Zamanda Yolculuk Yapmak Mümkün Mü?

Bu yazının içerik özgünlüğü henüz kategorize edilmemiştir. Eğer merak ediyorsanız ve/veya belirtilmesini istiyorsanız, gözden geçirmemiz ve içerik özgünlüğünü belirlememiz için [email protected] üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

Bu soruya farklı fiziksel teoriler altında aşağıdaki gibi farklı cevaplar verebiliriz.

Temellerini Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica (Doğa Felsefesinin Matematiksel Prensipleri) isimli kitabıyla 17. Yüzyılda Isaac Newton’ın attığı, ve sonrasında başta J.L. Lagrange, W.R. Hamilton ve C.G.J. Jacobi olmak üzere bir çok fizikçinin ve matematikçinin geliştirdiği klasik mekanikte, ya da kısaca Newton fiziğinde, mutlak bir zaman kavramı vardır. Bütün gözlemcilere göre zaman aynı yönde ve eşit hızda akar. Bu bizim günlük hayattan alışkın olduğumuz ve içgüdülerimize de doğru gelen zaman anlayışıdır.

Zamanın fiziksel dinamiklerden ya da gözlemcilerden bağımsız ve mutlak olması demek, Newton fiziği çerçevesinde bizim zamanda ileri ya da geri gidebilmemizi imkansız kılmaktadır. Bu Newton kanunlarının doğrudan bir sonucudur: Newton, etrafında gözlemlediği olguları açıklayabilmek için mutlak uzay ve mutlak zaman kavramlarına ihtiyaç duymuş, bu kavramlarla oluşturduğu fizik de doğayı açıklayabilmiştir. Bu yüzden de Newton fiziği kapsamında en baştan zaman yolculuğunun olamayacağını kabul etmiş oluruz.

Albert Einstein’ın 1905 yılında geliştirdiği Özel Görelilik teorisine göreyse durum farklıdır. Newton’un mutlak zaman ve mutlak uzay kabullerinin aksine Einstein mutlak olması gerekenin ışığın farklı gözlemcilere göre hızı olduğunu ileri sürmüştür. Fiziğin bütün gözlemcilere göre de aynı olmasını şart koştuğumuzda da mutlak zaman ve mutlak uzay kavramları kalkmak zorunda kalmıştır.

Bu durumda ek bir şart koymazsak, Einstein’ın Özel Göreliliği başka gözlemcilere göre hızımızı değiştirerek o gözlemcilerin geçmişlerine ve geleceklerine gitmemize izin vermektedir. Gerçekten de matematiksel olarak sadece durgun olduğumuz biriyle aynı zamanı paylaşırız. Eğer ki bir arkadaşımıza göre ışık hızından daha az hızlarla hareket ediyorsak, bizim zamanımın ona göre daha yavaş akacaktır, ve biz bu şekilde bir süre hareket edip sonra tekrar ona göre duracak olursak bize göre daha az zamanda ona göre daha çok zaman geçirmiş oluruz: Yani arkadaşımızın geleceğine gitmiş oluruz!

Bu noktayı şöyle bir örnekle açıklayayım. Ahmet ve Mehmet bir parkta oturuyor olsun. Mehmet oturmaya devam ederken Ahmet biraz dolaşıp tekrar Mehmet'in yanında oturursa Ahmet'in geleceğine gitmiş olur! Elbette günlük hayatta karşılaştığımız hızlar çok düşük olduğu için bu geleceğe sıçrama da inanılmaz düşük miktarlardadır, örneğin Ahmet ortalama bir hızla bir saat yürüyüp gelse Mehmet’in sadece bir nanosaniyenin beş binde biri kadar geleceğine gitmiş olur. Oysa ışık hızının yarısı bir hızda hareket etseydi, aynı sürede Mehmet’in dokuz dakikadan fazla geleceğine gitmiş olurdu.

Ek bir şart koymadığımız zaman Özel Görelilik’in matematiğine göre zamanda geriye gitmemiz de mümkündür! Eğer bir gözlemciye göre ışık hızından daha hızlı hareket edecek olursak, bizim zamanımız o gözlemciye göre geri yönde akar! Yani yukarıdaki örnekte Ahmet Mehmet’e göre ışık hızından hızlı hareket edip sonra geri otursaydı, Mehmet’in yanına döndüğünde bıraktığından daha genç bulacaktı!

Ahmet’e göre heyecan verici bir deney olsa da, durum Mehmet için pek iç açıcı değil: Ahmet’in gezmeye çıkmadan daha önce gezmekten döndüğünü görecektir! Üstelik sıkıntı sadece Ahmet’in zamansız dönüşü de değil. Işık hızından hızlı gidebilen gözlemciler olursa, olay sıralaması bu gözlemciler için farklı olacaktır: Örneğin hareketi sırasında Ahmet Mehmet'in önündeki cam kırıklarının birleşip Mehmet'in elinde tuttuğu bir bardağa dönüştüğünü görecektir.

Biz doğada belirli olaylar için olay sıralamasının değişemeyeceğini gözlemliyoruz. Böyle gözlemlediğimiz olaylarda da genel olarak bir sebep sonuç ilişkisi bulunuyor. Yukarıdaki örnekte Ahmet’in gördüğünün saçma olmasının sebebi de bu: Bir bardak yere düşünce kırılır çünkü kırılmasının sebebi yere düşmesidir. Yani düşme bir sebep kırılmaysa sonuçtur. Bu yüzden kırılmanın önce olduğunu düşmenin sonra olduğunu gözlemlemeyiz hiçbir zaman, buna da nedensellik deriz: Neden sonuçtan önce gelmelidir! Özel Görelilik’te matematiksel olarak bu durumun sağlanabilmesi için de bilgi taşıyan hiçbir şey ışık hızından hızlı gidemez deriz!

Hiçbir şey ışık hızından daha hızlı gitmemeli demememizin sebebi nedenselliği bozacak bir sonuç üretmediği sürece ışık hızından hızlı giden bir parçacık Özel Görelilik’e uygundur. Nedenselliği bozmaması için de bilgi taşıyan diye ifade ederiz. Örneğin kuantum mekaniğinde ışık hızından hızlı giden parçacıklar vardır, fakat bu parçacıkları etkileri ile onlara karşılık gelen antiparçacıkların etkileri birbirini götürür, bu sebeple ışık hızından hızlı net bir bilgi taşınmamış olur!

Özetleyecek olursak, Newton fiziğinde zamanda yolculuk yapılamayacağı bir kabuldür çünkü zaman mutlak kabul edilir. Özel Görelilik ve Özel Göreliliği içine alan diğer teorilere göreyse de (Genel Görelilik ve Standard Model gibi) zamanda ileri yolculuk yapılabilir, fakat geriye yolculuk yapılamaz. Bu da bizim nedenselliğin her gözlemci için geçerli olduğunu kabul etmemizden kaynaklanır.

İleri Okuma: Relativity: Special, General, and Cosmological, Wolfgang Rindler

Hayvanlar Depremleri Önceden Hissedebilir Mi?

Karınca Taklit Eden Zıplayan Örümcek

Yazar

Katkı Sağlayanlar

Çağrı Mert Bakırcı

Çağrı Mert Bakırcı

Editör

Evrim Ağacı'nın kurucusu ve idari sorumlusudur. Popüler bilim yazarı ve anlatıcısıdır. Doktorasını Texas Tech Üniversitesi'nden almıştır. Araştırma konuları evrimsel robotik, yapay zeka ve teorik/matematiksel evrimdir.

Konuyla Alakalı İçerikler
  • Anasayfa
  • Gece Modu

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim