uzaylıların" gözlediği "Gözlenebilir Evren" birebir aynı değildir (büyük oranda birbiriyle çakışıyor olsa da). Aşağıdaki görselde, ölçeğe uygun olmasa da, bu durum görülmektedir.

Görebileceğiniz gibi, her birimiz kendi "Gözlenebilir Evren"imizin merkezindeyiz! Ancak bu bir yanılgı, çünkü Gözlenebilir Evren'imizin merkezinde olmamızın nedeni, görebildiğimiz Evren'in baktığımız yere göre belirleniyor olması! Evren'in kendisinin merkezinde değiliz.

Reklamı Kapat

Gözlenebilir Evren'in çapının, Evren'in genişliyor olduğu gerçeğinden ötürü 13.82 milyar ışık yılından daha büyük olduğu biliniyor. Çünkü ışık 13.82 milyar yılda sadece sabit duran bir mesafeyi kat etmedi; aynı zamanda genişleyen bir uzunluğu kat etmek zorunda kaldı. Bu, Ankara-İstanbul arasında yolculuk yaparken, normalde 5.5 saat sürecek bir yolculuğun, iki şehir arasındaki yolun durmaksızın uzaması nedeniyle 10 saat sürmesi gerektiği gibi düşünebilirsiniz. Buna bağlı olarak, gerçekte kat ettiğiniz mesafe, beklenen mesafeden uzun olacaktır. İşte bu gerçek ışığında, Gözlenebilir Evren'in çapının 93 milyar ışık yılı olduğunu biliyoruz. 1 ışık yılı, kabaca 9.5 trilyon kilometredir, dolayısıyla Gözlenebilir Evren'in bir ucuyla diğer ucu arasındaki mesafe 8.798×1023km8.798\times10^{23} km kadardır! Yani Gözlenebilir Evren, yaklaşık olarak 880 sekstilyon kilometre, yani 880 trilyon kere milyar kilometre çapındadır. Bu konuyla ilgili daha fazla bilgiyi buradaki yazımızdan alabilirsiniz.

Peki bu durumda, Gözlenebilir Evren'in dışında kalan, toplam Evren'in kendi boyutları ne kadar?

Evren'in Toplam Büyüklüğü Ne Kadardır?

Bu, uzun bir süre boyunca fizikçilerin kafasını karıştırmış bir konudur. Bugüne kadar, Gözlenebilir Evren'in aynı zamanda Evren'in kendisinin boyutu olduğunu gösteren hiçbir kanıta ulaşılamamıştır; dolayısıyla Evren'in kendisi, bizlerin gözleyebildiği kısmından muhtemelen çok ama çok büyüktür! Hatta modern fizik kuramlarına göre, Evren'in herhangi bir sınırının bulunmaması da mümkündür! Yani Evren sonsuz olmasa da, sınırsız bir yapı olabilir. Bu kulağa tuhaf gelse de, aslında biz de "sınırsız" bir Dünya üzerinde yaşıyoruz. Dünya küresel olduğu için, 2 boyutlu düzlemde (kuzey, güney, doğu, batı yönlerinde) ne tarafa gidersek gidelim, Dünya'nın sınırlarında kalıyoruz. Ancak 3. boyuta geçtiğimiz zaman, yani yerden yukarı doğru gittiğimizde, Dünya'nın sınırlarını aşıyoruz. İşte Evren de, sadece 2 boyutta değil, 3 boyutta sınırsız bir yapı olabilir! Ondan "dışarı çıkmak" için, 4. bir boyuta ihtiyacımız olabilir. Konuyla ilgili olarak şu videomuza göz atabilirsiniz:

Peki Dünya 2 boyutta sınırsız olsa da, belli bir yüzölçümü olduğunu, belli boyutlara sahip olduğunu biliyoruz. Evren için bunu bilmek mümkün mü? Kısmen...

