Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Evrimsel Seçilim Matematiğine Giriş: Kavramlar ve Analizler

Evrimsel Seçilim Matematiğine Giriş: Kavramlar ve Analizler Canisius
11 dakika
6,218
  • Matematiksel ve Teorik Evrim
Evrim Ağacı Akademi: Matematiksel Evrim Yazı Dizisi

Bu yazı, Matematiksel Evrim yazı dizisinin 6. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Matematiksel Evrime Genel Giriş" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Önceki yazılarımızda Hardy-Weinberg Dengesi'ni tanımladık ve sonrasında bu dengenin kurallarını bozarak, matematiksel analizlerimizi ideal popülasyonlardan gerçek popülasyonlara doğru genişletmeye başladık. Bir önceki yazımızda, mutasyonların tek başına evrimin ana mekanizması olamayacağını, çünkü bunu başarabilmek için çok seyrek meydana geldiklerini ve yarattıkları değişimin oldukça sınırlı olduğunu gördük. Şimdi, Hardy-Weinberg Dengesi'nin bir diğer kuralını bozarak, ortaya çıkan durumu matematiksel olarak analiz edeceğiz. Öncelikle, bu dengenin kurallarını tekrardan hatırlayalım:

  1. Mutasyonlar olmayacak.
  2. Doğal Seçilim olmayacak.
  3. Genetik Sürüklenme olmayacak (popülasyon sonsuz büyüklükte olacak).
  4. Gen Akışı ve Genetik Göç olmayacak.
  5. Rastgele Olmayan Çiftleşme (Akrabalar Arası Üreme) olmayacak.

Kırmızıya boyadığımız kısımdan da görebileceğiniz gibi, artık Doğal Seçilim'i popülasyonlarımıza dahil ederek Hardy-Weinberg Dengesi'nin bundan nasıl etkilendiğine bakmaya başlayabiliriz. Fakat öncelikle bunu neden yaptığımızı anlayarak başlayalım.

Tüm Reklamları Kapat

Mutasyonların evrim üzerinde pek fazla etkisinin olmama sebebi aslında çok seyrek gerçekleşmeleri değildir. Çünkü popülasyonlardaki birey sayısı, bireylerdeki üreme hücresi sayısı ve üreme hücrelerindeki genomların nükleotit sayısı düşünülecek olursa, aslında sanılandan çok daha yüksek sıklıkla mutasyonlara maruz kalırız. Bu konuyu, yazı dizimizin "Matematiksel Evrim - 4: Mutasyon Oranları" başlıklı yazısında işlemiştik. 

Darwin'in doğal seçilimi keşfetmesinde büyük rol oynayan ispinozlar...
Darwin'in doğal seçilimi keşfetmesinde büyük rol oynayan ispinozlar...

Mutasyonları aslen evrim üzerinde etkisiz kılan durum, her bir mutasyonun tek bir bireyde meydana gelmesidir. Yani aynı nükleotit üzerinde birden fazla bireyde birebir aynı mutasyonun meydana gelme ihtimali son derece düşüktür. Halk arasındaki yanlış anlaşılmalardan birinin mutasyonların çoğunun zararlı olmasıyla ilgili olduğundan önceki yazılarımızda bahsetmiştik. Bu yanlış anlaşılmayı öğrenebilen kesimin düştüğü bir diğer hata da, evrimin gerçekleşme yolunun bir popülasyondaki tüm bireylerde aynı mutasyonun meydana gelmesi, dolayısıyla popülasyonun giderek değişmesi algısıdır. Bu çok ciddi bir hatadır. Hem matematiksel olarak olanaksızdır, hem de biyoloji açısından tamamen yanlıştır. Popülasyona yeni bir çeşitliliği dahil edebilen spesifik bir mutasyon, belirli bir bireyde meydana gelir, tüm popülasyonda değil!

