Bu yazı, Minute Physics isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Minute Physics tarafından hazırlanan bu videoda, fizikle ilgili yaygın yanlış anlaşılmalara bakış atıyoruz.

Fiziğe Dair Yaygın Yanlış Kanılar

Hayatınızın ilk 18 yılı boyunca dünyanın düz olduğunu öğrendiğinizi bir düşünün. Tüm ilkokul ve lise boyunca dünyanın düz oluşunu duydunuz, üstüne bir de o sıkıcı fizik ödevlerini yaptınız. Sonra şanslıysanız üniversiteye gidersiniz ve o da ne! İlk defa size bir dünya modeli gösterip "yalan söylediğimiz için üzgünüz, dünya aslında yuvarlaktı" derler. Üzgünüz ki kütleçekimi ile ilgili tam da bunu yapıyoruz...

1. Kütleçekimi

Cisimlerin, kütlelerinden dolayı birbirlerini etkilediklerini muhtemelen öğrenmişsinizdir. Bu yüzden ışığın kütleçekiminden etkilenmeyeceğini düşünerek büyümüşsünüzdür, çünkü ışık kütlesizdir.

Biliyorum çünkü ben de öyle düşünüyordum. Ama aslında kütleçekiminin kaynağı kütle değildir. Enerji ve momentumdur ki ışık da bunlara sahiptir. Bu, bildiğimiz madde için de geçerli tabii ki. Yani ışık; bir yıldızın, gezegenin ya da kara deliğin yanından geçerken bükülmekle kalmaz, karşılığında o gezegeni, yıldızı ve kara deliği de kendine çeker. Aslında bu çok çok küçük bir değerdir, ama küçük bir değer sıfıra eşit değildir. Yani Newton'un çekim kanunu sadece bir kestirimdir. Bizi aya götürecek kadar iyi olsa da mükemmel değildir. Genel görelilik daha kapsayıcıdır.

2. Özel Görelilik

Ay demişken, muhtemelen şunu da öğrenmişsinizdir: Eğer bir koyun bir trene göre saatte 2 mil hızla hareket ediyor, ve bu tren de aynı yönde yere göre 2 mil hızla hareket ediyorsa o zaman koyun da yere göre 4 mil hızla hareket eder. Saatte 2 mil saatte 2 mil daha eşittir saatte 4 mil eder, değil mi? Yanlış.

Özel göreliliğe ilişkin deneyler, hızların öylece birbirine eklenemeyeceğini doğrulamakta. Yani aslında koyun yere göre saatte 4 milden çok çok daha az bir hızla ilerliyordur. Ve toplamı tam olarak veren formül ise (V1+V2)/(1+(V1*V2)/c*2). Çok fazla bir etkisi olacakmış gibi gözükmüyor, ama dünya da hayli düz görünüyor değil mi?

Ama dünya düz değildir. Eğer kedimden 10,000 kilometre uzaklaşırsam ve sen de yürüyerek buna 10,000 kilometre daha eklersen, aslında benim kedimden 20,000 kilometre uzakta olmazsın. Sadece 12,750 kilometre uzakta olursun.

Aslında Dünya üzerindeyken herhangi bir şeyden en fazla 12,750 kilometre uzaklaşabilirsin. Bu, Dünya'ya ait uzaklık limitidir, normalde biz buna Dünya'nın çapı deriz.

Benzer olarak iki hızı birbirine eklemeye çalıştığınızda karşınıza evrensel bir hız limiti çıkar: saniyede 300 milyon metre. İşte bu ışık hızıdır. Yani sadece dünya gözümüze düz geliyor diye, hızlar basitçe toplanabiliyormuş gibi gözüküyor diye, ve ışık kütleçekimden etkilenmiyor gibi gözüküyor diye, kendimizi ve çocuklarımızı gerçeklerin doğası hakkında kandırabilir miyiz? HAYIR!

Destek Olun

Bu video, Minute Physics tarafından hazırlanmış, Evrim Ağacı tarafından altyazılandırılmıştır. Eğer içeriği beğendiyseniz, orijinal kaynağa destek olmak için, lütfen YouTube kanalına gidip videolarını beğenmeyi unutmayın.

Minute Physics kanalının bu videosunu orijinal dilinde ve İngilizce alt yazılı olarak buradan seyredebilirsiniz:


Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder