Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Protistler (Protista)

Protistler (Protista)
15 dakika
36,978
  • Taksonomi
  • Protistalar
Protistler
  • Bilimsel Adı Protista
  • Halk Arasındaki Türkçe Adı Protistler
  • Halk Arasındaki İngilizce Adı Protista
Taksonomi
  • Bu içerik, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.
  • Gözlem Ekle

Hayvanlar, mantarlar veya bitkiler alemlerinin kriterlerine uymayan okaryotik organizmalar Protist olarak adlandırılmaktadır ve Protista alemi altında sınıflandırılmaktadır. Su birikintilerinin yanında birçok sucul ve karasal ortamlarda bulunan ve bu ortamlarda birçok nişi dolduran protistler, morfolojik, fizyolojik ve ekolojik bağlamda büyük çeşitlilik gösterir ve tüm protist türleri mikroskobik boyutlarda, tek hücreli canlılar değildir; deniz yosunları gibi oldukça büyük ve çok hücreli protistler de bulunmaktadır.

Protistlerin evrimsel geçmişleri birçok araştırmaya ve tartışmaya konu olmaktadır. 2000'lerin başından bu yana moleküler genetik alanında yapılan çalışmalar, bazı protistlerin, diğer protistlere kıyasla hayvanlar, bitkiler ve mantarlarla daha yakın akraba olduğunu göstermiştir. Bu nedenle Protista alemi altında sınıflandırılan bazı protist ağaçlarını sınıflandırmak için yeni alemler oluşturulmuş; bazı türler de mevcut diğer alemler altına alınmıştır. Bununla beraber "protist" terimi, hala bu muazzam çeşitlilikteki ökaryot grubunu tanımlamak için gayri resmi olarak kullanılmaktadır.

Tanımlanmış 100 binden fazla canlı protist türü vardır ve henüz ne kadar türün tanımlanamadığı belirsizdir. Birçok protist, başkaca organizmalarla türe özgü simbiyotik ilişkiler içindedir; dolayısıyla konaklarının çeşitliliğine denk bir tanımlanmamış protist çeşitliliğinin varlığı muhtemeldir. Bununla beraber protist terimi, hayvan, bitki, mantar veya filogenetik bağlamda akrabalık ilişkileri bulunmayan tüm ökaryotik organizmaları kapsayan çatı bir terimdir; dolayısıyla yalnızca birkaç özelliğin protistlerin tümünde bulunması, bu türlerin birbirlerinden büyük farklar göstermesi şaşırtıcı değildir.

Neredeyse tüm protistler, tatlı su ve deniz ortamları, nemli toprak ve hatta kar dahil olmak üzere bir tür su ortamında bulunur. Birkaç protist türü, hayvanları veya bitkileri enfekte eden parazitlerdir. Birkaç protist türü de ölü organizmalar veya atıkları üzerinde yaşar ve bu atıkların çürümesine katkıda bulunur.

Tüm Reklamları Kapat

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Protistalar, güzel bir geçiş alemi olarak görülebilir. Dikkatinizi çekmek istiyoruz: "geçiş türü" değil; koca bir geçiş alemi! Çünkü protistalar, prokaryotlardan bir adım öte; ancak ökaryotlar arasında en "geride" olan canlı grubudur. Burada altını çizelim: Elbette tüm modern canlılar, günümüzde var olabildiklerine göre, yeterince iyidirler (güçlü, hızlı, dayanıklı, vs.). Ancak karmaşıklık göz önüne alınarak bir sınıflandırma yapılırsa, protistalar, prokaryotlar ile "karmaşık" ökaryotlar (mantarlar, bitkiler ve hayvanlar) arasında bir basamak olacaktır.

Taksonomik Tartışmalar

Bakteriler ve Arkeler, ayrı iki Alan'ı ifade ederler. Normalde, taksonomik sınıflandırmada Alan'dan sonra Alem, Krallık anlamına gelen "Kingdom" basamağı gelir. Ancak Bakteriler ve Arkeler'de bu bulunmaz. Bu Alanlarda çoğu zaman doğrudan bir alt basamağa, Şube'ye (filum) geçilir. Kimi kaynaklar, Arkelerin altındaki 5 filumu, alem olarak saysa da, biz geleneksel düşünceyi devam ettirerek, genel olarak Prokaryotlar'da (yani Arkeler ve Bakteriler Alanlarında), "alem" basamağının bulunmadığını belirteceğiz.

Ancak ökaryotlar için durum aynısı değildir. Ökaryotlar'da, çok temel özelliklere sahip olan 4 alem bulunmaktadır: Protistalar, Mantarlar, Bitkiler ve Hayvanlar. Günümüzdeki bazı taksonomistler, gelişen bilimsel bilgi sebebiyle daha ayrıntılı bir sınıflandırmaya giderek, Protista Alemi'ni dağıtmışlar ve Protistalar'dan 4 yeni Alem daha çıkarmışlardır. Bunlara az sonra geleceğiz.

Kısaca, Bakteriler ve Arkeler kendi başlarında birer alan teşkil ederken, ökaryotlar temel olarak 4 alemin bir bütün olan bir alan teşkil ederler. Dediğimiz gibi kimi güncel kaynaklar, ökaryotların 4 yerine 7 alemden oluştuğunu da ileri sürmektedirler.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Protist Çeşitliliği

DNA diziliminde yapılan atılımlarla protist grupları arasındaki ve protist grupları ile diğer ökaryotlar arasındaki ilişkiler netleşmiş; morfolojik benzerliklere dayanan birçok ilişki, yerini genetik benzerliklere dayanan yeni ilişkilere bırakmıştır.

Benzer morfolojik özellikler sergileyen protistler, yakın zamandaki ortak atalardan ziyade benzer seçici baskılar nedeniyle benzer yapılar geliştirmiş olabilir. Bu olguya yakınsak evrim denir ve protistlerin sınıflandırmasının bu kadar zor olmasının bir nedeni de budur.

Bu bilgiler göz önünde bulundurularak oluşturulan sınıflandırma şemaları, Ökaryotlar aleminin tamamını, tüm protistlerin yanı sıra hayvanları, bitkileri ve mantarları da içeren, Excavata, Chromalveolata, Rhizaria, Archaeplastida, Amoebozoa ve Opisthokonta olmak üzere altı "üst gruba" ayırmaktadır. Üst grupların monofiletik olduğu düşünülmektedir; yani her bir üst gruptaki tüm organizmaların tek bir ortak atadan evrimleştiğine inanılmaktadır ve bu nedenle tüm üyeler, o grubun dışındaki organizmalardan ziyade birbirleriyle daha yakından akrabadır. Bununla beraber bazı grupların monofiletik özelliklerine yönelik kanıtlar eksiktir.

Protistler, altı ökaryotik üst grupta da bulunmaktadır.
Protistler, altı ökaryotik üst grupta da bulunmaktadır.
Libre Texts

Günümüzde protistaların en yaygın olarak kabul edilen alt dalları şöyledir (bu alt dallar bazı modern bilim insanlarında yeni alemler olarak sınıflandırılmaktadır ancak bu genel-geçer bir doğru olarak görülmemektedir):

Tüm Reklamları Kapat

Chromalveolata

Çift kamçılılar (bikont) ile kırmızı alg (red algea) arasındaki endosimbiyotik ilişki sonucu oluşan canlıları barındıran dev bir süpergruptur. Bu gruptaki tüm canlılar protistadır. Bu süpergrupta, çoğu diatom olan 100.000'den fazla türü barındıran Heterokontlar (Heterokontophyta) şubesi, pek çok algi içerisinde barındıran Haptophyta şubesi, çoğu plastidli algleri barındıran Cryptophyta şubesi ve son olarak Silliler şubesini (Ciliata), Apikompleksanlar şubesini (Apicomplexa) ve Ateşrengi Algler şubesini (Dinoflagellate) içine alan Alveolata süperşubesini barındırır. Uzun yıllar bu grup hücre duvarları, fotosentez yapabilmeleri ve kara bitkileriyle benzer özellikler taşımalarından dolayı bitki olarak sınıflandırılmışlardır. Ancak modern tekniklerle daha net sonuçlara ulaşılmış ve evrim ağacı düzeltilmiştir.

Cymbella (Heterokontophyta)
Cymbella (Heterokontophyta)
Emiliania huxleyi (Haptophyta)
Emiliania huxleyi (Haptophyta)
Cryptomonas ovata (Cryptophyta)
Cryptomonas ovata (Cryptophyta)
Didinium (Ciliata)
Didinium (Ciliata)
Plasmodium (Apicomplexa)
Plasmodium (Apicomplexa)
Ceratium longipies (Dinoflagellate)
Ceratium longipies (Dinoflagellate)

Excavata

Bu gruptaki canlıların tümü tek hücreli ökaryotlardır. Bu canlılardan bildiğimiz anlamıyla mitokondri bulunmaz. Her ne kadar "mitokondrisiz" canlılar olarak gruplandırılsalar da bazıları modifiye edilmiş bir mitokondri taşıyabilirler. Çoğunda iki, üç veya dört tane kamçı bulunur. Bu süpergrup altında Metamonada (kamçılı protozoa), Louozoa, Euglenazoa ve Percolozoa şubeleri bulunur. Meşhur Öglena bu süpergrubun bir üyesidir.

Giardia intestinalis (Metamondia)
Giardia intestinalis (Metamondia)
Euglenazoa
Euglenazoa
Percolozoa
Percolozoa

Rhizaria

Bu grubun en meşhur özelliği yalancı ayaklara sahip amipleri barındırmasıdır. Çoğunda zırh veya iskelet bulunur. Hemen hemen hepsinde tübüler krista'ya (mitokondrinin iç kısmı) sahip mitokondri bulunur. Üç ana şubeyi kapsar: Cercozoa (pek çok amibi ve kamçılıyı barındırır), Foraminifera (pek çok susal amibi barındırır) ve Radiolaria (planktonları barındırır).

Euglypha (Cercazoa)
Euglypha (Cercazoa)
Foraminifera
Foraminifera
Radiolaria
Radiolaria

Archaeplastida

Bu, bütün bitkileri (Plantae) de içine alan devasa bir gruptur. Elbette ki bitkiler, protistalardan tamamen farklıdır anca Archaeplastida içerisinde bulunan bitkileri bir kenara bırakırsak, geriye kalan Kırmızı Alglerin tamamı ve Glaucophyta protistalara aittir. 5000 ila 6000 arası Kırmızı Alg türü bilinmektedir. Glaucophyta ise mikroskobik tatlısu algleridir. Yani protistalar, Archaeplastida'nın bir kısmını barındırırlar ancak o kısım bile akıl almaz derecede çok türü barındırır.

Tüm Reklamları Kapat

Kırmızı Alg (Rhodophyta)
Kırmızı Alg (Rhodophyta)
Glaucophyta
Glaucophyta

Unikonta

Bu grup ise çok daha büyük ve geniştir. İçerisinde tüm hayvanlar alemini (Animalia) de barındırmaktadır. Elbette ki, burada ismen yer almasının sebebi protistaların Unikonta'nın tamamını içerisine alması değil (hayvanlar tabii ki protista değildir); Unikonta'nın bir kısmının protista olmasıdır. Bu kısım, şunlardır: Amoebozoa (çok geniş bir amip grubu) ve Choanozoa (Hayvanlar'a çok yakın olan ve mantarlarla da büyük benzerliklere sahip çok önemli bir geçiş şubesi).

Chaos difluens (Amoebozoa)
Chaos difluens (Amoebozoa)
Choanozoa
Choanozoa

Davranış

Protistlerin Yapısı

Protistlerin hücreleri, tüm hücreler arasında en karmaşık olanlarıdır. Protistlerin çoğu mikroskobik ve tek hücrelidir, ancak bazı gerçek çok hücreli formlar da mevcuttur. Birkaç protist türü, bazı yönlerden bir grup serbest yaşayan hücre gibi davranan ve diğer yönlerden çok hücreli bir organizma gibi davranan koloniler halinde yaşar. Bazı başka protistler de şekilsiz balçık lekelerine veya eğrelti otlarına benzeyen devasa, çok çekirdekli, tek hücrelerden oluşur. Birçok protist hücresi çok çekirdeklidir; bazı türlerde çekirdekler farklı boyutlardadır ve protist hücre işlevinde farklı rollere sahiptir.

Tek çekirdekli hücrelerin boyutları bir mikrometreden daha küçük olabilir; ancak deniz yosunu Caulerpa'nın çok çekirdekli hücreleri 3 metre uzunluğa kadar ulaşabilir. Bazı protist hücreler, hayvan hücrelerine benzer hücre zarları veya bitki hücrelerine benzer hücre duvarları ile sarılmış haldedir. Diğerleri camsı, silika bazlı kabuklarla kaplıdır veya birbirine kenetlenmiş protein şeritlerinden oluşan peliküllerle sarılmıştır. Pelikül, esnek bir zırh gibi işlev görerek protistin hareket kabiliyetini etkilemeksizin yırtılmasını veya delinmesini önler.

Protistlerin çoğu hareket edebilir ve farklı protist türleri çeşitli hareket modları geliştirmiştir. Bazı protistlerin bir veya daha fazla kamçıları bulunur ve organizma, bu kamçıları döndürerek veya şaklatarak hareket eder. Diğerleri, yüzmek için koordineli olarak çırptıkları sıralı veya öbek halinde küçük kamçılara sahiptir. Bazı protistler ise hücrenin herhangi bir yerinden loba benzeyen bir psödopodia (yalancı ayak) atar; bu ayağı maddeye sabitler ve hücrenin geri kalanını maddeye doğru çeker. Bazı protistler ışığı algılayabilmekte, bu stratejileri ışığa doğru hareket ederken kullanmaktadır.

Tüm Reklamları Kapat

Protistlerde Üreme

protistalar, 5 farklı yolla üreyebilirler:

Agora Bilim Pazarı
Red Velvet Blend Filtre Kahve 250 gr.

The Coffee Belt Red Velvet Filtre Blend Kahve 250 gr.

Red Velvet filtre kahveyi Güney Amerika’nın aromatik Arabica çekirdekleri ve bir miktar tatlı Indian AA Cherry Robusta ile harmanladık. İsminin anlamı “Kırmızı Kadife” gibi yumuşak ve pürüzsüz bir kahve ortaya çıkarttık.

Red Velvet Güney Amerika kahvelerinin Kakao, Ceviz gibi tipik aromalarını barındıran, günün her saatinde keyifle tüketebileceğiniz, fiyat ve performans olarak sizi şaşırtacak bir kahve. The Coffee Belt Kalitesi ile şimdi sizlerle.

The Coffee Belt Nedir?

Kahve, kuzeyde yengeç, güneyde oğlak dönencesi boyunca uzanan ve Ekvator’a paralel bir kuşak oluşturan bölgede yetişir. Buna kahve kuşağı (Coffee Belt) denir. Onlarca farklı ülkenin sıralanarak oluşturduğu bu kuşakta, en seçkin kahveleri sizin için seçip titizlikle kavuruyoruz. The Coffee Belt yüksek kaliteli %100 orijin kahve çeşitleri ve blend (harman) kahveleri ile her zaman seçkin, her zaman taze.

Neden The Coffee Belt?

The Coffee Belt kahve çeşitlerimizde %100 o bölge ve ülkeye ait yüksek kaliteli kahve çekirdeklerini seçtik. Daha temiz ve lezzetli bir kahve deneyimi için çiğ çekirdek kahvelerde belli oranda bulunan kusurlu (defekt) kahve çekirdeklerini ayıkladık.

Taze Kavrulmuş Kahve

Her ülke ve bölgenin kahve çekirdekleri farklı karakteristik özelliklere sahiptir. Kahvenin içerisinde yer alan aromaları daha iyi ortaya çıkartmak için çekirdeğin karakteristik özelliğine, ülkenin ve bölgenin yapısına göre en iyi kıvamda taze taze kavurduk.

The Coffee Belt markalı kahvelerimizi “The Coffee Belt Roasting”de haftalık olarak kavurup sipariş anında taze taze paketliyoruz!

İçtiğin her yudum kahve nefis keşiflere dönüşsün diye.UYARI: Bu ürün, müşterilerimizin tercihine göre özel olarak öğütülerek (veya hiç öğütülmeden) temin edilmektedir; yani müşteri talebine özel olarak hazırlanmaktadır. Bu nedenle lütfen sipariş notlarına talep ettiğiniz öğütme türünü ekleyiniz:

  1. Çekirdek (Öğütme İstemiyorum)
  2. Filtre Kahve Makinesi,
  3. Espresso (Öğütülmüş),
  4. French Press,
  5. Moka Pot,
  6. Hario V60,
  7. Aeropress,
  8. Metal Filtre,
  9. Chemex – Pour Over.

Tercih belirtilmemesi halinde öğütülmemiş çekirdekler gönderilecektir ve tarafınızdan öğütülmesi veya değirmen olan bir yerde öğüttürülmesi gerekecektir.

Devamını Göster
₺78.00
Red Velvet Blend Filtre Kahve 250 gr.

  • Amitoz Bölünme (Binary Fission): En ilkel bölünerek çoğalma tiplerinden biridir. Canlının genetik materyali ile sitoplazması hemen hemen aynı anda bölünür. Mitoz veya mayozdaki aşamalar görülmez.
  • Çoklu Amitoz Bölünme (Multiple Fission): Amitoz Bölünme ile aynı olmakla birlikte, canlı ikiye değil, ikiden fazla hücreye bölünür. 
  • Tomurcuklanma (Budding): Bir hücrenin üzerinde yeni bir hücrenin büyüyerek, bir noktada kopması ve yeni bir hücre halinde yaşamını sürdürmesidir. 
  • Sporla Üreme (Spores): Bu tipte ise ana hücre bazı özel hücreler üreterek onları dışarıya salar. Daha sonra bu yapılar, uygun bir ortamda (pH, nem, sıcaklık, besin miktarı, vb.) gelişerek yeni hücreler üretirler.
  • Konjugasyon (Conjugation): Yukarıdaki 4 tipten farklı olarak bu, tek eşeyli üreme yöntemidir. Eşeysiz üremede ana canlının kopyaları üretilirken, eşeyli üremenin bir tipi olan konjugasyonda gen aktarımı yapılır ve bu sayede farklı bireylerin özellikleri karışır. 
Amitoz Bölünme (Binary Fission)
Amitoz Bölünme (Binary Fission)
Çoklu Amitoz Bölünme (Multiple Fission)
Çoklu Amitoz Bölünme (Multiple Fission)
Tomurcuklanma (Budding)
Tomurcuklanma (Budding)

Ayrıca protistalar yaşamlarının bazı kısmında haploid (tek set kromozomlu), bazı kısımlarında ise diploid (çift set kromozomlu) yaşayabilirler. Buna döl almaşı (alternation of generations) denir.

Çoğu protista türü, ikili fisyon yoluyla ikiye veya çoklu fisyon yoluyla birçok hücreye bölünerek eşeysiz üreyebilir. Bazı türler ise bölünme yoluyla ebeveynin boyutlarına ulaşan küçük tomurcuklar üretir.

Mayoz bölünme ve döllenme yollarıyla eşeyli üreme, protistler arasında yaygın olarak gözlemlenmektedir ve birçok protist türü, besinlerin tükendiği, çevresel değişikliklerin yaşandığı dönemlerde eşeysiz üremeden eşeyli üremeye geçebilir. Bu yolla gen rekombinasyonu (mutasyon), dolayısıyla yeni ortama daha uygun nesillerin doğması mümkün olmaktadır.

Eşeyli üremenin ilişkilendirildiği bir başka fenomen de protistleri koruyan, korunma aşaması olarak değerlendirilen kistlerdir. Kist halinde öbeklenen ve hücresel metabolizmalarını neredeyse sıfıra indiren protistler, habitatlarına bağlı olarak aşırı sıcaklıklara, kurumaya veya düşük pH değerlerine karşı direnç kazanmakta; bu yolla stres yaratan faktörlerin geçmesini veya rüzgar, su veya daha büyük bir organizma tarafından taşınmayı "bekleyebilmektedir".

Bitki Parazitleri

Bitkileri enfekte eden protist parazitler, mahsul kaybına yol açar. Örneğin Oomycete Plasmopara viticola üzüm bitkilerini enfekte ederek mildiyö adı verilen bir hastalığa neden olmaktadır. P. viticola ile enfekte olmuş üzüm bitkileri bodur kalır; yaprakları soluk ve renksizdir. Mildiyö hastalığı, 19. yüzyılda Fransız şarap endüstrisinin neredeyse çökmesine neden olmuştur.

(a) Bu üzüm yaprağında gözlemlenen mildiyö ve külleme hastalıklarına P. viticola enfeksiyonu sebep olmaktadır. (b) Bu patateste P. infestans, patates mantarı hastalığının yarattığı etki görülebilmektedir.
(a) Bu üzüm yaprağında gözlemlenen mildiyö ve külleme hastalıklarına P. viticola enfeksiyonu sebep olmaktadır. (b) Bu patateste P. infestans, patates mantarı hastalığının yarattığı etki görülebilmektedir.
(a) D. B. Langston, Georgia Üniversitesi, USDA ARS; (b) USDA ARS

Phytophthora infestans ise patates saplarının ve gövdelerinin siyah balçık halinde çürümesine neden olan bir oomisettir. P. infestans'ın neden olduğu patates mantarı hastalığı, 19. yüzyılda yaklaşık 1 milyon insanın hayatını kaybetmesiyle ve en az 1 milyon kişinin İrlanda'dan göç etmesiyle sonuçlanan ünlü İrlanda patates kıtlığını tetiklemiştir. Bu hastalık, ABD ve Rusya'nın bazı bölgelerinde patates mahsullerini günümüzde de enfekte etmekte; herhangi bir pestisit uygulanmadığında mahsullerin %70'ine kadarını yok etmektedir.

Faydalı Protistler

Protistler, okyanuslarda oynadıkları üreticilik rolü başta olmak üzere birçok ekosistemde son derece önemli ekolojik görevlere sahiptir. Protistler, bu görevlerinin yanında birçok besin ağının son aşamasında ayrıştırıcılık rolünü de oynamaktadır.

Bir Besin Kaynağı Olarak Protistler

Protistler, diğer birçok organizmanın temel besin kaynaklarıdır. Bazı durumlarda plankton gibi protistler doğrudan tüketilir. Bunun yanında fotosentetik protistler, karbon fiksasyonu yoluyla diğer organizmaların tüketeceği besinleri üretir. Örneğin, zooxanthellae adı verilen fotosentetik dinoflagellatlar, enerjilerinin çoğunu üzerinde yaşadıkları mercan poliplerine aktarır. Bu simbiyotik ilişkide polipler zooxanthellae için koruyucu bir ortam ve besin sağlamakta; polipler de mercan resiflerini oluşturan kalsiyum karbonatı salgılamaktadır. Dinoflagellat simbiyontlarının olmaması takdirinde mercanlar, mercan beyazlaması adı verilen bir sürece girer; alg pigmentlerini kaybederek ölürler. Bu fenomen, resifleri meydana getiren mercanların neden 20 metreden daha derin sularda yaşamadığını açıklamaktadır; dinoflagellatların fotosentez yapabilmesi için yeterli miktarda ışık bu derinliklere ulaşamamaktadır.

Mercan polipleri, dinoflagellatlarla kurdukları simbiyotik ilişki ile besin elde eder.
Mercan polipleri, dinoflagellatlarla kurdukları simbiyotik ilişki ile besin elde eder.
Libre Texts

Protistler, hem kendi başlarına, hem de fotosentez ile ürettikleri ürünler bakımından bakterilerden memelilere kadar çeşitli organizmaların hayatta kalması için doğrudan veya dolaylı olarak gereklidir; zira protistler, birçok sucul ekosistemin birincil üreticileri olarak suda yaşayan türlerin büyük bir kısmını besler. Karada ise aynı görevi karasal bitkiler üstlenmektedir. Dünyada gerçekleşen fotosentezin yaklaşık dörtte biri protistler, özellikle dinoflagellatlar, diyatomlar ve çok hücreli algler tarafından gerçekleştirilir.

Tüm Reklamları Kapat

Protistler sadece denizde yaşayan organizmalar için besin kaynağı oluşturmazlar. Örneğin bazı anaerobik türler, termitlerin ve odun yiyen hamamböceklerinin sindirim kanallarında bulunur ve bu böceklerin odundan aldıkları selülozun sindirimine katkıda bulunurlar. Selülozu sindirmek için kullanılan asıl enzim aslında protist hücreleri içinde yaşayan bakteriler tarafından üretilir. Termit, protist ve bakterilerine besin kaynağı sağlar; protist ve bakteriler de selülozu parçalayarak termite besin sağlar.