Tüm Reklamları Kapat

Peki bu spesifik mutasyon nasıl popülasyona yayılır ve nasıl türlerin değişimine katkı sağlar? Yeni bir özellik, nasıl olur da bir türün tüm bireylerinde bulunur hale gelir? İşte bu soruların kısa cevabı seçilimdir. Evrimin nasıl işlediğini hızlıca hatırlayacak olursak: Evrimin Çeşitlilik Mekanizmaları adını verdiğimiz mutasyonlar, gen çaprazlanması (crossing-over), transpozonlar gibi mekanizmalar, sürekli farklı bireylerde farklı çeşitlilikler yaratmayı sürdürür. Üstelik bu çeşitlilik illa bireylerde olması şart değildir; üreme hücrelerinde, üreme organlarında veya zigotta meydana geldiği anda, zaten evrimsel sürece doğrudan dahil olabilir (çünkü buralarda meydana gelen mutasyonlar gelecek nesillere de aktarılabilecektir). Ancak yeni çeşitlerin var olması yeterli değildir. Bunlar arasından uyum başarısı (fitness) en yüksek olanlar hayatta kalırlar ve daha fazla ürerler. Böylece kendilerini uyumlu kılan o mutant genleri de gelecek nesillere daha fazla aktarabilirler. Böylece her nesildeki gen frekansı ve dağılımlarına bakacak olursak, uyum başarısını arttıran mutant genlerin çoğaldığını görürüz. Dolayısıyla, Evrimin Seçilim Mekanizmaları olmaksızın, var olan bir mutasyonun yayılması mümkün değildir. Uyum başarısı üzerine etki eden bir seçilim baskısı olmadan, mutasyonlar sadece tekil bireylerde hapsolur ve bu bireyler öldüğünde, onlarla birlikte yok olur.

Neyse ki popülasyonlara baktığımızda, hepsinde mutlaka çeşitlilik ve seçilim mekanizmalarının bir arada işlediğini görürüz. Zaten bu sebeple her popülasyon hızlı olsun, yavaş olsun, mutlaka evrimleşir. Örneğin aşağıda, 1988 yılında Berkeley Üniversitesi biyologlarından Larry Blakely tarafından çekilmiş bir kum çiçeği, yani Linanthus parryae türündeki renk çeşitliliği görülmektedir. Bu çeşitlilik, evrimin çeşitlilik mekanizmaları sayesinde yaratılan çeşitliliğin seçilim mekanizmaları tarafından seçilmesi olmaksızın var olamazdı.

Linanthus parryae
Linanthus parryae

Eğer ki varyasyonların evrimle ilişkisine dair daha fazla okumak isterseniz, "Varyasyonlar (Çeşitlilik), Seçilim ve Evrim İlişkisi Üzerine..." başlıklı makalemizi okuyabilirsiniz. O yazımızdan da görebileceğiniz gibi, her tür içerisinde muazzam bir çeşitlilik vardır ve bu çeşitlilik sürekli olarak seçilir veya elenir.

Reklam
Yılbaşı indirimi başladı! NordVPN’de %63 indirim
1 ve 2 yıllık planlarla 3 ay ÜCRETSİZ kullanın
  • Önde gelen VPN hizmetini edinin
  • Dosya indirirken kötü amaçlı yazılımları tespit edin
  • Parolalarınızı ve dosyalarınızı koruyun
Fırsatı Yakalayın
30 günlük para iadesi garantisi

Çeşitlilik her zaman yukarıdaki çiçeklerdeki renk varyasyonları kadar ayrık ve bariz değildir. Çoğu zaman fiziksel özelliklerin düzenli bir dağılım sergilediği ve bu kadar bariz, sınırları belli şekilde karşımıza çıkmadığı görülür. Örneğin insan popülasyonlarındaki boy uzunluğu dağılımı kümelenmiş halde değildir. Popülasyonlarımızda sadece 1.5 metre, 1.8 metre ve 2.2 metre olan insanlar yoktur örneğin... Bireylerin boy uzunlukları, belli bir aralık dahilinde dağılmıştır. 1.58 metre olan da vardır, 1.59 metre olan da, 2.1 metre olan da... İşte yukarıdaki gibi ayrık ve bariz öbekler halinde görülen çeşitliliğe Ayrık Çeşitlilik, boy uzunluğunda olduğu gibi yumuşak geçişler halinde dağılmış varyasyonlara ise Sürekli Çeşitlilik adını veririz. Boy uzunluğu gibi, parmak izlerimizde bulunan tümseklerin sayısı da sürekli çeşitliliğe bir örnektir. Aşağıda bu dağılıma yönelik yapılmış bir araştırmanın sonuçları görülmektedir.

