Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Tardigradlar ve Seks Davranışları: Su Ayıları Nasıl Seks Yapar?

Tardigradlar ve Seks Davranışları: Su Ayıları Nasıl Seks Yapar?
7 dakika
9,251
Tüm Reklamları Kapat

Bugüne kadar size tardigradlar ile ilgili çok sayıda içerik sunduk; fakat hiçbirinde tardigradların çoğalmasını mümkün kılan çiftleşme davranışlarına tam anlamıyla odaklanmadık. Tardigrad arşivimizdeki bu eksiği kapatmak adına, bu yazıda size dünyanın en dayanıklı hayvanının seks davranışlarını anlatacağız.

Tardigrada şubesi, yaklaşık 1500 türü bünyesinde barındıran, mikroskobik boyutlardaki hayvanlardır. Dünyanın her yerinde karşınıza çıkabilecek bu canlı türü ekstrem habitatlara göstermiş olduğu muazzam adaptasyonlar sayesinde popüler bilimin maskotu konumundadır. Bunun en temel sebebi sahip olduğu kriptobiyoz adı verilen çevresel koşulların yaşama elverişsiz olduğu dönemlerdeki korunma durumudur. Öyle ki bu sayede çeşitli yörünge görevlerinde dahi model organizma olarak kullanılmışlardır.

Daha önceden bahsettiğimiz üzere birbirinden oldukça farklı ekosistemlerde (çöl, buzul, deniz, tatlısu, karasal vb.) bulunabiliyorlar. Tüm bu ekosistemlerde dağılım gösteren tardigradların her birinin ortam şartlarına en iyi uyumu sergileyebilmek adına evrimsel süreçte farklı adaptasyonlar kazandığını ve buna bağlı olarak ekolojik nişlerinin de bu doğrultuda farklılaştığını biliyoruz. Tüm bu değişimler tardigradların üreme davranışları üzerinde de etki gösterip farklı üreme methodlarının evrimleşmesine katkı sağlamıştır.

Tüm Reklamları Kapat

Briyofitler (karayosunu), yaprak çöpleri ve toprak gibi alanlar tardigradların karasal ekosistemdeki substratları arasında yer alır. Bahsettiğimiz karasal ekosistemdeki substratları ve tatlı su ekosistemini tercih eden tardigradların genellikle partenojenik olarak ürediğini; yani bir yumurtanın sperme ihtiyaç duymadan embriyoya dönüştüğünü biliyoruz. Tıpkı karıncalar ve arılarda olduğu gibi... Aynı şekilde, bu habitatları paylaşan bazı türlerin nadiren kendi kendini dölleyen hermafrodit (bir birey hem erkek hem de kadın cinsel organlarına sahiptir) bireyleri içerdiğini de bilmekteyiz. Denizel tardigrad türlerinde ise bahsettiğimiz habitatların aksine erkek ve dişi ayrımı daha nettir ve genellikle cinsiyetleri değişmez, kalıcıdır.

Tüm dişi tardigradlar, üreme davranışının (eşeyli ya da eşeysiz) ardından, yumurtalarını ovaryum keselerinde geliştirirler. Gelişmekte olan yumurtaların bırakılabileceği iki yer vardır: Bazı tardigrad türleri yaşadıkları ortamlara serbest bir şekilde yumurtalarını bırakırken, bazı tardigrad türleriyse yumurtalarını exuvium adı verilen içi boş dış iskeletlerinde saklarlar. Şimdi gelin, tardigrad seksiyle ilgili aklınıza takılabilecek sorulara cevaplar arayalım.

Bir exivium içerisine yerleştirilen tardigrad yumurtaları.
Bir exivium içerisine yerleştirilen tardigrad yumurtaları.
Tardigradeportfolio

Tardigrad Seksiyle İlgili Sorular ve Cevaplar

Tardigradların Eşeyli mi Eşeysiz mi Üreyeceğine Ne Karar Veriyor?

Sorunun en net yanıtı, çevre. Yani, evrimsel süreçte istikrarlı bir ortamda yaşayan tardigradlar eşeyli olarak çoğalma eğilimindedir. Bir diğer açıdan dengesiz bir ortamda yaşayan tardigradlar ise aseksüel olarak çoğalma eğilimindedir. Ne demek istiyoruz? Biraz daha açalım.

İstikrarlı bir ortamdan kastettiğimiz şey çevresel koşulların kısa süreler içerisinde çok büyük değişimler geçirmediği alanlardır. Bu tür ortamlara en güzel örnek denizel ekosistemlerdir. Denizel ekosistemlerin büyük oranda değişimi uzun yıllar almaktadır.

