İnsanlar Hala Evrimleşiyor! Fakat Neye?

Yazdır İnsanlar Hala Evrimleşiyor! Fakat Neye?

İnsanların halen evrimleştiğini biliyoruz. Çünkü evrimleşmek zorundayız. Her ne kadar Doğal Seçilim'in etkisini kısmen kırabilmiş olsak da, Doğal Seçilim ne evrimin tek mekanizmasıdır, ne de evrimden söz edebilmek için sadece Doğal Seçilim'e odaklanmak yeterlidir. Evrimin matematiksel altyapısı, Hardy-Weinberg Dengesi'ne dayanır. Hardy-Weinberg Dengesi ise, şu 5 koşul sağlandığı sürece evrimin gerçekleşmeyeceğini öngörür:

1. Doğal Seçilim olmayacak.

2. Bireyler arası üreme tamamen rastgele olacak; Cinsel Seçilim olmayacak.

3. Mutasyonlar (ve diğer çeşitlilik mekanizmaları) olmayacak.

4. Popülasyon sonsuz büyüklükte olacak, sınırlı olmayacak; dolayısıyla Genetik Sürüklenme olmayacak.

5. Popülasyonun alt birimleri arasında veya farklı popülasyonlar arasında göç ve gen aktarımı olmayacak.

Bu koşulların sayısı bazı kaynaklarda 7'ye kadar çıkarılmaktadır; ancak bu 5'i temel kabul edilmektedir. Hardy-Weinberg Dengesi der ki, bu 5 koşulun 1 tanesi bile bozulacak olsa, o canlı popülasyonu evrimleşmek zorundadır! Çünkü bunlardan 1 tanesinin bile kırılması, popülasyon içerisindeki genlerin görülme sıklığını değiştirecektir. Evet, evrimi hızlıca gözleyebilmenin yolu Doğal Seçilim gibi bir seçilim mekanizmasının aktif olmasıdır. Ancak evrim, sadece seçilime muhtaç değildir. Evrimin teknik tanımı, nesiller içerisinde popülasyon içerisindeki gen frekansının (görülme sıklığının) değişimidir. Yukarıdaki 5 unsur da, gen frekansını doğrudan değiştirebilecek güce sahip faktörlerdir. Bazıları daha güçlüdür, bazıları daha zayıf. Ancak bunlardan 1 tanesi bile geçersizse; yani popülasyonda Doğal Seçilim varsa ve/veya Cinsel Seçilim varsa ve/veya mutasyonlar (ve diğer çeşitlilik mekanizmaları) varsa ve/veya popülasyon sonsuz sayıda bireye sahip değilse ve/veya göç yaşanıyorsa, o popülasyon evrimleşmektedir. Nokta. 

İnsan popülasyonları için, Hardy-Weinberg Dengesi'nin tutması gereken koşullarından 1 veya 2 tanesi değil, hiçbiri tutmamaktadır! Yani 5 faktör de üzerimizde halen, çeşitli şiddetlerde de olsa, işlevseldir. Dolayısıyla türümüz, halen evrimleşmek zorundadır ve evrimleşiyor da... Evet, dediğimiz gibi, Doğal Seçilim'in etkisini tıp sayesinde büyük oranda kırdık ve bu, zaten yavaş bir süreç olan evrimi epey bir yavaşlatmamıza neden oldu. Ancak durdurmadı. Yavaşlatmak bir şey, durdurmak bambaşka bir şey.

İyi ama neye doğru evrimleşiyoruz? Gelecekte neye benzeyeceğiz? Bunun neden çok zor bir soru olduğunu "Evrim Nereye Gidiyor? Gelecekte Neye Evrimleşeceğiz? Türlerin Geleceği Üzerine..." başlıklı makalemizde ele almıştık. Ancak Scientific American dergisinin Eylül 2014 sayısında da uzmanlar, “Gelecek türümüze ne getirecek?” sorusu hakkında bazı eğitimli tahminlerde bulundular. Bu tahminler, biyolojik olmaktan ziyade kültürel ve teknolojik olmak durumunda, çünkü bahsettiğimiz yazımızda da anlattığımız gibi, bugünden itibaren milyonlarca yıl sonrasına kadar olabilecek tüm çevresel değişimleri ve tüm genetik verileri bilmeden, gelecekte neye evrimleşeceğimizi tahmin edemeyiz. Bu ne yazık ki mümkün değil. Ancak yine de, akademisyenlerin bu zorlu soruya verdikleri cevapları okumanızı tavsiye ederiz:

Evrim, gelecekte neler olacağını tahmin etmemize izin veren bir süreç değildir. Biz sadece geçmişte neler olduğunu görebiliriz. Bunu yapabilmek için bazı bireylerin diğerlerinden daha fazla yaşayabilen yavrular vermelerine neden olan şeyi bilmeli, yüzlerce ve binlerce nesildir seçilim baskısının süregeldiğinden emin olmalı ve bu farklılıkların altında yatan genetik ve fenotipik farklılıkları bilmeliyiz. Ancak tüm bunları gerçekten bilemeyiz ve bilmiyoruz da. Tüm söyleyebileceğim 1 milyon yıl sonra bakmalı ve neler olduğunu görmeliyiz.” -Missouri Üniversitesi’nden paleontropolog Carol V. Ward “Bizimki gibi büyük bir popülasyon içerisinde faydalı biyolojik yenilikleri kazanmanın hiçbir yolu yoktur. Yetersizliklerimizi farkına varmak için telafi yollarını bulacağız ama eğer populasyonumuzda bazı felaket dehşet verici parçalar olursa biyolojik evrim süresince bir yere gitmenin hiçbir yolu yoktur. Şimdi bütün gözler kültürel/teknolojik cephede.” -New York'taki Amerikan Doğa Tarihi Müzesi’nden paleontropolog Ian Tattersall “Seçilim gelişmiş ülkelerde az çok bir sonuca ulaşmıştır. Eğer bakarsanız global şeyler farklıdır, cilt rengi ve diğer özelliklerin dünyadaki genetik dengesi değişecek bunun sonucunda demografik nedenlerle Afrikalıların sayısında devasa bir artış olacak. Ancak şimdiye kadar bu etkiler gelişmiş ülkelerde çok küçük olmuştur." -University College London'dan genetik uzmanı Steve Jones “Günümüzden 5000 yıl sonra zihnimizdekileri bilgisayara indirebilecek, uzak dünyalara seyahat edebilecek ve ağ içerisinde sonsuza kadar yaşayabilecek miyiz?”  -Georgia Regents Üniversitesi’nden Sinirbilimci Joe. Z. Tsien (Bellek Kodu – Scientific America Temmuz 2007) “Gelişmiş Yapan Zeka insan bilincinin çeşitli bileşenleri kapsayarak bu bileşenleri artık insan olmayan bir yapıda birleştirebilir- ki bu da bizi gereksiz kılar.” -Washington Üniversitesi’nden paleontolojist Peter Ward (İnsanlığın Geleceği – İnsanlar Nasıl Evrim Geçirerek Değişecek?/ Scientific America Ocak 2009)

Teşekkür: Bu yazımızın omurgasını çevirerek katkı sağlayan Ezgi Boyvatlı'ya teşekkür ederiz.

Kaynak: Scientific American

6 Yorum