Ayrıştırıcılar

Birçok mantar benzeri protist, ölü organizmalarla veya organizmalar tarafından üretilen atık maddelerle beslenmek üzere özelleşmiş saprobik türlerdir. Örneğin birçok oomiset türü, ölü hayvanlar veya algler üzerinde büyür. Saprobik protistler, inorganik besinleri toprağa ve suya geri döndürmek gibi temel bir görevi yerine getirmektedir. Bu süreç, yeni bitkilerin büyümesi için gerekli zemini hazırlayarak besin zinciri boyunca diğer organizmalar için gereken besinlerin üretimine katkıda bulunur. Protistler, mantarlar ve bakteriler gibi saprobik türler olmasaydı tüm organik karbon ölü organizmalara "hapsolur"; yaşam sona ererdi.

Diyet ve Metabolizma

Protistler birçok farklı şekilde beslenebilmektedir ve aerobik veya anaerobik olabilirler.

Protistler birçok beslenme şekli sergiler ve aerobik veya anaerobik olabilirler. Fotosentetik protistler (fotoototroflar), hücrede kloroplastların varlığı ile karakterizedir. Heterotrof protistler ise organik madde tüketirler. Amipler ve diğer bazı heterotrofik protist türleri fagositoz adı verilen bir süreçle parçacıkları yutar; bu süreçte hücre zarı bir besin parçacığını içine çeker ve besin, koful adı verilen hücre içi zarımsı bir kesecikte (vezikülde) sıkıştırır. Bu kesecik daha sonra bir lizozomla birleşir ve gıda parçacığı sitoplazmaya yayılabilen, hücre metabolizmasında kullanılabilen küçük moleküllere ayrılır. Sindirilmemiş kalıntılar son olarak ekzositoz yoluyla hücreden dışarı atılır.

Tüm Reklamları Kapat

Fagositozun aşamaları; bir gıda parçasının yutulması, bir lizozom içinde bulunan hidrolitik enzimler kullanılarak parçanın sindirilmesi ve sindirilmemiş materyalin hücreden dışarı atılması.
Fagositozun aşamaları; bir gıda parçasının yutulması, bir lizozom içinde bulunan hidrolitik enzimler kullanılarak parçanın sindirilmesi ve sindirilmemiş materyalin hücreden dışarı atılması.
Libre Texts

Bazı heterotroflar ölü organizmalardan veya organik atıklarından besin emer, diğerleri ise koşullara bağlı olarak fotosentez yapabilir veya organik maddeler ile beslenebilir.

İnsanlarla Etkileşim ve Kültürel Referanslar

İnsan Patojenleri

Birçok protist türü, diğer organizmaları enfekte ederek yaşayan ve çoğalan patojenik parazitlerdir. Bu parazitlerden bazıları sıtma, Afrika uyku hastalığı (Afrika tripanosomiyazisi) ve su kaynaklı gastroenterite sebep olmaktadır. Bazı protist patojenler ise bitkilerden beslenerek tarım ürünlerinde büyük tahribata yol açabilmektedir.

Plasmodium Türleri

Plasmodium cinsinin üyeleri, bir sivrisineği ve bir omurgalıyı enfekte ederek yaşam döngülerini tamamlar. Omurgalılarda parazit, karaciğer hücrelerinde büyüyerek kan hücrelerini enfekte eder. Enfekte kan hücreleri de her bir eşeysiz üreme döngüsünde patlar ve yok olur.

İnsanları enfekte ettiği bilinen dört Plasmodium türünden biri, P. falciparum, tüm sıtma vakalarının %50'sinden sorumludur ve dünyanın tropikal bölgelerinde hastalığa bağlı ölümlerin başlıca nedenidir. 2010 yılında sıtmanın, çoğu Afrikalı çocuklar olmak üzere 500 bin ila 1 milyon ölüme neden olduğu tahmin edilmektedir. P. falciparum, sıtmanın seyri sırasında bir insanın dolaşımdaki kan hücrelerinin yarısından fazlasını enfekte ederek şiddetli anemiye yol açabilir. Bunun yanında konakçının bağışıklık sistemi, enfekte kan hücrelerinin patlamasıyla açığa çıkan parazitlere büyük bir enflamasyon ile yanıt verir. Bu enflamasyon da konakta sayıklamaya neden olan ateş ataklarıyla sonuçlanır.

Tüm Reklamları Kapat

P. falciparum, insanlara Afrika sıtma sivrisineği (Anopheles gambiae) vektörüyle bulaşır. Bu son derece agresif sivrisinek türünü öldürme, sterilize etme veya doğrudan kaçınma teknikleri, sıtma kontrolü bakımından hayati önem taşımaktadır.

Bu ışık mikrografında P. falciparum (mor) ile enfekte kırmızı kan hücreleri 100x büyütülmüş şekilde görülmektedir.
Bu ışık mikrografında P. falciparum (mor) ile enfekte kırmızı kan hücreleri 100x büyütülmüş şekilde görülmektedir.
M. Zahniser; M. Russell

Tripanosomlar

Afrika uyku hastalığına sebep olan parazit, T. brucei, her bulaşma döngüsünde kalın yüzey glikoprotein tabakasını değiştirmektedir. Bağışıklık sistemimizin yabancı maddeleri tanımasında ve bu yabancı maddelere karşı spesifik bir antikor savunması oluşturmasında rol oynayan glikoproteinlerin de her döngüde bu şekilde değişmesi, bu hastalıkla başa çıkılabilmesi için binlerce farklı antijen kombinasyonunu gerektirmektedir. Bu nedenle T. brucei, bağışıklık sistemimiz paraziti tamamen temizleyemeden sürekli olarak çoğalabilir ve tedavi edilmediği takdirde sinir sistemine verdiği zararla ölümcül bir hal alabilir.

Salgın dönemlerde ölüm oranlarında artış gözlemlenmesine karşın alınan gözlem ve kontrol önlemleri, bildirilen vakalarda düşüşe yol açmış; 1959 - 2009 yılları arasında bildirilen vaka sayısı, Sahraaltı Afrika bölgesinde 10 binden az vaka ile en düşük seyrine ulaşmıştır.

T. cruzi cinsindeki bir başka protist ise Latin Amerika bölgesine endemik olan, kan emen bir böcek ile taşınan Chagas hastalığına sebep olur. Parazit, enfeksiyonun kronik evresinde kalp ve sindirim sistemi dokularına yerleşerek yetersiz beslenmeye ve anormal kalp ritimlerinin neden olduğu kalp yetmezliğine yol açar. Tahminen 10 milyon insan, 2008 yılında 10 bin kişinin ölümüne neden olan Chagas hastalığı ile enfektedir.

Bu ışık mikrografında kırmızı kan hücreleri arasında tripanosomlar görülebilmektedir.
Bu ışık mikrografında kırmızı kan hücreleri arasında tripanosomlar görülebilmektedir.
M. G. Schultz, CDC; M. Russell

Etimoloji

Taksonun halk arasındaki adının ve/veya bilimsel adının etimolojik kökenleri biliniyorsa veya herhangi bir ilgi çekici anlama sahipse, burada anlatınız.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
23
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/01/2023 01:43:33 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/13797

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Kütle
Eğilim
Enzim
Tüyler
Sağlık Bakanlığı
Vejetaryen
Dalga
Amerika
Sahte
Genetik Değişim
Evren
Arı
Beslenme Bilimi
Köpekbalığı
Balık Çeşitliliği
Öne Çıkan
Analiz
Manyetik
Moleküler Biyoloji
Kan Hastalıkları
Mikoloji
Stephen Hawking
Doğa Yasası
Güve
Gazetecilik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
L. Texts, et al. Protistler (Protista). (11 Ocak 2023). Alındığı Tarih: 27 Ocak 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/13797
Texts, L., Karagözoğlu, M., Bakırcı, . (2023, January 11). Protistler (Protista). Evrim Ağacı. Retrieved January 27, 2023. from https://evrimagaci.org/s/13797
L. Texts, et al. “Protistler (Protista).” Edited by Mert Karagözoğlu. Evrim Ağacı, 11 Jan. 2023, https://evrimagaci.org/s/13797.
Texts, Libre. Karagözoğlu, Mert. Bakırcı, . “Protistler (Protista).” Edited by Mert Karagözoğlu. Evrim Ağacı, January 11, 2023. https://evrimagaci.org/s/13797.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.