Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Yeşil Çay Nedir? Gerçekten İddia Edildiği Kadar Faydalı mı Yoksa Zararlı Tarafları da Var mı?

Yeşil Çay Nedir? Gerçekten İddia Edildiği Kadar Faydalı mı Yoksa Zararlı Tarafları da Var mı? Good Housekeeping
17 dakika
6,572
  • Beslenme Bilimi
  • Metabolik Biyokimya

Yeşil çay, Camellia sinensis yapraklarından elde edilen, ancak oolong çayı veya daha aşina olduğumuz siyah çay gibi kurutma ve oksidasyon süreçlerinden geçirilmediği için siyah gözükmeyen bir çaydır. Yeşil çay, ilk olarak Çin'de üretilmiştir ve o gün bugündür tüm dünyaya yayılmıştır (çay, Türkiye'de özellikle Doğu Karadeniz bölgesinde üretilmektedir). Her ne kadar "yeşil çay" dendiğinde tek bir çeşit çaydan söz edilse de aslında bazı alt çeşitleri de vardır. Dünya genelinde tüketilen çayın %78'ini siyah çay oluştururken %20 kadarını yeşil çay oluşturmaktadır.

Sosyal medyada, ana akım medya kuruluşlarında ve internet sitelerinde yeşil çayın adeta "mucizevi" bir içecek olduğu, kanserden kalp ve damar hastalıklarına, kan şekerinden yağ oranlarının denetim altında tutulmasına, enflamasyondan kilo kaybına kadar her alanda fayda sağladığı söylense de akademik camiada yeşil çayın faydalarına yönelik objektif bulgular oldukça tartışmalıdır. Bu durum, yeşil çayı potansiyel olarak bir diğer "abartılı diyet objesi" hâline getirmektedir.

Tüm Reklamları Kapat

Bu yazıda, yeşil çay ile ilgili araştırmaların genel problemlerine, bugüne kadar yeşil çayın faydaları ile ilgili olarak ileri sürülen iddialara ve bu konuda tekil makalelerin ve saha taramalarının ne tür sonuçlar verdiğine bakacağız.

Yeşil Çayın Faydalarına Yönelik Araştırmaların Sorunları

Beslenme ile ilgili birçok araştırmada olduğu gibi, yeşil çay ile ilgili de araştırmalarda da hem pozitif hem negatif sonuçlar bulunmaktadır: Yani bir dizi araştırma yeşil çayın belli bir sağlık unsuruyla pozitif ilişkisi olduğunu bulurken, diğer çalışmalar bu pozitif ilişkiyi gösterememekte ve hatta negatif ilişkiler ortaya koyabilmektedir.

Tüm Reklamları Kapat

Bilim insanlarının, doğal gerçeklerle ilgili bildiklerimizi zenginleştirmeye çalışırken, çok farklı ve çeşitli sonuçlara ulaşmaları normaldir. Ancak bunların medya aracılığıyla yanlı olarak sunulması (örneğin sadece pozitif makalelerin kendine yer bulması), halk arasında yeşil çay veya diğer besinler hakkındaki görüşlerin yanlı bir şekilde çarpıtılmasına ve hatalı algıların oluşmasına neden olmaktadır. Birçok kaynak, yeşil çayın faydalarını bulan araştırmaları cımbızlamakta ve manşete taşımakta, aynı konuda pozitif etki bulamayan ve hatta negatif etkiler bulan diğer çalışmaları görmezden gelmektedir.

Anlaşılması gereken şudur: Sadece pozitif sonuç veren çalışmalara bakarak yeşil çayın fayda ve zararları hakkında fikir elde edemeyiz. Yapmamız gereken, sonuçlarından bağımsız olarak bütün literatürü göz önüne almak, bu çalışmaları istatistiki güç sırasına koymak ve buna bağlı olarak bütüncül bir sonuca varmaktır. Bu yapıldığında, işler yeşil çay ile ilgili iddiaların (hele ki kanser, kalp ve damar hastalıkları ve kilo kaybı gibi en popüler iddiaların) fazlasıyla abartılmış olduğu görülmektedir.

Bugüne kadar yayınlanmış sonuçları bir arada inceleyen meta-analiz makalelerinde, yeşil çay araştırmalarının herhangi bir sağlık faydası olduğu konusunda bilimsel olarak güvenilir miktarda kanıt ortaya koyamadığı bulunmuştur.[1], [2] Örneğin 2011 yılında Avrupa Komisyonu'nun talebi üzerine bir bilim insanı paneli yeşil çay araştırmalarını incelemiş ve ortaya konan bulguların, iddia edilen sağlık faydalarını desteklemediği sonucuna varmıştır. Her ne kadar kafeine bağlı etkisinden ötürü yeşil çay tüketmek de (diğer çay ve kahve türlerinde olduğu gibi) zihinsel uyarılmışlığı artırabilse de, yeşil çayın kanser, kardiyovasküler risk veya kilo kaybı üzerinde anlamlı bir etkisi bulunamamıştır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

2020 yılında Cochrane İşbirliği tarafından yapılan bir incelemede, yeşil çayın faydalı olması bir yana dursun, sinirim yolu bozuklukları, karaciğer enzimleri ve (daha nadir olmakla birlikte) insomni, yüksek kan basıncı (tansiyon) ve deri reaksiyonları üzerinde olumsuz etkisi olduğu bulunmuştur.[2] Tüm bunlar bir arada incelendiğinde, bu konuda bir fayda elde etmek amacıyla yeşil çay tüketiminin artırılması ve öncelenmesinin hatalı tedavi arayışlarına sebep olabileceği, hatta yeşil çay hakkındaki hatalı inançların tıbbi tedavinin sekteye uğramasıyla sonuçlanabileceği görülmektedir.

Yeşil Çayın "Mucizevi" Faydaları ve Gerçekler

Bu ön bilgiyi aldıktan sonra, yeşil çayın sözde "mucizevi" etkileriyle ilgili çalışmalara bakış atmaya başlayabiliriz. Bu kısımda, önce ana akım ve sosyal medya üzerinde bulabileceğiniz bazı iddiaların temelinde yer alan akademik çalışmalara yer vereceğiz, sonrasında (eğer varsa) bu alanda yapılan meta-analiz çalışmalarının bulgularını ortaya koyacağız. Ne yazık ki ileri sürülen iddiaların hepsiyle ilgili sahanın genelini tarayan meta-analiz çalışmaları henüz bulunmamaktadır; dolayısıyla onlarla ilgili nihai sonuçları ortaya koyamayacağız.

Vurgulamak isteriz ki burada yeşil çayın faydalarına yönelik olarak sayacağımız tekil araştırmalar/bulgular da, gerçekten akademik olarak çalışılmış, güvenilir dergilerde yayınlanmış, dolayısıyla sonuçları ciddiye alınabilecek araştırmalar olacaktır; dolayısıyla popüler kültürde atılıp tutulan, çoğu dayanaksız, kaynaksız ve/veya uydurma bilgilere burada yer vermeyeceğiz. Ne var ki göreceğiniz gibi bu tekil bulgular, yeşil çayın gerçekten de bu denli faydalı olduğunu iddia etmek için yeterli olmayacaktır.

Yeşil Çayın Faydalarıyla İlgili Abartılı ve Yanlış İddialar

İddia: Yeşil Çay Kilo Vermeye Yardımcı Olur!

Yeşil çayın faydalarından en bilineni belki de kilo vermeye olan katkısıdır. Herhangi bir yağ yakıcı ürünün içeriğine göz gezdirdiğinizde, yeşil çay ile karşılaşma ihtimaliniz oldukça fazladır. Bunun sebebi, yeşil çayın yağ yakımını hızlandırması ve metabolizmayı canlandırmasıdır.[3] Yeşil çayda yer alan kafein, aynı zamanda yağ asitlerini harekete geçirip onlardan enerji elde edilmesini sağlayarak fiziksel performansı arttırır. Yapılan çalışmalar, kafeinin fiziksel performansı yaklaşık %11-12 oranında arttırdığını göstermiştir.[4], [5]

Yeşil çayın metabolizma hızını kısa vadede arttırabildiğini düşündüğümüzde, kilo vermeye de yardımcı olacağını varsayabiliriz. Birçok çalışma, yeşil çayın özellikle karın bölgesi olmak üzere, vücuttaki yağın azalmasına yardımcı olduğunu göstermiştir.[6], [7]

Tüm Reklamları Kapat

Bir başka araştırmada ise 12 hafta boyunca randomize edilmiş obeziteye sahip 240 kişi ile çalışılmış ve yeşil çay tüketen grupta yağ oranında, bel çevresi ölçümlerinde ve göbek yağlanmasında hatırı sayılır azalmalar görülmüştür. Ancak bunların kilo kaybı ile net bir bağlantısı görülmemiştir.[8] Yine de bu konuda daha detaylı çalışmaların yapılmasına ihtiyaç vardır.

Meta-Analizler Ne Diyor?

Ne var ki bunlar gibi çalışmaları (ve burada yer vermediğimiz negatif sonuçlu çalışmaları) bir arada değerlendiren incelemeler, yeşil çayın kilo kaybı veya kontrolü konusunda hiçbir etkisi olmadığını bulmuştur.[9], [10]

İddia: Yeşil Çay, Kansere Karşı Korur!

Araştırmalar, oksidatif hasarın kronik iltihaplara ve sonrasında ise kanser gibi kronik hastalıklara yol açabileceğini göstermiştir. Antioksidanlar ise oksidatif hasara karşı vücudu koruyabilir. Bu neden yeşil çay güçlü antioksidanların bulunduğu çok güzel bir savunma aracı olabilir. Bazı çalışmalar ile yeşil çay bileşenlerinin aşağıdaki kanser türlerinin risklerini azalttığı görülmüştür.[11] Böylelikle yeşil çayın faydalarına, kanserden koruyucu olması eklenebilir.[12]

  • Meme kanseri: Kapsamlı bir çalışma, fazla yeşil çay içen kadınların meme kanserine yakalanmasının yaklaşık %20-30 oranında daha düşük bir risk içerdiğini gösterdi.[13]
  • Prostat kanseri: Yeşil çay içen erkeklerde ilerlemiş prostat kanseri görülme oranının oldukça düşük olduğu görüldü.[14]
  • Kolorektal kanser: 29 çalışmanın analizi, yeşil çay içenlerin %42 oranında daha az kolorektal kanserine yakalandığını gösterdi.[15]

Yeşil çayın bunlar dışında da pek çok kanser türüne yakalanma riskini azalttığına işaret eden sonuçlar bulmak mümkündür; ancak konu üzerine daha fazla nitelikli araştırma yapılması gerekmektedir. En iyi sonucu almak için ise, çayınıza süt eklemekten kaçınmanız önerilmektedir. Bazı araştırmalar eklenen sütün, çaydaki antioksidan özelliği azaltabildiği yönünde sonuçlanmıştır.[16], [17], [18]

Tüm Reklamları Kapat

Meta-Analizler Ne Diyor?

Bu tür cımbızlanmış çalışmalar yeşil çayın kanseri önleyici etkisini desteklemeye yetmemektedir. Ayrıca yeşil çay, kanser hastaları için hayati olan kemoterapi sırasında kullanılan bortezomib ve diğer boronik asit temelli proteazom inhibitörlerini bozmaktadır ve bu nedenle kanser tedavisi sırasında yeşil çay içmeden önce hekime danışılması önemlidir.[19]

İddia: Yeşil Çay, Vücutta Enflamasyonu Azaltır!

2015 yılında yapılan bir meta-analiz, yeşil çay tüketimi ile, enflamasyonun bir göstergesi olan plazmadaki C-reaktif protein seviyelerinde azalma ile anlamlı bir ilişki bulamamıştır.[20]

İddia: Yeşil Çay, Glisemik Endeksi Kontrol Altında Tutar!

Her ne kadar yeşil çayın oruç halindeki kan şekerini düşürebileceği iddia edilmişse de, hemoglobin A1c ve oruç halindeki insülin seviyeleri üzerinde yapılan çalışmalar anlamlı ve tutarlı sonuçlar elde edememiştir.[21], [22], [23]

Yeşil Çayın Faydalarıyla İlgili Kısmen Doğru İddialar

Yeşil Çay, Sağlıklı Biyoaktif Bileşikler İçerir!

Yeşil çay, yalnızca su ihtiyacımızı karşılaşamakla kalmaz. Aynı zamanda, siyah çayın aksine, vitamin ve minerallerin sağlayabileceği katkıların ötesini vaadedebilen fitokimyasallar olarak adlandırılan bitkisel kökenli, çoğunlukla enfeksiyonları tedavi edici kimyasallara sahiptir.[24] Yunancada "bitki" anlamına gelen "φυτόν (phutón)" kelimesinden kökünü alan fitokimyasallar, bitkilerin mantar, bakteri veya virüslere karşı dirençli olmasını sağlayan kimyasal bileşenlerdir. Yeşil çayın faydalarının bir kısmı bu fitokimyasallardan gelmektedir.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Gerçekten Bilmeniz Gereken 50 Psikoloji Fikri

