Psikanalitik Teori Nedir?

Psikanalitik Teori Nedir?
Sigmund Freud
Freud.org
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
4 dakika
4,827 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Psikanalitik Teori, "psikanalizin babası" olarak da bilinen Sigmund Freud tarafından 19. yüzyılın sonlarına doğru geliştirilmiş bir teoridir. Freud'a göre psikolojik rahatsızlıklar, çözülmemiş ve bilinçdışında bastırılmış çatışmalardan meydana gelmektedir. Psikanalitik Teori'yi açıklamadan önce, "psikanaliz" kavramını açıklamakta fayda var: Psikanaliz, tedavinin genellikle konuşma yoluyla ilerlediği bir psikoterapi tekniğidir. Tedavi esnasında hastalar için rahat bir ortam sunulur ve hastanın zihninden geçenleri özgürce anlatması istenir. Analist, hastanın rahatsızlığıyla, bilinçdışında yatan ve hastalığa sebep olanlar arasında bir bağ kurmaya çalışır.

Freud'a kadar olan süreçte bazı insan davranışlarına, rahatsızlıklara, korkulara vb. mantıklı ve bilinçli bir açıklama getirilememesi durumunda, bu tür sorunların beyinde var olan bazı bozukluklardan kaynaklandığı düşünülüyordu. Ancak Freud, bunların var olan bilinç anlayışıyla değil, teorisi için oldukça önemli olan ''bilinçdışı'' kavramıyla açıklanabileceğini ileri sürmüştür.

Anna O. Kimdir?

Anna O., ya da gerçek adıyla Berta Pappenheim, Freud'un arkadaşı olan Joseph Breuer'in histerik rahatsızlıklara sahip bir hastasıydı. Hidrofobi, uyuşukluk, görme problemleri ve konuşma zorlukları gibi semptomlar göstermekteydi. Breuer önceleri hipnoz yöntemini denese de bu şekilde başarılı olamayınca konuşma tedavisiyle ilerlemeye karar verdi. Tedavi işe yaradı ve Anna'nın rahatsızlıklarının, çocukluğunda yaşadıklarından kaynaklandığı ortaya çıktı. Freud, tedavide rol almasa da, Breuer'in ona vaka ile ilgili anlattıklarından etkilendi ve böylece psikanaliz ile Psikanalitik Teori hakkındaki fikirleri oluşmaya başladı. Somut olarak görülen semptomların çocukluk yaşantılarından, bastırılmış ve travmatik olaylardan kaynaklandığını fark etti. Bu çalışmaları, teorisinin gelişimine katkı sağladı.

Breuer ile beraber hipnoz esnasında hastaların anılarını, içindekileri anlatınca rahatladıklarını ve semptomlarının yok olduğunu gözlemledi. Ona göre; arzular, olaylar veya korkular hastalar için fazla acı verici ve ürkütücü olduklarından bilinçdışına hapsedilmekteydi. Ayrıca rüyalarda bilinçdışına atılmış, toplum tarafından kabul görmeyen hazların, fantezilerin, korkuların ve de acı verici yaşantıların yer aldığını söylemiştir.

Reklamı Kapat

Bu söyleminde 1895 yılında, tedavisinde beklediği yanıtı alamadığı, bu durum yüzünden de kendisini suçlu hissettiği, hastası Irma hakkında gördüğü rüyası etkili olmuştur. Rüyada tedavinin başarılı olamama sebebinin Irma'ya bir doktorun kimyasal ilaç vermesi olduğunu görmüş ve sorunun kendisinden kaynaklanmadığını anlayınca rahatlamıştı. Freud bu rüyayı bir "umut rüyası" olarak tanımladı, sonrasında da umutların rüyalarda önemli bir yere sahip olduğuna dair bir tez geliştirdi. Aynı zamanda Freud'a göre rüyalar, insanlara özgüydü, rüyadaki aynı semboller veya olaylar kişilerin yaşantılarına bağlı olarak farklı biçimlerde yorumlanabilirdi. Freud, bu düşüncesinden ötürü de rüya sözlüklerinden rahatsızlık duymuştur.

Gözlemleri sonrası edindiği hipotezlerden bazıları; rüyaların ve dil sürçmelerinin içinde isteklerin yattığı, insan gelişiminin bireyin cinsel arzularının nesnesinin değişimiyle takip edilip anlaşılabileceği, nevrotik bozuklukların bilinçdışındaki çatışmalardan meydana geldiği yönündeydi.

Bilinç, Ön Bilinç ve Bilinçdışı

Freud yaptığı çalışmalar sonucu teorisinde aklı üç kısma ayırdı ve bunları bilinç, ön bilinç ve bilinçdışı şeklinde adlandırdı. Bunu yaparken aklı, buzdağıyla ilişkilendirerek, onun topografik bir modelini oluşturdu. Modelde buzdağının görünen kısmı, yani yüzeyi, bilinci; görünmeyen ama diğerlerinden daha fazla alan kaplayan kısmı bilinçdışını, ikisi arasında kalan kısmı ise ön bilinci simgelemekteydi.

Freud'a göre; bilinçte gerçekle uyumlu ve mantıksal düşünceler, ön bilinçte hemen bilincimize çıkaramadığımız ancak bir çağrışım ya da uyarıcı sayesinde ulaştığımız yaşantılar, bilinçdışında ise farkına bile varamadığımız hazlar ve fikirler bulunmaktadır. Freud bu bağlamda bilinçdışına daha fazla önem vermektedir; çünkü içinde diğerlerinden daha fazla şey barındıran ve insanların düşündüğünden daha fazla davranışa sebep olanın bilinçdışı olduğunu düşünmektedir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Freud bilinç, bilinçdışı ve ön bilincin ardından ruh aygıtları adının verdiği "id", "ego" ve "süper ego" kavramlarını ortaya atarak zihnin daha yapısal bir modelini oluşturmuştur. Ona göre üç yapı arasındaki çatışmalar ve bu çatışmalar arasındaki dengeyi bulmaya çalışmamız, davranışlarımızı etkiler.

İd, yani alt benlik; daha ilkel olan, temel fiziksel ihtiyaçların tatmin edilmesini isteyen, içgüdülerin/dürtülerin yer aldığı bölümdür. Tamamıyla bilinçdışıdır. İd'de Freud'un "Eros" ve "Thanatos" adını verdiği iki farklı içgüdü bulunmaktadır. Eros, hayatta kalma içgüdüsüdür. Bu güdüden doğan enerji ise "libido" dur. Thanatos ise, Eros'un tam tersi olarak ölüm içgüdüsüdür. Saldırganlığı ve şiddeti içinde barındırır. Freud'a göre Eros, Thanatos'tan daha güçlü olduğundan insanlar yaşamlarını sürdürmeye devam ederler.

Süper ego yani üst ben; toplum ideallerini, kurallarını ve değer yargılarını, ebeveynlerin öğretilerini içeren bölümdür. Olayları ahlak ve vicdan açısından değerlendirir. Üç yapı arasında en son gelişen, süper egodur.

Ego yani benlik; id ve süper ego arasındaki dengeyi sağlayan, diğerlerine göre daha rasyonel ve pragmatik olandır. Hem bilinç hem bilinçdışıdır. Freud mental rahatsızlıkları egonun sorunlara karşı koyamayacak kadar güçsüzleşmesine yorar.

Reklamı Kapat

Erik Erikson'un Psikososyal Teorisi de Psikanalitik Teori için önem taşır. Freud gibi Erikson da bilinçdışının etkileri üzerine durmuştur. Her ne kadar teoriler arası benzerlikler bulunsa da Freud psikolojik rahatsızlıkları daha çok çocukluk travmaları ve fiziksel ihtiyaçlarla, Erikson ise toplumsal ve çevresel unsurlarla bağdaştırmıştır.

Freud'un teorisi insanların gelişiminin ve zihinsel işleyişin anlaşılabilmesi açısından oldukça önemlidir. Fakat gözlemleri sırasında çoğunlukla kadınları ve kendini incelemiştir. Dolayısıyla teorinin tüm dünyaya genellemesi yapılırken birtakım zorluklarla karşılaşılabilir. Ayrıca teori, Freud'un kanıtlarının somut ölçümü zor olduğundan, çevrenin ve kültürün davranışlara etkisi hakkında fazla durmayıp cinselliğe ve çocukluğa çok odaklandığından, standart bir bilimsel temeli olmadığından dolayı eleştirilmektedir. Bu konudaki eleştirilerle ilgili bir yazımızı buradan okuyabilirsiniz.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 13
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 7
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • İnanılmaz 1
  • Umut Verici! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • S. McLeod. Sigmund Freud's Theories. (01 Ocak 2020). Alındığı Tarih: 18 Ocak 2021.
  • N. Tuzcuoğlu. Psikanaliz Kuramı Ve Özellikleri. (18 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 18 Ocak 2021.
  • G. Taşcıoğlu. Psikanalitik Teori-Psikanalizin Temel Kuralları. (18 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 18 Ocak 2021.
  • A. Stuart. The Problems With Sigmund Freud’s Psychoanalytic Theory. (18 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 18 Ocak 2021.
  • L. Roundy. Differences Between Freud And Erikson Approaches To Psychoanalytic Theory: Differences & Analysis. (18 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 18 Ocak 2021.
  • M. E. Jay. Sigmund Freud. (18 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 18 Ocak 2021.
  • M. Kaftancıoğlu. Psikanaliz Kuramının Oluşumu Ve Gelişimi. (18 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 18 Ocak 2021.

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 10/05/2021 05:57:55 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9995

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Biyografi
Psikoloji
Sosyal Medya
Cinsellik Araştırmaları
Kara Delik
Renk
Astrobiyoloji
Kanser Tedavisi
Yumurta
Nöron
Bilgisayar
Işık Hızı
Biliş
Dil
Beslenme Bilimi
Evrim Kuramı
Ortak Ata
Evren
Fizik
Besin
Çiftleşme
Hastalık Dağılımı
Yüzey
Kedi
Covid-19
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın