Bu Reklamı Kapat

Kapibara (Hydrochoerus hydrochaeris)

Kapibara (Hydrochoerus hydrochaeris)
Kafasında bir kural dinlenmekte olan bir kapibara
Wikimedia Commons
Bu Reklamı Kapat
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
5 dakika
387 Okunma Sayısı
Notlarım
Bu Reklamı Kapat
Kapibara
  • Bilimsel Adı Hydrochoerus hydrochaeris
  • Halk Arasındaki Türkçe Adı Kapibara
  • Halk Arasındaki İngilizce Adı Capybara
Taksonomi
  • Bu yazı, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Kapibaralar, özellikle ılık ve oldukça nemli bölgeleri seven, dış görünüşü itibariyle fazlasıyla büyük bir hamsterı andıran ve Güney Amerika’ya özgü olan, günümüzde hâlen hayatta olan en büyük kemirgen türüdür. Boyutları kimi yerlerde iri bir köpek kadar olan bu kemirgenler, aynı zamanda oldukça dayanıklılardır.

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Kapibaralar bir kemirgen olmasına karşın diğer kemirgenler arasında kendisine en yakın yaşayan tür gine domuzlarıdır (ya da bir diğer bilindik isimleriyle, "kobay fareleri"). Bu benzerlik, özellikle iki türün de dış görünüşlerine bakıldığında ortaya çıkar. Boyuttaki fark gözardı edilirse yüz ve özellikle burun çevresi bu iki tür arasında genetik olarak büyük benzerlik olduğunu gözler önüne serer.

Kapibaralar evrimsel olarak kendi içlerinde "büyük kapibaralar" ve "küçük kapibaralar" olmak üzere ikiye ayrılır. Küçük kapibaralar Güney Amerika'nın kuzeyine daha endemik bir şekilde bağlı olmasına karşın, büyük akrabalarıyla aynı nişleri doldururlar. Yaşamlarını sürdükleri habitatlar da bölge değişmesine karşın aynı kalmıştır.

Bu canlıların ön ayaklarının hafif bir şekilde paletli olması, yaşam biçimlerinde sulak alanların ne kadar önemli olduğunun ilginç bir göstergesidir.

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Kapibaralar vücut yapıları gereği nemli ve ılıman ortamları severler. Güney Amerikadaki tropik ormanların oldukça geniş bir kısmına yayılmış bu canlı, gerek karada gerekse suda rahat bir şekilde hayatta kalabilmesi nedeniyle Güney Amerika dışında da ekvator kuşağına yakın bataklık benzeri pek çok yerde de oldukça rahat bir şekilde yaşayabilir. Güney Amerika'nın puma ve piton gibi büyük yerel avcıları, kapibaralar için en büyük tehlikeyi oluştursa da sulak alanlardaki çevikliği ve büyük sosyal gruplar oluşturmaları bu tehlikeleri en aza indirgemektedir.

Popülasyon ve Koruma Statüsü

Tıpkı çoğu kemirgen akrabası gibi kapibaralar da yok olma tehlikesinden uzak olan ama yine de nadir bulunan hayvan türlerindendir. Büyük burunları onlara karada dayanıklılık sağlamanın ötesinde suda uyuma yetisi de kazandırdığından, pumalar ve jaguarlar gibi yetenekli avcılardan kaçmak konusunda usta olan bu canlıların, boyutları gereği büyük av hayvanları ve Amazon'a özgü pitonlar dışında tek avcısı insanlardır. Aynı zamanda kalın ve yağlı derileri onları sadece mekanik darbelerden korumakla kalmayıp, kapibaraların yaşayabildiği sıcaklık aralığının oldukça geniş olmasını sağlar.

Bu Reklamı Kapat

Ancak bu saydığımız özellikler, aynı zamanda kapibaraların insanlar tarafından taşındıkları hemen her yerde, bölgenin endemik türlerini tehdit etmesine sebep olmaktadır. Günümüzden bir örnek verirsek, Amerika'nın Florida eyaletinde, zamanında hayvanat bahçelerinden ve sahiplerinden kaçıp doğaya karışmış vahşi kapibaralar görmek sıra dışı değildir. Bu canlıların yoğun bir tüketim alışkanlıklarının da olduğunu göz önüne alırsak, ekosistemin dengesinin kapibaralar tarafından bozulması sadece bir an meselesidir.

IUCN listesinde "en düşük öncelik" kategorisinde bulunması, bu canlının farklı ortamlara ne kadar iyi adapte olabildiğini gösterir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Küçük bir kapibara ailesi
Küçük bir kapibara ailesi
Wikimedia Commons

Davranış ve Etoloji

Kapibaralar, tıpkı fare kuzenleri gibi oldukça sosyal bir yapıda yaşarlar. Kimi zaman 100'ün üzerinde üyeye sahip gruplar kurabilirler ve bu komüniteler hiyerarşik bakımdan katı bir yapıya sahiptirler. Bir örnek vermek gerekirse, ortalama 10-15 üyeye sahip bir kapibara grubunda 4-5 erkek bulunurken, 7-8 dişi bulunması gayet normaldir ve grup, tek bir dominant erkeğin kontrolü altındadır. Dişilerin çiftleşme döneminde dominant erkekler her ne kadar agresifleşseler de çiftleşme seçimi yine de ilginç bir şekilde dişinin elindedir. Yani suda üreyen bu türün bir dişisi eğer bir erkekle çiftleşmekten kaçınmak isterse, basitçe suyun altına dalabilir veya sudan çıkabilir. Hiyerarşik yapı ne kadar kuvvetli olursa olsun üreme seçimi dişide olduğundan, dominant erkek dışındakilerin de çiftleşmesi kaçınılmazdır.

Kapibaraların suyla ilişkisi sadece çiftleşmeyle kalmayıp dinlenme ve uyumaya kadar gider. Aynı şekilde ön ayaklarının paletli oluşu bu canlıları suda oldukça çevik kılmakla kalmayıp avcılarından kaçmak için büyük bir avantaj oluşturur.

Bu ilginç canlılar zamanlarının çoğunu otlayarak ve çoğu fotoğraftan da anlaşılacağı üzere dinlenerek geçirirler.

Dinlenmekte olan bir kapılara
Dinlenmekte olan bir kapılara
Wikimedia Commons

Diyet ve Metabolizma

Kapibaraların diyetine ve kibar bir deyişle "kimin diyetinin bir parçası" olduklarına yakından bakılınca, oldukça ilginç birkaç davranış göze çarpmaktadır. Boyutlarına göre şaşırtıcı bir biçimde tamamen otçul olan kapibaralar, yedikleri bitkiler konusunda da oldukça seçicidirler; ancak bu bitkiler, mevsimlere göre değişmektedir. Örneğin yağışın bol olduğu bir dönemde çimen yiyen bir kapibara, yazları yaşadıkları sıcak iklimler (ekvatoral iklimler) nedeniyle kuru ot yemek zorunda kalabilir.

Bu Reklamı Kapat

Kapibaraların habitatlarında kendilerine en büyük tehdidi teşkil eden canlılar, Amazon'a özgü pitonlar ve pumalardır. Boyutları ve kalın vücut yapıları nedeniyle pek çok avcıyla ilişkisi bulunmayan kapibaraların aynı zamanda sosyal bir şekilde yaşaması, onları oldukça korunaklı kılar. Aynı şekilde suda çokça vakit geçirmeleri de avcılardan korunmalarını sağlayan bir evrimsel adaptasyondur. Günümüzde kapibaraların en büyük avcısı, pek çok diğer türde olduğu gibi insanlardır.

İnsanlarla Etkileşim ve Kültürel Referanslar

Kapibaralar, özellikle sayılarının çok olduğu tarımsal bölgelerde insanlar tarafından gerek derileri gerekse etleri için avlanırlar; ancak insanlar ve kapibaralar arasında sadece av-avcı ilişkisi olduğunu düşünmek büyük bir yanılgı olacaktır. İnsanlara karşı oldukça uysal olan ve kimi yerlerde kendilerini sevdiren kapibaralar, Amerika'dan Asya'ya kadar pek çok hayvanseverin ilgisini çekmiş, kimi yerlerde evcil hayvan olarak yer edinmiştir. Özellikle Amerika'nın Florida eyaletinde evcil kapibaralar görmek oldukça sıradandır. Ancak bunun yol açtığı en temel sorun, kaçan ve doğaya salınan kapibaraların yerel ekosisteme oldukça büyük zararlar vermesidir. Takdire şayan dayanıklılıkları, sosyal bit canlı oluşu ve aynı zamanda günlük kalori tüketimlerinin yüksek olması, kapibaraları başa çıkılması oldukça güç olan işgalci bir türe dönüştürür.

Bu durumla başa çıkmanın en doğru yolu ise koruma merkezlerindeki denetimlerin ve evde bu canlıları beslemenin daha yoğun kontrollerden geçmesidir.

Bu canlıları günümüzde Japonya'daki hayvanat bahçelerinden Güney Amerika'daki tropiklere kadar oldukça çeşitli bölgelerde görmek mümkündür.

Bu Reklamı Kapat

Bir hayvanat bahçesinde kapibaralar
Bir hayvanat bahçesinde kapibaralar
Wikimedia Commons

Etimoloji

Kapibaranın isim kökeni Brezilya'da yaşayan Tupi Aborjinleri'ne dayanmaktadır. Tupice "ince yaprakları (çimen) yiyen" anlamına gelen "ka'apiûara" sözcüğü, günümüzde "kapibara"ya dönmüştür. Latince ismi olan Hydrochoerus ise, "su" ve "domuz" kelimelerinin birleşiminde oluşmaktadır.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 1
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 20/01/2022 20:15:11 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11259

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Uçma
İhtiyoloji
Kalp
Karar
Kütle
Öğrenme Teorileri
Evrim Kuramı
Tehlike
Aminoasit
Diş Sorunları
Carl Sagan
2019-Ncov
Element
Metabolizma
Kan Hastalıkları
Samanyolu Galaksisi
Aile
Evrim
Bitki
Kuantum Fiziği
Ribozim
Cinsellik
Mit
Sars Virüsü
Manyetik
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman [UP bilgi linki] mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et