Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Psikanalitik Teori Nedir?

Psikanalitik Teori Nedir? Freud.org
Sigmund Freud
4 dakika
29,360
Evrim Ağacı Akademi: Freud, Psikanaliz ve Psikanalitik Teori Yazı Dizisi

Bu yazı, Freud, Psikanaliz ve Psikanalitik Teori yazı dizisinin 1. yazısıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Tüm Reklamları Kapat

Psikanalitik Teori, "psikanalizin babası" olarak da bilinen Sigmund Freud tarafından 19. yüzyılın sonlarına doğru geliştirilmiş bir teoridir. Freud'a göre psikolojik rahatsızlıklar, çözülmemiş ve bilinçdışında bastırılmış çatışmalardan meydana gelmektedir. Psikanalitik Teori'yi açıklamadan önce, "psikanaliz" kavramını açıklamakta fayda var: Psikanaliz, tedavinin genellikle konuşma yoluyla ilerlediği bir psikoterapi tekniğidir. Tedavi esnasında hastalar için rahat bir ortam sunulur ve hastanın zihninden geçenleri özgürce anlatması istenir. Analist, hastanın rahatsızlığıyla, bilinçdışında yatan ve hastalığa sebep olanlar arasında bir bağ kurmaya çalışır.

Freud'a kadar olan süreçte bazı insan davranışlarına, rahatsızlıklara, korkulara vb. mantıklı ve bilinçli bir açıklama getirilememesi durumunda, bu tür sorunların beyinde var olan bazı bozukluklardan kaynaklandığı düşünülüyordu. Ancak Freud, bunların var olan bilinç anlayışıyla değil, teorisi için oldukça önemli olan ''bilinçdışı'' kavramıyla açıklanabileceğini ileri sürmüştür.

Tüm Reklamları Kapat

Anna O. Kimdir?

Anna O., ya da gerçek adıyla Berta Pappenheim, Freud'un arkadaşı olan Joseph Breuer'in histerik rahatsızlıklara sahip bir hastasıydı. Hidrofobi, uyuşukluk, görme problemleri ve konuşma zorlukları gibi semptomlar göstermekteydi. Breuer önceleri hipnoz yöntemini denese de bu şekilde başarılı olamayınca konuşma tedavisiyle ilerlemeye karar verdi. Tedavi işe yaradı ve Anna'nın rahatsızlıklarının, çocukluğunda yaşadıklarından kaynaklandığı ortaya çıktı. Freud, tedavide rol almasa da, Breuer'in ona vaka ile ilgili anlattıklarından etkilendi ve böylece psikanaliz ile Psikanalitik Teori hakkındaki fikirleri oluşmaya başladı. Somut olarak görülen semptomların çocukluk yaşantılarından, bastırılmış ve travmatik olaylardan kaynaklandığını fark etti. Bu çalışmaları, teorisinin gelişimine katkı sağladı.

Breuer ile beraber hipnoz esnasında hastaların anılarını, içindekileri anlatınca rahatladıklarını ve semptomlarının yok olduğunu gözlemledi. Ona göre; arzular, olaylar veya korkular hastalar için fazla acı verici ve ürkütücü olduklarından bilinçdışına hapsedilmekteydi. Ayrıca rüyalarda bilinçdışına atılmış, toplum tarafından kabul görmeyen hazların, fantezilerin, korkuların ve de acı verici yaşantıların yer aldığını söylemiştir.

Tüm Reklamları Kapat

Bu söyleminde 1895 yılında, tedavisinde beklediği yanıtı alamadığı, bu durum yüzünden de kendisini suçlu hissettiği, hastası Irma hakkında gördüğü rüyası etkili olmuştur. Rüyada tedavinin başarılı olamama sebebinin Irma'ya bir doktorun kimyasal ilaç vermesi olduğunu görmüş ve sorunun kendisinden kaynaklanmadığını anlayınca rahatlamıştı. Freud bu rüyayı bir "umut rüyası" olarak tanımladı, sonrasında da umutların rüyalarda önemli bir yere sahip olduğuna dair bir tez geliştirdi. Aynı zamanda Freud'a göre rüyalar, insanlara özgüydü, rüyadaki aynı semboller veya olaylar kişilerin yaşantılarına bağlı olarak farklı biçimlerde yorumlanabilirdi. Freud, bu düşüncesinden ötürü de rüya sözlüklerinden rahatsızlık duymuştur.

Gözlemleri sonrası edindiği hipotezlerden bazıları; rüyaların ve dil sürçmelerinin içinde isteklerin yattığı, insan gelişiminin bireyin cinsel arzularının nesnesinin değişimiyle takip edilip anlaşılabileceği, nevrotik bozuklukların bilinçdışındaki çatışmalardan meydana geldiği yönündeydi.

Bilinç, Ön Bilinç ve Bilinçdışı

Freud yaptığı çalışmalar sonucu teorisinde aklı üç kısma ayırdı ve bunları bilinç, ön bilinç ve bilinçdışı şeklinde adlandırdı. Bunu yaparken aklı, buzdağıyla ilişkilendirerek, onun topografik bir modelini oluşturdu. Modelde buzdağının görünen kısmı, yani yüzeyi, bilinci; görünmeyen ama diğerlerinden daha fazla alan kaplayan kısmı bilinçdışını, ikisi arasında kalan kısmı ise ön bilinci simgelemekteydi.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Freud'a göre; bilinçte gerçekle uyumlu ve mantıksal düşünceler, ön bilinçte hemen bilincimize çıkaramadığımız ancak bir çağrışım ya da uyarıcı sayesinde ulaştığımız yaşantılar, bilinçdışında ise farkına bile varamadığımız hazlar ve fikirler bulunmaktadır. Freud bu bağlamda bilinçdışına daha fazla önem vermektedir; çünkü içinde diğerlerinden daha fazla şey barındıran ve insanların düşündüğünden daha fazla davranışa sebep olanın bilinçdışı olduğunu düşünmektedir.

Freud bilinç, bilinçdışı ve ön bilincin ardından ruh aygıtları adının verdiği "id", "ego" ve "süper ego" kavramlarını ortaya atarak zihnin daha yapısal bir modelini oluşturmuştur. Ona göre üç yapı arasındaki çatışmalar ve bu çatışmalar arasındaki dengeyi bulmaya çalışmamız, davranışlarımızı etkiler.

İd, yani alt benlik; daha ilkel olan, temel fiziksel ihtiyaçların tatmin edilmesini isteyen, içgüdülerin/dürtülerin yer aldığı bölümdür. Tamamıyla bilinçdışıdır. İd'de Freud'un "Eros" ve "Thanatos" adını verdiği iki farklı içgüdü bulunmaktadır. Eros, hayatta kalma içgüdüsüdür. Bu güdüden doğan enerji ise "libido" dur. Thanatos ise, Eros'un tam tersi olarak ölüm içgüdüsüdür. Saldırganlığı ve şiddeti içinde barındırır. Freud'a göre Eros, Thanatos'tan daha güçlü olduğundan insanlar yaşamlarını sürdürmeye devam ederler.

Süper ego yani üst ben; toplum ideallerini, kurallarını ve değer yargılarını, ebeveynlerin öğretilerini içeren bölümdür. Olayları ahlak ve vicdan açısından değerlendirir. Üç yapı arasında en son gelişen, süper egodur.

Ego yani benlik; id ve süper ego arasındaki dengeyi sağlayan, diğerlerine göre daha rasyonel ve pragmatik olandır. Hem bilinç hem bilinçdışıdır. Freud mental rahatsızlıkları egonun sorunlara karşı koyamayacak kadar güçsüzleşmesine yorar.

Tüm Reklamları Kapat

Erik Erikson'un Psikososyal Teorisi de Psikanalitik Teori için önem taşır. Freud gibi Erikson da bilinçdışının etkileri üzerine durmuştur. Her ne kadar teoriler arası benzerlikler bulunsa da Freud psikolojik rahatsızlıkları daha çok çocukluk travmaları ve fiziksel ihtiyaçlarla, Erikson ise toplumsal ve çevresel unsurlarla bağdaştırmıştır.

Freud'un teorisi insanların gelişiminin ve zihinsel işleyişin anlaşılabilmesi açısından oldukça önemlidir. Fakat gözlemleri sırasında çoğunlukla kadınları ve kendini incelemiştir. Dolayısıyla teorinin tüm dünyaya genellemesi yapılırken birtakım zorluklarla karşılaşılabilir. Ayrıca teori, Freud'un kanıtlarının somut ölçümü zor olduğundan, çevrenin ve kültürün davranışlara etkisi hakkında fazla durmayıp cinselliğe ve çocukluğa çok odaklandığından, standart bir bilimsel temeli olmadığından dolayı eleştirilmektedir. Bu konudaki eleştirilerle ilgili bir yazımızı buradan okuyabilirsiniz.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
Evrim Ağacı Akademi: Freud, Psikanaliz ve Psikanalitik Teori Yazı Dizisi

Bu yazı, Freud, Psikanaliz ve Psikanalitik Teori yazı dizisinin 1. yazısıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
113
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 69
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 33
  • Merak Uyandırıcı! 25
  • Muhteşem! 14
  • Umut Verici! 7
  • İnanılmaz 4
  • Bilim Budur! 3
  • İğrenç! 2
  • Güldürdü 1
  • Üzücü! 1
  • Grrr... *@$# 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • S. McLeod. Sigmund Freud's Theories. (1 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 18 Ocak 2021. Alındığı Yer: Simply Psychology | Arşiv Bağlantısı
  • N. Tuzcuoğlu. Psikanaliz Kuramı Ve Özellikleri. (18 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 18 Ocak 2021. Alındığı Yer: Dergipark | Arşiv Bağlantısı
  • G. Taşcıoğlu. Psikanalitik Teori-Psikanalizin Temel Kuralları. (18 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 18 Ocak 2021. Alındığı Yer: Gönül Taşçıoğlu | Arşiv Bağlantısı
  • A. Stuart. The Problems With Sigmund Freud’s Psychoanalytic Theory. (18 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 18 Ocak 2021. Alındığı Yer: Medium | Arşiv Bağlantısı
  • L. Roundy. Differences Between Freud And Erikson Approaches To Psychoanalytic Theory: Differences & Analysis. (18 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 18 Ocak 2021. Alındığı Yer: Study | Arşiv Bağlantısı
  • M. E. Jay. Sigmund Freud. (18 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 18 Ocak 2021. Alındığı Yer: Britannica | Arşiv Bağlantısı
  • M. Kaftancıoğlu. Psikanaliz Kuramının Oluşumu Ve Gelişimi. (18 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 18 Ocak 2021. Alındığı Yer: Libido Dergisi | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 24/09/2023 04:07:49 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9995

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Saldırı
Cinsellik
Sanat
Sivrisinek
Moleküler Biyoloji
Yıldızlar
Canlılık Cansızlık
Burun
Psikoloji
Hızlı
Kimyasal Evrim
Vejetaryen
Çevre
Asit
Köpekler
Yaşlanma
İntihar
Yaşamın Başlangıcı
Astronomi
Oyun Teorisi
Pandemi
Gezegen
Kuyrukluyıldız
Hafıza
Nörobiyoloji
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Dünyada Yaşam Var mı?
Dünyada Yaşam Var mı?
Google, Hastalığınızla İlgili Size Ne Yalanlar Söylüyor?
Google, Hastalığınızla İlgili Size Ne Yalanlar Söylüyor?
Kötü Olduğunu Bildiğiniz Şeyleri Yapmaya Neden Devam Ediyorsunuz?
Kötü Olduğunu Bildiğiniz Şeyleri Yapmaya Neden Devam Ediyorsunuz?
Einstein'ın Beyni, Ölümünden 7 Saat Sonra Neden Çalındı?
Einstein'ın Beyni, Ölümünden 7 Saat Sonra Neden Çalındı?
Kuyruklu Yıldız Laneti: Hale-Bopp, 200 Milyon Kilometre Uzaktan 39 Kişiyi Nasıl Öldürdü?
Kuyruklu Yıldız Laneti: Hale-Bopp, 200 Milyon Kilometre Uzaktan 39 Kişiyi Nasıl Öldürdü?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
E. Öztürk, et al. Psikanalitik Teori Nedir?. (22 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 24 Eylül 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/9995
Öztürk, E., Bakırcı, Ç. M. (2021, January 22). Psikanalitik Teori Nedir?. Evrim Ağacı. Retrieved September 24, 2023. from https://evrimagaci.org/s/9995
E. Öztürk, et al. “Psikanalitik Teori Nedir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 22 Jan. 2021, https://evrimagaci.org/s/9995.
Öztürk, Evrim. Bakırcı, Çağrı Mert. “Psikanalitik Teori Nedir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, January 22, 2021. https://evrimagaci.org/s/9995.
Geri Bildirim Gönder
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close