“Bir çocukta değiştirmek istediğimiz bir şey varsa, öncelikle durup düşünmeli ve o şeyi kendimizde değiştirmenin daha doğru bir seçenek olmadığından emin olmalıyız.” Carl Jung

“Geçmiş yabancı bir ülkedir. Orada işler başka türlü yürür.” L. Hartley

Hemen herkesin sizin psikolojiniz üzerine sizden çok kafa yorduğu bir zamanda yaşıyoruz. Şampuanınızın üstündeki yazı karakterinden ofis duvarlarının rengine; sevgili seçiminizden kime oy verdiğinize; tükettiklerinizden bağımlılıklarınıza hemen her şey psikolojik araştırmaların konusu ve bunların etkisi altında şekilleniyor. Psikoloji bilimi, hakkınızda o meşhur “beni anlamadılar!” serzenişiyle kestirip atamayacağınız kadar fazlasını biliyor; insana başka türlü bakmanızı sağlayacak kadar fazlasını.

Gerçekten Bilmeniz Gereken 50 Psikoloji Fikri, anlatım dilinden tasarımına kadar kolay anlaşılır olmayı hedeflemiş, şahane bir psikolojiye giriş kitabı. Duygu, düşünce ve davranışlarımızın kökenine dair bilim insanlarının yaptığı keşifleri, sonuçlarına inanmakta zorluk çekeceğimiz deneyleri ve “neden itaat ederiz?” gibi mühim soruların cevaplarını paylaşıyor. İnsanı -öncelikle de kendini- tanımak isteyen herkes için güzel bir rehber.

Adrian Furnham, University College London’da psikoloji profesörü ve İngiliz Psikoloji Derneği mensubudur. Bir dönem Uluslararası Bireysel Farklılıklar Çalışmaları Derneği’nin (International Society for the Study of Individual Differences) başkanlığını yapmış olan Furnham, halen Sunday Times gazetesinde düzenli olarak yazmaktadır. Yazarın 1000’in üzerinde bilimsel makalesi ve 70 kitabı bulunmaktadır.

Devamını Göster
₺92.00
Gerçekten Bilmeniz Gereken 50 Psikoloji Fikri

Bunlardan bazıları oksidatif stresi azaltarak kardiyovasküler hastalık ve kanser riskini azalttığı bilinilen polifenol ve flavonoid bileşikleridir. Aynı zamanda Alzheimer hastalığının gecikmesini sağladığı da düşünülmektedir. Fitokimyasallar aynı zamanda iltihap sökücü, kan şekeri dengeleyici, kolesterol düşürücü ve kan basıncı düzenleyici özellikleri ile de bilinirler.

İçinde bulunan en güçlü polifenol ise kateşin adı verilen antioksidanve doğal fenoldür. Epigallokateşin gallat (EGCG) olarak da bilinen kateşinler, hücrelerin zarar görmesini önler. Vücutta yaşlanmaya ve farklı hastalıklara sebep olan serbest radikallerin çoğalmasını azaltarak hücreleri korurlar.[25]

Meta-Analizler Ne Diyor?

2021 yılında yayınlanan ve alanında ilk olduğunu iddia eden bir meta-analiz, insanların toplam antioksidan kapasitesini geliştirdiğini, doza bağlı olarak malondialdehit seviyelerini iyileştirebileceğini bulmuştur.[26] 2013 yılında yapılan bir Cochrane analizi, yeşil çay tüketiminin toplam kolesterolü sadece 3-7 mg/dL düzeyinde ve LDL seviyelerini ise sadece 2 mg/dL düzeyinde azaltabileceğini, HDL veya trigliseritler üzerinde bir etkisi olmadığını göstermiştir.[26], [27], [28]

Yine de antioksidan amacıyla yeşil çayınızı seçerken dikkat etmeniz gereken bir şey vardır: Bazı markaların yeşil çayları yüksek oranda florür içerir. O yüzden de yeşil çayınızı alırken içeriğine dikkat etmeniz gerekmektedir.[29] Bu tür durumlarda yeşil çayın faydaları kadar zararları da söz konusu olabilir.

Ayrıca ne yazık ki bazı art niyetli kişiler, modern tıbbın tedavi edemediği hastalıkları fitokimyasallar aracılığıyla tedavi ettiklerini iddia etmektedir. Fakat bu bilimsel olarak doğru değildir. Yeşil çay gibi besinler yoluyla alacağınız herhangi bir kimyasalın etkisi, modern tıbbın size sağlayacağından çok daha düşük bir etkiye sahiptir. Bunlar yalnızca ufak birer katkı/destek olabilirler. Çoğunun kayda değer etkileri birçok bilimsel çalışmada gösterilememektedir. Eğer bir hastalığınız söz konusuysa, gecikmeden bir tıp uzmanına başvurun.