İnsanlarda görülen parmak izi tepeciği çeşitliliği dağılımı...
İnsanlarda görülen parmak izi tepeciği çeşitliliği dağılımı...


Seçilim Modelleri

Seçilimin evrim üzerindeki etkisini anlamak için, öncelikle genetik modellerini anlamamız gerekmektedir. Bu modelleri kabaca 3 kısımda inceleyebiliriz:

  1. Tek Lokus Modeli
  2. Çift Lokus Modeli
  3. Çok Lokus Modeli

Lokus, bir genin genom üzerinde bulunduğu bölge anlamına gelir. İşleri basitleştirmek adına lokus, alel ve gen sözcüklerini eş anlamlı olarak düşünebilirsiniz (aralarında ufak ama yeri geldiğinde önemli olabilen farklar olsa da). Yukarıdaki modeller de, aslında ülkemizde lise biyolojisi ve ileri düzey üniversite biyolojisi arasındaki farkı göstermektedir. Biz de bunu kullanarak konuyu anlatmaya çalışacağız.

Lisede gösterilen biyolojide ve genel olarak halk arasında, her özelliğe ait spesifik bir genin olduğu düşünülür. Bu neredeye her zaman hatalıdır. Neredeyse hiçbir fiziksel özelliğimiz tek bir genle belirlenmez; birden fazla genin karşılıklı etkileşimiyle belirlenir. Nadiren de olsa bazı türlerin bazı özelliklerinin gerçekten tek bir genle kontrol edildiği tespit edilebilir. İşte bu gibi tek bir gen bölgesi (lokus), dolayısıyla 2 alelle (1 baskın, 1 çekinik) kontrol edilen özelliklerin evrimsel analizine Tek Lokus Modeli adı verilir. Dediğimiz gibi, her türde bu modele uyan özellikler tespit edilebilir. Bu özelliklere aynı zamanda Mendelyen Özellikler adı verilir; çünkü Genetik'in Babası olarak bilinen Gregor Mendel, genetik yasalarını çalışırken bu tür özellikler tespit etmiş ve onlara odaklanmıştır. Örneğin insanda bulunan Mendelyen Karakterler (Özellikler) arasında albinoluk, ıslak-kuru kulak kirinin varlığı, feniltiyokarbamit kimyasalının tadını algılayabilme ve kısa parmaklılık gibi özellikler bulunmaktadır. Lisede gördüğünüz ve Mendelyen olduğu iddia edilen hiçbir özellik Mendelyen değildir! Göz rengi, saç rengi, dil yuvarlama, kulak yapışıklığı, otostopçu parmağı gibi klişe örneklerin hiçbiri tek bir genle kontrol edilmez.

Tüm Reklamları Kapat

Tek Lokus Modeli'nin bir üst versiyonu, Çift Lokus Modeli'dir. Adından da anlaşılabileceği gibi bu modelde, 2 gen tarafından kontrol edilen özellikler incelenir. Çok Lokus Modeli'nde ise 2'den fazla sayıda gen ile kontrol edilen özellikler incelenir. Çift Lokus ile Çok Lokus'un birbirinden ayrı incelenmesinin nedeni, lokus sayısı arttıkça analizlerin de son derece karmaşık bir hale gelmesidir. Tek Lokus'tan Çift Lokus'a geçildiğinde bile hissedilir bir düzeyde analiz karmaşıklığı artar. Çok lokuslu özelliklerde ise hesaplamalar için çoğu zaman bilgisayarlara ihtiyaç duyulur.

Biz burada en kolayı olan Tek Lokus Modeli'ni detaylıca inceleyeceğiz. Zaten hatırlayacak olursanız, önceki analizlerimizde de sadece A ve a alellerini, yani tek bir geni kullandığımız için bu modele uymuş olduk. Diğerlerine kısaca değinerek analizinizi nasıl genişletebileceğinizi göstereceğiz.

Doğal Seçilim Türleri

Yukarıda gördüğünüz görseli daha önceden "Evrim Mekanizmaları - 2: Doğal Seçilim" başlıklı yazımızda işlemiştik. Ancak yine kısaca bacacak olursak, Doğal Seçilim'in 3 ana başlıkta karşımıza çıktığını görürüz. En solda altlı üstlü gördüğünüz seçilim türü Yönlü Doğal Seçilim'dir. Yani belli bir kutuptaki özellikler (mesela çok uzun boylular ya da sadece sarı renkli çiçekler) avantajlıdır, geri kalan tüm opsiyonlar dezavantajlıdır. Bu sebeple evrim, bu özelliklerin sayıca artacağı yöne doğru kayar. Üst taraftaki dağılımdaki koyu kahverengi kısım dezavantajlı olan birey grubunu göstermektedir. Yani açık kahverengi olan kısım avantajlı bireylerdir. Nesiller sonrasında bu dağılım sağ tarafa doğru, daha fazla sayıda açık kahverengi olacak şekilde kaymıştır. Görebileceğiniz gibi, özelliklerin ortalama uyum başarısı da sağa doğru kaymıştır. Sağ tarafa kayma, daha uzun bireylerin sayıca çoğalması veya daha sarı bitkilerin sayıca çoğalması olabilir. Burada genel bir yönlü seçilim gösterilmektedir. 

Seçilim etkisi altında sürekli çeşitlilik dağılımının değişimi...
Seçilim etkisi altında sürekli çeşitlilik dağılımının değişimi...

İkinci sütundaki ise Sabitleyici Doğal Seçilim'dir. Görülebileceği gibi, yine koyu kahverengiler dezavantajlılardır ve evrimsel süreçte yok olurlar. Bu sebeple, ortalama özellikteki bireylerin sayısı giderek artar. Bu sebeple genetik çeşitlilik daralır; sadece ortalama özellikte olanların sayısı artar. 

Tüm Reklamları Kapat

Son sütunda görülen ise Bozucu Doğal Seçilim'dir. Burada da ortalama özellikteki bireyler dezavantajlıdır ve iki kutupta bulunan bireyler avantajlıdır. Bu tür seçilim sayesinde popülasyonlar hızla birbirinden ayrılabilir; çünkü zıt kutuplardaki özellikler seçilecektir. Böylece izolasyonlar oluşabilir.

Genotipler ve Seçilim

Bu farklı seçilim gruplarını aynı zamanda genotiplerin avantaj/dezavantaj durumlarıyla da birebir eşleyebiliriz. Tek Lokus Modeli'nde, daha önceki yazılarımızda da kullandığımız gibi tek bir gen, 2 tane alel (A ve a) vardır ve dolayısıyla 3 farklı genotip elde edilebilir: AA (homozigot baskın), Aa (heterozigot) ve aa (homozigot çekinik). Bu gen, albinizm gibi bir renk geni olabilir mesela. Yukarıda diğer Mendelyen karakterlerden bahsetmiştik; onlardan herhangi biri olabilir. İşte doğada, bu farklı genotiplerin farklı uyum başarısı miktarları olduğunu görüyoruz. Yani homozigot baskın mı, heterozigot mu, homozigot çekinik mi olduğunuz, sizin uyum başarınızı doğrudan belirlemektedir. Bu farklı uyum başarıları, yönlü, sabitleyici veya bozucu doğal seçilimi tetikleyebilir. Bunu görelim:

Farklı genotiplerin farklı uyum başarılarından doğan evrimsel değişimler...
Farklı genotiplerin farklı uyum başarılarından doğan evrimsel değişimler...

Grafikte yine koyu kahverengi kısımlar dezavantajlı olan bireylerin oranını göstermektedir. Burada farklı bir alel isimlendirmesi kullanılmıştır; ancak yukarıda bahsettiğimiz versiyondan hiçbir farkı yoktur. Daha önceki yazılarımızda da değindiğimiz gibi, AA, Aa ve aa üçlüsünü kullanmak yerine A1A1, A1A2 ve A2A2 kullanılabilir. Arada hiçbir fark yoktur.

İlk sütunda, Homozigot Avantajı dediğimiz durumu görmekteyiz. Bir tip homozigot (AA da olabilir, aa da) avantajlıysa, nesiller içerisinde o avantajlı homozigotun sayısı giderek artacaktır. Bu, doğrudan Yönlü Doğal Seçilim anlamına gelir. Dolayısıyla bu iki terim eş anlamlı olarak kullanılabilir. Grafikte de görebileceğiniz gibi genotip frekansları avantajlı olan yönünde bozulmaktadır. Üst tarafta, en az seçilim baskısı (en küçük koyu kahverengi) A2A2 üzerindedir; dolayısıyla nesiller sonrasında bu genotip baskın hale gelir.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Anekdotlar: Edebiyat Tarihimizden Anılar ve Tanıklıklar

Orhan Veli, Melih Cevdet ve Oktay Rifat bir kere öpmek için kimi sıkıştırmıştı?

“Evime canlı giren tavuk kendi kendine ölmeye mahkumdur” diyen yazar kimdi?

Yahya Kemal’in “manen tokat”ını hangi yazar yemişti?

Deniz Gezmişleri savunduğu için Kemal Tahir’i masayı terk edecek kadar kim kızdırmıştı?

Mina Urgan’a Urgan soyadını kim niye vermiş?

“Ben bilmek için yıllarca okudum. Onlarsa bilinmek için okudular” sözü kimindi?

Genç şairlere “Cemal Süreya’nın peşine takılmayın” diyen şair kimdi?

Dost olduğu yılanı besleyen yazar kimdi?

“Bir piyes yazamayacak kadar aptalım” diyen yazarımız kimdi?

Kayseri garında bir köylünün ayağındaki çorabı satın almak isteyen kimdi?

Anekdotlar, hikâye anlatmalarına alışık olduğumuz edebiyatçıları bu sefer hikâyesi anlatılan karakterlere dönüştüren kısa, özlü ve çarpıcı anlatılarla, meraklı okurları yazarlarla daha yakın bağlar kuracakları ilişkiler alemine götürüyor. Kültür tarihimizin yapıtaşlarını oluşturan 115 edebiyatçının yaşamından 608 anekdot…

Devamını Göster
₺74.00
Anekdotlar: Edebiyat Tarihimizden Anılar ve Tanıklıklar

Burada yeri gelmişken vurgulanması gereken çok kritik bir gerçek vardır: Bir alelin bir diğerine baskınlığı ile bir genotipin popülasyon içerisinde evrimsel açıdan baskın hale gelmesi arasında hiçbir ilişki yoktur! Yani A aleli, a aleline baskınsa, popülasyon içerisinde A aleli daha sık bulunacak diye bir kural bulunmaz. Alel baskınlığı, sadece biyokimyasal bir olaydan ibarettir; alellerin genetik ifadesiyle ilgilidir. Evrimsel açıdan, popülasyon içerisindeki baskınlık ise, uyum başarısının yüksek olmasından ötürü nesiller sonrasında sayıca çoğalmayla ilgilidir. Bir diğer deyişle, çekinik bir alel evrimsel açıdan baskın hale gelebileceği gibi, baskın bir alel evrimsel süreçte yok olabilir.

Grafiğe dönecek olursak, ortadaki ikilide gördüğümüz Heterozigot Avantajı'dır. Tıpkı Sabitleyici Doğal Seçilim'de gördüğümüz gibi, ortalama özelliklere sahip bireyler avantajlı konuma geçerler ve iki homozigot da dezavantajlı konumda kalır. Fark edeceğiniz gibi, heterozigot bireylerin (A1A2) koyu kahverengi oranı çok daha düşüktür; yani üzerlerinde çok az seçilim baskısı vardır. İki homozigotta ise (A1A1 ve A2A2) seçilim baskısı çok daha yüksektir. Koyu kahverengi kısımlar elendiği için, nesiller sonrasında bu iki homozigot sayıca azalır. Dolayısıyla heterozigot avantajı ile sabitleyici doğal seçilim de aynı anlamda kullanılabilir.

Son olarak, son ikiliye bakabiliriz. Bu duruma Heterozigot Dezavantajı adını vermekteyiz. Heterozigot olan bireyler dezavantajlı konumdadır; görülebileceği gibi koyu kahverengi kısmın miktarı daha fazladır. Dolayısıyla üzerlerindeki seçilim baskısı da daha fazladır. Diğer genotipler, yani iki uçtaki homozigotlar ise heterozigot bireylere göre avantajlıdır. Bu durum, kutupların çoğalmasını ve ortalama özelliklerin elenmesini sağlar. Bu, Bozucu Doğal Seçilim ile aynı durumdur. 

