Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Yenilik Safsatası: Daha Yeni Olan Bir Şey Neden İllâ Daha İyi Olmak Zorunda Değildir?

Yenilik Safsatası: Daha Yeni Olan Bir Şey Neden İllâ Daha İyi Olmak Zorunda Değildir? Medium
9 dakika
2,500
  • Mantık Felsefesi
  • Sosyal Psikoloji
Evrim Ağacı Akademi: Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar Yazı Dizisi

Bu yazı, Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar yazı dizisinin 28. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Tartışma Nedir? Münazara Yapmanın Önemi Nedir? Tartışmalarda Bilimsel Argümanlar Nasıl Üretilir?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Podcast
12:34
İbrahim Uzun
Seslendiren
Bionluk Logo sponsorluğunda seslendirildi.
25
  • İndir

Yeninin iyi olduğu yanılgısı, bir şeyin sırf yeni olduğu için, diğerlerinden daha iyi veya daha üstün olduğu düşünüldüğünde ortaya çıkan mantıksal bir yanılgıdır.

Örneğin, yeninin iyi olduğu yanılgısına düşen bir birey, bir ünlünün önerdiği yeni bir egzersiz programının, sadece yeni olduğu için alışılagelmiş diğer alternatif programlardan daha iyi olduğunu ileri sürebilir.

Tüm Reklamları Kapat

Bu düşünce insanların düşüncelerinin şekillenmesinde önemli bir rol oynar ve kullanımında ikna etme amacı güdülmesi yönüyle bu kavramı anlamak önemlidir. Bu makalede, yeninin iyi olduğu yanılgısı hakkında daha çok bilgi edinecek, bu yanılgıyla nasıl etkili bir şekilde baş edebileceğinizi öğreneceksiniz.

Yeninin İyi Olduğu Yanılgısı Örnekleri

Tıbbi Ürünler

Yeninin iyi olduğu yanılgısının örnekleri birçok farklı alanda karşımıza çıkar.[1] Bir örnek vermek gerekirse, sağlık sektöründe yeni tedavilerin etkinlik ve risk faktörleri açısından halihazırda var olan mevcut alternatiflerden daha kalitesiz olmasına rağmen, yeni ilaçların ve tıbbi cihazların bu sektörde hızla benimsenmesine yönelik yapılan baskılar yeninin iyi olduğu yanılgısının sonuçlarından biridir.[2], [3] Buna ek olarak, yeni üretilen çözüm yollarının mevcut çözüm yollarına kıyasla genelde daha düşük kalitede olmalarına rağmen, nanoteknoloji tabanlı çözümlerin çeşitli alanlarda benimsenmesine yönelik yapılan baskılar da benzer bir yeninin iyi olduğu yanılgısı örneğidir.[4]

Tüm Reklamları Kapat

Bu tarz bağlamlarda yeninin iyi olduğu yanılgısı, insanları hangi ilacı kullanmaları gerektiği gibi daha kişisel olan tercihlerinden, mevzuatlara ilişkin değişikliklere gidilmesi gerekip gerekmediği gibi bir ülkeyi tümüyle etkileyebilecek geniş çapta politik kararlara kadar birçok karar aşamasında etkiler.

Moda Diyetler ve Kilo Kaybı

Bu yanılgının var olduğu ileri gelen bağlamlardan biri de, kilo vermede "büyülü" bir çözüm vadeden, hızlı bir şekilde ancak sağlıksızca kilo kaybını hedefleyen; bilimin geçersiz saydığı ve neredeyse her zaman beraberinde potansiyel tehlikeler getiren, kilo vermede eski ve daha çok kabul görmüş çözüm yollarından daha iyi olmayan "moda diyet"lerdir.[5], [6] Moda diyetin savunucuları diğer etmenlerin yanı sıra bu diyetin özellikle ne kadar yeni bir diyet olduğunu ve yakın zamanda geliştirildiğini vurgular ve kısa bir süre sonra bu diyetin yerini yeni bir diyet alana kadar insanları buna teşvik etme eğilimindedir.

Reklamcılık

Genellikle buna benzer diğer insan grupları da yine benzer yollarla ikna amacı güderek yeninin iyi olduğu yanılgısından faydalanırlar. Örneğin, reklamcılık sektöründe ürünlerin yeni olmasının onları özü gereği daha iyi yaptığı dolaylı veya direkt olarak öne sürülür ve insanları söz konusu ürünleri satın almaya ikna etmek adına yeninin iyi olduğu yanılgısına başvurulur. Bu bağlamda yeninin iyi olduğu yanılgısının nasıl göründüğüne dair aşağıdaki örneğe göz atalım:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

  • Reklam: "Bu eski soruna yeni bir çözümle yanıt veren, yeni geliştirilmiş ürünümüzü satın alın."

Buradaki reklamda, yeni çözümün etkinliğine veya diğer faydalarına değil, yeni oluşuna odaklanılır; ancak bu yenilik, mevcut alternatiflerden mutlaka daha iyi olduğu anlamına gelmez.

Not: Buna benzer başka bir kavram ise "kronolojik züppelik"tir; bu durum, bir kişinin daha sonraki dönemlerde var olan bilimsel, kültürel ve felsefi kavramların önceki dönemlerden mutlaka üstün olduğunu varsaymasıyla kendini gösteren, mantıksal bir yanılgıdır. Bu yanılgı, "yenilenmiş ve daha iyi gerekçelendirilmiş olan, toplumda giderek artan bilgiler; kendiliğinden ve sürekli bir şekilde modası geçmiş ve kanıtlanmamış fikirlerin yerine geçer; böylelikle, eski fikirler yalnızca eski oldukları için yanlış veya bağıntısız fikirlere dönüşür" kanısına dayanmaktadır.[7]

Yeninin İyi Olduğu Yanılgısını Kavramak

Yeninin iyi olduğu yanılgısı, informel bir mantıksal hatadır; çünkü önermenin kendisi, yani "yeni"nin muhakkak "daha iyi" anlamına geldiği varsayımı problematiktir.

Pratikte, yeninin iyi olduğu yanılgısı genel hatlarıyla iki ana argüman içerir:

  • "Yeni" olarak algılanan veya resmedilen şeyleri abartmak. Örneğin: "Kilo vermeye çalışıyorsanız, diyetteki son trendleri takip etmelisiniz; onlar her zaman en işe yarayanlardır."
  • "Eski" olarak algılanan veya resmedilen şeyleri küçümsemek. Örneğin: "Kilo vermeye çalışıyorsanız, eski usul yöntemleri uygulamamalısınız; onlar asla en son ortaya çıkan yöntemler kadar iyi değildir."

Ayrıca, yeni ve eski şeylerin doğrudan karşılaştırıldığı birçok durumda, yeninin iyi olduğu yanılgısı, bu iki argümanı da aynı anda içerir. Örneğin: "Kilo vermeye çalışıyorsanız, diyetteki son trendleri takip ettiğinizden emin olun; işe yaramayan eski yöntemleri değil, bulabileceğiniz en modern diyetleri uygulamak isteyeceksinizdir."

Tüm Reklamları Kapat

Bununla birlikte, eski yaklaşımların tamamen başarısız olduğu ve yeni bir yaklaşımı denemenin hiçbir riski olmadığı gibi bazı durumlarda yeniliğin aslında özünde avantajlı olabileceğini belirtmek gerekir. Bu nedenle, bu akıl yürütme biçimi, yalnızca insanların yeni olan bir şeyin neden yararlı olduğunu açıklamaksızın argümanlarını söz konusu olgunun yeni oluşuna dayandırdıkları zaman yanlış bir yanılgı olarak nitelendirilebilir.

Son olarak, belirli bir şeyin lehine karşı yapılan bir görüşün yeniliğin iyi olduğu yanılgısıyla yapılması, o görüşü her koşulda yanlış yapmaz; yani, söz konusu yeni şey aslında eski alternatifinden daha iyi bir alternatif olabilir. Bunun aksini varsaymak ise "yanılgı yanılgısı" olarak bilinen ve yaygın bir düşünce modeli olan farklı bir yanılgıdır.

Not: Yeninin iyi olduğu yanılgısı aynı zamanda argumentum ad novitatem gibi farklı isimlerle de anılmaktadır.

İnsanlar Neden Yeninin İyi Olduğu Yanılgısına Kapılır ve Bunu Uygular?

Yeninin iyi olduğu yanılgısı, insanlar tarafından çeşitli nedenlerle ve genellikle farkında olunmayarak uygulanır. Bu nedenler iki ana kategoriye ayrılabilir:

Tüm Reklamları Kapat

  • "Sıcak", duygusal motivasyonlar. Örneğin, yaygın bir duygusal motivasyon olarak insanlar kontrolün kendilerinde olduğunu hissetmeye ve harekete geçebiliyor olmaya ihtiyacı duyar; bu durum, eski çözümlerin işe yaramadığı zamanlarda ihtiyaçları olan şeyin yeni bir çözüm olduğunu düşünmelerine yol açabilmektedir.
  • "Soğuk", akılcı motivasyonlar. Örneğin, yaygın bir akılcı motivasyon olarak, insanlar genellikle onlara yeni şeylerin eski olanlardan daha çok gelişme eğiliminde olduğunu düşündüren geçmiş deneyimlerine güvenme eğilimindedir.

İnsanlar yeninin iyi olduğu yanılgısında kasıtlı olmayarak bulunduklarında, argümanlarını karşılarındaki kişilere daha ikna edici kılmak adına genellikle bu motivasyonlardan yararlanırlar. Bir örnek olarak, henüz kanıtlanmamış bir tıbbi tedavinin satışını yapabilmek adına yeninin iyi olduğu yanılgısına başvuran biri, insanların şimdiye kadar tedavi edilemeyen kronik bir hastalıklarının üstesinden bu tedavinin geleceğini öne sürerek onların boş yere ümitlenmesine neden olabilir.

Yeninin İyi Olduğu Yanılgısıyla Baş Etme Yöntemleri

Yeninin iyi olduğu yanılgısıyla baş etmenin başlıca yolu, bu yanılgının içerdiği düşünce biçimine, yani "yeni"nin muhakkak "daha iyi" anlamına geldiği düşüncesine dikkat çekmek ve bu tür bir düşünce biçiminin neden problematik olduğunu izah etmektir.

Bunu başarmak için ise bu yanılgıya başvuran kişiye genel hatlarıyla argümanının yalnızca savunduğu şeyin yeni olduğu gerçeğine dayandığını; savunduğu şeyin yeni oluşunun nasıl bir faydası olduğunu, hatta yeni ve iyi olması arasında gerçekten bir bağıntı olup olmadığını gerekçelendirmediklerine dikkat çekerek başlamalısınız.

Bir sonraki adımda ise karşınızdaki kişiden neden yeniliğin bu durumda faydalı olduğunu ve yeni olan bir şeyin iyi olacağı bağlantısına hangi sebeple inandığını açıklamasını veya savunduğu şeyi farklı bir şekilde izah etmek için halihazırda sunduğu argümandan farklı bir argüman öne sürmesini ve kendisinin haklı olduğunu gerekçelendirmesini istemelisiniz.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Komik Kitap Seti: Komik Yer İsimleri Oteli, Komik Hayvan İsimleri Bakanlığı (2 Kitap)

Komik Yer İsimleri Oteli

Nerede yaşıyorsun? Küçük Horultu’da mı yoksa Kaşınan Popo’da mı? Canavarlı mısın yoksa Sidikliköylü mü? İnanmayacaksın ama bu yerlerin hepsi gerçekten var!

Komik Yer İsimleri Oteli’ne hoş geldin! Dünyanın dört yanından tatile gelen kuşlar, otelde havuz keyfi yaparken tuhaf bir ortak noktaları olduğunu fark ediyorlar: Hepsi komik isimli yerlerden geliyor. Sence hangi kuşun memleketi tam bir Saçmalık? Peki Tavuk’tan gelen hangisi? Hiçbir Yer’de yaşayan kuşu tahmin edebildin mi?

“Yoook artık!” dedirten yer isimleri ve kahkahaya boğulan kuşlarla dolu bir kitap bu.

Not: Hâlâ bu yer isimlerine inanamıyorsan, kitabın son sayfasına bir göz at.

Komik Hayvan İsimleri Bakanlığı

Sahanda Yumurta Denizanası, Diken Sırtlı Maymun Surat Balığı, Pembe Peri Armadillo. İnanmayacaksın ama bu hayvanların hepsi gerçekten var!

Komik Hayvan İsimleri Bakanlığı’na hoş geldin! Buradaki hayvanların bir ortak noktası var, hepsi isimlerini değiştirmek istiyor.

Büyüleyici hayvanlar ve onların bitmeyen kahkahalarıyla dolu, çılgıncasına eğlenceli bir kitap bu. Peki ya sen, hayatında hiç Püsküllü Halı Köpekbalığı gördün mü?

Not: Hâlâ bu isimlere inanamıyorsan, kitabın son sayfasına bir göz at.

 

 

Devamını Göster
₺110.00
Komik Kitap Seti: Komik Yer İsimleri Oteli, Komik Hayvan İsimleri Bakanlığı (2 Kitap)

Yalnızca ona bunun yanlış olduğunu göstermek yerine, onun düşünce biçimini açıklamasını talep etmek, genellikle daha verimli bir tartışmanın gerçekleşmesine kapı aralar; çünkü bu durum karşınızdaki kişinin söylediklerinin sizin tarafınızdan önemsendiğini anlamasını sağlar ve böylelikle bu kişi, düşünce biçiminde var olan hatayı özümseyebilir. Üstelik bazı durumlarda, bunu uygulayarak karşınızdaki kişinin aslında başından beri haklı olduğunu, yalnızca argümanını yeterince özenli ifade etmediğini fark edebilirsiniz.

Eğer karşınızdaki kişi sizin yeninin iyi olduğu yanılgısını belirtmenize rağmen argümanını gerekçelendiremiyorsa, bu durum onun düşünce biçiminin büyük olasılıkla yanlış olduğu anlamına gelir ve böyle bir durumda bunun yanlış olduğunu karşınızdaki kişiye ifade etmeye odaklanabilirsiniz. Bunun için ise karşınızdaki kişinin bir şeyin yeni olması ve iyi olması arasında herhangi bir bağıntı olmadığını veya yeni olan şeylerin mutlaka daha iyi olduğu varsayımının neden yanlış olduğunu kavramasına yardımcı olmalısınız.

Bu tür bir düşüncenin neden yanlış olduğu konusunda karşınızdaki kişiyi aydınlatmanın iyi bir yolu, ona karşıt örnekler sunmaktır. Örneğin, genel olarak yeni çıkan tıbbi çözümlerin etkinlikleri ve yan etkileri hakkında yeterli düzeyde kanıt toplanana dek nispeten riskli olarak görüldüğü gerçeğinden bahsedebilirsiniz.[2]

Verdiğiniz örnekler ele alıyor olduğunuz tartışmanın konusuyla ne kadar alakalıysa, genellikle bir o kadar etkili olacaktır. Çünkü örnekler ne kadar yakınsa, karşınızdaki kişinin aradaki benzerlikleri fark etmesi o kadar kolaylaşacaktır. Örneğin, bir moda diyeti tartışıyor olduğunuz durumda, denenen fakat başarısız olan bir başka moda diyeti örnek göstermek, konuyla ilişiksiz bir teknolojik akımla ilgili bir örnek vermekten daha faydalı olacaktır.

Not: Yeninin iyi olduğu yanılgısıyla baş ederken faydalı olacak 2 ilke vardır. Bunlardan ilki, birinin ifadesini yorumlarken, o ifadenin mümkün olan en iyi yorumunun konuşmacının iletmek istediği yorum olduğunun varsayılmasını gerektiren "iyi niyet ilkesi"dir. İkinci ilke ise, aksini düşünmek için kuvvetli bir neden olmadıkça, yeninin iyi olduğu yanılgısına başvuran kişinin bunu farkında olmaksızın yaptığını varsaymamız gerektiğini ileri süren Hanlon'un Usturası'dır.

Yeninin İyi Olduğu Yanılgısından Nasıl Kaçınılır?

Bir konuda karar aşamasındayken veya konuyu başkalarıyla tartışırken, sizin de yeninin iyi olduğu yanılgısında bulunabileceğiniz gerçeğini unutmamak önemlidir.

Yeninin iyi olduğu yanılgısında bulunup bulunmadığınızı tespit etmek için, yenilik kavramından söz ettiğiniz durumlara dikkat kesilin ve bir şeyi savunurken onun yeni oluşunun iyi olmasıyla herhangi bir ilişkisinin olup olmadığını veya bu durumun herhangi bir fayda sağlayıp sağlamadığını açıklamaksızın onu yalnızca yeni olması nedeniyle savunuyor olma ihtimalinizi sorgulayın. Ardından bakış açınızı gerekçelendirmeye çalışın; eğer yapamıyorsanız, yenilik kavramını bir argüman olarak sunmama konusunda çaba gösterin ve düşünce biçiminizi yenilik kavramı olmaksızın tekrar değerlendirin.

Bazen bu aşamada, durumu yeninin iyi olduğu yanılgısında bulunan bir başkasıymış gibi ele almak fayda sağlayabilir. Örneğin, yenilik kavramı hakkında ne düşündüğünüz ile ilgili kendinize aktif olarak sorular sorabilir veya konuyla ilişkili karşıt örnekleri belirleyerek bunların argümanınız ile ilgili olup olmadığını sorgulayabilirsiniz.

Özet ve sonuçlar

  • Yeninin iyi olduğu yanılgısı, bir şeyin sırf yeni olduğu için, diğerlerinden daha iyi veya daha üstün olduğu düşünülerek ortaya çıkan, mantıksal bir yanılgıdır.
  • Örneğin, yeninin iyi olduğu yanılgısında bulunan bir birey, bir ünlünün önerdiği yeni bir egzersiz programının sadece yeni olduğu için alışılagelmiş diğer alternatif programlardan daha iyi olduğunu ileri sürebilir.
  • Bir şeyin yeni oluşu ile ele alınan olgu arasında bir ilişki olabilir ve bazı durumlarda yenilik avantajlı da olabilir; ancak yeniliğin her zaman faydalı olduğunu ileri sürmek yanlıştır.
  • Yeninin iyi olduğu yanılgısıyla baş etmenin başlıca yolu, bu yanılgının içerdiği düşünce biçimine, yani "yeni"nin muhakkak "daha iyi" anlamına geldiği düşüncesine dikkat çekmek ve bu tür bir düşünce biçiminin neden problematik olduğunu izah etmektir.
  • Yeninin iyi olduğu yanılgısıyla baş ederken, yeni bir şeyin mutlaka daha iyi olmayabileceğini gösteren konuyla ilişkili karşıt örnekler vermek ve bu yanılgıda bulunan kişiden düşüncesinin gerekçelerini doğrulamasını istemek genellikle faydalı olabilir.
Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
Evrim Ağacı Akademi: Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar Yazı Dizisi

Bu yazı, Mantık Hataları, Bilişsel Önyargılar ve Safsatalar yazı dizisinin 28. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Tartışma Nedir? Münazara Yapmanın Önemi Nedir? Tartışmalarda Bilimsel Argümanlar Nasıl Üretilir?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
23
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 12
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 1
  • İnanılmaz 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 07/02/2023 05:47:43 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11411

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Nörobilim
Enzim
Algoritma
Sinirbilim
Sars Virüsü
Uluslararası Uzay İstasyonu
Carl Sagan
Malzeme
Bilgi Felsefesi
Karadelik
Yüzey
Tarım
Klinik Mikrobiyoloji
Farmakoloji
Yapay
Balık Çeşitliliği
Yüz
Galaksi
Zooloji
Ölçüm
Sinir
Alkol
Algı
Köpekbalığı
Viroloji
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
I. Shatz, et al. Yenilik Safsatası: Daha Yeni Olan Bir Şey Neden İllâ Daha İyi Olmak Zorunda Değildir?. (2 Şubat 2022). Alındığı Tarih: 7 Şubat 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/11411
Shatz, I., Bakırcı, Ç. M., Karakoyun, . (2022, February 02). Yenilik Safsatası: Daha Yeni Olan Bir Şey Neden İllâ Daha İyi Olmak Zorunda Değildir?. Evrim Ağacı. Retrieved February 07, 2023. from https://evrimagaci.org/s/11411
I. Shatz, et al. “Yenilik Safsatası: Daha Yeni Olan Bir Şey Neden İllâ Daha İyi Olmak Zorunda Değildir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 02 Feb. 2022, https://evrimagaci.org/s/11411.
Shatz, Itamar. Bakırcı, Çağrı Mert. Karakoyun, . “Yenilik Safsatası: Daha Yeni Olan Bir Şey Neden İllâ Daha İyi Olmak Zorunda Değildir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, February 02, 2022. https://evrimagaci.org/s/11411.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Kural İhlali Seç
Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Kural İhlali Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.