İddia: Yeşil Çay, Kalp Sağlığını Korur!

Kalp hastalıkları, felç gibi kardiyovasküler hastalıklar, dünya çapında yüksek ölüm oranlarına sahiptir. Araştırmalar yeşil çayın bu hastalıkların, kolesterol gibi bazı temel risk faktörleri üzerinde olumlu etkisi olduğunu göstermiştir.[30]

Yeşil çay, aynı zamanda kandaki antioksidan kapasitesini de arttırır. Bu da düşük yoğunluklu okside lipoproteinlerini oksidasyondan korur ve kalp hastalıklarının oluşmasını engeller. Bütün bu sebeplerden ötürü, yeşil çay içen birisinin kardiyovasküler hastalıklar sebebiyle ölme ihtimalinin, içmeyen birisine göre %31 daha düşük olduğunu gösteren çalışmalar vardır.[31], [32], [33]

Ne var ki yeşil çayın kalp sağlığı üzerindeki etkileri son derece kısıtlıdır: Yeşil çay ile tansiyon arasındaki ilişkileri inceleyen randomize kontrollü deneyleri bir arada değerlendiren bir meta-analiz, 3-6 ay boyunca yeşil çay tüketiminin büyük ve küçük tansiyonu sadece 2-3 mmHg düzeyinde azaltabileceğini bulmuştur.[34], [35], [36], [37] Bir diğer sistemik inceleme ve meta-analiz ise günde 5-6 bardak yeşil çay içenlerde bile büyük tansiyonun sadece 2 mmHg düzeyinde düştüğünü, küçük tansiyonun ise hiç etkilenmediğini bulmuştur.[27]

Yeşil Çayın Faydalarıyla İlgili Doğru İddialar

İddia: Yeşil Çay, Beyin Fonksiyonlarını Geliştirir!

Yeşil çayın faydalarından en öne çıkanı belki de beyin sağlığı üzerindeki etkileridir. İçerdiği kafein sayesinde zinde tutan yeşil çay, aynı zamanda beyin fonksiyonlarının gelişmesine yardımcı olabilir. Elbette, bir kahve kadar kafein içermez. Bu nedenle kahveden aldığı kafein fazla gelenler için de ideal bir tercihtir.

Kafein: Faydaları ve Zararları

Kafein, adenozin adındaki inhibitor nörotransmitter olarak da bilinen sinirsel iletim maddesine yapı olarak oldukça benzer. Adenozin ise vücudumuzda uykuyu teşvik eden bir kimyasaldır. Kafein, yapı olarak benzediği adenozin reseptörlerini bloke eder ve adenozinin adeta amacına ulaşmasını engeller. Böylece reseptörlere bağlanamayan nöronların artışı ile birlikte zihin daha geç yorulur, daha çok uyanık kalabilir. Düzenli kahve, çay ve soda içen insanlar ise zamanla kafeine karşı bir tolerans geliştirirler. Oluşmaya devam eden adenozin reseptörlerinin bağlanması için daha fazla ihtiyaç ortaya çıkar, böylece kafeinin etkisi azalır.[38]

Tüm Reklamları Kapat

Ancak kafeinin olumsuz etkileri de vardır: Bahsettiğimiz zindelik etkisinin kaybolması ve kafeine olan toleransın gelişmesi dolayısıyla, düzenli kafein almayı bıraktığımızda oluşabilecek yorgunluk, sinirlilik ve baş ağrısı gibi sonuçlar vardır. Çoğu ilaç türünün düzenli kullanımının bırakılması sonucu yaşanan çekilme etkileri, maalesef kafeinde de mevcuttur.[39]

Ancak kafein kullanılmaması sonucu oluşan bu etkilerin ilk 1-2 gün içerisinde oluşacağı ve 2-9 gün sürebileceği (yani görece kısa sürede biteceği) saptanmıştır. Kafein tüketiminizi yavaş yavaş azaltmanız durumunda ise 2-3 hafta içerisinde, kafein toleransı olmayan bir versiyonunuz olarak hayata devam edebileceğiniz düşünülmektedir.[40] Tolerans geliştirmeden, dikkatli kullanım durumunda ise kafeinin; ruh hali, dikkat ve hafızayı geliştirebildiğini gösteren çalışmalar bulunmaktadır.[41]

Yeşil Çay ve L-theanine

Yeşil çayın faydaları daha zinde olmamızı sağlayan tek bileşen kafeinden gelmez. Besin takviyelerinde de sıklıkla kullanılan bir amino asit olan L-theanine, kan-beyin bariyerini geçebilmektedir. Kan-beyin bariyeri; alkol, nikotin, glikoz ve kafein gibi maddelerin geçmeyi başarabildiği, kan ile beyin arasında bulunan bir bariyerdir. Bu bariyer, beynin dokusunu kanın içerisinde bulunabilecek yabancı maddelerden korurken bazı maddelerin ise beyinden kana ve kandan beyine taşınmasına aracılık eder.

L-theanine ise merkezi sinir sisteminde nöron aktivitesini azaltarak nörotransmitter görevi gören amino asitlerin çoğalmasını sağlayarak anti-anksiyete etkisi sağlar. Ayrıca, dopamin seviyelerini arttırır ve beyindeki alfa dalgalarının üretimine katkı sağlar.[42] Böylelikle yeşil çayın faydalarından biri olarak anksiyeteyi hafifletmesi verilebilir, lakin bazı kişilerde kafein anksiyeteyi tetiklemektedir.

Tüm Reklamları Kapat

Çalışmalar, kafein ve L-theanine’in sinerjik etkilerinin olduğunu, bir başka deyişle, kombinasyonları halinde artan etkilere sahip olabilen bileşenler olduğunu göstermektedir. Düşük doz kafein ile birlikte L-theanine içeren bir yeşil çay, bir kahvenin sağlayabileceğinden çok daha farklı ve nazik bir değişim yaratabilir. Birçok insan yeşil çay içtiğinde, kahveye oranla daha stabil bir enerjiye sahip olduğunu ve daha verimli olduğunu söylemektedir.[43], [44]

Meta-Analizler Ne Diyor?

Genel olarak kafein tüketiminde gördüğümüz örüntüler yeşil çay için de geçerli gözükmektedir: Yapılan bir meta-analiz, 4'ü randomize kontrollü deney olmak üzere 21 çalışmayı inceleyerek, yeşil çay tüketiminin anksiyeteyi azaltmak gibi psikopatolojik etkileri, hafıza ve dikkati artırmak gibi bilişsel etkileri, aktif hafızayı iyileştirmek gibi beyin fonksiyonu üzerinde etkileri olduğunu göstermiştir.[45]

Yeşil Çayın Faydalarıyla İlgili Henüz Doğrulanmamış İddialar

İddia: Yeşil Çay Beyni Genç Tutar!

Yeşil çayın faydalarına sadece beyin sağlığını koruması değil, aynı zamanda onu genç tutması da dahildir. Yeşil çay, yalnızca beyin fonksiyonlarınızı geliştirmekle kalmaz. Aynı zamanda, siz yaşlanırken beyninizi genç tutabilir. Alzheimer hastalığı, yaşın ilerlemesiyle ortaya çıkan; düşünce, hafıza ve davranış fonksiyonlarında azalmaya sebep olan nörolojik bir hastalıktır. Parkinson hastalığı ise, orta beyindeki bazı nöronların ölümü ile dopamin üretiminin azalması sonucu teşhis edilebilen bir sinir sistemi hastalığıdır. Bazı çalışmalar, kateşin bileşenlerinin bu iki hastalık gibi demans türlerine karşı beyni koruduğunu göstermektedir.[46], [47], [48]

İddia: Yeşil Çay, Ağız Kokusunu Giderir!

Yeşil çayın faydalarından belki de en az bilineni ağız kokusunu gidermeye yardımcı olmasıdır. Yapılan testler sonucu, kateşinlerin bakteri üremesini azalttığı ve ağızdaki enfeksiyon riskini düşürdüğü görülmüştür.[49], [50]

Tüm Reklamları Kapat

Streptococcus mutans, diş çürüklerine sebep olan ve insan ağız boşluğunda bulunan bir bakteridir. Çalışmalar, yeşil çaydaki kateşinlerin ağızdaki bakteri oluşumunu azalttığını göstermiştir; ancak yeşil çay tüketiminin aynı etkiye sahip olduğuna dair bir kanıt yoktur. Elde edilen sonuçlar, yeşil çayın ağız kokusunu azaltabildiği yönündedir.[51], [52]

İddia: Yeşil Çay, Tip 2 Diyabetin Önlenmesine Yardımcı Olur!

Diyabet günümüzde giderek yaygınlaşan bir hastalık haline gelmektedir. Uluslararası Diyabet Federasyonu’nun tahminlerine göre, 2040’ta her 10 yetişkinden 1’i diyabet hastası olacaktır. Bu ise yaklaşık 642 milyon diyabet hastası anlamına gelir. Günümüzde, milyonlarca kişinin hastalığını bilmeden veya yeterli tıbbi bakıma ulaşmadan Tip 2 diyabetli olarak yaşadığı tahmin ediliyor. Tip 2 diyabet, Tip 1’in aksine vücudun insülin hormonunu üretebilmesi ancak etkili olarak kullanılamaması sonucu görülür. Diyabetli kişilerin %90'ı Tip 2 diyabete sahiptir.

Yapılan çalışmalar, yeşil çayın insülin hassasiyetini arttırabildiği ve kan şekerini azalttığını göstermektedir. Japonya’da yapılan bir çalışmada ise, fazlasıyla yeşil çay tüketen bireylerin Tip 2 diyabet riskinin yaklaşık %42 daha az olduğu görülmüştür.[21], [53] Her ne kadar bu konuda daha fazla çalışma yapılması gerekse de yeşil çayın faydalarından (olası olarak) Tip 2 diyabetin önlenmesine yardımcı olması verilebilir.

İddia: Yeşil Çay, Ömrü Uzatır!

Yeşil çayın kansere ve kalp hastalıklarına karşı korunmamıza yardımcı olabileceğine değindik. Dolayısıyla, yeşil çay bu hastalıklardan bizi koruyarak daha uzun bir hayat sürmemize de yardımcı olabilir. Ancak bu etkinin de oldukça kısıtlı olduğu görülmektedir: Yeşil çay ile kalp sağlığı arasındaki araştırmaları bir arada inceleyen bir meta-analiz, günde 1 bardak yeşil çay içmenin kalp ve damar hastalıkları nedeniyle ölümleri çok az miktarda azalttığını bulmuştur.[54]

Tüm Reklamları Kapat

Öte yandan, Japonya'daki bir araştırmada, görevliler 11 yıl boyunca 40.530 kişi incelenmiştir. En fazla yeşil çay içenler (günlük 5 bardak), bu süre zarfında en az ölümün olduğu grupta yer almıştır.[55] Yeşil çay tüketen kişilerde ise ölüm riskleri:

  • Bütün ölüm sebepleri açısından kadınlarda %23, erkeklerde %12 daha az;
  • Kalp hastalıklarında kadınlarda %31, erkeklerde %22 daha az;
  • Felçte kadınlarda %42, erkeklerde %35 daha az görüldü.

Japonya'da 14.001 yaşlı insanın yer aldığı bir başka çalışma ise, en fazla yeşil çay içen kesimin bu 6 senelik araştırma sürecinde %76 oranla daha az öldüğünü gösterdi. Kısaca, yapılan çalışmalar ışığında, yeşil çay içen insanların çoğunlukla daha uzun ve sağlıklı yaşadığını söyleyebiliriz.[56]

Yeşil Çayın Zararları Nelerdir?

Aşırı miktarda yeşil çay tüketimi, vücudunuzdaki polifenollerin artması nedeniyle karaciğer ve böbreklerinize zarar verebilir. Uzun süreler boyunca yüksek dozda yeşil çay tüketmeniz, kafeinden dolayı bazı yan etkilere de neden olabilir. Bu yan etkiler arasında baş ağrısı, uyku problemleri, kusma, ishal, sinirlilik, düzensiz kalp atışı, çarpıntı, mide yangısı bulunmaktadır.

Yeşil çay içerisinde bulunan antioksidanlar, vücuttaki demir emilimini azaltabilmektedir. Bundan dolayı anemi hastalığına sahip olanların alınan doza dikkat etmesi gerekmektedir. Aynı zamanda içerisindeki kafein, glokom, irritabl bağırsak sendromu, osteoporoz gibi hastalıklar mevcutsa söz konusu hastalıkların semptomlarının şiddetini arttırabilir. Bunların yanı sıra, yeşil çay kullanımı bazı durumlarda pıhtılaşma bozukluklarını tetikleyebilir. Yapılan bir çalışmada, yüksek dozlarda yeşil çayın karaciğere bazı zararlar verebileceğini göstermiştir.[57]

Tüm Reklamları Kapat

Yapılan bir çalışmada, her gün 6 bardak (1500 ml) yeşil çay tüketen 48 yaşındaki bir iş adamında anemiye yol açtığı görülmüştür. Vücudunuza ciddi zararlar verebilecek tehlikeli doz, 10-14 gram (her kg için 150-200 mg) olarak belirtilmiştir.[58]

Yeşil Çay Nasıl Tüketilmelidir?

Evrim Ağacı olarak tavsiyemiz, yeşil çayı da bir diğer besin kaynağı olarak görmek ve her besin kaynağında olduğu gibi bu gıdada da fayda ve zararlar olduğunu anlamaktır. Sınırlar konusunda, kafeinle ilgili yazımızda verdiğimiz bilgiler burada da geçerlidir: Yeşil çay tüketimi günde 2-3 bardağı aşmamalıdır. Bu noktada herkesin farklı tepkileri olabileceğini ve kendinize göre ayarlama yapmanın önemli olduğunu belirtmekte fayda vardır.

Düşük kalitedeki yeşil çaylar yüksek seviyede florür içerebildiğinden, bilinen ve güvenilir markalardan tüketmek oldukça önemlidir. Keza açıkta satılan ürünlerde nemden etkilenme, yabancı madde karışımı ve aflatoksin oluşumu bazı sorunlara yol açabilmektedir.

Kaynayan (100°C) bir suda yeşil çayda sağlığa faydası olan moleküllerden elde edilecek verim düşebileceğinden kaynamaya yakın sıcaklıktaki bir suya atılıp yaklaşık 5 dakika kadar demlendirilmesi önemlidir.

Tüm Reklamları Kapat

Damak tadınıza göre içerisine limon, nane ve fesleğen gibi aroma değeri yüksek besinler ekleyebilirsiniz.

Sonuç

Ne yazık ki bu tip beslenme konularında art niyetli kişiler "doğaya başvurma safsatasını" kullanarak yeşil çay ve benzeri besinler hakkındaki görece ender ve aynı zamanda etkisi düşük çalışmaları, "mutlak tedavi edici" ve "nihai yargılar" olarak sunmaktadır. Örneğin kanseri, ne yazık ki sadece yeşil çay gibi gıdalarla çözmek mümkün değildir. Burada bahsedilen çalışmaların önemli bir kısmı birçok açıdan detaylandırılması gereken eksiklikler barındırmaktadır. Şu anda kansere, kalp ve damar yolu hastalıklarına, obeziteye ve diğer sorunlara karşı en iyi çözüm, modern tıbbın sunduğu yöntemlerdir. İyi bir diyet ise, her zaman sağlığınızın dostudur, garantörü değildir.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
31
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

İçerikle İlgili Sorular
Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 16
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 9
  • Bilim Budur! 3
  • Üzücü! 1
  • Muhteşem! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 07/12/2022 00:00:55 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/12954

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Doğa Yasası
Sosyal
Müzik
Sahte
Cinsiyet
Yanlış
Biyokimya
Wuhan Koronavirüsü
Astronomi
Evrimsel Biyoloji
Çeşitlilik
Manyetik
Su Ayısı
Karanlık Madde
Obezite
Kimya Tarihi
Lgbt
Tedavi
Avcı
Göğüs Hastalığı
Doğru
Savunma
Önlem
Nasa
Atmosfer
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
A. E. Palaz, et al. Yeşil Çay Nedir? Gerçekten İddia Edildiği Kadar Faydalı mı Yoksa Zararlı Tarafları da Var mı?. (10 Ekim 2022). Alındığı Tarih: 7 Aralık 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/12954
Palaz, A. E., Kayalı, Ö. (2022, October 10). Yeşil Çay Nedir? Gerçekten İddia Edildiği Kadar Faydalı mı Yoksa Zararlı Tarafları da Var mı?. Evrim Ağacı. Retrieved December 07, 2022. from https://evrimagaci.org/s/12954
A. E. Palaz, et al. “Yeşil Çay Nedir? Gerçekten İddia Edildiği Kadar Faydalı mı Yoksa Zararlı Tarafları da Var mı?.” Edited by Ögetay Kayalı. Evrim Ağacı, 10 Oct. 2022, https://evrimagaci.org/s/12954.
Palaz, Ayşe Ege. Kayalı, Ögetay. “Yeşil Çay Nedir? Gerçekten İddia Edildiği Kadar Faydalı mı Yoksa Zararlı Tarafları da Var mı?.” Edited by Ögetay Kayalı. Evrim Ağacı, October 10, 2022. https://evrimagaci.org/s/12954.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.