Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Karsinizasyon Nedir? Evrimsel Süreçte Hayvanlar, Nedense Sıklıkla Yengeç Benzeri Türlere Evrimleşiyorlar!

Karsinizasyon Nedir? Evrimsel Süreçte Hayvanlar, Nedense Sıklıkla Yengeç Benzeri Türlere Evrimleşiyorlar!
Porselen Yengeçler
Wikimedia
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Yakınsak evrim, benzer çevre şartları altında kalan ve benzer bir genetik çeşitlilik havuzuna sahip türlerde benzer özellikler (uzuvlar, biyokimyasal yolaklar, vb.) evrimleşmesine verilen bir isimdir. Doğada yakınsak evrimin sayısız örneğine rastlarız: Örneğin yunus ve balinalar gibi denizel memelilerin hepsinin ortak atası, karada yaşayan ve yüzgeçleri olmayan, dört ayaklı memelilerdir. Ancak bu memelilerin deniz ortamına adapte olması sonucunda bu türlerin torunlarında, balıklar ile çok benzer yüzgeçler evrimleşmiştir. Balıkların yüzgeçleri ile denizel memelilerin yüzgeçleri, bu tür bir yakınsak evrim örneğidir. Bu konuyla ilgili daha fazla bilgiyi buradaki yazımızdan alabilirsiniz.

Benzer şekilde, bir türe bariz bir şekilde avantaj sağlayıp da, dikkate değer miktarda masraflı olmayan sayısız özellik de evrimsel süreçte birçok defa, bağımsız olarak evrimleşmiştir. Örneğin göz organı, uçma yeteneği ve daha nice özellik, ortak atalardan tüm torunlara miras kalmaksızın, farklı evrimsel soy hatlarında tekrar tekrar evrimleşmiştir; çünkü bu organlar ve özellikler türlere yaşam mücadelesinde büyük avantajlar sağlarlar ve örneğin iri bir beynin aksine, o kadar da masraflı yapılar değillerdir. Ancak yapılan çalışmalar, sıra dışı bir diğer yakınsak evrim örneğini ortaya koyuyor: Evrimsel süreçte 5 ayrı soy hattı, bir sebeple yengeç-benzeri türlere evrimleşti!

Kral Yengeç
Kral Yengeç
Monterey Bay Aquarium

İlk olarak 2017 yılında Biological Journal of the Linnean Society dergisinde yayınlanan bir çalışmaya göre, kral yengeçler[1], [2], porselen yengeçleri[3], kıllı taş yengeçleri (Lomis hirta)[4], hindistan cevizi yengeçleri (Birgus latro) ve gerçek yengeçler infratakımı (Brachyura)[5], birbirinden bağımsız olarak yengeçlerden aşina olduğumuz formlara evrimleşmiştir.[6] Yani bu canlıların ortak atası, yengeç-görünümlü olmayan bir hayvan türüdür. Sadece var olan türler de değil, Cyclida takımı gibi antik kabuklular da, yengeçlerin evrimleşmesinden önce bile yengeç-benzeri bir forma sahip olacak biçimde evrimleşmiştir![7] 2017 tarihli makalede şöyle deniyor:

İlginç bir şekilde, yengeç-benzeri morfolojik oluşumlar sadece "gerçek" yengeçler olarak bilinen Brachyura'dan bağımsız olarak evrimleşmekle kalmamıştır, aynı zamanda anomuranlar içinde 3 kez bağımsız olarak evrimleşmiştir. (...) Her ne kadar yengeç-benzeri soy hatlarının iç anatomisinde muazzam bir uyumsuzluk olsa da -ki bu, bu özelliğin evriminin gerçekten de yakınsak olduğunu doğrulamaktadır- bağımsız soy hatlarında görülen bu yengeç benzeri morfotipler (habitus) ile iç yapılar arasında çeşitli ilişkiler bulmak da mümkündür. Bir diğer deyişle, karsinizasyonun bir sonucu olarak ortaya çıkan bazı tutarlı yapılar, yengeç-benzeri formlarda görülen spesifik iç anatomik örüntüleri meydana getirmiştir.
Kıllı taş yengeçleri (Lomis hirta)
Kıllı taş yengeçleri (Lomis hirta)
Museums Victoria Collections

Aslında bu konu yeni fark edilmiyor. 1916 yılında İngiliz evrimsel biyolog Lancelot Alexander Borradaile, hayvanlar aleminde görülen bu yengeç-benzeri formlara evrimleşme eğilimine Yunancada "yengeç" anlamına gelen carcinos sözcüğünden türetilmiş bir sözcük olan karsinizasyon (İng: "carcinization" veya "crabification", Tr: "yengeçleşme") adını vermişti. Karsinizasyon konusunu detaylıca inceleyen 2017 tarihli makalenin yayınlanmasından sonraki 3 sene boyunca bu konu pek gündeme gelmedi; ancak önce Boing Boing sitesinin, sonrasındaysa Popular Mechanics dergisinin konuyu popüler bilime taşıması sonrasında halk arasında da hızlı bir üne kavuştu.[8], [9]

Anomura filogenisine yönelik, moleküler ve fizyolojik (A) ve sadece moleküler (B ve C) verilere dayalı farklı hipotezler. Renkli daireler, ilgili soy hattının genel habitusunu (fiziksel görünümünü) simgelemektedir. Altı çizili soy hatları içerisinde yengeç-benzeri türler vardır (bunlar yeşil yıldızlarla da vurgulanmıştır). Tüm filogeniler, Anomura içerisinde yengeç-benzeri görünümün 3 ayrı defa evrimleştiğine işaret etmektedir.
Anomura filogenisine yönelik, moleküler ve fizyolojik (A) ve sadece moleküler (B ve C) verilere dayalı farklı hipotezler. Renkli daireler, ilgili soy hattının genel habitusunu (fiziksel görünümünü) simgelemektedir. Altı çizili soy hatları içerisinde yengeç-benzeri türler vardır (bunlar yeşil yıldızlarla da vurgulanmıştır). Tüm filogeniler, Anomura içerisinde yengeç-benzeri görünümün 3 ayrı defa evrimleştiğine işaret etmektedir.
Biological Journal of the Linnean Society

Bunun nasıl olduğunu açıklamak oldukça kolaydır: Dediğimiz gibi yakınsak evrim, benzer şartlar altında evrimleşen türlerin benzer özellikler edinmesini rahatlıkla izah edebilmektedir. Örneğin keseli memeliler, plasenta yerine bir keseye sahip olmak haricinde, çok erken dönemde ayrıştıkları plasentalı memeli kuzenleriyle çok benzer özelliklere sahiptirler.[10] Kuşlar ve yarasaların her ikisi de uçabilir; ancak bu iki türün ortak atasının ne kanatları vardı, ne de uçabiliyordu. Uçma özelliği, bu iki türde bağımsız olarak evrimleşti; ortak atadan miras kalmadı.[11]

Yengeçlerde de olan oldukça benzer bir durum: Bu canlıların yengece benzemeyen ataları, gerçek yengeçlerin maruz kaldıkları şartlara (sıcaklık, zaman, kütleçekimi, vb.) maruz kalarak, çok benzer bir fiziksel görünüme kavuşmuşlardır. Özellikle de yengeçlerin sıra dışı bir şekilde dayanıklı olması, birçok türde bu dış görünüm ile ilişkili fiziksel özelliklerin tekrar tekrar seçilmesine neden olmuş olabilir.

Hindistan cevizi yengeçleri (Birgus latro)
Hindistan cevizi yengeçleri (Birgus latro)
MPG

Sadece dış görünüm de değil; dolaşım sistemleri, nörolojik yapıları ve daha nice organ ve yapıları, tamamen bağımsız bir şekilde benzer yapılara evrimleşmişlerdir. Bunun nedeni de açıktır: Bazı iç organlar ve yapılar, dış morfolojilere bağlı olarak şekillenirler; dolayısıyla benzer çevrelere uyum sağlayan canlılarda meydana gelen benzer morfolojik özellikler, benzer iç organ yapılarının evrimleşmesine sebep olmaktadır. Araştırmacılar bunu şöyle açıklıyor:

Burada ele aldığımız iç anatomik karakterlerin bir kısmı, yengeç-benzeri canlıların dış karakterlerine bağlıdır. İç anatomik yapılar arasında da morfolojik uyum görülebildiği için, bu uyum zincirleri, yengeç-benzeri türlerin dış karakterlerine kadar takip edilebilir ve bu zincirler kimi zaman oldukça karmaşık olabilir (dolaylı uyumdan ötürü).
Gerçek Yengeçler (Brachyura)
Gerçek Yengeçler (Brachyura)
ResearchGate

Burada dikkat edilmesi gereken kritik nokta, bu yengeçlerin neden benzer biçimde evrimleştiklerini izah etmek için "evrimsel eğilim" gibi muğlak bir terminolojiye ihtiyaç olmamasıdır. Avantajlı morfolojik (dış fiziksel) özellikleri tespit ettikten sonra, bu morfolojilerle ilişkili iç anatomiler tespit edilebilmekte ve dolayısıyla bunlar arasındaki evrimsel zincirler ortaya çıkarılabilmektedir. Birisi evrimleştiğinde, diğeri kaçınılmaz olmaktadır - ki bu da, evrimin sanılandan çok daha öngörülebilir bir süreç olduğunu doğrulamaktadır. Araştırmacılar, makalelerinde bu evrimsel zincirleri çok net bir şekilde ortaya koymaktadırlar.

