1997 yılında Dolly isimli koyunun klonlanma deneyinden bu yana araştırmacılar birçok hayvan üzerinde klonlama çalışmaları yaptılar. Maalesef Dolly çok uzun süre yaşayamadı ve 6 yaşındayken genelde yaşlı bireylerde gözlenen bir akciğer hastalığına tutuldu ve ötanazi ile hayatına son verildi. Ancak 2001 yılında Texas A&M Üniversitesi tarafından yapılan ve ilk evcil hayvan klonlama deneyi olarak bilinen deney gayet başarılı oldu ve başroldeki "CC" yani "Carbon Copy" (Türkçe: "Karbon Kopyası") isimli bir kedi 18 yıl boyunca sağlıklı bir hayat sürdü. Ancak donörü Rainbow (Gökkuşağı) ile tamamen aynı değildi. Evet birbirleriyle genetik olarak aynıydılar ancak bu onları tamamen aynı yapmıyordu! İzah edelim.

CC, tek dişi ebeveyni Rainbow'un genetik olarak aynısıydı. Rainbow'un hücrelerinden çekirdekler izole edilerek CC'nin oluşması sağlandı. CC, 22 Aralık 2001'de ilk evcil hayvan klon kopyası ünvanıyla tek dişi ebeveynden üretilmiş olarak dünyaya geldi. Birbirleriyle genetik olarak aynı bu iki kedi, iki farklı kedi olarak gözüküyordu.

Massachusetts Genel Hastanesi (MGH) araştırmacıları tarafından yürütülen yeni bir araştırmaya göre, D vitamini eksikliği, opioidlere duyulan isteği ve opioidlerin etkilerini fazlasıyla güçlendiriyor ve potansiyel olarak bu ilaçlara yönelik bağlılık ve bağımlılık riskini artırıyor. Science Advances dergisinde yayınlanan bu bulgular, yaygın görülen D vitamini eksikliği sorununu ucuz takviyeler kullanarak çözmenin, devam eden opioid bağımlılığı salgınıyla mücadelede rol oynayabileceğini öne sürüyor.^[1]

MGH Kanser Merkezi'nin Melanom Programı direktörü ve MGH Kütanoz Biyoloji Araştırmaları Merkezi (CBRC) direktörü David E. Fisher'ın daha önceki çalışmaları, mevcut çalışmanın temelini oluşturuyor. 2007'de Fisher ve ekibi, beklenmedik bir şey bulmuştu: Ultraviyole (UV) ışınlarına (özellikle UVB adı verilen ışınlara) maruz kalmak, hepsi beyindeki aynı reseptörleri aktive eden morfin, eroin ve diğer opioidlerle ilişkili olan endorfin hormonunu üretimini beyinde artırmaktaydı. Fisher tarafından daha sonradan yapılan bir araştırma, UV maruziyetinin farelerde endorfin seviyelerini yükselttiğini ve bunun daha sonra bu farelerin opioid bağımlılığı ile tutarlı davranışlar sergilediğini buldu.

Bilim, etik kaygılar dikkate alınmadığı durumlarda çok tehlikeli olabilir ve amacından kolayca sapabilir. Bilimsel metodları kullanan bilim insanları, etik ihlalleri temel almadıkları durumlarda korkunç deneyler ve ihlaller yapabilirler. İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana, bilimi ve toplumu bilimsel araştırmalarda kötüye kullanılan deneyler, sahte araştırma raporları, mesleki kıskançlık, rekabet veya bilimsel fonların kötüye kullanılması gibi suistimallerden korumak için çok sayıda etik düzenleme geliştirilmiştir. Çeşitli bilimsel birlikler, dernekler, akademiler, üniversiteler ve bilimle ilgili diğer kurumlar, biçim ve içerik açısından geniş bir çeşitlilik ortaya koyan etik standartları benimsemiştir. Bazıları genel etik davranış ve sorumluluk ilkelerine dayanır, diğerleri disiplinlere özgü mesleki görevlere atıfta bulunur.

Bilim; sonsuz bir arayış ve merak, bilinmeyen sulara yapılan zorlu ve tehlikeli yolculuk, içinde yaşadığımız evreni anlamak ve bilmek için girişilen bir sorgulamadır. İnsanı en uzak kıtalara, vahşi yerlere, Ay'a bile götürmüştür bu arayış.

Enerji, evrenin doğumundan günümüze kadar her fiziksel ve kimyasal tepkimede gözlemlediğimiz, bu tepkimeleri mümkün kılan olgu olarak karşımıza çıkmaktadır. Öyle ki bu enerji, mikrokosmosdaki bir atomun titreşiminden makrokosmosdaki bir yıldızın patlamasına kadar uç skalalarda varlığını gösterir; fakat enerjinin belki de en iyi bir şekilde gözlemlendiği yer, canlı vücududur.

Canlı, homeostazını (vücut dengesini) koruyabilmek, bir diğer tabir ile canlılığını sürdürebilmek adına çeşitli biyokimyasal reaksiyonlar gerçekleştirerek hayatta kalmaya çalışır. Bu reaksiyonların tümüne metabolizma denir ve vücut içerisinde gerçekleşen tüm yapım ve yıkım olaylarını kapsar. Homeostazı koruyabilmek adına gerçekleştirdiği metabolik aktivitenin büyük bir bölümünde enerjiye ihtiyaç duyar. Bu ihtiyacı, şimdiye kadar tespit edilmiş temelde 4 farklı yöntem ile karşılar:

3D yazıcı, bilgisayar ortamında oluşturulan tasarım dosyalarını alıp elle tutulur gerçek nesnelere çeviren bir tür makinedir. Çok çeşitli tipleri bulunsa da günümüzde en yaygın olarak kullanılanı Fused Deposition Modeling (FDM) tipi yazıcıdır. Bu tür yazıcılar basit bir şekilde, verilen plastik materyali alır ve sıcak bir uçta eriterek arzu ettiğiniz nesneyi katman katman yazarak bir bütün haline getirir. Bu yazıda yazıcılardan bahsederken FDM tipi olanları kast ediyor olacağız.

Öncelikle yapılması gereken, elde bir tasarım dosyasının bulunmasıdır. Bunu SolidWorks gibi CAD programları kullanarak kendiniz tasarlayabileceğiniz gibi, 3D tarayıcı kullanarak bir nesneyi taratarak da elde edebilirsiniz. Yani ya gerçek bir nesneyi taratmanız ya da sanal bir nesneyi kendiniz bilgisayarda oluşturmalısınız. Buna bir diğer alternatif ise başkalarının yaptığı tasarımları ilgili platformlarda (GrabCad, Thingiverse gibi) aratarak indirmektir. Özetle, elinizde bir tasarım dosyası bulunmalıdır. Dosyanın formatı ise STLolmalıdır.

Daha önceki bir yazımızda, bilim insanları arasında ateizm, teizm, deizm, agnostisizm gibi inanç veya inançsızlık tiplerinin dağılımına ve bunun halk arasındaki dağılımı ile olan farklarına bakış atmıştık. Bu yazımızda ise, iki önemli noktaya değinmek istiyoruz: 

Ateizm, tarihsel olarak birçok şekilde tanımlanmışsa da, en genel anlamıyla her türlü yaratıcı gücün varlığını reddetmeye verilen isimdir. Ateistler, dinlerin ve tanrıların gerçek olmadığını düşünmekte ve bunların insanın hayal gücü ile kültürel evriminin bir ürünü olduğunu ileri sürmektedirler. Bu, en azından bir adet yaratıcı gücün var olması gerektiğini iddia eden teizm ile zıt olan görüştür. Daha dar anlamıyla teizm, hem en az 1 tanrıya, hem de o tanrının gönderdiği belirli bir dini görüşe iman etme, inanç duyma demektir. Öte yandan deistler, yaratıcı bir gücün varlığını kabul etmelerine rağmen, dinlerin insan ürünü olduğunu ve yaratıcının insanlarla kitaplar veya dinler yoluyla irtibat kurmadığını ileri sürerler. Alternatif olarak, en genel anlamıyla, ateizm veya teizmin doğru olup olmadığını elimizdeki verilerle bilemeyeceğimizi söyleyen agnostisizm ve yaratıcının Evren'den ayrı bir varlık olmadığını, Evren'in ta kendisi olduğunu ileri süren panteizm gibi dini inanç veya inançsızlık pozisyonları da bulunmaktadır. Fakat tarihsel olarak, bilimle en yakından ilişkisi olanlar, ateizm ve agnostisizm gibi inançlardan tamamen veya kısmen uzak olan felsefi düşünüşler olmuştur. Hele ki Orta Çağ'da Hristiyanlık merkezli teizmin, modern çağda ise İslam merkezli teizmin bilim üzerindeki baskısı düşünülecek olursa, bilim ile anti-teizm arasında sıkı sıkıya bir ilişki varmış gibi gözükmektedir. Peki bu, gerçekten organik bir ilişki midir?

İnsanlar oldu olalı hayvan davranışına kafa yormuşlardır (Frison 1998). Hayvan davranışının kavranması, atalarımızın avlanma sırasında avı zekaları ile alt edebilmeleri veya diğer bir hayvanı dost edinebilmelerine olanak tanımıştır; ikincisi nihayetinde hayvanların evcilleştirilmesinin önünü açmıştır. Hayvan çiftleşme sistemlerine dair bilgi, insan toplumlarının büyümesine yardımcı olmuştur; zira evcil besi hayvanlarının çoğalması, güvenilir besin kaynaklarının varlığını sağlama almıştır (Zeder 2008).

Günümüzde de yabani veya evcil hayvanları gözlediğimizde, belli bir eylemi gerçekleştirmedeki istikrarlarına çoğu kez hayran kalırız; mesela saksağanlar bir yuva yapmak için çubukları tek tek düzenledikleri ya da bir evcil hayvan en sevdiği oyuncağını aradığında (Görsel 1). Ve hayvan davranışı hakkında temel sorular sormaya devam ederiz: Hayvanların güdü (motivasyon) ya da tercihleri var mıdır? Bilinçli seçimler yaparlar mı? Birden çok eş arasından ya da çeşitli besinlerden istediklerini seçebileceklerinde hayvanlar kendileri için iyi olan uyumlanımlı (adaptif) seçimler mi yaparlar? Bu sorular ve benzerleri, gözlemlenen bir davranış ile onun kuramsal etkenleri arasındaki bağlantıları ölçen ve sınayan kontrollü deney tasarımları ile irdelenir.

21. yy'a girince, dinozorlar hakkında müthiş derecede bilgi sahibi olduk. Dinozorların kuşlar ile doğrudan akraba olduklarını öğrenmemiz ile birlikte, ilk kuşu aramaya çıktık. 150 milyon yaşında olan Archaeopteryx'in özellikleri tamamen günümüz kuşlar gibi olmasa da, ''ilk kuş'' diyebileceğimiz özelliklere sahipti. Archaeopteryx, bu ünvanı elinde taşıyordu, ta ki 2013 senesinde Çin'de Aurornis xui adında bir tür keşfedilene kadar. Bu türü özel kılan sadece tüylü, kuş benzeri bir avian (uçucu) olması değildi. Aynı zamanda Archaeopteryx'ten 10 milyon yıl daha yaşlıydı ve Jurasik Dönemi'nin sonlarına dayanıyordu. Artık bilim insanları, tüylü theropodların Jurasik Dönemi'nin sonlarına doğru evrimleştiği düşünmeye başladılar. 

Ardından, 2014 yılında yine Çin'de Kulindadromeus zabaikalicus adında 170 milyon yaşında bir ornithischian keşfedildi ve tüylüydü! Dikkat ederseniz bir theropod değil, otobur bir ornithischian! Bu büyük keşif paleobiyolojide çığır açtı diyebiliriz. Çünkü artık bilim insanları, hem tüylü dinozorların Jurasik Dönemi'nin ortalarına kadar dayandığını biliyordu. Hem de sadece theropodların tüylü olmadığı ve dinozorların büyük bir bölümünün tüylü olduğu fikrini geliştiriyordu.