Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Düş Çalışması (Dreamwork) Nedir? Rüyalar, Gerçekten Arzularımızla İlişkili Olabilir mi?

Düş Çalışması (Dreamwork) Nedir? Rüyalar, Gerçekten Arzularımızla İlişkili Olabilir mi? Healthline
12 dakika
3,698
  • Psikoloji
  • Psikoanaliz ve Psikanalitik Teori
Evrim Ağacı Akademi: Freud, Psikanaliz ve Psikanalitik Teori Yazı Dizisi

Bu yazı, Freud, Psikanaliz ve Psikanalitik Teori yazı dizisinin 5. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Psikanalitik Teori Nedir?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Düş çalışması (İng: "dreamwork" veya "dream-work"), 1899 yılında Sigmund Freud tarafından psikoterapi çevresine sunulan bir kavramdır. Freud, bir hastanın zihinsel yapısını anlamak için rüyalarından faydalanarak anlam üretilebileceği fikrini ortaya attı. Freud’un bu konuda ortaya attığı fikirler başlangıçta çok fazla ilgi toplamasa da daha sonradan popülerlik kazanarak günümüze kadar ulaştı.

Freud, bu kavramı rüyadaki gizli içeriklerin açık içeriğe dönüştürülmesine atıfta bulunmak için kullanmıştır. Teoriye göre rüyalar, insanın günlük yaşamdaki duygu, düşünce veya hatırlarının devamıdır. Bu bakımdan düş çalışmasının, rüyaların ve onların barındırdığı içsel anlamı keşfetme süreci olduğunu söylenebilir. Düş çalışması, çoğunlukla rüyadaki sansürü aşmakla ilgilidir.

Bu Reklamı Kapat

Günümüzde düş çalışması, rüyaların psikoterapiye dahil edilmesini tanımlamak için kullanılan geniş bir kavramdır. Kavram, tümüyle düş çalışması alanına ya da sadece terapiye dahil edilen sürece atıfta bulunabilir. Psikoterapi çevreleri, rüya çalışmasını kullansa da modeller arasında farklılıklar olabilir. Düş çalışmasındaki amaç; rüya gören kişinin kendi dünyasını daha iyi anlaması, kendini keşfetmesi ve böylece problemlerinin çözülmesidir. Ruh sağlığı uzmanları, düş çalışmasını genellikle insanların öz farkındalık kazanmalarına yardımcı olmak için uygulamalarına entegre eder.

Düş Çalışması ile Rüya Yorumunun Farkı

Düş çalışması ile klasik rüya yorumunun birbirinden oldukça farklı şeyler olduğunu anlamak oldukça önemlidir. Düş çalışması, belirli bir rüyanın anlamı veya sözde "gelecekteki etkilerini" bulmaya çalışmak yerine, rüyanın kişide uyandırdığı duyguları keşfetmekle ilgilenir. Rüya çalışmasında terapistler, rüyayı analiz etmez veya yorumlamaz. Bunun yerine, herhangi bir tepki vermeden rüyayı gören kişinin kendisi için bir anlam keşfetmesi yolunda rehber görevi görürler.

Bu Reklamı Kapat

Düş çalışması rüyaların kişiye özgü olduğuna ve her insanın kendi "rüya dili"ne sahip olması gerektiği inancına dayanır. Rüyadaki kişiler, mekanlar, nesneler veya sembollerin anlamları, rüyayı gören kişiden kişiye değiştiği gibi, rüyayı gören kişinin hayatının farklı dönemlerinde de değişiklik gösterebilir. Bu yüzden düş çalışmasının temel ilkelerinden biri rüyanın amacının, mesajının veya anlamının ne olduğunu yalnızca rüyayı gören kişinin doğrulayabileceğidir. Bu ilkeye bağlı kalan terapist, çalışma boyunca rüyanın anlamına ilişkin herhangi bir tepki veya öneride bulunmadan yalnızca bilgi toplamak için mümkün olduğu kadar soru sorabilir. Örneğin rüyayı gören kişi rüyasında şehirden uzaklaşan bir arabada olduğundan bahsediyorsa, terapist, "Araba nereye gidiyor?" ya da "Yol neye benziyor?" gibi keşif soruları yöneltebilir. Terapist, rüyanın içeriğine dair tepkisini rüyaya ilişkin tüm materyaller araştırıldıktan sonra paylaşır.

Shutterstock

Bilinçdışına Giden Yol

Freud, rüyaların içeriğinin insanın sahip olduğu arzuların gerçekleştirilmesi ile ilgili olduğunu ve bu yüzden rüyaların görünenden çok daha derin anlamlara sahip olduğunu düşünüyordu. Kendiyle ilgili yaptığı analizlerde sık sık rüyalarını kullandı. Ayrıca rüyaların, psikotik hastaları da dahil olmak üzere birçok hastasının üzerindeki etkisini inceledi. Rüyalara dair kendi deneyimleri ile hastalarının deneyimlerini karşılaştırdığında rüyaların neredeyse her zaman yerine getirilmeyen arzularla ilgili olduğunu fark etti.

Freud, 1989'da yayımlanan Düşlerin Yorumu (The Interpretation of Dreams) başlıklı kitabında, rüyaların arzuların yerine getirilmesiyle ilgili olduğunu iddia etti. Kitabında açıkladığı teoriler ve vaka çalışmaları, psikanalitik teori için zemin hazırladı. Freud, "bilinçdışı" kavramı ile rüyalar arasındaki ilişki gibi iyi bilinen fikirlerinin çoğunu bu kitapta tanıttı. Ayrıca Freudyen psikolojinin temel ilkelerinden biri olan "bilinçdışı zihin" kavramına da kitabında oldukça vurgu yaptı.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Freud'a göre rüyalar, "açık" ve "gizli" olarak ikiye ayrılabilecek içeriklerden meydana geliyordu ve her iki içeriğin de serbest çağrışım tekniği ile yorumlanarak deşifre edilebileceğine inanıyordu. Rüyanın açık içeriği veya rüyadaki gerçek imgeler, rüyanın gizli içeriğini (bilinçdışı istekleri) gizlemeye çalışıyordu. Örneğin rüyanızda yabancısı olduğunuz bir şehrin sokaklarında ne olduğuna emin olmadığınız karanlık bir varlık tarafından kovalandığınızı hayal edin. Bu, rüyanızın "açık" içeriği olacaktır. Klasik bir rüya yorumcusu, rüyanızın açık içeriğini dikkate alarak, kendi hayatınızdaki bir şeyden kaçtığınızı veya hayatınızda gerçekleşen herhangi bir değişiklikten endişelendiğinizi söyleyebilir. Ancak rüyanızın gerçekte ne anlama geldiği veya rüyanızın içindeki sembolik materyallerin yorumlanması, "gizli içerik" ile ilgili olacaktır.

Aslında Freud'un rüyayı iki içerik olarak ele almasındaki sebep, bilinçdışı zihnin, bilinçli zihin tarafından gerçekleştirilmeyen arzuları, dürtüleri veya fantezileri içermesine inanmasıydı. Ona göre bunlar, sosyal hayatı sıkıntıya sokabilecek arzular olabilirdi. Bu yüzden Freud, rüyanın açık içeriğinin, rüyanın gizli içeriğini sansürlemek için birçok farklı unsurdan yararlandığımızı düşünüyordu.

Örneğin, birkaç kişiden oluşan arkadaş grubunuza yeni birinin dahil olduğunu düşünün. Gruptaki diğer arkadaşlarınız bu kişiyle kolayca bir sıcaklık yakalıyor. Ama sizin yakınlaşmak konusunda tereddüdünüz var ve bu konuda zorlandığınızı hissediyorsunuz. Rüyanızda, bu kişinin arkadaşlarınızla sizin hakkınızda dedikodu yaptığınızı ya da onları sizden uzaklaştırdığını hayal edelim. Rüyanız ne kadar gerçekçi olursa olsun, sizin bu kişi hakkındaki ilk şüphelerinizi elbette haklı çıkarmaz. Aksine, bu tuhaf rüyanın arkasında oldukça farklı bir şey olabilir.

