Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Elektroniğin Yapı Taşı Olan Mantık Kapıları Nedir? Neden Önemlidir?

Elektroniğin Yapı Taşı Olan Mantık Kapıları Nedir? Neden Önemlidir? YouTube
7 dakika
11,319
  • Bilgisayar Bilimi
  • Elektronik Mühendisliği

En basit tanımıyla mantıksal kapılar, gelen bilgiyi alırlar (input) ve hangi mantıksal kapının kullanıldığına bağlı olarak farklı bilgi çıktılarlar (output).

Özellikle bilgisayarların çalışmasını mümkün kılan mikroişlemciler başta olmak üzere bilgisayar hafıza cihazları, aritmetik mantık üniteleri, bilgi kayıt cihazları, multiplexer gibi çok girdili araçları mümkün kılan sayısız unsur, mantık kapıları (ya da mantıksal kapılar) denen basit sistemlerden oluşmuşlardır veya bunların varlığına ihtiyaç duyarlar. Bu yazımızda sözünü edeceğimiz mantık kapıları, bilgisayarların yapı taşları olan diyotlar ve transistörler başta olmak üzere vakum tüpleri, elektromanyetik röleler, akışkan mantığı, basınca dayalı mantık, optik, moleküler sistemler ve hatta mekanik elemanlar gibi araçlar kullanılarak inşa edilebilirler. Hatta göstereceğimiz gibi, domino taşlarıyla bile inşa etmek mümkündür!

Tüm Reklamları Kapat

Bilgisayarlarda alınan bilgi; "açık" veya "kapalı", "doğru" veya "yanlış", "yüksek" veya "düşük", "1" veya "0" şeklinde değerler alabilen elektrik sinyalleridir. Bu zıt terimlerden oluşan ikili setler, neredeyse her zaman aynı anlama gelirler. Örneğin bilgisayarların altyapısı olan meşhur "1" ve "0" ikilisi veya devrelerde kullanılan "yüksek" ve "düşük" ikilisi, aslında aynı şeyi ifade ederler: Devre üzerinde üretilen elektrik potansiyeli (voltaj) yüksekse buna "1", düşükse "0" denir. Genellikle basit devrelerde 5 Voltluk bir potansiyel fark, 1'e, yani "açık" duruma işaret eder. 0 Voltluk bir fark ise 0'a denk gelir. İşte 11100101 şeklinde ifade edilen ikili sistem verileri, aslında devrenin sürekli olarak 5 Volt ile 0 Volt arasında gidip gelmesinin ifadesidir. Buna bağlı olarak, çeşitli devre parçaları, çeşitli işler yaparlar. 

İşte mantık kapıları, devrenin farklı noktalarından gelen 1 ve 0 bilgilerini alarak çeşitli çıktılar üretir. Örneğin bir yazının tamamını seçmek için kullandığınız CTRL ve A tuşlarına bastığınızda, klavyeden işlemciye iki adet 1 bilgisi gittiğini düşünebilirsiniz (aslında olan bu değildir; fakat böyle hayal etmek mantık kapılarını anlamanızı kolaylaştırabilir). Bu ikili aynı anda gelmediği sürece, işlemci "tüm metni seç" emrine karşılık gelen sinyali üretemez. Eğer mantık kapıları (ve onları uygulamakta kullandığımız transistörler ve diyotlar) olmasaydı ve transistörler sayesinde inşa edilen mikroişlemciler olmasaydı, bu şekilde karmaşık işlemleri başarmamız mümkün olmazdı - veya çok ama çok daha zor olurdu.

Tüm Reklamları Kapat

Instrumentation Tools

Mühendislikte kullanılan çok sayıda ve farklı tipte mantık kapısı bulunur, bunlardan yaygın olarak kullanılan bazılarını yukarıdaki tabloda görebilirsiniz. Görseldeki yeşil tırtıklı/kırçıllı yapılar, elektriğin o taraftan aktığı anlamına gelmektedir. Düz çizgiler ise üzerinden akım geçmeyen devre bağlantılarıdır. Örneğin "VE Kapısı" örneğinde, tıpkı yukarıdaki CTRL ve A tuşları örneğinde olduğu gibi, kapının sol tarafındaki iki kablodan da akım geçmediği sürece sinyal üretilmez. Burada "sinyal üretmek", sağ taraftan sinyalin çıkarak akabilmesi anlamına gelir. Kapının adına "ve" adı verilmesinin nedeni, hem birinci, hem de ikinci kablolardan akım geçtiği takdirde akım geçirmesidir. Yani 1. ve 2. kablodan akım geçtiğinde... Eğer ikisinden de akım geçmezse, sinyal de üretilmez. Yani bazılarının sandığının aksine "ve" kapısı bir şeylerin kısaltması ya da teknik bir terim değildir. Türkçede bağlaç olan "ve"dir. Aynı durum, "VEYA Kapısı" için de geçerlidir. Bu durumda da, 1. veya 2. kablodan akım gelmesi yeterlidir. İkisinin aynı anda olmasına gerek yoktur. İkisinden birinden akım geldiğinde, sinyal karşı tarafa geçebilir.

Tüm bunları, domino taşlarından oluşturulan sistemlerle pratik olarak gözlemek mümkündür. Sonuçta tıpkı domino taşlarının bir tanesi devrildiğinde diğerlerinin de sırayla devrilmesi gibi, elektronlar da devre içerisinde potansiyel fark (voltaj) bulunması halinde hızla akmaya başlarlar. Şimdi birkaç mantık kapısına daha yakından bakalım ve domino taşları örneğimizde neye karşılık geleceklerini görelim:

VE Kapısı (AND Gate)

Türkçede "VE Kapısı" dediğimiz kapının karşılığı İngilizcede "ve" ve "kapı" anlamlarına gelen AND Gate'tir. Az önce de sözünü ettiğimiz gibi AND kapısı, sinyali yalnızca her iki girdi de “açık” (veya "1" veya "yüksek") olduğunda geçiren bir mantıksal kapıdır. AND kapısı için kullanılan sembol aşağıda gösterilmiştir ve tabloda da girdilerin tüm olası kombinasyonlarında çıktılanacak sonuçları görüyorsunuz.

Reklam
NordPass Ücretsiz şifre yöneticisi ile eksiksiz dijital güvenlik
  • Şifrelerinizi, kredi kartlarınızı ve kişisel bilgilerinizi güvenle depolayın.
  • İnternet sitelerine giriş bilgilerinizi tek tıkla yükleyin ve yeni şifreleri kolayca kaydedin.
  • Şifreniz çalınırsa, anlık bildirimler alın.
Fırsatı Yakalayın
30 günlük para iadesi garantisi

Bunu domino taşlarıyla örnekleyecek olursak:

Aslında AND kapısını domino taşlarıyla sembolize etmek birazcık zordur. Fakat diğer kapılar için domino analojisinin (benzetiminin) epey kolaylık sağladığını göreceksiniz. Görseldeki sorulara cevap verecek olursak... Eğer ki bir kol, diğerinden daha uzun olmayacak olursa, ikisinden birinin taşları devirmesi devrenin tamamlanması, yani dominoların devrilmeyi sürdürmesi için yeterli olacaktır. Öte yandan eğer ki bir kolu diğerinden uzun yaparsak, ancak iki taraf da buluşma noktasına ulaştıktan sonra devre yoluna devam edebilir. Dediğimiz gibi dominolar bu durumda harika birer benzetim sağlamıyor; fakat işe yarayacaklar.

VEYA Kapısı (OR Gate)

VEYA Kapısı, ya da İngilizcedeki karşılığıyla OR Gate, en sık karşılaşacağınız ikinci kapıdır. OR kapısı, bir ya da birden fazla girdi “açık” olduğunda sinyali geçiren mantıksal kapıdır. OR kapısı için kullanılan sembol aşağıda gösterilmiştir ve tabloda da girdilerin tüm olası kombinasyonlarında çıktılanacak sonuçları görüyorsunuz.

Günlük dilde “veya” sözcüğünü kullanırken genelde “bir şey veya diğer şey fakat ikisi birden değil” gibi bir mana veriyoruz. Fakat mühendislik söz konusu olduğunda, mantıksal kapı olan VEYA’nın “biri veya diğeri veya ikisi de” anlamına geldiğini bilmek önemlidir. Yani eğer ki devrenin sol tarafındaki iki kablodan birisinde 1 değeri (veya "yüksek" veya "açık") varsa akım yoluna devam eder, çıktı olarak sinyal üretilir. Eğer iki kabloda da 1 varsa, yine akım yoluna devam eder ve sinyal üretilir. Ancak sol taraftaki devrelerden ikisinden de 1 değeri gelmiyorsa (yani ikisinden de 0 değeri geliyorsa) sinyal üretilmez. Dolayısıyla devrenin verdiği değer de 0, yani "kapalı" ya da "düşük" olacaktır. Şimdi buna domino taşlarıyla bakalım:

Görebileceğiniz gibi VEYA Kapısı için domino taşları inanılmaz kullanışlıdır, üstelik bir sistem yaratmak (ve o sistemin neden o şekilde çalıştığını anlamak) oldukça da kolaydır. Eğer ki sol taraftaki domino zincirlerinden herhangi bir tanesi devrilecek olursa, sistem yoluna devam edecektir ve sağ taraftakiler de devrilecektir. Aynı zamanda, soldaki domino dizilerinin ikisi de devrilecek olursa, sağdakiler yine devrilecektir. Ancak soldakilerin ikisi de devrilmiyorsa, sağdakiler de devrilmeyecektir. 