Yengeçler, sıra dışı özellikleriyle evrimsel biyologları şaşırtmayı sürdürmektedirler. Örneğin kral yengeçlerin doğrudan doğruya hermit yengeçlerinden evrimleştiği düşünülmektedir - ki bu, iki meşhur yengeç türünün birbiriyle doğrudan doğruya ata-torun ilişkisine sahip olduğunu göstermektedir.[12], [13], [14] Sadece bu da değil; karsinizasyon geçiren ve "yengeçleşen" türlerden biri olan Allopetrolisthes spinifrons türü porselen yengeçlerinde sadece kısa bir vücut formu evrimleşmekle kalmamıştır; aynı zamanda bu yengeçlerde tıpkı gerçek yengeçlerde olduğu gibi erkeklerde daha kısa bir karın yapısı olacak biçimde cinsel çiftbiçimlilik evrimleşmiştir.[15] Bu alandaki çalışmalar devam ettikçe, yengeçlere ve evrimsel tarihe dair daha fazla detay da aydınlatılacaktır.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 10
  • Tebrikler! 7
  • İnanılmaz 5
  • Bilim Budur! 3
  • Muhteşem! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 1
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ J. Keiler, et al. (2013). Evolutionary Morphology Of The Hemolymph Vascular System In Hermit And King Crabs (Crustacea: Decapoda: Anomala). Journal of Morphology, sf: 759-778. doi: 10.1002/jmor.20133. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ J. Keiler, et al. (2015). The Anatomy Of The King Crab Hapalogaster Mertensii Brandt, 1850 (Anomura: Paguroidea: Hapalogastridae) – New Insights Into The Evolutionary Transformation Of Hermit Crabs Into King Crabs. Contributions to Zoology, sf: 149-165. doi: 10.1163/18759866-08402004. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ J. Keiler, et al. (2015). Evolutionary Morphology Of The Organ Systems In Squat Lobsters And Porcelain Crabs (Crustacea: Decapoda: Anomala): An Insight Into Carcinization. Journal of Morphology, sf: 1-21. doi: 10.1002/jmor.20311. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ J. Keiler, et al. (2016). Revealing Their Innermost Secrets: An Evolutionary Perspective On The Disparity Of The Organ Systems In Anomuran Crabs (Crustacea: Decapoda: Anomura). Contributions to Zoology, sf: 361-386. doi: 10.1163/18759866-08504001. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ C. L. Morrison, et al. (2002). Mitochondrial Gene Rearrangements Confirm The Parallel Evolution Of The Crab-Like Form. Proceedings of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences, sf: 345-350. doi: 10.1098/rspb.2001.1886. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ J. Keiler, et al. (2017). One Hundred Years Of Carcinization – The Evolution Of The Crab-Like Habitus In Anomura (Arthropoda: Crustacea). Biological Journal of the Linnean Society, sf: 200-222. doi: 10.1093/biolinnean/blw031. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ G. Schweigert. (2007). Juracyclus Posidoniae N. Gen. And Sp., The First Cycloid Arthropod From The Jurassic. Journal of Paleontology, sf: 213-215. doi: 10.1666/0022-3360(2007)81[213:JPNGAS]2.0.CO;2. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ T. Dunn. Animals Have Evolved Into A Crab-Like-Shape At Least 5 Separate Times | Boing Boing. (15 Ekim 2020). Alındığı Tarih: 27 Ekim 2020. Alındığı Yer: Boing Boing | Arşiv Bağlantısı
  • ^ C. Delbert. Animals Keep Evolving Into Crabs, Which Is Somewhat Disturbing. (19 Ekim 2020). Alındığı Tarih: 27 Ekim 2020. Alındığı Yer: Popular Mechanics | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Encyclopedia Britannica. Parallel Evolution. (20 Temmuz 1998). Alındığı Tarih: 27 Ekim 2020. Alındığı Yer: Encyclopedia Britannica | Arşiv Bağlantısı
  • ^ W. P. Armstrong. Convergent Vs. Parallel Evolution. (01 Ocak 2004). Alındığı Tarih: 27 Ekim 2020. Alındığı Yer: Palomar College | Arşiv Bağlantısı
  • ^ C. W. Cunningham, et al. (1992). Evolution Of King Crabs From Hermit Crab Ancestors. Nature, sf: 539-542. doi: 10.1038/355539a0. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ P. A. McLaughlin, et al. (2004). Carcinization In The Anomura – Fact Or Fiction? Ii. Evidence From Larval, Megalopal And Early Juvenile Morphology. Contributions to Zoology, sf: 165-205. doi: 10.1163/18759866-07303001. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ L. M. Tsang, et al. (2011). Hermit To King, Or Hermit To All: Multiple Transitions To Crab-Like Forms From Hermit Crab Ancestors. Systematic Biology, sf: 616-629. doi: 10.1093/sysbio/syr063. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ A. Hiller. (2010). Hypercarcinisation: An Evolutionary Novelty In The Commensal Porcellanid Allopetrolisthes Spinifrons (Crustacea: Decapoda: Porcellanidae). Nauplius, sf: 95-102. | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 02/12/2020 15:22:22 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9488

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Allah
Pandemik
Gelişim
2019-Ncov
Kalıtım
İklim Değişimi
Obezite
Tümör
Beyin
Hız
Genel Görelilik
Böcek Bilimi
Mutasyon
Uyku
Mistisizm
Hayvan Davranışları
Yumurtalık
Müzik
Canlı
Kök Hücre
Hominidae
Beslenme Davranışları
Kuşlar
Halk Sağlığı
Botanik
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bir ağaç dikmek için en iyi zaman 20 sene öncesiydi. İkinci en iyi zaman ise şimdi...”
Çin Atasözü
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol