Yaşam Ağacı Projesi Nedir? Bu Projeye Nasıl Katkı Sağlarım?

Gece Modu

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Yaşam Ağacı Nedir?

Yaşam Ağacı, Evrim Ağacı tarafından başlatılan ve Evrim Ağacı ekibi ve Evrim Ağacı'na katkı sağlayanlar tarafından geliştirilen bir türler kataloğudur. Bu türler, evrimsel akrabalık ilişkilerine göre, filogenetik bir ağaç olarak gösterilmektedir. Dolayısıyla birbirine yakın dallarda bulunanlar daha yakın, uzak dallarda bulunan daha uzak akraba türlerdir.

Yaşam Ağacı, sabit bir ağaç değildir; Evrim Ağacı üyesi olan doğa gözlemcilerimizin ve doğa fotoğrafçılarımızın yaptıkları gözlemler ve çektikleri fotoğraflara bağlı olarak zaman içinde gelişmekte, değişmekte, evrimleşmektedir. Dolayısıyla Yaşam Ağacı'na her uğradığınızda, yeni dalların oluştuğunu görebilirsiniz. Ayrıca proje yapım aşamasında olduğu için, dalların ve ara basamakların eksik olduğunu görebilirsiniz. Bu eksikler zaman içerisinde tamamlanacaktır.

Dünya'da yaşayan ortalama 8.7 milyon ökaryotik, on milyonlarca prokaryotik canlı türü bulunmaktadır. Bu yaşayan türler, bugüne kadar yaşamış ve yok olmuş bütün türlerin %0.1 civarını oluşturmaktadır. Bu sayılar ışığında, Yaşam Ağacı projesinin ne kadar azimli, zorlu ve uzun dönem bir proje olduğunu anlamak mümkündür. Ancak amacımız, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün tespitleriyle kategorize etmek, bir yandan da tüm Dünya'daki türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Yaşam Ağacı'nın dallarının bir bölümü. Kırmızı ile gösterilenler dallanabilir.
Yaşam Ağacı'nın dallarının bir bölümü. Kırmızı ile gösterilenler dallanabilir.
Evrim Ağacı

Nasıl Kullanırım?

Yaşam Ağacı'ndaki dalların ucundaki isimlerin üzerine tıklayarak, o takson ile ilgili bilgi alabileceğiniz içeriğimize gitmeniz, dalların ucundaki içi dolu renkteki uvarlakların üzerine tıklayaraksa alt taksonları görüntülemeniz mümkündür.

Eğer bir taksonun alt taksonları henüz girilmediyse, o nokta içi boş bir yuvarlakla temsil edilmektedir. Taksonlara yönelik bilgileri barındıran içerikler, Evrim Ağacı bünyesinde çalışan gözlemci ve fotoğrafçılarımızın özgün gözlem ve fotoğraflarından oluşmaktadır.

Gözlem Koşulları Nedir?

Bu projenin tamamen Evrim Ağacı tarafından yürütüldüğünü hatırlatmakta fayda var. Bu yüzden gözlemler konusu en can alıcı kısmı. Öncelikle fotoğraf veya vidyo kaydınız DSLR kameralar gibi profesyonel kamera türevleri ile çekilmiş olması ilk tercihimizdir. Eğer imkanınız yoksa yüksek çözünürlüklü akıllı telefonlar ile olabildiğince net fotoğraflar da kabul edilebilir. Aynı şekilde mikroskop çekimleri için de geçerli.

Bazı örnek gözlemler.
Bazı örnek gözlemler.
Pedram Türkoğlu

Fakat gözlem kaydında kesinlikle dışarıdan insan müdahelesi (parmak, kol, el) bulunmaması gerekiyor. Arka plan şehir veya bina olabilir. Buradaki amaç canlıyı doğal ortamından izole etmemektir. Gözlem kaydınızı mail adresimize gönderdikten sonra logo koyarak, Yaşam Ağacı'na ekleyeceğiz. Yaşam Ağacı özgün bir proje olduğu için içerisindeki bütün gözlem kayıtlarında sitemizin logosu bulunmaktadır.

Yaşam Ağacı'na Nasıl Katkı Sağlarım?

Yaşam Ağacı'na herkes katkı sağlayabilir. Bunun için sitemize üye olmanız yeterli, böylece gözleminizi kullanırken kaynak olarak sizi gösterebiliriz. Gözleminizi ufak bir açıklama ile (coğrafya, ekipman vs.) mail adresimize gönderebilirsiniz. Böylece değerlendirip, gerekli dönüşü yapacağız. Eğer uygun görülürse birkaç türlü katkı sağlamanız mümkün.

1) Okur Olarak Katkı Nasıl Katkı Sağlarım?

Bunun için gözlem kaydınızı mail adresimize göndermeniz yeterli. Biz de gerektiği zaman gözleminizi yazdığımız içeriğe ekleyip, adınızı kaynak olarak gösterebileceğiz. Sadece tür sayısı çok fazla olduğu için bunun net bir tarihini veremeyiz. Bu durumun sonucunda fotoğraf/vidyo kaydı altında isminiz gözükecektir ve yazı içerisinde "Katkı Sağlayan" olarak gösterileceksiniz.

2) Yazar Olarak Katkı Nasıl Katkı Sağlarım?

Bu seçenekte siteye üye olan hesabınızı yazar olarak atayacağız ve Yönetim Paneli'ne erişme hakkı kazanacaksınız. Böylece düzenli olarak gözlem girebilirsiniz. Bu durumun sonucunda yazıyı da siz yazmış olacağınız için direkt yazar ve gözlemci kendiniz oluyorsunuz.

Bunun için şu sırayı izlemeniz gerekli: "Yönetim Paneli > İçerikler > İçerik Ekle" şeklinde. Ardından İçerik Özgünlüğü/Tipi kısmında "Taksonomi" seçeneğini seçtikten sonra önünüze aşağıdaki başlıklar açılacak ve bu başlıkları olabildiğince doldurmak en faydalısı olacaktır. Tabii ki her tür için hepsini doldurmak şimdilik mümkün değil, fakat olabildiğince doldurmak en verimlisi olur.

Gerekli bilgileri derlerken ise öncelikle Wikipedia'nın (İngilizce) baz alınmasını tavsiye ederiz. Çünkü taksonomik sınıflandırılmalarda en güncel ansiklopedi şu an Wikipedia... Ardından IUCN Red List ve Britannica gibi kaynaklardan yararlanabilirsiniz. Türkçe ise TRAMEM, TRAKEL, TRAKUS ve Herptil gibi siteler mevcut. Tekrardan hatırlatmakta fayda var, gözleminizi içeriğe eklemeden önce e-posta adresimize göndermeniz gereklidir. Çünkü logo koyarak projeye eklememiz gerekiyor.

3) Gözlem Yapmadan Nasıl Katkı Sağlarım?

Dikkat ederseniz Yaşam Ağacı'nda aile, takım, sınıf gibi büyük taksonlarda birçok eksik var. Bu taksonları girerken de pek gözleme ihtiyaç yoktur. Fotoğraf ve vidyo kayıtları daha çok cins ve tür taksonları içindir. Bu durumda aynı başlıkları aile, takım, sınıf gibi büyük taksonlar için de doldurarak katkı sağlayabilirsiniz. Hatta şu an böyle bir katkı, gözlem katkısından çok daha değerlidir.

Dikkat Edilmesi Gerekenler

  1. Gözlemlediğiniz canlıyı nasıl araştıracağınızı merak ediyorsanız, şu yazımıza göz atabilirsiniz.
  2. Gözleminizdeki tür tanımında kararsızsanız, öncelikle iNaturalist sitesinde yükleyerek uzmanlar tarafından onaylanması gerekmektedir. iNaturalist platformunun nasıl bir sistem olduğunu şu yazımıza açıkladık. Eğer kuş gözlemi ise Collin's Bird Guide gibi rehberlerden yararlanabilirsiniz. Bu rehberleri açıkladığımız yazımıza buradan erişebilirsiniz.
  3. İçerikte cins ve tür isimleri italik yazılırken; aile, takım, sınıf gibi büyük taksonlar italik yazılmaz.
  4. İçerikteki başlıkların isimleri değiştirilemez, açıklamaları olabildiğince kategorize etmek en doğrusu olacaktır. Örneğin canlının dış görünüşü ile ilgili bilgiler Tanım ve Genel Bilgiler başlığı altında yazılırken, çiftleşme ve iletişim gibi özellikleri Davranış ve Etoloji başlığı altında yazılması gerekir.
  5. Bazı türlerin Türkçe isimleri yoktur. Özellikle entomoloji ve araknoloji alanlarında sık rastlanır. Bu durumda canlının taksonomik tür adından yola çıkılarak Türkçe isim elde edilir. Örneğin Pogonosoma maroccanum türü suikastçi sineği tür ismindeki Morocco'dan yola çıkarak "Fas suikastçi sineği" şeklinde yazabiliriz.
  6. Gözlemin nerede, hangi ekipmanlarla çekildiğini kesinlikle belirtmeniz gerekmektedir.
  7. Hayvanat bahçesi ve türevlerinde yapılan gözlemler geçerli değildir.
Örnek Yaşam Ağacı gözlem kaydı.
Örnek Yaşam Ağacı gözlem kaydı.
Evrim Ağacı

