Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Gözlemlediğiniz Canlının Türünü Nasıl Araştırırsınız?

"Bu hangi tür?" dediğiniz gözlem kayıtlarınız veya fotoğraflarınız illa olmuştur. Bu rehberde, gözlemlediğiniz canlının hangi taksonomik basamağa ait olduğunu nasıl araştıracağınızı anlatacağız.

Gözlemlediğiniz Canlının Türünü Nasıl Araştırırsınız? 365Binoculars
4 dakika
4,165
Tüm Reklamları Kapat

"Bu hangi tür?" dediğiniz gözlem kayıtlarınız veya fotoğraflarınız illa olmuştur. Bu yazıda, gözlemlediğiniz canlının hangi taksonomik basamağa ait olduğunu nasıl araştıracağınızı anlatacağız. Elbette ki tür tanımı için internet aramaları yeterli değildir; hatta fotoğraf ile ne kadar doğru tür tanımlanabilir de ayrı bir tartışma konusudur. Ancak fikir oluşturması açısından birtakım okumalar yapabilirsiniz.

Öncelikle ekosistemin sosyal platformu olan iNaturalist sitesine gözleminizi yüklemenizi öneririz. iNaturalist hakkındaki yazımıza buradan ulaşabilirsiniz. Çünkü bu veri tabanı sayesinde ekolojik açıdan birçok bilgi ve veri toplamak mümkündür. Aynı şekilde uzmanlar da platformda yardımcı olacaktır.

Tüm Reklamları Kapat

Kendi başınıza okumalar yapmak istiyorsanız, öncelikle anahtar sözcükleri çok iyi seçmek lazım. Eğer gözlemlediğiniz canlının herhangi bir takson basamağını biliyorsanız, bu durumda aramanız daha kolay olacaktır. Misal, fotoğrafladığınızın bir wasp (yaban arısı) olduğunu biliyorsunuz. Fakat karnından (abdomen) uzanan upuzun iğne benzeri bir yumurta kanalı (ovipositor) var. Ayrıntılı bilgiye erişmek için "long ovipositor wasp" ve "parasite wasp" yazıp, görseller ve biyocoğrafya yardımı ile eleyip, daha ayrıntılı taksonlara ulaşabilirsiniz. En etkili yöntemlerden biri bu şekilde ailelerden (veya takımlardan) yola çıkarak canlıyı İngilizce "tariflemektir." Mesela görüntüsünden Pentatomoidea (Kalkanböcekleri) veya Apidae (Gerçek Arılar) gibi taksonlara üye olduğunu düşünüyorsanız, Google'a "Apidae sp" veya "Apidae species" yazıp, ilerleyebilirsiniz. Evet, bunun için böceklerin büyük ailelerine önceden bakmanız gerekiyor. En basitinden "Insect families" yazarak bakabilirsiniz.

Söz konusu yaban arasını aratmak için seçilen anahtar kelimeler.
Söz konusu yaban arasını aratmak için seçilen anahtar kelimeler.
Google

Elbette görsel benzerlikle yakaladığınız ilk canlıya hemen tür teşhisi koymamak lazım. İkinci en önemli şey olan biyocoğrafyayı incelemek gerekiyor. Yani türün Wikipedia veya IUCN'den Dünya'nın nerelerinde yaşadığına bakmak lazım. Ondan sonra söz konusu türün bulunduğu cinse gidip, o cins içerisindeki diğer türleri gözden geçirmek lazım. Çünkü bazı türler birbirine morfolojik (dış görünüş) olarak o kadar benzer ki sadece fotoğraftan ayırt etmek neredeyse imkansızdır. Dolayısıyla farklılıklar mikroanatomik, coğrafik veya genetik çerçevede belirlenir. Bu durumda en iyi ihtimalle cins veya aile seviyesinde bırakmak lazım. Örneğin Asilidae (Suikastçi Sinekler) ailesinde bu çok yaşanır. Sonuçta familya seviyesinden ileri gidilemez ise "Asilidae sp." seviyesinde bırakmak gerekir. Bunun anlamı Asilidae ailesinden bir tür demek. Böyle durumlarda tür seviyesine inmek için uzmanlardan veya yetkili laboratuvar/üniversite bölümlerinden yardım almak gerekebilir.

Tüm Reklamları Kapat

Bu araştırma sürecinde en güncel kaynaklardan birisi Wikipedia'nın orijinal sitesidir. Tespit ettiğiniz türün takson basamağında herhangi bir güncelleme var mı diye Wikipedia'da sağ tarafta bulunan taksonomik tabloyu her zaman gözden geçirmek lazım. Daha sonra IUCN Kırmızı Liste'den de yararlanabilirsiniz. Türkiye içerisinde TRAMEM (Memeli veri tabanı), TRAKUS (Kuş veri tabanı), TRAKEL (Kelebek veri tabanı) ve Turkherptil (Sürüngen ve amfibi veri tabanı) bulunuyor. Bu sitelerde Türkiye'de yaşayan türlerin fotoğraflarına ve bilgilerine erişebilirsiniz. Öte yandan Evrim Ağacı olarak biz de gözlemlediğimiz türleri, filogenetik ağaç şeklinde işlediğimiz Yaşam Ağacı isimli bir proje başlattık. Söz konusu projemizin ne olduğunu ve nasıl katkı sağlayacağınızı öğrenmek için tıklayabilirsiniz.

Sol tarafta Collin's Bird Guide'dan, sağ tarafta Wikipedia'dan alınan şahin (Buteo buteo) infografiği ve taksonomisi.
Sol tarafta Collin's Bird Guide'dan, sağ tarafta Wikipedia'dan alınan şahin (Buteo buteo) infografiği ve taksonomisi.
Collin's Bird Guide & Wikipedia

Veri tabanları dışında "Field Guide" diye başlayan arazi rehberleri de araştırma sürecinde fazlasıyla yardımcı olur. Bunlar Collin's Field Guide, Peterson Field Guide gibi rehberler olabilir. Örneğin kuş gözlemi için en başta Collin's Bird Guide geliyor. Hatta bu rehberin telefon uygulaması da var ve en iyi ornitoloji (kuş bilimi) uygulamalarından biridir diyebiliriz. Ayrıntılı bilgi için Collin's Bird Guide rehberini anlattığımız yazımız için linke tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Arazi rehberi alırken biyocoğrafyalara göre hazırlandığını göz önünde bulundurmak lazım. Çünkü Türkiye'de yaşayan bir kişi, Amerika veya Afrika için hazırlanmış rehberlerden fayda göremez. Bu yüzden arazi rehberinin bulunduğunuz coğrafyayı kapsamasına özen gösterin. Türkiye için Zonguldak Kuşları (Mustafa Sözen et al.), Türkiye'nin Kelebekleri (Ahmet Baytaş) ve Türkiye Amfibi ve Sürüngenleri (İbrahim Baran) gibi kaliteli rehberler bulunur.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Taksonomik sınıflandırmalar için yardımcı olan bazı akademik kaynaklar (textbook) ve arazi rehberleri (field guide).
Taksonomik sınıflandırmalar için yardımcı olan bazı akademik kaynaklar (textbook) ve arazi rehberleri (field guide).
Pedram Türkoğlu

Yukarıda da belirttiğimiz gibi bazı belirgin fotoğraflar için ekosistemin sosyal platformu, halk biliminin öncüllerinden iNaturalist sitesinden yararlanabilirsiniz. Uygulamanın kendisi, fotoğrafı görünce birkaç öneride bulunuyor. Emin olmadığınız takdirde taksonomik takım gibi daha genel bir pencerede bırakabiliyorsunuz. Konu hakkında bilgisi olan kişiler veya uzmanlar gelip, daha ayrıntılı öneriler verebiliyor. Yanlış girmenizin de hayati bir önemi yok. Diğer kullanıcılar görüp, öneri vererek düzeltilebiliyor.

Bir de çok sevdiğimiz spesifik bir veri tabanı var. Bu veri tabanı içerisinde bütün Lacertidae (gerçek kertenkeleler veya duvar kertenkeleleri) ailesinin nerede yaşadığı ayrıntılı olarak belirlenmiş. Böylece Lacertidae ailesindeki neredeyse bütün üyelerin, coğrafik izolasyona göre alt türüne kadar dahi inceleyebiliyorsunuz. Söz konusu siteye erişmek için buraya tıklayabilirsiniz.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
62
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 5
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Tebrikler! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Umut Verici! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 28/02/2024 12:00:12 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7749

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Kuyrukluyıldız
Uzay Aracı
Yumurta
Maymun
Hukuk
Oyun Teorisi
Arı
Mutasyon
Gözlem
Organ
Freud
Vaka
Su Ayısı
Sinir
Elektromanyetik
İnsanlık
Adaptasyon
Güneş
Teleskop
Türkiye
Işık Hızı
Koruma
Bilim İnsanları
Nanoteknoloji
Astrofizik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Havacılık Tarihinin 90 Yıllık En Gizemli Olayı Çözülmüş Olabilir mi?
Havacılık Tarihinin 90 Yıllık En Gizemli Olayı Çözülmüş Olabilir mi?
Karanlıkta Kitap Okumak Gözleri Bozar mı?
Karanlıkta Kitap Okumak Gözleri Bozar mı?
İnci Nasıl Oluşur?
İnci Nasıl Oluşur?
Telefon Bataryanızı Delerseniz Ne Olur?
Telefon Bataryanızı Delerseniz Ne Olur?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
P. Türkoğlu. Gözlemlediğiniz Canlının Türünü Nasıl Araştırırsınız?. (13 Nisan 2019). Alındığı Tarih: 28 Şubat 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/7749
Türkoğlu, P. (2019, April 13). Gözlemlediğiniz Canlının Türünü Nasıl Araştırırsınız?. Evrim Ağacı. Retrieved February 28, 2024. from https://evrimagaci.org/s/7749
P. Türkoğlu. “Gözlemlediğiniz Canlının Türünü Nasıl Araştırırsınız?.” Edited by Pedram Türkoğlu. Evrim Ağacı, 13 Apr. 2019, https://evrimagaci.org/s/7749.
Türkoğlu, Pedram. “Gözlemlediğiniz Canlının Türünü Nasıl Araştırırsınız?.” Edited by Pedram Türkoğlu. Evrim Ağacı, April 13, 2019. https://evrimagaci.org/s/7749.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close