Yaşam Ağacı Projesi Nedir? Bu Projeye Nasıl Katkı Sağlarım?

Yaşam Ağacı Projesi Nedir? Bu Projeye Nasıl Katkı Sağlarım?
Gözlemlerimizden birkaç tanesi.
Pedram Türkoğlu
7 dakika
1,400 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Yaşam Ağacı Nedir?

Yaşam Ağacı, Evrim Ağacı tarafından başlatılan ve Evrim Ağacı ekibi ve Evrim Ağacı'na katkı sağlayanlar tarafından geliştirilen bir türler kataloğudur. Bu türler, evrimsel akrabalık ilişkilerine göre, filogenetik bir ağaç olarak gösterilmektedir. Dolayısıyla birbirine yakın dallarda bulunanlar daha yakın, uzak dallarda bulunan daha uzak akraba türlerdir.

Yaşam Ağacı, sabit bir ağaç değildir; Evrim Ağacı üyesi olan doğa gözlemcilerimizin ve doğa fotoğrafçılarımızın yaptıkları gözlemler ve çektikleri fotoğraflara bağlı olarak zaman içinde gelişmekte, değişmekte, evrimleşmektedir. Dolayısıyla Yaşam Ağacı'na her uğradığınızda, yeni dalların oluştuğunu görebilirsiniz. Ayrıca proje yapım aşamasında olduğu için, dalların ve ara basamakların eksik olduğunu görebilirsiniz. Bu eksikler zaman içerisinde tamamlanacaktır.

Dünya'da yaşayan ortalama 8.7 milyon ökaryotik, on milyonlarca prokaryotik canlı türü bulunmaktadır. Bu yaşayan türler, bugüne kadar yaşamış ve yok olmuş bütün türlerin %0.1 civarını oluşturmaktadır. Bu sayılar ışığında, Yaşam Ağacı projesinin ne kadar azimli, zorlu ve uzun dönem bir proje olduğunu anlamak mümkündür. Ancak amacımız, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün tespitleriyle kategorize etmek, bir yandan da tüm Dünya'daki türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Reklamı Kapat

Yaşam Ağacı'nın dallarının bir bölümü. Kırmızı ile gösterilenler dallanabilir.
Yaşam Ağacı'nın dallarının bir bölümü. Kırmızı ile gösterilenler dallanabilir.
Evrim Ağacı

Nasıl Kullanırım?

Yaşam Ağacı'ndaki dalların ucundaki isimlerin üzerine tıklayarak, o takson ile ilgili bilgi alabileceğiniz içeriğimize gitmeniz, dalların ucundaki içi dolu renkteki uvarlakların üzerine tıklayaraksa alt taksonları görüntülemeniz mümkündür.

Eğer bir taksonun alt taksonları henüz girilmediyse, o nokta içi boş bir yuvarlakla temsil edilmektedir. Taksonlara yönelik bilgileri barındıran içerikler, Evrim Ağacı bünyesinde çalışan gözlemci ve fotoğrafçılarımızın özgün gözlem ve fotoğraflarından oluşmaktadır.

Gözlem Koşulları Nedir?

Bu projenin tamamen Evrim Ağacı tarafından yürütüldüğünü hatırlatmakta fayda var. Bu yüzden gözlemler konusu en can alıcı kısmı. Öncelikle fotoğraf veya vidyo kaydınız DSLR kameralar gibi profesyonel kamera türevleri ile çekilmiş olması ilk tercihimizdir. Eğer imkanınız yoksa yüksek çözünürlüklü akıllı telefonlar ile olabildiğince net fotoğraflar da kabul edilebilir. Aynı şekilde mikroskop çekimleri için de geçerli.

Bazı örnek gözlemler.
Bazı örnek gözlemler.
Pedram Türkoğlu

Fakat gözlem kaydında kesinlikle dışarıdan insan müdahelesi (parmak, kol, el) bulunmaması gerekiyor. Arka plan şehir veya bina olabilir. Buradaki amaç canlıyı doğal ortamından izole etmemektir. Gözlem kaydınızı mail adresimize gönderdikten sonra logo koyarak, Yaşam Ağacı'na ekleyeceğiz. Yaşam Ağacı özgün bir proje olduğu için içerisindeki bütün gözlem kayıtlarında sitemizin logosu bulunmaktadır.

Yaşam Ağacı'na Nasıl Katkı Sağlarım?

Yaşam Ağacı'na herkes katkı sağlayabilir. Bunun için sitemize üye olmanız yeterli, böylece gözleminizi kullanırken kaynak olarak sizi gösterebiliriz. Gözleminizi ufak bir açıklama ile (coğrafya, ekipman vs.) mail adresimize gönderebilirsiniz. Böylece değerlendirip, gerekli dönüşü yapacağız. Eğer uygun görülürse birkaç türlü katkı sağlamanız mümkün.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

1) Okur Olarak Katkı Nasıl Katkı Sağlarım?

Bunun için gözlem kaydınızı mail adresimize göndermeniz yeterli. Biz de gerektiği zaman gözleminizi yazdığımız içeriğe ekleyip, adınızı kaynak olarak gösterebileceğiz. Sadece tür sayısı çok fazla olduğu için bunun net bir tarihini veremeyiz. Bu durumun sonucunda fotoğraf/vidyo kaydı altında isminiz gözükecektir ve yazı içerisinde "Katkı Sağlayan" olarak gösterileceksiniz.

2) Yazar Olarak Katkı Nasıl Katkı Sağlarım?

Bu seçenekte siteye üye olan hesabınızı yazar olarak atayacağız ve Yönetim Paneli'ne erişme hakkı kazanacaksınız. Böylece düzenli olarak gözlem girebilirsiniz. Bu durumun sonucunda yazıyı da siz yazmış olacağınız için direkt yazar ve gözlemci kendiniz oluyorsunuz.

Bunun için şu sırayı izlemeniz gerekli: "Yönetim Paneli > İçerikler > İçerik Ekle" şeklinde. Ardından İçerik Özgünlüğü/Tipi kısmında "Taksonomi" seçeneğini seçtikten sonra önünüze aşağıdaki başlıklar açılacak ve bu başlıkları olabildiğince doldurmak en faydalısı olacaktır. Tabii ki her tür için hepsini doldurmak şimdilik mümkün değil, fakat olabildiğince doldurmak en verimlisi olur.

Gerekli bilgileri derlerken ise öncelikle Wikipedia'nın (İngilizce) baz alınmasını tavsiye ederiz. Çünkü taksonomik sınıflandırılmalarda en güncel ansiklopedi şu an Wikipedia... Ardından IUCN Red List ve Britannica gibi kaynaklardan yararlanabilirsiniz. Türkçe ise TRAMEM, TRAKEL, TRAKUS ve Herptil gibi siteler mevcut. Tekrardan hatırlatmakta fayda var, gözleminizi içeriğe eklemeden önce e-posta adresimize göndermeniz gereklidir. Çünkü logo koyarak projeye eklememiz gerekiyor.

Reklamı Kapat

3) Gözlem Yapmadan Nasıl Katkı Sağlarım?

Dikkat ederseniz Yaşam Ağacı'nda aile, takım, sınıf gibi büyük taksonlarda birçok eksik var. Bu taksonları girerken de pek gözleme ihtiyaç yoktur. Fotoğraf ve vidyo kayıtları daha çok cins ve tür taksonları içindir. Bu durumda aynı başlıkları aile, takım, sınıf gibi büyük taksonlar için de doldurarak katkı sağlayabilirsiniz. Hatta şu an böyle bir katkı, gözlem katkısından çok daha değerlidir.

Dikkat Edilmesi Gerekenler

  1. Gözlemlediğiniz canlıyı nasıl araştıracağınızı merak ediyorsanız, şu yazımıza göz atabilirsiniz.
  2. Gözleminizdeki tür tanımında kararsızsanız, öncelikle iNaturalist sitesinde yükleyerek uzmanlar tarafından onaylanması gerekmektedir. iNaturalist platformunun nasıl bir sistem olduğunu şu yazımıza açıkladık. Eğer kuş gözlemi ise Collin's Bird Guide gibi rehberlerden yararlanabilirsiniz. Bu rehberleri açıkladığımız yazımıza buradan erişebilirsiniz.
  3. İçerikte cins ve tür isimleri italik yazılırken; aile, takım, sınıf gibi büyük taksonlar italik yazılmaz.
  4. İçerikteki başlıkların isimleri değiştirilemez, açıklamaları olabildiğince kategorize etmek en doğrusu olacaktır. Örneğin canlının dış görünüşü ile ilgili bilgiler Tanım ve Genel Bilgiler başlığı altında yazılırken, çiftleşme ve iletişim gibi özellikleri Davranış ve Etoloji başlığı altında yazılması gerekir.
  5. Bazı türlerin Türkçe isimleri yoktur. Özellikle entomoloji ve araknoloji alanlarında sık rastlanır. Bu durumda canlının taksonomik tür adından yola çıkılarak Türkçe isim elde edilir. Örneğin Pogonosoma maroccanum türü suikastçi sineği tür ismindeki Morocco'dan yola çıkarak "Fas suikastçi sineği" şeklinde yazabiliriz.
  6. Gözlemin nerede, hangi ekipmanlarla çekildiğini kesinlikle belirtmeniz gerekmektedir.
  7. Hayvanat bahçesi ve türevlerinde yapılan gözlemler geçerli değildir.
Örnek Yaşam Ağacı gözlem kaydı.
Örnek Yaşam Ağacı gözlem kaydı.
Evrim Ağacı

İçeriğe Girilmesi Gereken Bilgiler

"Yönetim Paneli > İçerikler > İçerik Ekle - İçerik Özgünlüğü/Tipi > Taksonomi" işaretledikten sonra otomatik olarak açılan başlıklar aşağıda gösterilmiştir. Bu başlıkları kendi elinizle girmeniz gerekmemektedir; "Taksonomi" içerik tipi seçildiğinde, bu şablon otomatik olarak gelmektedir.

Başlıkların altındaki paragrafları silip, yerine gerekli bilgileri girdiğinizden, sonrasındaysa kullanmadığınız veya dolduramadığınız başlıkları sildiğinizden emin olunuz.

Gözlem Bilgileri

Eğer girdiğiniz taksonu kendiniz gözlediyseniz, gözlemi yaptığınız coğrafi bölgeyi (ülke, eyalet, il, vb.), gözlem ve arazi koşullarını (hava koşulları, yaşadığınız güçlükler, vb.), kullandığınız ekipmanı buraya girebilirsiniz.

Reklamı Kapat

Tanım ve Genel Bilgiler

Girdiğiniz taksona dair genel bilgileri ve açıklamaları buraya giriniz. Burada, türe ait genel fiziksel (boy, kütle, dişi-erkek farkları, vb.) ve fizyolojik (üreme organları, deri özellikleri, sinir sistemi, vb.) bilgileri anlatınız. Taksonun ayırt edici özelliklerini ve taksona ait ilginç bilgileri buraya girebilirsiniz.

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Taksonun evrimsel tarihini, yaşayan ve soyu tükenmiş yakın akrabalarını, evrimsel tarihindeki ilginç olabilecek bilgileri, evrimsel kökenlerini vb. burada anlatınız. Taksonun filogenetiğiyle ilgili bilgilere (taksonomik tartışmalara, yakın akrabalarına, atalarına, alt ve üst taksonomik gruplara, fosil kaydına, vb.) burada yer verebilirsiniz.

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Taksonun yaşam alanını, bulunabileceği yerleri ve ekolojik ilişkilerini (av-avcı ilişkileri, parazitik ilişkiler, vb.) burada anlatınız.

Popülasyon ve Koruma Statüsü

Taksonun altındaki tür sayısını veya biliniyorsa taksonun koruma altında olan ve vahşi yaşamda bulunan birey sayısını burada anlatınız. Ayrıca taksonun soyunun devamlılığının tehdit altında olup olmadığını, IUCN Kırmızı Liste bilgilerini buraya giriniz.

Davranış ve Etoloji

Eğer girdiğiniz taksonun davranışsal özellikleri varsa, bunlardan burada bahsediniz. Üreme davranışları, avlanma davranışları, kamuflaj gibi savunma davranışları, vb. özelliklerden bahsedebilirsiniz.

Diyet ve Metabolizma

Taksonun genel beslenme pratiklerini, ne tür besinler tükettiğini veya enerji ihtiyacını genel olarak nasıl karşıladığını burada anlatınız.

İnsanlarla Etkileşim ve Kültürel Referanslar

Taksonun insanlar için güncel ve tarihsel önemini, insan kültüründe ne tip alanlarda kendine yer bulduğunu, insanlar tarafından kullanılıp kullanılmadığını ve ne amaçlarla kullanıldığını, insan mitolojisindeki/kültüründeki yerini burada anlatınız.

Etimoloji

Taksonun halk arasındaki adının ve/veya bilimsel adının etimolojik kökenleri biliniyorsa veya herhangi bir ilgi çekici anlama sahipse, burada anlatınız.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 5
  • Muhteşem! 4
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Bilim Budur! 1
  • İnanılmaz 1
  • Umut Verici! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 20/10/2021 17:57:24 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7893

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Şüphecilik
Elementler
Makina
Renk
Kütle
Hematoloji
Güve
Astrofotoğrafçılık
Enzim
Deri
Sosyal Mesafelendirme
Sars-Cov-2
Kuş
Genetik
Doğa Yasaları
Kilo
Safsata
Yılan
Nükleotit
Kemik
Elektromanyetizma
Bilimsel
Onkoloji
Doğa
Besin Değeri
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın