Tardigradlar ve Seks Davranışları: Su Ayıları Nasıl Seks Yapar?

Tardigradlar ve Seks Davranışları: Su Ayıları Nasıl Seks Yapar?
7 dakika
3,039 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Bugüne kadar size tardigradlar ile ilgili çok sayıda içerik sunduk; fakat hiçbirinde tardigradların çoğalmasını mümkün kılan çiftleşme davranışlarına tam anlamıyla odaklanmadık. Tardigrad arşivimizdeki bu eksiği kapatmak adına, bu yazıda size dünyanın en dayanıklı hayvanının seks davranışlarını anlatacağız.

Tardigrada şubesi, yaklaşık 1500 türü bünyesinde barındıran, mikroskobik boyutlardaki hayvanlardır. Dünyanın her yerinde karşınıza çıkabilecek bu canlı türü ekstrem habitatlara göstermiş olduğu muazzam adaptasyonlar sayesinde popüler bilimin maskotu konumundadır. Bunun en temel sebebi sahip olduğu kriptobiyoz adı verilen çevresel koşulların yaşama elverişsiz olduğu dönemlerdeki korunma durumudur. Öyle ki bu sayede çeşitli yörünge görevlerinde dahi model organizma olarak kullanılmışlardır.

Daha önceden bahsettiğimiz üzere birbirinden oldukça farklı ekosistemlerde (çöl, buzul, deniz, tatlısu, karasal vb.) bulunabiliyorlar. Tüm bu ekosistemlerde dağılım gösteren tardigradların her birinin ortam şartlarına en iyi uyumu sergileyebilmek adına evrimsel süreçte farklı adaptasyonlar kazandığını ve buna bağlı olarak ekolojik nişlerinin de bu doğrultuda farklılaştığını biliyoruz. Tüm bu değişimler tardigradların üreme davranışları üzerinde de etki gösterip farklı üreme methodlarının evrimleşmesine katkı sağlamıştır.

Briyofitler (karayosunu), yaprak çöpleri ve toprak gibi alanlar tardigradların karasal ekosistemdeki substratları arasında yer alır. Bahsettiğimiz karasal ekosistemdeki substratları ve tatlı su ekosistemini tercih eden tardigradların genellikle partenojenik olarak ürediğini; yani bir yumurtanın sperme ihtiyaç duymadan embriyoya dönüştüğünü biliyoruz. Tıpkı karıncalar ve arılarda olduğu gibi... Aynı şekilde, bu habitatları paylaşan bazı türlerin nadiren kendi kendini dölleyen hermafrodit (bir birey hem erkek hem de kadın cinsel organlarına sahiptir) bireyleri içerdiğini de bilmekteyiz. Denizel tardigrad türlerinde ise bahsettiğimiz habitatların aksine erkek ve dişi ayrımı daha nettir ve genellikle cinsiyetleri değişmez, kalıcıdır.

Reklamı Kapat

Tüm dişi tardigradlar, üreme davranışının (eşeyli ya da eşeysiz) ardından, yumurtalarını ovaryum keselerinde geliştirirler. Gelişmekte olan yumurtaların bırakılabileceği iki yer vardır: Bazı tardigrad türleri yaşadıkları ortamlara serbest bir şekilde yumurtalarını bırakırken, bazı tardigrad türleriyse yumurtalarını exuvium adı verilen içi boş dış iskeletlerinde saklarlar. Şimdi gelin, tardigrad seksiyle ilgili aklınıza takılabilecek sorulara cevaplar arayalım.

Bir exivium içerisine yerleştirilen tardigrad yumurtaları.
Bir exivium içerisine yerleştirilen tardigrad yumurtaları.
Tardigradeportfolio

Tardigrad Seksiyle İlgili Sorular ve Cevaplar

Tardigradların Eşeyli mi Eşeysiz mi Üreyeceğine Ne Karar Veriyor?

Sorunun en net yanıtı, çevre. Yani, evrimsel süreçte istikrarlı bir ortamda yaşayan tardigradlar eşeyli olarak çoğalma eğilimindedir. Bir diğer açıdan dengesiz bir ortamda yaşayan tardigradlar ise aseksüel olarak çoğalma eğilimindedir. Ne demek istiyoruz? Biraz daha açalım.

İstikrarlı bir ortamdan kastettiğimiz şey çevresel koşulların kısa süreler içerisinde çok büyük değişimler geçirmediği alanlardır. Bu tür ortamlara en güzel örnek denizel ekosistemlerdir. Denizel ekosistemlerin büyük oranda değişimi uzun yıllar almaktadır.

Dengesiz bir ortamdan kastımız ise, kısa süreli değişimlere açık olabilen ortamlar. Yani dışarıdan gelen herhangi bir etki sayesinde yapısının bozulabileceği ve buna bağlı olarak sahip olduğu canlılığın bundan etkilenebileceği ortamlar. Örnek olarak akarsular veya ormanlar verilebilir. Bir fabrika atığı ile akarsuyun fizikokimyasal parametrelerini altüst edip, canlılığa elverişsiz hale getirebilirsiniz. Aynı şekilde bir orman yangını, o bölgedeki tüm fauna ve flora elemanlarının yok olmasına veya lokaliteyi terk etmesine sebep olabilir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Serbest ortama bırakılan Macrobiotidae familyasına ait bir yumurta.
Serbest ortama bırakılan Macrobiotidae familyasına ait bir yumurta.
Akın Karahasan

Haliyle, evrimsel süreçte böylesine stabil olmayan alanlarda yer alan tardigradların kendilerini değişen ortam koşullarına yönelik koruma davranışları geliştirmeleri oldukça kaçınılmazdı. Bu koruma davranışlarından biri kendi kendine üreye bilme mekanizması olmakla beraber tardigradların popüler bilindeki en önemli özelliklerinden biri olan kriptobiyozun da evrimleşmesine katkıda bulundu.

Farklı Cinsiyetteki Tardigradlar Nasıl Ürüyor?

Tardigrad türlerinde çiftleşme davranışı nadiren gözlemlenmiş olsa da, iki tardigrad türünün kur ve çiftleşme ritüellerini araştırmak ve karşılaştırmak için bir çalışma yapılmıştır: Paramacrobiotus ve Macrobiotus shonacius. Çiftleşme davranışları aşağıdaki gibi beş adımda kategorize edilmiştir:

  • İzleme: erkek dişi bireyi izler.
  • Dokunma: erkek dişi bireyin kloakına (hem boşaltım hem de üreme kanalı) temas eder.
  • Durma: kadın, erkeğin boşalması tamamlanana kadar hareketi durdurur ve/veya kısıtlar.
  • Boşalma: erkeğin kloakı dişinin kloakına bastırılmış bir şekilde boşalır (kuşlardakine benzer bir durum).
  • Kasılma: dişi birey spermatozoayı yakalayabilmek için ventral tarafını kasar ve daraltır.
Tardigradların çiftleşme davranışını gösteren bir çizim.
Tardigradların çiftleşme davranışını gösteren bir çizim.
Invertebrate Zoology

Bu çiftleşme davranışı insanlardaki seks kadar zevk unsurlarını içinde barındırmıyormuş gibi görünse de kur ritüelleri tardigrad davranışlarını anlamamız ve analiz edebilmemiz için önemlidir. Elbette yukarıda sizlere sunmuş olduğumuz kur dizisi tüm tardigradlar için geçerli bir süreç değil; çünkü kloaka sahip olmayan tardigrad sınıfları da bulunmakta, bu yüzden bunu belirtmekte fayda var.

Tardigradların Kur Ritüellerini İzlemek Neden Bu Kadar Zor?

Elbette ki bunun asıl nedeni tardigradların boyutlarının oldukça küçük olmasıdır. Bir düşünün, 1 milimetreden daha küçük bir canlının dişisini nasıl etkilediğini ve ardından nasıl onla beraber olduğunu görüntülemeye çalışıyorsunuz!

Reklamı Kapat

İşiniz oldukça zor; ama imkansız değil! Yeterli donanıma ve şansa sahip olduğunuz sürece tardigradların çiftleşme davranışlarını gözlemleye bilirsiniz. Hatta şanslı bir araştırmacı, bu anı bizler için aşağıda yer alan videoda paylaşmış.

Tardigradların Dişi ve Erkek Bireylerini Birbirinden Ayırmamıza Yardımcı Olacak Özellikler Var mı?

Soruda yer alan dişi ve erkek bireyin farklılığına eşeysel dimorfizm (cinsel çiftbiçimlilik) adı verilir. Eşeysel dimorfizmde bir türün erkek ve dişi cinsiyetleri arasındaki cinsel organlarının haricindeki yapısal farklılıklarla ilgilidir. Yani aslanlarda olduğu gibi yeleler, tavus kuşlarındaki gibi rengarenk devasa tüyler vb. Bu örneklerden yola çıkarak bu farklılıkların, her iki cinsiyetin boyutlarında, görünüşlerinde ve morfolojik birçok karakterde karşımıza çıkabileceği açıktır.