Alan Guth tarafından ileri sürülen Kozmik Enflasyon Teorisi çerçevesinde, Evren'in Büyük Patlama'dan 10−3710^{-37} saniye sonrasında aşırı hızlı bir şekilde genişlemeye başladığı biliniyor. Yani Büyük Patlama'dan 1 saniyenin 10 kere katrilyon kere katrilyon kere katrilyonda biri kadar bir sürede... Bundan öncesinde ise ışık hızında genişlemekteydi. Bu bilgiler ışığnmda yapılan bir hesaplama, Evren'in yarıçapının, Gözlenebilir Evren'imizin yarıçapının en az 3×10233\times10^{23} kat fazla olduğunu ortaya koymaktadır. Bu, halihazırda 880 milyar kere trilyon kilometre olan Gözlenebilir Evren'in çapından, 300 milyar kere trilyon daha büyük bir Evren olduğunu göstermektedir. Bu, Evren'in en az 2.63×10472.63\times10^{47} kilometre, yani yaklaşık 263 kuattuordesilyon kilometre, yani yaklaşık 263 katrilyon kere katrilyon kere katrilyon kilometre olduğu anlamına gelmektedir. Hem de "en az" bu kadar...

Bu hesaptan sapan bazı diğer hesaplamalar da bugüne kadar yapılmıştır. Şu ana kadar Evren'in çapının, Gözlenebilir Evren'inkinden ne kadar büyük olduğuna dair en düşük tahmin, 250 kat civarındadır; ancak bu hesap pek geçerli kabul edilmemektedir.

Evren En Fazla Ne Kadar Büyük Olabilir?

Alberta Üniversitesi Teorik Fizik Enstitüsü'nden Don Page tarafından yapılan bir hesaplamaya göre, Evren'in çapı 101010122{10^{10^{10^{122}}}}(yani "10 üzeri 10 üzeri 10 üzeri 122") megaparsek genişliğindedir!

Şimdi durup bir düşünün: Mesela 101010^{10} (yani "10 üzeri 10") ne demek? 1'in arkasına 10 tane 0 eklemek demek. Yani 10 milyar demek... 10101010^{10^{10}} (yani "10 üzeri 10 üzeri 10") ne demek? 10 üzeri 10 milyar demek... Yani 1'in yanına 10 milyar tane sıfır eklemek demek... Bu durumda, 101010122{10^{10^{10^{122}}}} sayısı şu demek: 1'in arkasına 122 tane sıfır eklediğinizde bir sayı elde edeceksiniz, öyle değil mi? İşte bu sayı kadar sıfırı, tekrardan 1'in yanına yazdığınızda, çok daha büyük bir sayı elde edeceksiniz, öyle değil mi? Hah, işte o devasa sayı kadar sıfır, 1'in arkasına yazdığınızda elde ettiğiniz sayı, Evren'in megaparsek cinsinden büyüklüğünü veriyor. 1 megaparsek bile 3.086×10193.086\times10^{19} kilometreye denk geliyor! Yani sadece 1 megaparsek bile 30 milyon kere katrilyon kilometreye eşit!

Reklamı Kapat

Sonuç

Bu hesaplamalardan hangisi gerçeği yansıtıyor, şu anda bilmek mümkün değil. Zira bu konu, birazcık da Evren'in genel şeklinin ne olduğuna bağlı. Öklid Düzlemi gibi düz ve uzaysal olarak sonsuz mu? Bir eyer gibi açık ve kıvrımlı ama uzaysal olarak sonsuz mu? Yoksa bir küre gibi kapalı ve uzaysal olarak sonlu mu? Bu soruların cevabı, Evren'in boyutlarını belirlememizde yol gösterici olacak. Şu andaki en güncel hesaplamalar, Evren'in düz olduğuna işaret ediyor. Bu, onun boyutlarının sadece sınırsız değil, aynı zamanda sonsuz olabileceğini gösteriyor. Yani Evren, var olmuş ve var olan "her şey" olabilir!

Ancak kesin olarak bildiğimiz bir şey var: Gözlenebilir Evren'imizin bile dikkate değmeyecek kadar ufak bir kısmından haberdar olan biz insanların, Evren'i keşfetmek için kat edeceğimiz çok uzun bir süre var. Asıl soru, bunu başarabilecek kadar bu Evren'in bir parçası olmaya devam edip edemeyeceğimiz...

Düzeltmeler: Bu yazının önceki bir versiyonunda 1 ışık yılının yaklaşık 9.5 katrilyon kilometre olduğu belirtilmiştir. Doğrusu, yaklaşık 9.5 trilyon kilometre olacaktır. Yazı, bunu yansıtacak şekilde güncellenmiştir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 13
  • Tebrikler! 9
  • İnanılmaz 7
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 5
  • Merak Uyandırıcı! 5
  • Umut Verici! 4
  • Bilim Budur! 3
  • Korkutucu! 3
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • V. Janek. Universe Could Be 250 Times Bigger Than What Is Observable. (08 Şubat 2011). Alındığı Tarih: 19 Nisan 2019. Alındığı Yer: Universe Today | Arşiv Bağlantısı
  • N. T. Redd. How Big Is The Universe?. (07 Haziran 2017). Alındığı Tarih: 19 Nisan 2019. Alındığı Yer: Space | Arşiv Bağlantısı
  • J. Creighton. What Lies Beyond The Edge Of The Observable Universe?. (23 Şubat 2014). Alındığı Tarih: 19 Nisan 2019. Alındığı Yer: Futurism | Arşiv Bağlantısı
  • D. N. Page. (2006). Susskind’s Challenge To The Hartle-Hawking No-Boundary Proposal And Possible Resolutions. ArXiv, sf: 1-24. | Arşiv Bağlantısı
  • E. Seigel. How Big Is The Unobservable Universe?. (27 Ekim 2010). Alındığı Tarih: 19 Nisan 2019. Alındığı Yer: Science Blogs | Arşiv Bağlantısı
  • Wikipedia. Observable Universe. (14 Nisan 2019). Alındığı Tarih: 19 Nisan 2019. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
Sıkça Sorulan Sorular

Evren, var olduğu söylenen her şeyi oluşturduğu düşünülen maddeyi ve enerjiyi içeren, bunları bünyesinde barındıran uzayı ve zamanı kapsayan, var olduğu söylenen her nesneyi bünyesinde barındıran, 13.82 milyar yıl yaşında olduğu hesaplanan genel yapının, yani her şeyin ismidir.

Evren içerisinde herhangi bir noktadan, herhangi bir yöne doğru bakıp, teorik olarak görebileceğiniz en uzak mesafelerin oluşturduğu küre, sizin "Gözlenebilir Evren"inizdir.

Gözlenebilir evren, çapı yaklaşık 93 milyar ışık yılı, yani 880 sekstilyon kilometre, yani 880 trilyon kere milyar kilometre olan bir küredir.

Evren, 880 trilyon kere milyar kilometre büyüklüğündeki Gözlenebilir Evren'den en az 300 trilyon kere milyar büyük olduğu hesaplanmaktadır. Bu durumda Evren, en az 263 kuattuordesilyon kilometre, yani yaklaşık 263 katrilyon kere katrilyon kere katrilyon kilometre büyüklüğündedir.

Alberta Üniversitesi Teorik Fizik Enstitüsü'nden Don Page tarafından yapılan bir hesaplamaya göre, Evren'in çapı "10 üzeri 10 üzeri 10 üzeri 122" megaparsek genişliğindedir! 1 megaparsek, yaklaşık 30 kuintilyon, yani 30 milyar kere milyar kilometredir.

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/01/2021 16:21:30 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/5137

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Değişim
Evrim Ağacı Duyurusu
Yörünge
Genetik Müdahale
Elektron
Zaman
Endokrin Sistemi
Tüy
Mucize
Balıkçılık
Abd
Atmosfer
Toplum
Haber
Bilgi
Analiz
Kozmik Mikrodalga Arkaplan Işıması (Cmb)
Entropi
Genler
Santigrat Derece
İnsanlık
Genel Görelilik
Komplo Teorisi
Kanser Tedavisi
Korku
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Reklamı Kapat
Soru Sor
Not Ekle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Matematiğin en azından büyük temel prensipleri konusunda kendimi geliştirmediğim için derin pişmanlık duyuyorum; zira bunu yapanların fazladan bir duyusu var gibidir.”
Charles Darwin
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Takipçi UP İçerik Soru Cevap

Devamını Oku