Eğer tüm bu olanlardan Freud'a bahsetmiş olsaydınız, size yeni arkadaşınız hakkındaki gerçek duyguları gizlemek için "psikolojik yansıtma" olarak bilinen bir strateji kullandığınızı söyleyebilirdi. Rüyanızın aksine gerçekte olan, grubunuza yeni katılan kişiye derinden bir yakınlık hissetmemenizdir. Ama gruptaki diğer sevdiğiniz arkadaşlarınızın onunla olumlu hisler paylaştığını bildiğiniz için, onlardan olumsuz bir tepki görebileceğinizi anlıyorsunuz. Bu yüzden olumsuz duygularınızın tümünü bu kişiye yansıtarak, bilinçdışı duygularınızı daha kabul edilebilir hale getiriyorsunuz.

Bu tarz savunma mekanizmaları gibi zihnin rüyanın gizli içeriğini sansürlediği birçok farklı yol olabilir. Freud, düş çalışmasının unsurlarını yoğunlaştırma, yer değiştirme, temsil ile ilgili hususlar ve ikincil revizyon olarak tanımlamıştır.

Bu Reklamı Kapat

Yoğunlaşma

Yoğunlaşma (İng: "Condensation"), psikanalizde tanımlandığı gibi bilinçdışının ve özellikle de rüya çalışmasının en temel unsurudur. Yoğunlaşma, birçok farklı fikir ve kavramın tek bir ögede birleşmesidir. Rüyanın açık içeriğinde karşılaşılan bir öge (tema, şekil veya fikir) gizli içerikteki çeşitli ögelerin bölümlerini temsil edebilir. Yoğunlaşmada görülen en önemli özellik, ortak paydaya sahip rüya ögelerinin açık içerikte tek bir öge olarak var olmasıdır.

Freud'a göre rüyadaki herhangi bir durum birden fazla deneyimden bir araya getirilmiştir. Aslında burada olan şey, sakıncalı düşüncelerin yoğunlaştırma yoluyla ögelere bölünerek gizlenmesidir. Yoğunlaştırma birkaç farklı kişinin ortak özelliğinin tek bir kişide birleşmesi şeklinde gerçekleşebileceği gibi mekanların, kelimelerin de bileşik fenomenlere dönüşmesiyle de olabilir. Örneğin vejetaryen olan iki kişi, açık içerikte tek bir kişide temsil edilebilir. Benzer durumları ifade etmek eden olaylar tek bir simgesel öge ile var olabilir. Ayrıca birçok insanın deneyimleyebileceği şekliyle, birkaç farklı insan yüzü (örneğin hem abinizin hem de babanızın yüzü) tek bir yüzde görülebilir.

Yer Değiştirme

Yer değiştirme (İng: "Displacement"), rüyadaki önemli ve önemsiz olayların karışarak gizli içerikteki anlamın gizlenmesidir. Rüyanın açık içeriğinde önemli gibi gözüken bir öge, gizli içerikte hiç önemli olmayabilir. Benzer şekilde gizli içerikte çok önemli olan bir öge, rüyanın kendisinde önemsiz bir fikir tarafından temsil edilebilir.

Bu, aslında genellikle rüyalarda gördüğümüz şeylere yanıltıcı bir değer atfetmemize sebep olur. Gördüğümüz rüyalara ve başkalarına nasıl bahsettiğimizi hatırlamaya çalışırsak hayatımızda aslında önemsiz olan kişi, yer veya nesneler için rüyamızda önemli duygular hissettiğimizi fark edebiliriz. Çoğunlukla bu durum, tuhaflığından dolayı uyandığımızda kafa karışıklığına sebep olur. Rüyalardaki tuhaflığın çoğundan yer değiştirme sorumludur.

Bu Reklamı Kapat

Temsil ile İlgili Hususlar (Sembolizasyon)

Temsil ile ilgili hususlar (İng: "Considerations of Representability"), rüyanın gizli içeriğinin görsel imgelerle ifade edilerek bastırılmış fikirlerin sansürlendiği süreçtir. Burada olan şey, gerçekleşen bir eylem veya birçok olayın açık içerikte görsel imgeler aracılığıyla tasvir edilerek içeriğin gizlenmesidir. Freud'un ifade ettiği şekliyle:

Temsil ile ilgili hususlar, düşünceleri görsel imgelere dönüştürmekten ibarettir.

Çoğunlukla olan şey, soyut kelimelerin somut anlamlarını temsil eden görseller olarak açık içerikte yer almasıdır.

Bunu daha iyi anlamak için şunu düşünebiliriz: Bazen gördüğümüz rüyalar oldukça karmaşık veya anlamsız gelebilir. Ama rüyamızdan bahsettiğimizde, özellikle de rüyamızdaki belirli imgeleri kelimelere döktüğümüzde hepsinin aslında bir kelimeyi temsil ettiğini fark edebiliriz.

İkincil Revizyon

Freud'a göre İkincil revizyon (İng: "Secondary revision"), rüyayı anlaşılır kılmak için rüyanın tuhaf bölümlerinin yeniden düzenlenmesi ve rüyanın açık içeriğinin oluşturulmasıdır. Rüyadaki çarpık ögeler bilinçli düşüncelerle daha uyumlu hale getirilerek anlamlandırılmaya çalışılır. Aslında bu, rüyaya makul bir anlam kazandırmaya çalışılırken rüyanın gerçek anlamının gizlenmesiyle sonuçlanır.

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı

Freud'a göre rüya çalışmasının dört unsurunun ilk üçü bilinçsiz durumda gerçekleşen süreçlerdir. Ama ikincil revizyon bilinçli şekilde gerçekleştirilir. İlk üç unsur rüya görürken gerçekleşirken, ikincil revizyon rüya bittiğinde yani kişi uyandığında başlar.

Günlük hayatta bunu kolayca fark edebiliriz. Örneğin rüyadan ilk uyandığımızda rüyalar genellikle kafa karıştırıcı ve anlamsız gözükür. Rüyanın içinde birçok tuhaf ve belirsiz şey görmüşüzdür. Ama gün içinde veya ilerleyen günlerde rüyanın bazı bölümlerini anlamlandırmaya çalışırız. Böylece rüyadaki boşlukları parçalayarak yamalarla doldururuz. Ama aslında bu, rüyanın gerçek anlamından fark etmeden uzaklaşmamıza sebep olur. Bu yüzden rüya analistleri, uyandıktan sonra rüyanın görselleştirilmesinin ardından rüyanın yazılmasını tavsiye ederler.

Diğer Yaklaşımlar

Freud'un öğrencisi ve eski arkadaşı psikanalist Carl Jung, rüyalar ile bilinçdışı arasında doğrudan bir iletişim olduğuna inanıyordu. Ona göre kabul edilmeyen karanlık yanımız rüyalarda temsil ediliyordu ve rüyaların bizi bilgilendirmesine izin vermemiz gerekiyordu. Rüyalarda gördüklerimiz, göz ardı edilen benliğimizin parçaları hakkında çok şey söylüyordu. Bu yüzden psikoterapistler terapiye katılanlara daha fazla fayda sağlamak için rüyaları en iyi şekilde kullanmaları gerekiyordu.

Aslında Jung, Freud’un düşüncelerinin birçoğuna katılsa da rüyaların bastırılmış arzuların yerine getirilmesinden çok daha fazlası olduğunu düşünüyordu. Bu yüzden rüyaların hem kişisel hem de kolektif bilinçaltını ortaya çıkardığını öne sürdü ve rüyaların psişenin az gelişmiş kısımlarını telafi etme görevini üstlendiğine inandı.

Jung rüya çalışmasını ve rüya yorumunu arketiplerin kullanımı ile farklı bir noktaya götürdü. Ona göre "anima", "animus" ve "gölge" gibi arketipler rüyalardaki sembolik ögeler tarafından temsil ediliyordu. Bu sembolik ögeler muhtemelen bastırılan tutumlarla ilgiliydi. Bu yaklaşım bugün bile Jungcu terapisinin önemli bir bileşenidir.

1930'arda Alfred Adler, terapide birlikte çalıştığı kişiler hakkında daha fazla bilgi edinmek ve soracağı soruları belirlemek için rüyaları kullandı. Ona göre rüyalar bir problem çözme fırsatıydı ve kişinin psikolojik benliğini iyileştirmesi için iyi bir araçtı. Örneğin otoriteyi temsil eden figürlerin olduğu veya aile hakkında rüya görülmesi çocuklukta yaşanan çatışmalarla bağlantılı olabilir. Bu rüya çalışması yöntemi genellikle Adlerian terapinin mevcut modelleri ile birlikte çalışır.