Tüm Reklamları Kapat

VEYA Kapısını günlük yaşantımızda bir cep telefonu örneğiyle görebiliriz. Örneğin basit cep telefonları, arama gelse de, mesaj gelse de öterek sinyal verirler. Hatta hem mesaj, hem arama geldiğinde de öterler. Ancak ne mesaj ne de arama geliyorsa, telefon da ötmeyecektir. 

Bunlar basit olanlardı, şimdi birazcık daha ilginç ve zarif olan bir örneğe bakalım:

DIŞLAMALI VEYA Kapısı (XOR Gate)

Bazen "EXCLUSIVE OR" olarak adlandırılan XOR kapısı, girdilerden tam olarak biri “açık” olduğunda sinyali geçiren mantıksal kapıdır. VEYA kapısıyla farkı OR kapısında ikisi de “açık” olduğunda sinyalin artık geçmeyişidir. Yani VEYA Kapısı'ndaki "ikisi de açıkken sinyalin geçebilmesi" olayı, XOR Kapısı için geçerli değildir. Bunun haricinde her şey aynıdır. XOR kapısı için kullanılan sembol aşağıda gösterilmiştir ve tabloda da girdilerin tüm olası kombinasyonlarında çıktılanacak sonuçları görüyorsunuz.

XOR, VEYA Kapısı'ndan çok az farklı olsa da, domino taşlarının çok daha zarif bir şekilde bir araya gelmesine neden olur. Bu nedenle bu örneğe de yer vermek istedik. Buyrunuz:

Tüm Reklamları Kapat

Yukarıdaki görselde domino taşlarının nasıl devrileceğini bir hayal edin... Eğer girdilerden sadece bir tanesi aktif olacak olursa, taşlar ileriye doğru devrilecek ve sinyal üretilecektir. Tıpkı VEYA Kapısı'nda olduğu gibi! Ancak eğer ki iki girdi grubu da aynı anda devrilecek olursa, zıt yönlerdeki devrilme durumu dominoların ilerleyişini durduracaktır! 

İşte böyle... Ana görselde verdiğimiz NOT ve NAND Kapılarını dominolarla gösteremiyoruz, çünkü domino analojisinde bunları yapmak mümkün değil. Eğer nasıl çalıştıkları üzerinde biraz kafa yoracak olursanız, bunları dominolarla tekrar etmek için her seferinde fazladan bir domino setine ihtiyacımız olduğunu görebilirsiniz. Devrelerle bunu yapmak mümkündür; fakat dominolarla, en azından fotoğraftaki dominolarla bunu yapmak pek mümkün değildir.

Bu konuda Türkçe mühendislik ve bilim kitaplarında birçok kaynak bulabilirsiniz. Ancak biz de Evrim Ağacı olarak kendi tarzımızla konuya bir açıklama getirmek istedik. Ayrıca her ne kadar mühendislik üzerinden gitmiş olsak da, bu mantık kapılarının aslen "mantık operatörleri" olduğunu ve matematiksel mantık ile felsefe gibi alanlarda büyük öneme sahip olduğunu da hatırlatalım. Dolayısıyla bunları öğrenmek size sadece bilgisayarların çalışma prensipleri konusunda değil, hayata bakış konusunda da katkı sağlayacaktır.

Umarız faydalı olmuştur.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
16
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 9
  • Muhteşem! 4
  • Tebrikler! 4
  • Bilim Budur! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • İğrenç! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/01/2023 19:16:40 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/3678

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Savunma
Biyocoğrafya
Bitki
Yüzey
Uzay Aracı
Bitkiler
Yok Oluş
Virüs
Deniz
Covıd-19
Kanat
Eşeyli Üreme
Algı
Seçilim
Astrofotoğrafçılık
Mavi
Beyaz
Küresel
Karbonhidrat
Manyetik Alan
Bilgi Felsefesi
Diş Hekimi
Element
Genel Halk
Plastik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı. Elektroniğin Yapı Taşı Olan Mantık Kapıları Nedir? Neden Önemlidir?. (11 Haziran 2015). Alındığı Tarih: 29 Ocak 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/3678
Bakırcı, Ç. M. (2015, June 11). Elektroniğin Yapı Taşı Olan Mantık Kapıları Nedir? Neden Önemlidir?. Evrim Ağacı. Retrieved January 29, 2023. from https://evrimagaci.org/s/3678
Ç. M. Bakırcı. “Elektroniğin Yapı Taşı Olan Mantık Kapıları Nedir? Neden Önemlidir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 11 Jun. 2015, https://evrimagaci.org/s/3678.
Bakırcı, Çağrı Mert. “Elektroniğin Yapı Taşı Olan Mantık Kapıları Nedir? Neden Önemlidir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, June 11, 2015. https://evrimagaci.org/s/3678.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.