İlerleyen yazılarda göreceğimiz gibi, evrimin neredeyse hiçbir köşesinde olmadığı gibi, bu sahada da her şey siyah-beyaz olmayacaktır. Örneğin heterozigot olmanın homozigotlara göre ne kadar şiddetli avantaj veya dezavantaj sağladığı, homozigot avantajının ne kadar güçlü olduğu gibi durumlar, evrimin yönünü ve şiddetini analiz etmekte kullanacağımız araçlar olacaktır. Burada sadece kavramsal bir arka plan kazandırmayı hedefledik. 

Bir sonraki yazımızda, Doğal Seçilim'in matematiğini incelemeye başlayacağız ve burada öğrendiklerimizin ne anlama geldiğini matematiksel olarak da kavramaya başlayacağız. 

Seçilim: Doğal ve Cinsel

Burada, bu yazıyı sonlandırmadan önce, Hardy-Weinberg Dengesi açısından Cinsel Seçilim'in, Doğal Seçilim'in bir alt başlığı olduğunu vurgulamamıza izin veriniz. Aslında modern evrimsel analizde bu iki seçilim türü birbirinden tamamen farklı yasalardır. Ancak yine de etkileri matematiksel olarak aynı olduğundan, "seçilim" genel çatısı altında toplanırlar. Daha sonraki yazılarımızda göreceğiniz gibi, kimi zaman Hardy-Weinberg Dengesi'ni bozan 5 sebepten biri olan Akrabalar Arası Üreme (Rastgele Olmayan Çiftleşme) ile Cinsel Seçilim eş anlamlı olarak kullanılabilmektedir. Bu aslında çok doğru bir yaklaşım olmasa da, algıyı kolaylaştırması açısından kullanılabilir. Yeri geldiği zaman bu şekilde eş anlamlı kullanımın neden çok doğru olmadığını izah edeceğiz. O zamana kadar, Doğal Seçilim'den söz ederken aynı zamanda Cinsel Seçilim'den de (hatta diğer seçilim türlerinden de) söz ettiğimizi aklınızda bulundurunuz.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
Evrim Ağacı Akademi: Matematiksel Evrim Yazı Dizisi

Bu yazı, Matematiksel Evrim yazı dizisinin 6. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Matematiksel Evrime Genel Giriş" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
24
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 5
  • Bilim Budur! 5
  • Tebrikler! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • İnanılmaz 1
  • Umut Verici! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • J. Herron. (2019). Evolutionary Analysis. ISBN: 0321616677. Yayınevi: Pearson.
  • D. Futuyma. (2013). Evolution, Douglas Futuyma. ISBN: 1605351156. Yayınevi: Oxford University Press.
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 01/02/2023 18:47:17 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/395

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Galaksi
Gıda Güvenliği
Sosyal
Hızlı
Ölümden Sonra Yaşam
Stephen Hawking
Evrim Kuramı
Doğa Olayları
Filogenetik
Köpekbalığı
Müfredat
Ortak Ata
Dünya
Sosyal Mesafelendirme
Sürüngen
Evrimsel Biyoloji
Oyun
Evrim Teorisi
Sağlık Bakanlığı
Yumurtalık
Manyetik
Yanlış
Egzersiz
İyi
Entomoloji
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı. Evrimsel Seçilim Matematiğine Giriş: Kavramlar ve Analizler. (30 Mart 2014). Alındığı Tarih: 1 Şubat 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/395
Bakırcı, Ç. M. (2014, March 30). Evrimsel Seçilim Matematiğine Giriş: Kavramlar ve Analizler. Evrim Ağacı. Retrieved February 01, 2023. from https://evrimagaci.org/s/395
Ç. M. Bakırcı. “Evrimsel Seçilim Matematiğine Giriş: Kavramlar ve Analizler.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 30 Mar. 2014, https://evrimagaci.org/s/395.
Bakırcı, Çağrı Mert. “Evrimsel Seçilim Matematiğine Giriş: Kavramlar ve Analizler.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, March 30, 2014. https://evrimagaci.org/s/395.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.