Rüya Çalışmasına Yönelik Eleştiriler

Freud'un Düşlerin Yorumu kitabında ortaya koyduğu düşüncelerin birçoğu ampirik destekten yoksundu ve mevcut araştırmalarla da doğrulanmadı. Örneğin Freud, bilinçdışı zihnin işleyişine dair bir fikir edinmek için rüyaların kullanılabileceğine inanıyordu. Ama bazı araştırmalar, rüyaların içeriğinin genellikle uyanık yaşamın yansıması ile oluştuğunu ortaya koymuştur. İnsanlar bilinçdışı düşüncelerden ziyade daha çok bilinçli düşünceleriyle ilgili rüya görürler.

Ayrıca Freud, rüyaların, arzuların yerine getirilmesi ile ilgili olduğuna inanıyordu. Ama insanlar sıklıkla travmatik rüyalar da görürler. Freud, bu tarz rüyaların arzuların yerine getirilmesinden daha çok, sorunlarla başa çıkmanın bir yolu olduğunu düşünse de birçok araştırmacı bu tür rüyaların endişe veya hatırların bir yansıması olduğunu düşünüyor.

Bunlara rağmen Amerika Birleşik Devletleri, Hindistan ve Güney Kore’den 1000'den fazla sıradan insanın rüyalarının incelendiği bir araştırmada, rüyaların rastgele görüntülerden oluştuğunu düşünenler oldukça az sayıdaydı. Katılımcıların birçoğu rüyaların bilinçdışı arzuları ortaya çıkardığı fikrine olumlu bakıyordu.

Araştırmacıların fark ettiği önemli bir detay ise, katılımcıların rüyalarına atfettikleri anlamın rüyaların içeriğinin hayatlarıyla ne derece uyumlu olduğu ile ilişkiliydi. Örneğin rüyasında sevdiği kişileri gören insanlar bu tür olumlu rüyaları muhtemelen daha fazla ciddiye alacaktır. Başka bir deyişle, insanların birçoğu rüyalarını hayatlarındaki insanlar ve olaylar hakkında zaten var olan inançlarını destekleyecek şekilde yorumlama eğilimindedir. Rüyalarla ilgili bu tarz motive edici yaklaşımlar "onaylama önyargısı" veya "kendi kendini doğrulayan kehanet" gibi psikolojik kavramlarla açıklanabilir.

Sonuç

Sonuç olarak modern araştırmalar rüyaların birincil işlevinin bilinçdışı zihin içeriklerini ortaya çıkarmak olduğu konusunda hemfikir olmasa da Freud'un bu konudaki çalışmaları psikoloji tarihinde önemini hala korumaktadır. Ayrıca neden rüya gördüğümüz konusunda çok farklı teori var. Bu teorilerden birinin doğru olduğunu varsaymak yerine şimdilik rüyaların çeşitli amaçları olabileceğini düşünmek daha doğru olabilir. Rüyaların gerçekten bir amacı olup olmadığını öğrenebilmek için daha fazla araştırmaya ihtiyacımız var.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 9
  • Muhteşem! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • İnanılmaz 3
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Evrim Ağacı Akademi: Freud, Psikanaliz ve Psikanalitik Teori Yazı Dizisi

Bu yazı, Freud, Psikanaliz ve Psikanalitik Teori yazı dizisinin 5. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Psikanalitik Teori Nedir?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 04/07/2022 23:52:03 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11912

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Ecza
Ekoloji
Hızlı
Parazit
Dilbilim
Önlem
Oksijen
Mikoloji
Tüyler
Ergen
Dağılım
Abiyogenez
Şiddet
Kuyruk
Editör Seçkisi
Albert Einstein
Sars-Cov-2 (Covid19 Koronavirüs Salgını)
Işık Hızı
Kuantum
İnsan Sağlığı
Stres
Besin Değeri
Boyut
Sars Mers
İstatistik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.