Peki neden dimorfizmler hakkında bilgi sahibi olmak önemlidir? Çünkü dimorfizmlere neden olan mekanizmaları aydınlatarak türlerin biyoçeşitliliğinin kökenlerine dair fikirler elde edilebilir. Elde edilen bilgiler ışığında geçmiş ve gelecek akraba türlerin davranışları yorumlanabilir, aynı şekilde öngörülebilir olacaktır.

Echiniscus cinsine ait bir bireyin baş bölgesinin etrafında yer alan clava ve sirrus yapılarının gösterimi
Echiniscus cinsine ait bir bireyin baş bölgesinin etrafında yer alan clava ve sirrus yapılarının gösterimi
Akın Karahasan

Tardigradlarda üreme davranışlarını gözlemlemek gibi eşeysel dimorfizmleri de gözlemlemek oldukça zordur; fakat zor olması, üzerinde çalışmalar yapılmadığı anlamına gelmez. Tardigradlar üzerinde yapılan çalışmalar sonucunda bazı türlerin cinsel dimorfizmlere sahip olduğu düşünülmektedir. Echiniscus türlerinin erkekleri üzerinde çalışan araştırmacılara göre, dişilerin erkeklere göre daha uzun klava, pençe ve lateral gövde ekleri olan cirrilere sahip oldukları keşfedilmiştir.

Reklamı Kapat

Araştırmacılar bu farklılaşmanın çiftleşme sırasında erkek bireye yardımcı olabileceğini düşünüyor. Öyle ki; pençelerde ve lateral gövde uzantılarında artan uzunluk, erkek tardigradların çiftleşme sırasında dişi bireye daha sıkı tutunup kloaka spermi daha iyi aktara bilmesine yardımcı olur. Bu nedenle, bu tür uyarlamalar erkek tardigradların üreme başarısını artırabilir.

Dünyanın En Dayanıklı Hayvanı, Dünyanın En İyi Annesi midir?

Tardigradların zorlu yaşamsal koşulara karşı gösterdikleri direnç takdire şayandır ve bu, onlara öğretilmez. Çünkü yumurtadan çıktığı anda bir tardigrad tamamen tek başınadır. Anne bireyler yumurtalarını bırakıp, hayatlarına devam ederler.

Tardigradların ebeveyn davranışları hakkında çok az şey bilinmektedir ve bunların ışığında, tardigradların yavru bakımı davranışından yoksun olduğu gözlemlenmiştir. Bu düşünceyi destekler bir diğer argüman, çiftleşme davranışında bulunacak olan erkek bireylerin dişiye yiyecek ve hediye sunma davranışının gözlemlenmemiş olmasıdır. Yani dişi birey için, yavru bakımı yapmak amacıyla avlanmayı bırakma gibi bir davranışta bulunması oldukça risklidir. Yapılan bir araştırmaya göre de dişi bireylerin erkeklerden daha büyük olma eğiliminde oldukları keşfedilmiştir, bu nedenle kendilerini daha iyi koruyabilecekleri için, erkek bireylerin korumasına da ihtiyaç duymadıkları düşünülmektedir.

Tardigradların seks davranışıyla ilgili bilgiler verirken, "olabilir" sözcüğünü çok kullandık; çünkü bu davranışları tüm detaylarıyla henüz gözleyebilmiş değiliz. Bu yüzden bu konularda net bir şey söylemek oldukça zor. Ancak zaman geçtikçe, bu ilginç canlılar hakkında daha fazla bilgiye kavuşacağız ve bizler de memnuniyetle bu yeni bilgileri sizlerle paylaşmaya devam edeceğiz.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 6
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • İnanılmaz 1
  • Umut Verici! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 23/04/2021 11:53:53 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9832

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Elektrokimya
Türleşme
Su
Epigenetik
Memeli
Yeni Koronavirüs
Canlı Cansız
Psikoloji
Eğilim
Virüsler
Koku
Abiyogenez
Matematik
Gen İfadesi
Test
Karbon
Göz
Hastalık Kataloğu
Boyut
Oksijen
Şiddet
İmmünoloji
Hayvanlar Alemi
Kurbağa
İklim
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku