Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Oedipus Kompleksi Nedir? Erkek Çocukları Gerçekten de Babalarına Karşı Annelerini Kayırır mı?

Oedipus Kompleksi Nedir? Erkek Çocukları Gerçekten de Babalarına Karşı Annelerini Kayırır mı? Tabaik News
Oedipus Complex
11 dakika
4,254
  • Psikoanaliz ve Psikanalitik Teori
Evrim Ağacı Akademi: Freud, Psikanaliz ve Psikanalitik Teori Yazı Dizisi

Bu yazı, Freud, Psikanaliz ve Psikanalitik Teori yazı dizisinin 6. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Psikanalitik Teori Nedir?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

"Oedipal Karmaşa" olarak da bilinen Oedipus Kompleksi, bir çocuğun karşı cinsten ebeveynine duyduğu arzuyu ve aynı cinsten ebeveynine karşı kıskançlık ve öfkesini tanımlar. Kavram, ilk olarak Sigmund Freud tarafından psikoseksüel gelişim aşamaları teorisinde tanıtılmıştır. 

Oedipus Kompleksi'nin dayandığı varsayımlar, basit bir şekilde şöyle ifade edilebilir: Bir erkek çocuk, annesine sahip olmak için babasıyla rekabet eder; bir kız ise babasının sevgisi için annesiyle rekabet ettiğini hisseder. Freud'a göre çocuklar, aynı cinsiyetten ebeveynlerini, karşı cinsten ebeveynlerin dikkati ve sevgisi için bir rakip olarak görürler. İddiasına göre bu büyük çatışmanın gelişimi, özellikle de 3 ila 5 yaş arasındaki çocuklarda gerçekleşir.[1][2]

Bu Reklamı Kapat

Terim, adını, Sophocles'in Oedipus Rex'inin ana karakterinden almaktadır. Bu Antik Yunan trajedisinde Oedipus, ebeveynleri tarafından bebekken terk edilir. Daha sonra, yetişkinliğinde, Thebes kralı olur. Farkında olmadan babasını öldürür ve annesiyle evlenir.

Freud'un iddiasına göre Oedipal Kompleks, libido kaynağının çocuğun vücudunun erojen bölgelerinde yoğunlaştığı fallik gelişim evresi olan 3-6 yaş sırasında ortaya çıkar.[4] Bu aşamada çocuklar, karşı cinsten ebeveynlerine karşı bilinçsiz bir arzu ve aynı cinsten ebeveynlerine karşı kıskançlık ve imrenme duygusu yaşarlar.

Bu Reklamı Kapat

Oedipus Kompleksi vs. Elektra Kompleksi: Fark Ne?

Sigmund Freud, Oedipus Kompleksi'ni büyük oranda oğlan çocuklarının babalarına yönelik nefreti ve annelerine yönelik sevgilerini tanımlamak için kullanmıştır. Freud'un sonradan arasının bozulduğu eski dostu Carl Gustav Jung ise, Oedipus Kompleksi Teorisi'ni, kız çocukları özelinde "Elektra Kompleksi" isimli bir terim çerçevesinde ikiye ayırmıştır.

Bu bakımdan Elektra Kompleksi, Oedipus Kompleksi'nin kadınlardaki karşılığı olarak kabul edilir ve Oedipus Kompleksi'nden farklı olarak, özellikle babalarına bağlanan kız çocuklarındaki duyguları tanımlamak için kullanılmaktadır. Psikoseksüel terimin kadınlardaki karşılığı, annesini öldürmeye yardım eden başka bir trajik mitolojik figürün adını taşıyan Elektra Kompleksi'dir.[3]

Elektra Kompleksi, 3 ila 6 yaşları arasında, kız çocuklarının güya babalarına bilinçsizce cinsel olarak bağlanmasını ve annesine karşı giderek daha düşmanca davranmasını açıklamaya çalışır. Teoriye göre Elektra Kompleksi, penise sahip olmadığını fark eden bir kız çocuğunun hadım edildiğini sanmasıyla başlar. Bunun için annesini suçlar ve "penis kıskançlığı" adı verilen bir kıskançlığı yaşar.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Teori, kızların süperegolarını ve kadın cinsiyet rollerini geliştirmeleri için anneleriyle özdeşleşmeleri gerektiğini söyler. Freud'a göre, kızın annesine geri dönmek için babasına duyduğu arzudan vazgeçme motivasyonu, oğlanın babasıyla özdeşleşme motivasyonundan çok daha azdır.[6]

Günümüzde (ve psikoanaliz literatürünün önemli bir bölümünde) "oedipal" sözcüğü hem Oedipus hem de Elektra kompleksleri için kullanılan, genel bir terimdir. Çoğu zaman bu teoriler, erkeklerin annelerine benzeyen kadınları seçme eğilimi, kadınların ise babalarına benzeyen erkekleri seçme eğilimi olarak yorumlanır. Oedipus Kompleksi'nin çözülebilmesi için, çocuğun, annesine sahip olmanın dolaylı bir yolunun babasıyla özdeşleşmek olduğunu fark etmesi gerekir.

Elektra Kompleksi hakkında daha fazla bilgiyi buradaki yazımızdan alabilirsiniz.

Oedipus Kompleksi Nedir?

Psikoseksüel Gelişim

Freud'a göre tüm insanlar, çocukken, psikoseksüel gelişimin bir dizi aşamasından geçmektedir. Bu gelişim sürecinin önemli bir kısmı, aynı cinsiyetteki ebeveyn ile özdeşleşmeyi öğrenmektir. Freud'a göre her sağlıklı çocuk bu aşamalardan geçmelidir:

  • Oral: doğumdan 18 aya kadar
  • Anal: 18 aydan 3 yaşına kadar
  • Fallik: 3 yaşından 6 yaşına kadar
  • Latent: 6 yaşından 12 yaşına kadar
  • Genital: 12 yaşından yetişkinliğe kadar

Freud'un psikoseksüel gelişiminin her aşaması, olgunlaşan zevk duyumlarını içerir ve her aşama, vücudun belirli bir bölümü ile -daha spesifik olarak erojen bölge- ile ilişkilidir. Bu bölgeler, bir zevk kaynağı olabildiği gibi, çatışma kaynağı da olabilir. Örneğin:

Bu Reklamı Kapat

  • Oral dönemde hazzın birincil kaynağı ağızdır. Ve bu dönemde bebekler emme, ısırma ve ağzına bir şeyler koyma gibi eylemler gerçekleştirirler.
  • Anal dönemde haz anüsün içine sokmaktan değil, dışarı itmek ile sağlanır. Daha basit şekilde: kaka yapma. Bu aşamada çocukların tuvalet eğitimini öğrenmesi ve mesaneyi kontrol edebilmesi büyük bir zevk ve gerginlik kaynağı olmaktadır.
  • Fallik dönem ise hem erkek hem de kız çocuklarının penise takılı kaldığı dönemdir.

Oedipus Kompleksi Nasıl Gelişir?

Freud tarafından 1899'da Rüyaların Yorumlanması adlı çalışmasında tanıtılan Oedipus Kompleksi, bir çocuğun anatomik cinsiyet farklılıklarının farkına vardığı ve erotik çekim arasındaki çatışmayı harekete geçirdiği bir dönem olan fallik gelişim aşamasında rekabet, kıskançlık ve kızgınlıkla birlikte ortaya çıkar. Genç çocuk bilinçsizce annesine cinsel olarak bağlı hisseder. Çekemezlik ve kıskançlık, annenin sevgi ve ilgisinin nesnesi olan babaya yöneliktir.

Freud, Sophocles'in Oedipus'unun yapmaya mahkûm edildiği gibi, küçük bir çocuğun dürtülerini ve isteklerini takip etmeye mahkûm olduğuna inanıyordu. Tabii ki Oedipal arzularından vazgeçmediği sürece...

Teorisine göre, babaya yönelik düşmanca duygular, annesini arzulamanın cezası olarak hem gerçek hem de mecazi anlamda hadım edilme korkusu ve kaygısına neden olur. Bu kaygıyla baş edebilmek için erkek çocuk babasıyla özdeşleşmeye, babanın kendisine ait olarak adlandırdığı tutum, özellik ve değerleri benimsemeye başlar. Başka bir deyişle, baba "rakip"ten "rol model"e geçiş yapar. Oğlan, rakiple bu özdeşleşme yoluyla psikoseksüel gelişimin fallik aşamasını çözer ve bilinçli yetişkin zihnine egemen olan bir dizi ahlak ve değer içeren süperegosunu edinir.

Bu süreçte çocuk, nihayet annesine karşı cinsel duygularından vazgeçerek, onları diğer kadın figürlerine aktarır. Ferud'a göre bunun anlamı, Oedipus Kompleksi'nin ve onu takip eden tepkilerin üstesinden gelmenin insan zihninin en önemli sosyal başarısını temsil etmektedir.[7], [8]

Bu Reklamı Kapat

Eleştiriler ve Diğer Açıklamalar

Bilimsel Kanıt Noksanlığı

Oedipus Kompleksi de Elektra Kompleksi de 20. yüzyılın başlarında bilim camiasına ilk kez tanıtıldıklarında fazlasıyla tartışmaya sebep olmuşlardır. Freud'u eleştirenler, teorinin geçerliliğini kanıtlayan çok az deneysel kanıt olduğuna dikkat çekmektedir.[5]

Glasgow Üniversitesi'nde yürütülen bir araştırma, Oedipus Kompleksi'nin psikanalitik anlayışının en azından bazı yönlerini potansiyel olarak desteklemektedir. Araştırma, erkeklerin ve kadınların, çekici oldukları cinsiyetin ebeveyni ile aynı göz rengine sahip bir partner seçme olasılığının iki kat daha fazla olduğunu göstermektedir. Antropolog Allen W. Johnson ve psikiyatrist Douglas Price-Williams tarafından yapılan bir başka araştırma, Oedipus Kompleksi'nin erkek çocukların yaşadığı klasik versiyonunun, sınıf ayrımı olmayan kültürlerde cinsel ve saldırgan duyguların daha az bastırılmasıyla mevcut olduğunu öne sürmektedir.

Başka bir çalışma, evlat edinen kızları ve koca seçimini incelemiştir. Çalışma, kavramsal olarak fenotipik eşleştirmeyi pozitif cinsel damgalamadan ayırmaya çalışmıştır. Fenotipik eşleştirme, bir bireyin kendi fenotipine benzer olan eş özelliklerini arayan (muhtemelen bilinçli farkındalık olmadan) olarak anlaşılabilir. Cinsel damgalama ise, erken çocukluk döneminde ebeveynlerle/bakıcılarla yapılan deneyimlerden ve gözlemlerden etkilenen eş tercihleri ​​olarak tarif edilebilir. Bu iki etkiyi birbirinden ayırt etmek için, evlat edinilmiş kız çocukları incelenmiştir. Çalışmanın sonuçları, fenotipik eşleşmeden bağımsız olarak pozitif cinsel damgalamayı desteklemektedir. Araştırmacılar şöyle yazıyorlar:

Kızının kocası ve onu evlat edinen babası arasındaki yüz özelliklerinde önemli benzerlikler bulunmaktadır. Ayrıca, bu etki, çocukluk döneminde baba-kız ilişkisinin kalitesi tarafından değiştirilebilir. Kız çocuğu evlat edinen babalarından daha fazla duygusal destek alan çocukların, babası daha az olumlu bir duygusal atmosfer sağlayanlara göre babalarına benzer eşler seçme olasılıkları daha yüksekti.

Çalışmanın yazarları ayrıca, "erken çocukluktaki hassas bir dönemde karşı cinsten ebeveynin gözlemlenen özellikleri üzerinde cinsel damgalamanın, insanların daha sonraki eş seçim kriterlerini şekillendirmekten sorumlu olabileceğini" varsaydılar; bu, en azından kısmen Freud'un Oedipus Kompleksi varsayımıyla uyumlu görünmektedir.

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
İngilizce Dinleme Becerisini Geliştirme Rehberi

ISBN: 9786054414642
Sayfa Sayısı: 268
Ebatlar: 13.5×20 cm

Devamını Göster
₺95.00
İngilizce Dinleme Becerisini Geliştirme Rehberi

Bu şekilde kısıtlı veriler bir yana, çocukların sözde oedipal (veya ödipal) evrede ebeveynlerine yönelik tutumları üzerine yapılan araştırmalar, teori tarafından tahmin edilen olumlu duygulardaki değişiklikleri göstermemektedir. Freud'un teorisini açıklamak için kullandığı mitoloji ve antropoloji hikayeleri okuyucularını büyüleyebilir, ancak teori için ampirik kanıt oluşturmazlar. Küçük Hans vakası gibi Freud'un dayandığı vaka çalışmaları, daha büyük bir popülasyon üzerinde araştırma veya deneylerle doğrulanamamıştır. Adolf Grünbaum, Freud ve takipçilerinin kullandığı kanıt türünün, analitik tedavi sırasında hastaların klinik üretimlerinin, doğası gereği Freud'un temel hipotezlerine inandırıcı gözlemsel destek sağlayamadığını savunmaktadır.

Her ikisi de evrimsel psikolog olan Martin Daly ve Margo Wilson, 1988 tarihli Homicide adlı kitaplarında, Oedipus Kompleksi Teorisi'nin test edilebilir neredeyse hiçbir öngörü sağlamadığını ileri sürmektedirler. Yaptıkları incelemeler, insanlarda Oedipus Kompleksi'nin bulunduğuna dair hiçbir kanıt ortaya çıkaramamıştır. Elbette literatürde ebeveyn-çocuk çatışmasına dair kanıtlar mevcuttur; ancak bunlar, "karşı cinsten ebeveynin cinsel olarak ele geçirilmesi" ile ilgili değildir ve bu şekilde açıklanamaz.

Psikiyatrist Jeffrey Lieberman'a göre, Freud ve takipçileri, Oedipus Teorisi de dahil olmak üzere psikoanalitik teorilerini bilimsel testlere ve doğrulamaya tabi tutmaya ayak diremişlerdir. Bilişsel psikoloji gibi disiplinlerdeki kanıta dayalı araştırmalar, Freud'un fikirlerini ya destekleyememektedir ya da direkt olarak çürütmektedir. Bu nedenle Oedipus Kompleksi Teorisi, kanıta dayalı tedavilerde kullanılamaz.

Freud, Cinsel İstismarın Üzerini Örtmüştür!

Freud'un hastalarının çocukken uğradıkları cinsel istismarın kasıtlı olarak görmezden gelmesine ve istismarı "ensest arzusu" olarak yorumlayarak kurbana yıkmasına "Freudyen Örtbas" adı verilmektedir.

1970'lerde, sosyal hizmet uzmanı Florence Rush, Freud'un kariyerinin başlarında geliştirdiği Baştan Çıkarma Teorisi'nin, hastalarının çocukluk çağı travmasına ilişkin anılarını doğru bir şekilde hastanın ailesine, genellikle babaya bağladığını ve çocukların ebeveynler tarafından cinsel istismarının toplumda yaygın bir yer tuttuğunu ima ettiğini yazmıştır. Bu kötüye kullanım, Freud'u rahatsız etmiştir ve bu yüzden teoriyi terk etmiştir.

Freud, bu teorisini ortadan kaldırmak için Oedipus Kompleksi Teorisi'ni icat etmiştir, çünkü bu kompleks, onun çocukluktaki cinsel istismar hikayelerini suçlu olan ebeveynlere değil de kurban olan çocuklara atfetmesine izin vermekteydi. Freud, danışanlarının anlattığı hikayelerin, gerçek travmalar değil de kurbanların "gizli arzuları ve fantezileri" olduğunu hayal etmişti. Böylece, Rush, Freud'un, hastalarının, özellikle de kadın hastalarının algılarını baltalayarak, yasa dışı ve ahlaksız bir uygulama olan cinsel istismarı örtbas ettiğini öne sürmektedir.

Sigmund Freud Arşivleri'nin yöneticilerinden olan Jeffrey Moussaieff Masson bile, Freud'un yayınlanmamış mektuplarını okuduktan sonra, Freud'un çalışmasının istismarı örtbas ettiği görüşünü benimsemiştir. Masson, The Assault on Truth ("Gerçeğe Saldırı") adlı kitabında, Freud'un cinsel istismar açıklamalarını çocukların uydurmaları ve fantezileri olarak yanlış bir şekilde ilişkilendirdiğini, çünkü kişisel nedenlerden dolayı bu anlatıların gerçek olduğunu kabul edemediğini savunmaktadır. Yani ona göre Freud, gerçekten de çocukların cinsel saldırılarını açıklamak için Oedipus Kompleksi'ni uydurmuştu.

Freud'un cinsel istismarın üzerini örtmeye çalışma nedenleri arasında, Freud'un istismar yapmakla suçlanan bir hastanın babasıyla yüzleşmek istememesi de vardı. Hatta Freud, kariyerinin sonlarında daha da ileri giderek, meslektaşlarından Sandor Ferenczi'nin çalışmalarını da sansürlemeye çalıştı; çünkü Freud'un aksine Ferenczi, danışanlarının çocukken cinsel istismara uğradıklarına yönelik beyanlarının doğru olduğuna inanıyordu.

Masson, Oedipus Kompleksi Teorisi geniş çapta popüler hale geldiği için, psikanalistlerin, hastanın travmayla ilgili erken anılarının gerçekliğinden şüphe ederek hastalarına zarar vermeye devam ettiğini vurgulamaktadır.

Antika Bir Teori

Pek çok psikolog, Oedipus Kompleksi Teorisi'nin anne ve babaya farklı roller yüklediği için, geleneksel cinsiyet rollerini kullanmayan aileler için uygun olmadığını belirtmiştir.

Bu Reklamı Kapat

Mayıs 2022 itibariyle eşcinsel evlilik 30 ülkede yasaldır. Eşcinsel çiftler, evlat edinme veya taşıyıcı annelik yoluyla aileler inşa edebilirler. Aile yapısının temelleri, geleneksel olarak heteroseksüel ve evli ebeveynlerle birlikte, bekar veya partnerleriyle aynı cinsiyetten olan ebeveynleri içerecek şekilde çeşitlenmektedir. Bu yeni aile yapıları, çocuğun başarılı gelişiminde anne ve babanın varlığını gerektiren Oedipus Kompleksi gibi psikanalitik teoriler için yeni sorular ortaya koymaktadır.

Kanıtlar, aynı cinsiyetten ebeveynler tarafından yetiştirilen çocukların, geleneksel bir aile yapısında yetiştirilen çocuklardan çok farklı olmadığını göstermektedir. Drescher tarafından yapılan bir araştırmaya göre, Oedipal dramanın klasik teorisi, aynı cinsiyetten ebeveynlere yönelik "olumsuz etkileri" nedeniyle eleştirilmiş ve günümüz toplumunda gözden düşmüştür.

Günümüzde Chodorow ve Corbett gibi psikanalitik düşünürler, teoriyi kurtarabilmek ve "cinsiyet, toplumsal cinsiyet ve bu kategorilerden kaynaklanan stereotipik psikolojik işlevler arasındaki otomatik ilişkileri" ortadan kaldırmak ve onu günümüz modern toplumuna uygulanabilir kılmak için Oedipus Kompleksi'ni değiştirmeye çalışmaktadır.

Cinsiyetçi Bir Teori

Oedipus Kompleksi'ne ilişkin feminist görüşlerin başında filozof Luce Irigaray tarafından teorinin fallusmerkezciliğine yönelik eleştiriler gelmektedir içerir. Irigaray, Oedipus Kompleksi Teorisi'nin penisin (ya da kızlar için penis eksikliğinin) merkeziliği ile özetlenen eril bir bakış açısıyla inşa edildiğini söylemektedir. Freud'un insan davranışlarına yönelik düzgün, simetrik bir teoriye olan arzusunun, onu, kadınları "ters erkekler" olarak hayali bir anlayışa götürdüğünü düşünmektedir. Freud'un anne-kız ilişkilerini araştırmadığını ve dogmatik bir şekilde kadın cinselliğinin erkek cinselliğinin mükemmel bir aynası olacağını varsaydığını iddia etmektedir.

Bu Reklamı Kapat

Sonuç

Freud'un teorisi kendi zamanında tartışıldığı ve eleştirildiği gibi, günümüzde de yaygın olarak kabul görmemektedir. İlerleyen dönemde ebebeyn ve çocuk bağını tanımlamak için başka teoriler ortaya çıkmştır. Örneğin Bağlanma Teorisi, Freud'un tanımladığı davranışların çoğu için alternatif açıklamalar sunmaktadır. 

Bu yaklaşım, 1950'lerde psikolog John Bowlby ve Mary Ainsworth tafından ortaya atılmıştır. Bağlanma Teorisi'ne göre erken çocukluk dönemindeki duygusal bağlar, bir güvenlik ve emniyet kaynağı olarak hizmet eder. Çocuklar, güvenlik, emniyet ve hayatta kalmaya bağlı bu erken bağlanmaların bir sonucu olarak bir ebeveynle daha fazla bağ kurabilir veya rakip ebeveyne karşı kıskançlık gösterebilir. 

Günümüzde genellikle bağlanma teorisi ve benzeri diğer teoriler, çocukların deneyimlediği birtakım bağlanma davranışlarını açıklamak konusunda Oedipus Kompleks'ine göre çok daha sık tercih edilmektedir. Çocuğunuz, işleyişini bozan ve sıkıntı yaratan semptomlar yaşıyorsa, alanında uzman bir çocuk doktoru veya bir psikolog ile konuşmanızı öneririz. Bu uzmanlar çocuğunuzun semptomlarını değerlendirebilir ve çocuğunuza yardımcı olabilecek önerilerde bulunabilirler.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 11
  • Merak Uyandırıcı! 5
  • İnanılmaz 3
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Güldürdü 1
  • Üzücü! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Umut Verici! 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Evrim Ağacı Akademi: Freud, Psikanaliz ve Psikanalitik Teori Yazı Dizisi

Bu yazı, Freud, Psikanaliz ve Psikanalitik Teori yazı dizisinin 6. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Psikanalitik Teori Nedir?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 30/06/2022 07:38:57 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11846

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Balık Çeşitliliği
Doğum
Zooloji
Şehir Hastanesi
Tıp
Çeşitlilik
2019-Ncov
Transkripsiyon
Doğa
Çalışma
Ses
Işık
Dağılım
Botanik
Evrenin Genişlemesi
Mistik
Nükleer Enerji
Endokrin Sistemi
Doğa Olayları
Nasa
Oksijen
Veri
Deprem
Manyetik Alan
Uzay Aracı
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.