İçeriğe Girilmesi Gereken Bilgiler

"Yönetim Paneli > İçerikler > İçerik Ekle - İçerik Özgünlüğü/Tipi > Taksonomi" işaretledikten sonra otomatik olarak açılan başlıklar aşağıda gösterilmiştir. Bu başlıkları kendi elinizle girmeniz gerekmemektedir; "Taksonomi" içerik tipi seçildiğinde, bu şablon otomatik olarak gelmektedir.

Başlıkların altındaki paragrafları silip, yerine gerekli bilgileri girdiğinizden, sonrasındaysa kullanmadığınız veya dolduramadığınız başlıkları sildiğinizden emin olunuz.

Gözlem Bilgileri

Eğer girdiğiniz taksonu kendiniz gözlediyseniz, gözlemi yaptığınız coğrafi bölgeyi (ülke, eyalet, il, vb.), gözlem ve arazi koşullarını (hava koşulları, yaşadığınız güçlükler, vb.), kullandığınız ekipmanı buraya girebilirsiniz.

Tanım ve Genel Bilgiler

Girdiğiniz taksona dair genel bilgileri ve açıklamaları buraya giriniz. Burada, türe ait genel fiziksel (boy, kütle, dişi-erkek farkları, vb.) ve fizyolojik (üreme organları, deri özellikleri, sinir sistemi, vb.) bilgileri anlatınız. Taksonun ayırt edici özelliklerini ve taksona ait ilginç bilgileri buraya girebilirsiniz.

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Taksonun evrimsel tarihini, yaşayan ve soyu tükenmiş yakın akrabalarını, evrimsel tarihindeki ilginç olabilecek bilgileri, evrimsel kökenlerini vb. burada anlatınız. Taksonun filogenetiğiyle ilgili bilgilere (taksonomik tartışmalara, yakın akrabalarına, atalarına, alt ve üst taksonomik gruplara, fosil kaydına, vb.) burada yer verebilirsiniz.

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Taksonun yaşam alanını, bulunabileceği yerleri ve ekolojik ilişkilerini (av-avcı ilişkileri, parazitik ilişkiler, vb.) burada anlatınız.

Popülasyon ve Koruma Statüsü

Taksonun altındaki tür sayısını veya biliniyorsa taksonun koruma altında olan ve vahşi yaşamda bulunan birey sayısını burada anlatınız. Ayrıca taksonun soyunun devamlılığının tehdit altında olup olmadığını, IUCN Kırmızı Liste bilgilerini buraya giriniz.

Davranış ve Etoloji

Eğer girdiğiniz taksonun davranışsal özellikleri varsa, bunlardan burada bahsediniz. Üreme davranışları, avlanma davranışları, kamuflaj gibi savunma davranışları, vb. özelliklerden bahsedebilirsiniz.

Diyet ve Metabolizma

Taksonun genel beslenme pratiklerini, ne tür besinler tükettiğini veya enerji ihtiyacını genel olarak nasıl karşıladığını burada anlatınız.

İnsanlarla Etkileşim ve Kültürel Referanslar

Taksonun insanlar için güncel ve tarihsel önemini, insan kültüründe ne tip alanlarda kendine yer bulduğunu, insanlar tarafından kullanılıp kullanılmadığını ve ne amaçlarla kullanıldığını, insan mitolojisindeki/kültüründeki yerini burada anlatınız.

Etimoloji

Taksonun halk arasındaki adının ve/veya bilimsel adının etimolojik kökenleri biliniyorsa veya herhangi bir ilgi çekici anlama sahipse, burada anlatınız.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 1
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 14/12/2019 14:55:08 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7893

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Hayvanların oyun oynama nedeni, oyunun yaşam mücadelesindeki önemidir. Oyun sayesinde pratik yapar, yetişkinlikte gereken yetenekleri edinirler.”
Susanna Millar
Geri Bildirim Gönder