Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Psikoseksüel Gelişim Teorisi Nedir? Freud'un İleri Sürdüğü Psikoseksüel Gelişim Evreleri Nelerdir?

Psikoseksüel Gelişim Teorisi Nedir? Freud'un İleri Sürdüğü Psikoseksüel Gelişim Evreleri Nelerdir? Envision Your Evolution
10 dakika
4,091
  • Psikoanaliz ve Psikanalitik Teori
Evrim Ağacı Akademi: Freud, Psikanaliz ve Psikanalitik Teori Yazı Dizisi

Bu yazı, Freud, Psikanaliz ve Psikanalitik Teori yazı dizisinin 7. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Psikanalitik Teori Nedir?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Freudyen psikolojide psikoseksüel gelişim, psikanalitik cinsel dürtü teorisinin merkezi bir unsurudur. Sigmund Freud, kişiliğin, id'den gelen ve zevk arayan enerjilerin belirli erojen alanlara (vücudun uyarılmaya özellikle duyarlı bir bölgeleri) odaklandığı bir dizi çocukluk evresi boyunca geliştiğine inanıyordu.

Beş psikoseksüel aşama oral, anal, fallik, gizli ve genitaldir. Her aşamayla ilişkili erojen bölge, bir zevk kaynağı olarak hizmet eder. Herhangi bir aşamada tatminsiz olmak, "sabitlenme"ye (İng: "fixation", Tür: "fiksasyon") neden olabilir. Öte yandan, cinsel olarak tatmin olmak da sağlıklı bir kişiliğe neden olabilir.

Bu Reklamı Kapat

Sigmund Freud, çocuğun psikoseksüel gelişim aşamalarından herhangi birinde hayal kırıklığı yaşaması durumunda önce kaygı, sonrasında yetişkinliğe kadar olan süreçteyse işlevsel bir zihinsel bozukluk olan nevroz yaşayacaklarını öne sürdü.[1]

Sigmund Freud ve Psikoseksüel Gelişim

Sigmund Freud, psikodinamik teorilerin babası, psikanalizin kurucusu ve psikoseksüel gelişim teorisinin yaratıcısı olarak kabul edilir. İnsan gelişimi hakkındaki fikirlerinin kabul edilip edilmemesine bakılmaksızın, psikoloji üzerindeki etkisinin çok büyük olduğunu söylemek mümkündür.

Bu Reklamı Kapat

Püriten bir çağda; bilinçsiz motivasyon, insan cinselliği ve içgüdüsel saldırganlık teorisi oluşturmayı başarmış bir isimdir. Freud'un insan vizyonu hem evrimci hem de etkileşimcidir. Ona göre insanın biyolojik ihtiyaçları, evrim tarihinin doğal bir parçasıdır. Bu çerçevede insan gelişimi, kendisini sürekli olarak yeniden şekillendiren dış gerçeklikle etkileşim içinde olması yoluyla ve ilerleme düzeyinde hep bir sonraki seviyeye geçerek gerçekleşir.

Neredeyse kaçınılmaz olarak bu; rasyonel bir davranış inşa etmek, tatmin edici yönlerine dayanan dürtülerden vazgeçmek anlamına gelir. Sonuçta çoğu uygar insanın endişeleri vardır. Çocuklar, kendilerini çevrelerinden farklılaştırmaya başlayana ve gerçeklikle yüzleşene kadar bu tür endişelere sahip olmazlar. Sigmund Freud, kişiliğin erken çocukluk döneminde geliştiğine inanır.

Freud'a göre çocukluk deneyimleri, yetişkin olarak kişiliğimizi ve davranışlarımızı şekillendirir. Buna göre çocukluk döneminde her birimiz ciddi aşamalardan geçeriz ve bir aşamada uygun bakım ve ebeveynlikten yoksun kalırsak o aşamada takılıp kalabiliriz.[2], [3]

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Psikoseksüel Gelişimin Basamakları

Freud'un teorisine göre, çocukların zevk arama dürtüleri, erojen bölge adı verilen vücudun farklı bir alanına odaklanır. Freud, psikoseksüel gelişimin (libidinal evrim olarak da adlandırılır) çocuk tarafından önceden belirlenmiş bir sırayla yönlendirilmesi gereken beş aşama gerçekleştiğini iddia eder.

Her psikoseksüel aşamada libido, çocuğun ilgili yaşına göre en hassas olan vücut bölgesinde sabitlenir ve bu noktalar erojen bölge olarak adlandırılır. Yenidoğan için libidinal enerjinin yönlendirildiği vücudun en hassas bölgesi ağızdır. Bu aşama oral aşamadır. Daha sonra nörolojik gelişim seyrini sürdürdükçe vücudun diğer bölümleri daha duyarlı hale gelir ve libidinal enerji anüse (anal evre) ve ardından genital bölgeye (fallik ve genital evreler) doğru hareket eder. Cinsel dürtünün zayıflaması ile karakterize edilen bir gizlilik dönemi, fallik dönemi genital aşamadan ayırmaktadır.[4], [5]

Oral Aşama (0-1 Yaş)

Freud'un teorisinde, oral aşama doğumla başlar ve tipik olarak çocuklar 1 yaşına gelene kadar sürer. Haz ilkesine göre, ego ve süperego henüz gelişmediği ve bebeğin kişiliği olmadığı için id bu aşamaya hakimdir. Libidinal hazzın erojen bölgesi veya odağı ağızdır. Bebekler anne memesinden beslenmekten ve ağızlarına nesneler koyarak çevrelerini keşfetmekten zevk alırlar.

Bebek tamamen yetişkinlere bağımlı olduğu için aynı zamanda bu oral zevk yoluyla bir güven ve rahatlık duygusu geliştirir. Bu aşamayı çözmek için çocuk, bakıcılara daha az bağımlı hale gelmelidir. Bir bebeğin büyük ölçüde beslenme yoluyla giderilen güvenlik gereksinimleri karşılanmazsa, bu aşamada saplanma meydana gelebilir. Freud, oral psikoseksüel aşamada sabitlenmiş bir yetişkinin, kronik bir doyumsuzluk ve sigara tüketimi, aşırı yeme ve aşırı içme gibi zorlayıcı alışkanlıklar yoluyla ifade edilen saldırganlık veya bağımlılık yaşayabileceği görüşünü ileri sürmüştür.[6], [7]

Oral Evre (0-1 Yaş)
Oral Evre (0-1 Yaş)
Sprouts Schools

Anal Aşama (1-3 Yaş)

Psikoseksüel gelişimin anal aşamasında, libido anüs üzerinde odaklanır ve çocuk dışkılamaktan büyük zevk alır. Çocuk artık başlı başına bir insan olduğunun ve isteklerinin dış dünyanın talepleriyle çelişebileceğinin tamamen farkındadır.

Bu Reklamı Kapat

Freud, bu tür bir çatışmanın, yetişkinlerin çocuğun ne zaman ve nerede dışkılayabileceği konusunda kısıtlamalar getirdiği lazımlık eğitiminde zirveye ulaşma eğiliminde olduğuna inanıyordu. Otoriteyle bu ilk çatışmanın doğası, çocuğun gelecekteki tüm otorite biçimleriyle ilişkisini belirleyebilir. Erken veya sert tutum gösterilen lazımlık eğitimi, çocuğun dağınıklıktan nefret eden, saplantılı bir şekilde düzenli, dakik ve otoriteye saygılı bir kişiliğe dönüşmesine neden olabilir. Nakit ve mal varlığı konusunda inatçı ve eli sıkı olabilirler.[8], [9]

Ancak Freud'a göre tüm ebeveynler bu aşamada çocukların ihtiyaç duyduğu desteği ve teşviki sağlamamaktadır. Bazı ebeveynler, tuvaletini kaçıran çocuklarını cezalandırırlar, onlarla alay ederler veya onları utandırırlar.

Freud'a göre, uygunsuz ebeveyn tepkileri olumsuz sonuçlara yol açabilir. Ebeveynler çok hoşgörülü bir yaklaşım benimserse, Freud, bireyin dağınık, müsrif veya yıkıcı bir kişiliğe sahip olduğu anal-kovucu bir kişiliğin gelişebileceğini öne sürmüştür.

Anal Evre (1-3 Yaş)
Anal Evre (1-3 Yaş)
Sprouts Schools

Fallik Evre (3-6 Yaş)

Fallik evre, psikoseksüel gelişimin üç ila altı yaşlarını kapsayan üçüncü evresidir. Burada bebeğin libidosu erojen bölge olarak cinsel organları üzerinde odaklanır. Çocuk, Freud'un Oidipus kompleksi ve Elektra kompleksi olarak adlandırdığı erotik çekim, küskünlük, rekabet, kıskançlık ve korku arasındaki çatışmayı harekete geçiren anatomik cinsiyet farklılıklarının farkına varır. Bu, çocuğun aynı cinsiyetten ebeveynin özelliklerini benimsemesini içeren özdeşleşme süreciyle çözülür.[10]

Bu Reklamı Kapat

Karen Horney gibi psikologlar bu teoriye karşı çıkmaktadırlar; çünkü teorinin hem tamamen yanlış hem de kadınlar için küçük düşürücü olduğunu ileri sürmektedirler. Bunun yerine, Horney, erkeklerin çocuk doğuramadıkları için aşağılık duyguları yaşadıklarını öne sürmüştür ve bu kavramı "rahim kıskançlığı" olarak adlandırmıştır.

Fallik Evre (3-6 Yaş)
Fallik Evre (3-6 Yaş)
Sprouts Schools

Gizlilik (İng: "Latency") Evresi (6 Yaş - Ergenlik)

Bu aşamada, kimliğin enerjileri bastırılırken, süperego gelişmeye devam eder. Çocuklar, aile dışındaki akranları ve yetişkinlerle sosyal beceriler, değerler ve ilişkiler geliştirir.

Ego ve süper egonun gelişimi, bu sakin döneme katkıda bulunur. Bu aşama, çocukların okula başladığı ve akran ilişkileri, hobiler ve diğer ilgi alanları ile daha fazla ilgilenmeye başladığı zamana denk gelir.

Gizli dönem, cinsel enerjinin bastırıldığı veya uykuda olduğu bir keşif zamanıdır. Bu enerji hala mevcuttur, ancak entelektüel arayışlar ve sosyal etkileşimler gibi diğer alanlara yöneltilir. Bu aşama, sosyal ve iletişim becerilerinin ve özgüvenin gelişmesinde önemlidir.

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
İnsan Vücudu Tiyatrosu

İnsan biyolojisine yapacağınız bu büyüleyici yolculuğun her aşamasında size ben eşlik edeceğim. Önce sahneye bir iskelet olarak çıkacağım ve her bölümde kostümüme yeni bir katman eklenecek, ta ki vücudum tamamen oluşana kadar. Bu anatomik yolculukta konunun kalbine (hatta midesine, damarlarına, hücrelerine, kemiklerine, beynine) kadar ineceğiz. Oyunumuz eğlenceli, hatta o kadar eğlenceli ki bedenimiz hakkında bunca şeyi ne ara öğrendiğinize şaşıracaksınız. İnsan Vücudu Tiyatrosu, çocukların (ve yetişkinlerin) vücudumuzun işleyişini derinlemesine ve keyif alarak öğrenebilmesi için harika bir kaynak.

Devamını Göster
₺80.00
İnsan Vücudu Tiyatrosu

Diğer psikoseksüel evrelerde olduğu gibi, Freud da çocukların bu evrede sabitlenmelerinin veya "sıkışıp kalmalarının" mümkün olduğuna inanıyordu. Freud'a göre bu aşamadaki fiksasyon, olgunlaşmamışlık ve bir yetişkin olarak tatmin edici ilişkiler kuramama ile sonuçlanabilmektedir.[11]

Genital Evre (Ergenlik-Ölüm)

Teorisinin beşinci ve son psikoseksüel aşamasında Freud, genital evrenin ergenliğin başlangıcında başladığına ve yetişkinliğe (ve dolayısıyla ölüme) kadar devam ettiğine inanıyordu. Freud'a göre, ergenliğin başlamasıyla birlikte yeniden uyanmış, aktif bir libido ve cinsel çekim kendini göstermeye başlar.

Freud, kendi zevkine odaklanan fallik aşamanın aksine, genital aşamadaki zevkin heteroseksüel zevke odaklandığını teorileştirmiştir. Cinsel içgüdünün doğru ifadesinin heteroseksüel ilişkiler ve cinsel ilişki yoluyla olduğuna inanıyordu. Buna ek olarak eğer bu ya da daha erken bir aşamada saplantı ya da çatışma gelişirse, sapkınlıkların gelişebileceğini ve bunların cinsel ilişkileri önleyebileceğini düşündü. Örneğin, oral evre odaklanmış ve orada saplanmış biri, öpüşmekten ve oral seksten cinsel ilişkiden aldığından daha fazla zevk alır.

Bu aşama, Freud'un ego ve süperegonun bu noktada tamamen geliştiğini hissetmesi bakımından diğerlerinden farklıdır. Daha erken yaşlarda oldukları ve esas olarak id tarafından kontrol edildiği zamanların aksine, gençler arzularını kontrol edebilir ve onları toplumun standartları ve beklentileri içinde tutabilirler.[12], [13]

Psikoseksüel Gelişim Teorisinin Eleştirisi

Yaygınlığına ve etkisine rağmen, Freud'un psikoseksüel gelişim teorisi çok sayıda eleştiri almıştır. Bilimsel araştırmacılar ve feminist teorisyenler, Freud'un teorisini çeşitli nedenlerle eleştirmişlerdir.

Bilimsel Eleştiriler

Genel olarak, Freud'un teorilerini bilimsel açıdan test etmek zordur ve bazı araştırmalar, teorilerin makul olmadığı sonucuna varmıştır. Örneğin Freud, asla empirik (deneysel) çalışmalar yapmamıştır. Bunun yerine, teorilerini sadece yetişkin hastaların anlatımlarına dayandırmıştır; tekil vakalardan genel yargılara ulaşmıştır. Dolayısıyla Freud'un yöntemleri, modern psikoloji ve psikiyatrinin takip ettiği metodolojiyle uyumsuzdur.

Örneğin 1909 yılında yayınladığı Beş Yaşındaki Bir Çocukta Bir Fobi Analizi'nde Freud, hem atlardan hem de babasından korkan "Küçük Hans" (Herbert Graf, 1903–1973) adlı çocukla ilgili bir vaka çalışması sundu. Freud, bu iki korkunun birbiriyle ilişkili olduğunu ve hem kız kardeşinin doğumu gibi dış faktörlerden hem de annenin arkadaşı olarak babanın yerine geçme arzusu gibi içsel faktörlerden ve onun yaşında bir erkek için normal olan mastürbasyondan zevk almanın suçluluk duygusuna yol açtığını öne sürdü. Hans, annesiyle çocuk yapma arzusunu dile getirmiştir; Freud, bunu Hans'ın annesini cinsel olarak arzuladığının kanıtı olarak gördü. Ancak Hans'a göre at korkusu ile baba korkusu arasında herhangi bir bağlantı yoktu. Freud ise, Hans'ın her ikisinin de korkmasının nedeninin, her ikisinin de Hans'tan çok daha iri bir penise sahip olması olduğunu ileri sürdü. Freud ayrıca "Hans'a normalde yapmayacağı birçok şeyin söylenmesi gerektiğini" ve "şimdiye kadar sahip olduğu hiçbir belirti göstermediği düşüncelerin kendisine sunulması gerektiğini" belirtti. Tüm bunlar, Freud'un (modern psikolojinin yapacağı üzere) Hans'ı analiz etmektense, Freud'un Hans'a telkinlerde bulunduğunu göstermektedir.

İnsanın psikoseksüel gelişimiyle ilgili olarak gelişitrilen Freudyen psikoloji teorilerinin bilimsel geçerliliğine yönelik yaygın bir eleştiri, Sigmund Freud'un insan cinselliğine şahsi bir saplantı geliştirmiş olmasıdır; bu nedenle de insan gelişiminin normatif bir psikolojik ve cinsel gelişim teorisi ile tanımlanmasını tercih etmiştir. Penis kıskançlığı teorisi ve bunun yanı sıra kadın psikoseksüel gelişiminden çok az söz ederek neredeyse tamamen erkek gelişimine odaklanmış olması, bir dizi feminist akademisyenin Freud'un teorilerinin temelsiz ve tamamen yanlış olduğunu ilan etmesine yol açmıştır.[14], [15]

Freud ayrıca hastalarının genellikle çocuk yaşta baştan çıkarma veya çıkarılmayla ilgili anıları ve fantezileri olduğunu yazmıştır. Pek çok eleştirmen, bunların Freud'un yarattığını ve hastalarına dayattığını savunmaktadır.[16] Frederick Crews'e göre, Freud'un 1890'ların sonlarında terk ettiği baştan çıkarma teorisi, 1980'lerde ve 1990'larda yaşanan çocukluk çağı cinsel istismarına ilişkin yanlış iddialar dalgasına öncü olmuştur.

Eşcinsellik ve Psikoseksüel Gelişim

Psikoseksüel aşamalara yönelik bir başka eleştiri, teorinin sadece heteroseksüel gelişime odaklanması ve eşcinsel gelişimi büyük ölçüde görmezden gelmesidir.

Bu Reklamı Kapat

Freud'un teorisi, heteroseksüel tercihlerin, gelişimin "normal" sonucunu temsil ettiğini öne sürmüştür ve eşcinsel tercihlerin bu süreçten sapma sonucunda oluştuğunu iddia etmiştir. Freud'un eşcinselliğe yönelik görüşü zaman içinde değişmiştir: Konu hakkında kimi zaman biyolojik açıklamalar yapan Freud, diğer zamanlarda cinsel tercihlerin sosyal veya psikolojik nedenlerle oluştuğunu savunmuştur.

Ancak şunu vurgulamakta fayda vardır: Zamanının çoğu düşünürünün aksine Freud, eşcinselliğin bir patoloji olduğuna ikna olmamıştı. Freud, bir kişinin cinselliğini değiştirme girişimlerinin genellikle boşuna ve çoğu zaman zararlı olduğuna inanmıştır.

1935 yılında Freud, eşcinsel oğlunu tedavi etmesini isteyen bir anneye yazdığı ünlü bir mektupta, eşcinselliğin avantajlı olmadığına inansa da, kesinlikle bir kusur ya da utanılacak bir şey olmadığını vurgulamıştır. Şöyle diyor:

(...) bir hastalık olarak sınıflandırılamaz; biz onu, cinsel gelişimin belirli bir durmasıyla üretilen cinsel işlevin bir varyasyonu olarak görüyoruz.

Freud'un teorisi, eşcinselliğin normal psikoseksüel gelişimde bir sapma olduğunu ima ederken, çağdaş psikologların büyük bir çoğunluğu, cinsel yönelimin büyük ölçüde biyolojik faktörlerden kaynaklandığına inanmaktadır.

Bu Reklamı Kapat

Sonuç

Günümüzde Freud'un psikoseksüel gelişim teorisinin çok az sayıda savunucusu olsa da onun çalışmaları insan gelişimini anlamamıza önemli katkılarda bulunmuştur. Belki de en önemli ve kalıcı katkısı, bilinçdışı etkilerin insan davranışı üzerinde güçlü bir etkisi olabileceği fikridir.

Ayrıca Freud'un teorisi, insan gelişiminde erken yaşlarda yaşanan deneyimlerin önemini vurgulamıştır. Uzmanlar, erken yaşlarda ve sonraki deneyimlerin insan gelişimi üzerindeki katkılarını tartışmaya devam ederken, gelişim uzmanları erken yaşamdaki olayların gelişim sürecinde kritik bir rol oynadığını ve yaşam boyunca kalıcı etkileri olabileceğini kabul etmektedir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 19
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ A. Bullock. (2000). The New Fontana Dictionary Of Modern Thought. ISBN: 9780006863830.
  • ^ R. Fliess. Erogeneity And Libido; Addenda To The Theory Of The Psychosexual Development Of The Human. Yayınevi: International Universities Press.
  • ^ P. H. Hoch, et al. (1949). Psychosexual Development In Health And Disease. Yayınevi: Grune & Stratton.
  • ^ M. M. Fichter, et al. (1987). Symptomatology, Psychosexual Development And Gender Identity In 42 Anorexic Males. Psychological Medicine, sf: 409-418. doi: 10.1017/S003329170002496X. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ C. A. Barnes. (1952). A Statistical Study Of The Freudian Theory Of Levels Of Psychosexual Development.. Psychology Monographs, sf: 105-174. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Encyclopedia Britannica. Oral Stage Facts. Alındığı Yer: Encyclopedia Britannica | Arşiv Bağlantısı
  • ^ UCL. The Oral Stage. Alındığı Yer: UCL | Arşiv Bağlantısı
  • ^ A. EBERT, et al. (2005). Psychosocial And Psychosexual Development In Childhood And Adolescence Within The Exstrophy-Epispadias Complex. The Journal of Urology, sf: 1094-1098. doi: 10.1097/01.ju.0000169171.97538.ed. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ J. L. Garcia. (2011). Freud's Psychosexual Stage Conception: A Developmental Metaphor For Counselors. Wiley, sf: 498-502. doi: 10.1002/j.1556-6676.1995.tb01785.x. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ E. Jones. The Phallic Phase1. (1 Ocak 1933). Alındığı Tarih: 13 Haziran 2022. Alındığı Yer: Pep-Web | Arşiv Bağlantısı
  • ^ M. . Jacobs. (2010). The Perils Of Latency. Psychodynamic Practice, sf: 500-514. doi: 10.1080/14753630412331313721. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ S. . Juni. (2012). The Role Of The Object In Drive Cathexis And Psychosexual Development. The Journal of Psychology, sf: 429-442. doi: 10.1080/00223980.1992.10543376. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ P. Cameron. (2011). Confirmation Of The Freudian Psychosexual Stages Utilizing Sexual Symbolism. SAGE Publications, sf: 33-39. doi: 10.2466/pr0.1967.21.1.33. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Z. O. Fliegel. (2017). Feminine Psychosexual Development In Freudian Theory. The Psychoanalytic Quarterly, sf: 385-408. doi: 10.1080/21674086.1973.11926640. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ A. E. Mourant. (2015). The Evolution Of Brain Size, Speech, And Psychosexual Development. Current Anthropology, sf: 30-32. doi: 10.1086/201403. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ F. C. Crews. (2006). Follies Of The Wise: Dissenting Essays. ISBN: 9781593761011. Yayınevi: Counterpoint.
Evrim Ağacı Akademi: Freud, Psikanaliz ve Psikanalitik Teori Yazı Dizisi

Bu yazı, Freud, Psikanaliz ve Psikanalitik Teori yazı dizisinin 7. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Psikanalitik Teori Nedir?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 14/08/2022 06:31:43 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11910

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Elektrokimya
Plastik
Basınç
Yas
Malzeme
Hücreler
Sağlık Personeli
Sinirbilim
Salgın
Amerika Birleşik Devletleri
Oyun Teorisi
Makroevrim
Balıklar
İklim
Balık Çeşitliliği
Dna
Algı
Nadir
Diyet
Yağ
Fizik
Evrim Ağacı
Yıl
Kurbağa
Evrim Teorisi
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.