Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Karsinizasyon Nedir? Evrimsel Süreçte Hayvanlar, Nedense Sıklıkla Yengeç Benzeri Türlere Evrimleşiyorlar!

Karsinizasyon Nedir? Evrimsel Süreçte Hayvanlar, Nedense Sıklıkla Yengeç Benzeri Türlere Evrimleşiyorlar! Wikimedia
Porselen Yengeçler
5 dakika
6,949
  • Omurgasız Anatomisi
  • Evrimsel Biyoloji

Yakınsak evrim, benzer çevre şartları altında kalan ve benzer bir genetik çeşitlilik havuzuna sahip türlerde benzer özellikler (uzuvlar, biyokimyasal yolaklar, vb.) evrimleşmesine verilen bir isimdir. Doğada yakınsak evrimin sayısız örneğine rastlarız: Örneğin yunus ve balinalar gibi denizel memelilerin hepsinin ortak atası, karada yaşayan ve yüzgeçleri olmayan, dört ayaklı memelilerdir. Ancak bu memelilerin deniz ortamına adapte olması sonucunda bu türlerin torunlarında, balıklar ile çok benzer yüzgeçler evrimleşmiştir. Balıkların yüzgeçleri ile denizel memelilerin yüzgeçleri, bu tür bir yakınsak evrim örneğidir. Bu konuyla ilgili daha fazla bilgiyi buradaki yazımızdan alabilirsiniz.

Benzer şekilde, bir türe bariz bir şekilde avantaj sağlayıp da, dikkate değer miktarda masraflı olmayan sayısız özellik de evrimsel süreçte birçok defa, bağımsız olarak evrimleşmiştir. Örneğin göz organı, uçma yeteneği ve daha nice özellik, ortak atalardan tüm torunlara miras kalmaksızın, farklı evrimsel soy hatlarında tekrar tekrar evrimleşmiştir; çünkü bu organlar ve özellikler türlere yaşam mücadelesinde büyük avantajlar sağlarlar ve örneğin iri bir beynin aksine, o kadar da masraflı yapılar değillerdir. Ancak yapılan çalışmalar, sıra dışı bir diğer yakınsak evrim örneğini ortaya koyuyor: Evrimsel süreçte 5 ayrı soy hattı, bir sebeple yengeç-benzeri türlere evrimleşti!

Bu Reklamı Kapat

Kral Yengeç
Kral Yengeç
Monterey Bay Aquarium

İlk olarak 2017 yılında Biological Journal of the Linnean Society dergisinde yayınlanan bir çalışmaya göre, kral yengeçler[1], [2], porselen yengeçleri[3], kıllı taş yengeçleri (Lomis hirta)[4], hindistan cevizi yengeçleri (Birgus latro) ve gerçek yengeçler infratakımı (Brachyura)[5], birbirinden bağımsız olarak yengeçlerden aşina olduğumuz formlara evrimleşmiştir.[6] Yani bu canlıların ortak atası, yengeç-görünümlü olmayan bir hayvan türüdür. Sadece var olan türler de değil, Cyclida takımı gibi antik kabuklular da, yengeçlerin evrimleşmesinden önce bile yengeç-benzeri bir forma sahip olacak biçimde evrimleşmiştir![7] 2017 tarihli makalede şöyle deniyor:

İlginç bir şekilde, yengeç-benzeri morfolojik oluşumlar sadece "gerçek" yengeçler olarak bilinen Brachyura'dan bağımsız olarak evrimleşmekle kalmamıştır, aynı zamanda anomuranlar içinde 3 kez bağımsız olarak evrimleşmiştir. (...) Her ne kadar yengeç-benzeri soy hatlarının iç anatomisinde muazzam bir uyumsuzluk olsa da -ki bu, bu özelliğin evriminin gerçekten de yakınsak olduğunu doğrulamaktadır- bağımsız soy hatlarında görülen bu yengeç benzeri morfotipler (habitus) ile iç yapılar arasında çeşitli ilişkiler bulmak da mümkündür. Bir diğer deyişle, karsinizasyonun bir sonucu olarak ortaya çıkan bazı tutarlı yapılar, yengeç-benzeri formlarda görülen spesifik iç anatomik örüntüleri meydana getirmiştir.
Kıllı taş yengeçleri (Lomis hirta)
Kıllı taş yengeçleri (Lomis hirta)
Museums Victoria Collections

Aslında bu konu yeni fark edilmiyor. 1916 yılında İngiliz evrimsel biyolog Lancelot Alexander Borradaile, hayvanlar aleminde görülen bu yengeç-benzeri formlara evrimleşme eğilimine Yunancada "yengeç" anlamına gelen carcinos sözcüğünden türetilmiş bir sözcük olan karsinizasyon (İng: "carcinization" veya "crabification", Tr: "yengeçleşme") adını vermişti. Karsinizasyon konusunu detaylıca inceleyen 2017 tarihli makalenin yayınlanmasından sonraki 3 sene boyunca bu konu pek gündeme gelmedi; ancak önce Boing Boing sitesinin, sonrasındaysa Popular Mechanics dergisinin konuyu popüler bilime taşıması sonrasında halk arasında da hızlı bir üne kavuştu.[8], [9]

Bu Reklamı Kapat

Anomura filogenisine yönelik, moleküler ve fizyolojik (A) ve sadece moleküler (B ve C) verilere dayalı farklı hipotezler. Renkli daireler, ilgili soy hattının genel habitusunu (fiziksel görünümünü) simgelemektedir. Altı çizili soy hatları içerisinde yengeç-benzeri türler vardır (bunlar yeşil yıldızlarla da vurgulanmıştır). Tüm filogeniler, Anomura içerisinde yengeç-benzeri görünümün 3 ayrı defa evrimleştiğine işaret etmektedir.
Anomura filogenisine yönelik, moleküler ve fizyolojik (A) ve sadece moleküler (B ve C) verilere dayalı farklı hipotezler. Renkli daireler, ilgili soy hattının genel habitusunu (fiziksel görünümünü) simgelemektedir. Altı çizili soy hatları içerisinde yengeç-benzeri türler vardır (bunlar yeşil yıldızlarla da vurgulanmıştır). Tüm filogeniler, Anomura içerisinde yengeç-benzeri görünümün 3 ayrı defa evrimleştiğine işaret etmektedir.
Biological Journal of the Linnean Society

Bunun nasıl olduğunu açıklamak oldukça kolaydır: Dediğimiz gibi yakınsak evrim, benzer şartlar altında evrimleşen türlerin benzer özellikler edinmesini rahatlıkla izah edebilmektedir. Örneğin keseli memeliler, plasenta yerine bir keseye sahip olmak haricinde, çok erken dönemde ayrıştıkları plasentalı memeli kuzenleriyle çok benzer özelliklere sahiptirler.[10] Kuşlar ve yarasaların her ikisi de uçabilir; ancak bu iki türün ortak atasının ne kanatları vardı, ne de uçabiliyordu. Uçma özelliği, bu iki türde bağımsız olarak evrimleşti; ortak atadan miras kalmadı.[11]

Yengeçlerde de olan oldukça benzer bir durum: Bu canlıların yengece benzemeyen ataları, gerçek yengeçlerin maruz kaldıkları şartlara (sıcaklık, zaman, kütleçekimi, vb.) maruz kalarak, çok benzer bir fiziksel görünüme kavuşmuşlardır. Özellikle de yengeçlerin sıra dışı bir şekilde dayanıklı olması, birçok türde bu dış görünüm ile ilişkili fiziksel özelliklerin tekrar tekrar seçilmesine neden olmuş olabilir.

Hindistan cevizi yengeçleri (Birgus latro)
Hindistan cevizi yengeçleri (Birgus latro)
MPG

Sadece dış görünüm de değil; dolaşım sistemleri, nörolojik yapıları ve daha nice organ ve yapıları, tamamen bağımsız bir şekilde benzer yapılara evrimleşmişlerdir. Bunun nedeni de açıktır: Bazı iç organlar ve yapılar, dış morfolojilere bağlı olarak şekillenirler; dolayısıyla benzer çevrelere uyum sağlayan canlılarda meydana gelen benzer morfolojik özellikler, benzer iç organ yapılarının evrimleşmesine sebep olmaktadır. Araştırmacılar bunu şöyle açıklıyor:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Burada ele aldığımız iç anatomik karakterlerin bir kısmı, yengeç-benzeri canlıların dış karakterlerine bağlıdır. İç anatomik yapılar arasında da morfolojik uyum görülebildiği için, bu uyum zincirleri, yengeç-benzeri türlerin dış karakterlerine kadar takip edilebilir ve bu zincirler kimi zaman oldukça karmaşık olabilir (dolaylı uyumdan ötürü).
Gerçek Yengeçler (Brachyura)
Gerçek Yengeçler (Brachyura)
ResearchGate

Burada dikkat edilmesi gereken kritik nokta, bu yengeçlerin neden benzer biçimde evrimleştiklerini izah etmek için "evrimsel eğilim" gibi muğlak bir terminolojiye ihtiyaç olmamasıdır. Avantajlı morfolojik (dış fiziksel) özellikleri tespit ettikten sonra, bu morfolojilerle ilişkili iç anatomiler tespit edilebilmekte ve dolayısıyla bunlar arasındaki evrimsel zincirler ortaya çıkarılabilmektedir. Birisi evrimleştiğinde, diğeri kaçınılmaz olmaktadır - ki bu da, evrimin sanılandan çok daha öngörülebilir bir süreç olduğunu doğrulamaktadır. Araştırmacılar, makalelerinde bu evrimsel zincirleri çok net bir şekilde ortaya koymaktadırlar.

Yengeçler, sıra dışı özellikleriyle evrimsel biyologları şaşırtmayı sürdürmektedirler. Örneğin kral yengeçlerin doğrudan doğruya hermit yengeçlerinden evrimleştiği düşünülmektedir - ki bu, iki meşhur yengeç türünün birbiriyle doğrudan doğruya ata-torun ilişkisine sahip olduğunu göstermektedir.[12], [13], [14] Sadece bu da değil; karsinizasyon geçiren ve "yengeçleşen" türlerden biri olan Allopetrolisthes spinifrons türü porselen yengeçlerinde sadece kısa bir vücut formu evrimleşmekle kalmamıştır; aynı zamanda bu yengeçlerde tıpkı gerçek yengeçlerde olduğu gibi erkeklerde daha kısa bir karın yapısı olacak biçimde cinsel çiftbiçimlilik evrimleşmiştir.[15] Bu alandaki çalışmalar devam ettikçe, yengeçlere ve evrimsel tarihe dair daha fazla detay da aydınlatılacaktır.

Okundu Olarak İşaretle

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 18
  • Tebrikler! 11
  • İnanılmaz 8
  • Bilim Budur! 6
  • Muhteşem! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Güldürdü 3
  • Üzücü! 1
  • İğrenç! 1
  • Korkutucu! 1
  • Umut Verici! 0
  • Grrr... *@$# 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ J. Keiler, et al. (2013). Evolutionary Morphology Of The Hemolymph Vascular System In Hermit And King Crabs (Crustacea: Decapoda: Anomala). Journal of Morphology, sf: 759-778. doi: 10.1002/jmor.20133. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ J. Keiler, et al. (2015). The Anatomy Of The King Crab Hapalogaster Mertensii Brandt, 1850 (Anomura: Paguroidea: Hapalogastridae) – New Insights Into The Evolutionary Transformation Of Hermit Crabs Into King Crabs. Contributions to Zoology, sf: 149-165. doi: 10.1163/18759866-08402004. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ J. Keiler, et al. (2015). Evolutionary Morphology Of The Organ Systems In Squat Lobsters And Porcelain Crabs (Crustacea: Decapoda: Anomala): An Insight Into Carcinization. Journal of Morphology, sf: 1-21. doi: 10.1002/jmor.20311. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ J. Keiler, et al. (2016). Revealing Their Innermost Secrets: An Evolutionary Perspective On The Disparity Of The Organ Systems In Anomuran Crabs (Crustacea: Decapoda: Anomura). Contributions to Zoology, sf: 361-386. doi: 10.1163/18759866-08504001. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ C. L. Morrison, et al. (2002). Mitochondrial Gene Rearrangements Confirm The Parallel Evolution Of The Crab-Like Form. Proceedings of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences, sf: 345-350. doi: 10.1098/rspb.2001.1886. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ J. Keiler, et al. (2017). One Hundred Years Of Carcinization – The Evolution Of The Crab-Like Habitus In Anomura (Arthropoda: Crustacea). Biological Journal of the Linnean Society, sf: 200-222. doi: 10.1093/biolinnean/blw031. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ G. Schweigert. (2007). Juracyclus Posidoniae N. Gen. And Sp., The First Cycloid Arthropod From The Jurassic. Journal of Paleontology, sf: 213-215. doi: 10.1666/0022-3360(2007)81[213:JPNGAS]2.0.CO;2. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ T. Dunn. Animals Have Evolved Into A Crab-Like-Shape At Least 5 Separate Times | Boing Boing. (15 Ekim 2020). Alındığı Tarih: 27 Ekim 2020. Alındığı Yer: Boing Boing | Arşiv Bağlantısı
  • ^ C. Delbert. Animals Keep Evolving Into Crabs, Which Is Somewhat Disturbing. (19 Ekim 2020). Alındığı Tarih: 27 Ekim 2020. Alındığı Yer: Popular Mechanics | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Encyclopedia Britannica. Parallel Evolution. (20 Temmuz 1998). Alındığı Tarih: 27 Ekim 2020. Alındığı Yer: Encyclopedia Britannica | Arşiv Bağlantısı
  • ^ W. P. Armstrong. Convergent Vs. Parallel Evolution. (1 Ocak 2005). Alındığı Tarih: 27 Ekim 2020. Alındığı Yer: Palomar College | Arşiv Bağlantısı
  • ^ C. W. Cunningham, et al. (1992). Evolution Of King Crabs From Hermit Crab Ancestors. Nature, sf: 539-542. doi: 10.1038/355539a0. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ P. A. McLaughlin, et al. (2004). Carcinization In The Anomura – Fact Or Fiction? Ii. Evidence From Larval, Megalopal And Early Juvenile Morphology. Contributions to Zoology, sf: 165-205. doi: 10.1163/18759866-07303001. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ L. M. Tsang, et al. (2011). Hermit To King, Or Hermit To All: Multiple Transitions To Crab-Like Forms From Hermit Crab Ancestors. Systematic Biology, sf: 616-629. doi: 10.1093/sysbio/syr063. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ A. Hiller. (2010). Hypercarcinisation: An Evolutionary Novelty In The Commensal Porcellanid Allopetrolisthes Spinifrons (Crustacea: Decapoda: Porcellanidae). Nauplius, sf: 95-102. | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 07/10/2022 21:08:23 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9488

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Balık Çeşitliliği
Biyokimya
Transkripsiyon
Asteroid
Cinsel Yönelim
Tıp
Bilim İnsanı
İmmünoloji
Bilim Tarihi
Stephen Hawking
Manyetik
Irk
Wuhan
Kurbağa
İnsanlık
Yapay Zeka
İntihar
Mitler Ve Gerçekler
Kuantum Fiziği
Biyoloji
Gözlem
Görme
Diş
Kültür
Yumurta
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.