İlk Kuş Asla Var Olmadı: Dinozorlardan Kuşlara Geçiş Nerede ve Nasıl Yaşandı?

Dinozorların Kuşlara Evrimi, Ardında Ne Tür İzler Bıraktı?

İlk Kuş Asla Var Olmadı: Dinozorlardan Kuşlara Geçiş Nerede ve Nasıl Yaşandı? Save Nature, Love Nature
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
3 dakika
10,077 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

21. yy'a girince, dinozorlar hakkında müthiş derecede bilgi sahibi olduk. Dinozorların kuşlar ile doğrudan akraba olduklarını öğrenmemiz ile birlikte, ilk kuşu aramaya çıktık. 150 milyon yaşında olan Archaeopteryx'in özellikleri tamamen günümüz kuşlar gibi olmasa da, ''ilk kuş'' diyebileceğimiz özelliklere sahipti. Archaeopteryx, bu ünvanı elinde taşıyordu, ta ki 2013 senesinde Çin'de Aurornis xui adında bir tür keşfedilene kadar. Bu türü özel kılan sadece tüylü, kuş benzeri bir avian (uçucu) olması değildi. Aynı zamanda Archaeopteryx'ten 10 milyon yıl daha yaşlıydı ve Jurasik Dönemi'nin sonlarına dayanıyordu. Artık bilim insanları, tüylü theropodların Jurasik Dönemi'nin sonlarına doğru evrimleştiği düşünmeye başladılar. 

NovaTaxa

Ardından, 2014 yılında yine Çin'de Kulindadromeus zabaikalicus adında 170 milyon yaşında bir ornithischian keşfedildi ve tüylüydü! Dikkat ederseniz bir theropod değil, otobur bir ornithischian! Bu büyük keşif paleobiyolojide çığır açtı diyebiliriz. Çünkü artık bilim insanları, hem tüylü dinozorların Jurasik Dönemi'nin ortalarına kadar dayandığını biliyordu. Hem de sadece theropodların tüylü olmadığı ve dinozorların büyük bir bölümünün tüylü olduğu fikrini geliştiriyordu.

İlk Kuş Asla Var Olmadı!

Öte yandan evrimin çok yavaş işleyen bir doğal süreç olduğu gerçeği üzerine, hiçbir zaman ''ilk kuş'' olmadığını da belirtmek isteriz. Tıpkı hiçbir zaman "ilk insan"ın var olmamış olması gibi... Hiçbir zaman bir theropod yumurtasından, bir kuş (aves) çıkmayacak. Çünkü bildiğiniz gibi doğan her tür, ebeveyni ile aynı türde olacaktır. Fakat elimizde olan fosillere bakarak bunun ne kadar geriye gittiğini söyleyebiliriz. Daha sonra ise sahip olduğumuz son fosili baz alarak, bir "ilk kuş" ünvanı verebiliriz. Şu an kuşların evriminin, Jurasik Dönemi'nde başladığı düşünülüyor. Büyük ihtimalle 21. yy'da ilerledikçe, bu tarihi kanıtlamak için yeterli veri elde etmiş olacağız. 

Reklamı Kapat

Bu hoş karikatür, devasa ve çoğu zaman heybetli dinozorların, çoğu zaman ufacık ve çelimsiz olan kuşlara evrimine yöneliktir. Kuşlara giden soy hattındaki dinozorların pek çoğu küçüktür; hatta birçoğu bugünkü tavuklar kadar ufaktır. Ancak bu ufak dinozorların bazılarının ataları, daha iri dinozorlardır.
Bu hoş karikatür, devasa ve çoğu zaman heybetli dinozorların, çoğu zaman ufacık ve çelimsiz olan kuşlara evrimine yöneliktir. Kuşlara giden soy hattındaki dinozorların pek çoğu küçüktür; hatta birçoğu bugünkü tavuklar kadar ufaktır. Ancak bu ufak dinozorların bazılarının ataları, daha iri dinozorlardır.
Dan Piraro, Bizarro Comics

Belki de theropodların evrimi ile birlikte kuşların doğrudan evriminin başladı. Çünkü, 210 milyon yıl önce Geç Triyasik Dönemi'nde Teksas'ta Protoavis texansis adında bir türün kalıntıları bulundu. İsminin anlamı "ilk kuş" olan bu tür tartışmalar altında olsa da, üzerinde tüy izleri bulunan bipedal (iki ayaklı) bir archosaur olduğu savunuluyor. Böylece kuşların en eski filogenetik atalarından biri olduğunu öğrenmiş olacağız. Hem de daha theropod alt takımının yeni yeni ayrıldığı dönemde...

T. rex ve Serçe

Günümüzdeki bütün modern kuşların dinozorlardan evrimleşmiş olduğu gerçeği, sanatçıların da içeriklerine bol bol malzeme ettikleri konulardan birisidir (en azından yabancı ülkelerde). Günümüzde balkonlarımızda ekmek kırıntısı peşinde koşan serçelerden her yanı dolduran güvercinlere, göklerin efendileri olan kartallar, şahinler, atmacalardan tutun da pek az kişinin bildiği Hoatzin gibi daha antik kuşlara kadar tüm kuşlar, dinozorlar hanedanlığının varisleridir.

Tıpkı insanların maymun atalarının izlerini vücutlarında kalıcı bir damga gibi taşıması gibi, kuşlar da atalarının izlerini kemiklerinde, kanatlarında, tüylerinde, ayaklarında, kanlarında, beyinlerinde, genlerinde ve her yerlerinde taşımaktadır. Özellikle bir kuşun (örneğin bir tavuğun) ayağına bakan bir kişi, bir dinozorun ayağı ile arasında boyutlar haricinde pek bir fark göremeyecektir (ki Jurassic World filminde akıllıca yapılan göndermelerden birisi de tam olarak budur). Bir karganın akıl dolu hareketlerini izleyen biri, vakt-i zamanında benzer zekaya sahip dinozorların bu akıl dolu hareketleri avlarının etrafını sarıp onları tuzağa düşürmek için nasıl kullandıklarını daha iyi anlayacaktır.

Evrimsel biyolojiyi bilmek hayata bakış açınızı değiştirecektir, buna şüphe yok. Kimi zaman bu, insanın tüm türlerle ortak bir mirası paylaştığı gerçeği gibi "derin felsefi" düşüncelere etki etmesi şeklinde olabilir. Kimi zamansa bir otobüs durağında geç kalmış otobüsü beklerken, asfaltın çatlakları arasına kaçmış besin kırıntılarını eşeleyen bir kuşun bir zamanlar tüm Dünya'ya kök söktürmüş efendilerin torunları olduğu gerçeğini fark edip, bu "basit" hayvanı görmezden gelmek yerine daha dikkatli incelemeye itmek şeklinde...

Bilim, her türlü ufuk açıcı bir deneyim. Sonuna kadar tadını çıkarın.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 11
  • Muhteşem! 6
  • İnanılmaz 6
  • Bilim Budur! 5
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Umut Verici! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 19/09/2021 00:28:48 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/3873

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Uzay
Köpekler
İletişim
Protein
Demir
Küresel Salgın
Kimyasal Element
Moleküler Biyoloji
Olasılık
Kimyasal
Cansız
Tüyler
Karanlık Madde
Toplum
Hareket
Karar
Tedavi
Dalga
Deney
Charles Darwin
Coğrafya
Gaz
Kuyruksuz Maymun
Yaşamın Başlangıcı
Sahtebilim
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın