Evrim Ağacı
Reklamı Kapat
Reklamı Kapat

Bu yazı, Minute Physics isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Minute Physics tarafından hazırlanan bu videoda, fizikle ilgili yaygın yanlış anlaşılmalara bakış atıyoruz.

Fiziğe Dair Yaygın Yanlış Kanılar

Hayatınızın ilk 18 yılı boyunca dünyanın düz olduğunu öğrendiğinizi bir düşünün. Tüm ilkokul ve lise boyunca dünyanın düz oluşunu duydunuz, üstüne bir de o sıkıcı fizik ödevlerini yaptınız. Sonra şanslıysanız üniversiteye gidersiniz ve o da ne! İlk defa size bir dünya modeli gösterip "yalan söylediğimiz için üzgünüz, dünya aslında yuvarlaktı" derler. Üzgünüz ki kütleçekimi ile ilgili tam da bunu yapıyoruz...

1. Kütleçekimi

Cisimlerin, kütlelerinden dolayı birbirlerini etkilediklerini muhtemelen öğrenmişsinizdir. Bu yüzden ışığın kütleçekiminden etkilenmeyeceğini düşünerek büyümüşsünüzdür, çünkü ışık kütlesizdir.

Biliyorum çünkü ben de öyle düşünüyordum. Ama aslında kütleçekiminin kaynağı kütle değildir. Enerji ve momentumdur ki ışık da bunlara sahiptir. Bu, bildiğimiz madde için de geçerli tabii ki. Yani ışık; bir yıldızın, gezegenin ya da kara deliğin yanından geçerken bükülmekle kalmaz, karşılığında o gezegeni, yıldızı ve kara deliği de kendine çeker. Aslında bu çok çok küçük bir değerdir, ama küçük bir değer sıfıra eşit değildir. Yani Newton'un çekim kanunu sadece bir kestirimdir. Bizi aya götürecek kadar iyi olsa da mükemmel değildir. Genel görelilik daha kapsayıcıdır.

2. Özel Görelilik

Ay demişken, muhtemelen şunu da öğrenmişsinizdir: Eğer bir koyun bir trene göre saatte 2 mil hızla hareket ediyor, ve bu tren de aynı yönde yere göre 2 mil hızla hareket ediyorsa o zaman koyun da yere göre 4 mil hızla hareket eder. Saatte 2 mil saatte 2 mil daha eşittir saatte 4 mil eder, değil mi? Yanlış.

Özel göreliliğe ilişkin deneyler, hızların öylece birbirine eklenemeyeceğini doğrulamakta. Yani aslında koyun yere göre saatte 4 milden çok çok daha az bir hızla ilerliyordur. Ve toplamı tam olarak veren formül ise (V1+V2)/(1+(V1*V2)/c*2). Çok fazla bir etkisi olacakmış gibi gözükmüyor, ama dünya da hayli düz görünüyor değil mi?

Ama dünya düz değildir. Eğer kedimden 10,000 kilometre uzaklaşırsam ve sen de yürüyerek buna 10,000 kilometre daha eklersen, aslında benim kedimden 20,000 kilometre uzakta olmazsın. Sadece 12,750 kilometre uzakta olursun.

Aslında Dünya üzerindeyken herhangi bir şeyden en fazla 12,750 kilometre uzaklaşabilirsin. Bu, Dünya'ya ait uzaklık limitidir, normalde biz buna Dünya'nın çapı deriz.

Benzer olarak iki hızı birbirine eklemeye çalıştığınızda karşınıza evrensel bir hız limiti çıkar: saniyede 300 milyon metre. İşte bu ışık hızıdır. Yani sadece dünya gözümüze düz geliyor diye, hızlar basitçe toplanabiliyormuş gibi gözüküyor diye, ve ışık kütleçekimden etkilenmiyor gibi gözüküyor diye, kendimizi ve çocuklarımızı gerçeklerin doğası hakkında kandırabilir miyiz? HAYIR!

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Destek Olun

Bu video, Minute Physics tarafından hazırlanmış, Evrim Ağacı tarafından altyazılandırılmıştır. Eğer içeriği beğendiyseniz, orijinal kaynağa destek olmak için, lütfen YouTube kanalına gidip videolarını beğenmeyi unutmayın.

Minute Physics kanalının bu videosunu orijinal dilinde ve İngilizce alt yazılı olarak buradan seyredebilirsiniz:

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 9
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Muhteşem! 3
  • Bilim Budur! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • İnanılmaz 2
  • Üzücü! 2
  • Umut Verici! 1
  • Güldürdü 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 15/07/2020 07:42:36 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/5452

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Rna
Epigenetik
Alkol
Bilinç
Yapay Zeka
Zooloji
Yumurta
Aşılar
Sağlık Örgütü
Canlılık Ve Cansızlık Arasındaki Farklar
Beslenme Davranışı
Hominidae
Oksijen
Doğum
Kültür
Doğal Seçilim
Obstetrik
Mikrobiyoloji
Evrimsel Süreç
Değişim
Astronot
Lgbt
Mühendislik
Yıldız
Balina
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Yaşayan herkes ölür. Ancak her ölen yaşamamıştır.”
Dhaggi Ramanashi
Geri Bildirim Gönder