Tüm Reklamları Kapat

Dengesiz bir ortamdan kastımız ise, kısa süreli değişimlere açık olabilen ortamlar. Yani dışarıdan gelen herhangi bir etki sayesinde yapısının bozulabileceği ve buna bağlı olarak sahip olduğu canlılığın bundan etkilenebileceği ortamlar. Örnek olarak akarsular veya ormanlar verilebilir. Bir fabrika atığı ile akarsuyun fizikokimyasal parametrelerini altüst edip, canlılığa elverişsiz hale getirebilirsiniz. Aynı şekilde bir orman yangını, o bölgedeki tüm fauna ve flora elemanlarının yok olmasına veya lokaliteyi terk etmesine sebep olabilir.

Serbest ortama bırakılan Macrobiotidae familyasına ait bir yumurta.
Serbest ortama bırakılan Macrobiotidae familyasına ait bir yumurta.
Akın Karahasan

Haliyle, evrimsel süreçte böylesine stabil olmayan alanlarda yer alan tardigradların kendilerini değişen ortam koşullarına yönelik koruma davranışları geliştirmeleri oldukça kaçınılmazdı. Bu koruma davranışlarından biri kendi kendine üreye bilme mekanizması olmakla beraber tardigradların popüler bilindeki en önemli özelliklerinden biri olan kriptobiyozun da evrimleşmesine katkıda bulundu.

Farklı Cinsiyetteki Tardigradlar Nasıl Ürüyor?

Tardigrad türlerinde çiftleşme davranışı nadiren gözlemlenmiş olsa da, iki tardigrad türünün kur ve çiftleşme ritüellerini araştırmak ve karşılaştırmak için bir çalışma yapılmıştır: Paramacrobiotus ve Macrobiotus shonacius. Çiftleşme davranışları aşağıdaki gibi beş adımda kategorize edilmiştir:

  • İzleme: erkek dişi bireyi izler.
  • Dokunma: erkek dişi bireyin kloakına (hem boşaltım hem de üreme kanalı) temas eder.
  • Durma: kadın, erkeğin boşalması tamamlanana kadar hareketi durdurur ve/veya kısıtlar.
  • Boşalma: erkeğin kloakı dişinin kloakına bastırılmış bir şekilde boşalır (kuşlardakine benzer bir durum).
  • Kasılma: dişi birey spermatozoayı yakalayabilmek için ventral tarafını kasar ve daraltır.
Tardigradların çiftleşme davranışını gösteren bir çizim.
Tardigradların çiftleşme davranışını gösteren bir çizim.
Invertebrate Zoology

Bu çiftleşme davranışı insanlardaki seks kadar zevk unsurlarını içinde barındırmıyormuş gibi görünse de kur ritüelleri tardigrad davranışlarını anlamamız ve analiz edebilmemiz için önemlidir. Elbette yukarıda sizlere sunmuş olduğumuz kur dizisi tüm tardigradlar için geçerli bir süreç değil; çünkü kloaka sahip olmayan tardigrad sınıfları da bulunmakta, bu yüzden bunu belirtmekte fayda var.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Tardigradların Kur Ritüellerini İzlemek Neden Bu Kadar Zor?

Elbette ki bunun asıl nedeni tardigradların boyutlarının oldukça küçük olmasıdır. Bir düşünün, 1 milimetreden daha küçük bir canlının dişisini nasıl etkilediğini ve ardından nasıl onla beraber olduğunu görüntülemeye çalışıyorsunuz!

İşiniz oldukça zor; ama imkansız değil! Yeterli donanıma ve şansa sahip olduğunuz sürece tardigradların çiftleşme davranışlarını gözlemleye bilirsiniz. Hatta şanslı bir araştırmacı, bu anı bizler için aşağıda yer alan videoda paylaşmış.

Tardigradların Dişi ve Erkek Bireylerini Birbirinden Ayırmamıza Yardımcı Olacak Özellikler Var mı?

Soruda yer alan dişi ve erkek bireyin farklılığına eşeysel dimorfizm (cinsel çiftbiçimlilik) adı verilir. Eşeysel dimorfizmde bir türün erkek ve dişi cinsiyetleri arasındaki cinsel organlarının haricindeki yapısal farklılıklarla ilgilidir. Yani aslanlarda olduğu gibi yeleler, tavus kuşlarındaki gibi rengarenk devasa tüyler vb. Bu örneklerden yola çıkarak bu farklılıkların, her iki cinsiyetin boyutlarında, görünüşlerinde ve morfolojik birçok karakterde karşımıza çıkabileceği açıktır.

Peki neden dimorfizmler hakkında bilgi sahibi olmak önemlidir? Çünkü dimorfizmlere neden olan mekanizmaları aydınlatarak türlerin biyoçeşitliliğinin kökenlerine dair fikirler elde edilebilir. Elde edilen bilgiler ışığında geçmiş ve gelecek akraba türlerin davranışları yorumlanabilir, aynı şekilde öngörülebilir olacaktır.

Echiniscus cinsine ait bir bireyin baş bölgesinin etrafında yer alan clava ve sirrus yapılarının gösterimi
Echiniscus cinsine ait bir bireyin baş bölgesinin etrafında yer alan clava ve sirrus yapılarının gösterimi
Akın Karahasan

Tardigradlarda üreme davranışlarını gözlemlemek gibi eşeysel dimorfizmleri de gözlemlemek oldukça zordur; fakat zor olması, üzerinde çalışmalar yapılmadığı anlamına gelmez. Tardigradlar üzerinde yapılan çalışmalar sonucunda bazı türlerin cinsel dimorfizmlere sahip olduğu düşünülmektedir. Echiniscus türlerinin erkekleri üzerinde çalışan araştırmacılara göre, dişilerin erkeklere göre daha uzun klava, pençe ve lateral gövde ekleri olan cirrilere sahip oldukları keşfedilmiştir.

Araştırmacılar bu farklılaşmanın çiftleşme sırasında erkek bireye yardımcı olabileceğini düşünüyor. Öyle ki; pençelerde ve lateral gövde uzantılarında artan uzunluk, erkek tardigradların çiftleşme sırasında dişi bireye daha sıkı tutunup kloaka spermi daha iyi aktara bilmesine yardımcı olur. Bu nedenle, bu tür uyarlamalar erkek tardigradların üreme başarısını artırabilir.

Tüm Reklamları Kapat

Dünyanın En Dayanıklı Hayvanı, Dünyanın En İyi Annesi midir?

Tardigradların zorlu yaşamsal koşulara karşı gösterdikleri direnç takdire şayandır ve bu, onlara öğretilmez. Çünkü yumurtadan çıktığı anda bir tardigrad tamamen tek başınadır. Anne bireyler yumurtalarını bırakıp, hayatlarına devam ederler.

Tardigradların ebeveyn davranışları hakkında çok az şey bilinmektedir ve bunların ışığında, tardigradların yavru bakımı davranışından yoksun olduğu gözlemlenmiştir. Bu düşünceyi destekler bir diğer argüman, çiftleşme davranışında bulunacak olan erkek bireylerin dişiye yiyecek ve hediye sunma davranışının gözlemlenmemiş olmasıdır. Yani dişi birey için, yavru bakımı yapmak amacıyla avlanmayı bırakma gibi bir davranışta bulunması oldukça risklidir. Yapılan bir araştırmaya göre de dişi bireylerin erkeklerden daha büyük olma eğiliminde oldukları keşfedilmiştir, bu nedenle kendilerini daha iyi koruyabilecekleri için, erkek bireylerin korumasına da ihtiyaç duymadıkları düşünülmektedir.

Tardigradların seks davranışıyla ilgili bilgiler verirken, "olabilir" sözcüğünü çok kullandık; çünkü bu davranışları tüm detaylarıyla henüz gözleyebilmiş değiliz. Bu yüzden bu konularda net bir şey söylemek oldukça zor. Ancak zaman geçtikçe, bu ilginç canlılar hakkında daha fazla bilgiye kavuşacağız ve bizler de memnuniyetle bu yeni bilgileri sizlerle paylaşmaya devam edeceğiz.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
34
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 12
  • Merak Uyandırıcı! 5
  • İnanılmaz 3
  • Bilim Budur! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Umut Verici! 2
  • Muhteşem! 0
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 20/06/2024 09:20:41 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9832

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Saç
Carl Sagan
Ana Bulaşma Mekanizması
Küresel
Yapay Zeka
Fotosentez
Aminoasit
Geometri
Sağlık
Ses Kaydı
İlişki
Avcı
Einstein
İhtiyoloji
Gelişim
İnsan Türü
Mikroevrim
Ağaç
Doğal
Evrim Tarihi
Dil
Video
Kimyasal
Yıldızlar
Doğru
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
A. Karahasan. Tardigradlar ve Seks Davranışları: Su Ayıları Nasıl Seks Yapar?. (4 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 20 Haziran 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/9832
Karahasan, A. (2021, January 04). Tardigradlar ve Seks Davranışları: Su Ayıları Nasıl Seks Yapar?. Evrim Ağacı. Retrieved June 20, 2024. from https://evrimagaci.org/s/9832
A. Karahasan. “Tardigradlar ve Seks Davranışları: Su Ayıları Nasıl Seks Yapar?.” Edited by Akın Karahasan. Evrim Ağacı, 04 Jan. 2021, https://evrimagaci.org/s/9832.
Karahasan, Akın. “Tardigradlar ve Seks Davranışları: Su Ayıları Nasıl Seks Yapar?.” Edited by Akın Karahasan. Evrim Ağacı, January 04, 2021. https://evrimagaci.org/s/9832.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close