Ormanların Hava Kalitesini ve İklim Değişikliğini Nasıl Etkilediğini Öğrenmek İçin, Toprağı Anlamamız Şart!

Ormanların Hava Kalitesini ve İklim Değişikliğini Nasıl Etkilediğini Öğrenmek İçin, Toprağı Anlamamız Şart!
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
6 dakika
417 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 3 ay öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Ağaçlar, genellikle çevresel tahribatları azaltan kahramanlardır. İklim değişikliğinin hızını yavaşlatırlar; atmosferdeki karbondioksit, su ve hava kalitesini iyileştirirler, nitrojen gibi besin maddelerinin döngülerine katılırlar.

Tüm ağaç türleri, bu görevleri yerine getirmek için görünür kısımlarını kullanmazlar. Ağaçların ekosistem üzerindeki en güçlü etkiye sahip görevlerinden bazıları, toprağın altında ve görmediğimiz alanda, gözden ırakta gerçekleşir. Hal böyle olunca, patojenler sebebiyle ve iklim değişikliğinden dolayı ağaç türlerinin değişime uğramasıyla, bu etkenlerin ne gibi sonuçlara sebebiyet verebileceğini ve yeniden ağaçlandırma çabalarında hangi ağaç türlerinin en çok fayda verebileceğini tahmin etme çabaları da zorlaşmaktadır.

Bunlara ek olarak araştırmacılar, farklı ağaç türlerinin bir arada bulunmasıyla meydana gelmiş ormanların sirkülasyonlarının neden ve ne şekillerde farklılık gösterdiğini yıllar boyunca anlamaya çalıştılar. Yeryüzünde çok fazla sayıda tür bulunması nedeniyle, her bir ağaç türünün karbon döngüsü ve besin döngüsü üzerindeki benzersiz ve birbirinden önemli olan rollerini incelemek kolay değildir. Son zamanlarda da küresel iklim değişiminden dolayı ağaç türlerinin değişmesinin nasıl sonuçlara yol açtığını anlamak için ağaçları sınıflandırmaya yönelik bir çaba vardır.

Reklamı Kapat

Bu sınıflandırma çalışmalarına girişimde bulunan, Indiana Üniversitesi'ndeki araştırmacılar, Batı Virginia Üniversitesi, NASA Jet İtki Laboratuvarı, Virginia Üniversitesi ve Warwick Üniversitesi'nden bilim insanlarının işbirliği içerisinde yaptıkları çalışmaların sonucunda, "ılıman orman ağaçlarını", ağaçların simbiyotik ilişki içinde olduğu mantarların türüne göre sınıflandırmayı buldular. Bu bulgu, ağaçlar ve ormanların birlikte nasıl etkileşim gösterdiklerinin geniş yelpazeli bir göstergesi olarak kullanılabilir.

Bir ağacın sıklıkla ilişkili olduğu mantar türü, ağaçların nasıl fonksiyon göstereceğini belirlediği için, ağaçları mikorizal mantar türlerine göre sınıflandırmanın ağaçları sınıflandırmak için iyi ve pratik bir yol olduğu öne sürülmüştür. Neredeyse bütün ağaçlar en az iki tür mikorizal mantardan biriyle ilişkilidir. Bu özelleşmiş mantarlar, ağaçların kökleriyle karşılıklı olarak bağlantılar ve ilişkiler kurarlar; bu da mantarın ağaçtan karbon elde etmesinin karşılığında, ağacın da mantar aracılığıyla topraktan besin elde etme kabiliyetini artırır.

Global Change Biology ve Ecology Letters'da yayınlanan iki çalışmada araştırmacılar, arbusküler mikorizal (AM) mantarlarla ilişkilendirilen ağaçların hakim olduğu orman meşcerelerinin, ektomikorizal (ECM) mantarlarla ilişkilendirilen ağaçların hakim olduğu meşcerelerden ne gibi farklılıklarının olduğunu bildirdiler: Karbonu ve nitrojeni depoluyorlardı ve tutuyorlardı.[1], [2]

İlk çalışmada yazarlar, hızlı döngülü döküntü veren akçaağaç, lale ağaçları, kiraz ve dişbudak gibi arbusküler mikorizal, yani AM ile ilişkili ağaçların nitrojeni işleyebilen daha fazla gene sahip toprak mikrobiyal topluluklarını harekete geçirdiğini bulmuşlardır. Bu hareketlenme, hava kalitesini düşüren nitrojen gazlarının salınmasına neden olur. Buna karşılık meşe, ceviz, kayın ve baldıran gibi ektomikorizal yani ECM ile ilişkili ağaçlar az sayıda nitrojen döngüsü genine sahip mikrobiyal toplulukları harekete geçiren ve daha düşük nitrojen gazı kayıplarına yol açan yavaş döngülü döküntüler üretir.

Ağaç türlerinin ve bu ağaçların yakınında bulunan toprak mikroorganizmalarının ilişkileri arasındaki bağlantıyı anlamak için araştırmacılar Amerika Birleşik Devletleri'nin doğusundaki altı ormana eşit olarak yayılmış 54 parselden toprak örneği topladılar. Örneği topladıkları alanlarda hem AM hem ECM ile ilişkili ağaçları vardı. Her arsadaki toprak örneklerinden DNA elde ettiler ve azot döngüsü için kritik olan genlerin bolluğunu araştırdılar. Daha sonra topraktan ne kadar nitrojen gazı salındığını ölçmek ve bu salınımın nitrojen döngüsünü sürdüren genlerin bolluğu ile ilgili olup olmadığını belirlemek için toprakları laboratuvardaki kapalı odalara yerleştirdiler. Çalışmanın baş yazarı Ryan Mushinski şöyle anlatıyor:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Hangi ağaç türlerinin mevcut olduğuna bakılmaksızın, AM ağaçlarının hakim olduğu arazilerde yaklaşık 5 kat daha fazla nitrojen döngüsü yapabilme potansiyeli bulduk. Bu eğilimin Amerika Birleşik Devletleri'nin doğusundaki arazide tutarlı olması çok heyecan verici, bu bulgu dünyadaki diğer ılıman ormanlarda nitrojen döngüsü aktivitesini ve daha da önemlisi gaz halindeki nitrojenin kaybolduğunu gösteriyor.

Laboratuvar ölçümlerini yapan Jonathan Raff ise şöyle diyor:

Orman toprağının karmaşıklığını basit hale getirmek ve nitrojen gazlarının toprak emisyonlarının bölgesel değişkenliklerini tahmin edebilmek bir zamanlar imkansız gibi düşünülüyordu. Bu gazlardan bazılarını ölçmek çok zor. Ancak bu gazlar hava kalitesi ve iklim değişikliğinin azaltılması için inanılmaz derecede önemlidir.

Adrienne Keller tarafından yürütülen ikinci çalışmada, çalışma sırasında araştırmacılar, AM mantarlarla ilişkili ağaçların egemen olduğu ormanların, köklerinden karbonu salarak toprak karbonu depolamasını geliştirdiğini buldu. Keller, çekirdekleri kökü olmayan toprakla doldurdu ve çekirdekleri tekrar aynı 54 orman arazisine yerleştirdi (Doğu Amerika Birleşik Devletleri'ndeki altı ormana eşit olarak yayılmış 54 parsel).

Çekirdeklerin içindeki toprağın eşsiz bir kimyasal imzası olduğu için yerleştirilen toprağın kökü olmasa bile, köklerden salınan karbonu toprakta zaten halihazırda bulunan karbondan ayırabildi. Keller, AM ağaçlarının köklerinin toprağa ECM ağaçlarının köklerinden daha fazla karbon saldığını ve kök karbonunun çoğunun mikrobiyal bozunmadan korunuğu toprak minerallerinin yüzeyine yapıştığını buldu. Bu, kök karbonun özellikle AM'nin baskın olduğu meşcerelerde onlarca yıl veya daha uzun süre kalabilecekleri anlamına gelir. Keller buna bağlı olarak şöyle diyor:

Köklerinden toprağa ne kadar karbon taşındığını ölçmek zor. Burada sadece toprakta tutulan kök karbon miktarını ölçmekle kalmadık, aynı zamanda bu miktarın toprak üstü bitki girdisiyle kıyaslanabilir ölçüde olduğunu gösterdik.

IU Biyoloji Bölümü'nde biyoloji profesörü ve her iki çalışmanın ortak yazarı Richard Phillips şöyle diyor:

Reklamı Kapat

Son on yılda toprakta karbon depolanmasını neyin kontrol ettiği konusundaki düşüncemizde bir değişiklik oldu. Eskiden yavaş çürüyen yaprak döküntülerinin topraktaki karbon depolamasının ana itici gücü olduğunu düşünürdük; ancak şimdi, kökler tarafından salınan hızlı çürüyen bileşiklerin toprak karbonunun sürdürülmesine neden olabileceğini biliyoruz.

Amerika Birleşik Devletleri'nin doğu ormanlarının ötesinde, bu kalıpların Dünya genelindeki ormanlarını ne kadarını kapsadığını araştırmak için daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulurken, bu iki çalışma, türler ormanlarımıza girip çıktığı için, ekosisteme olan etkisinin sonuçlarının tahmin edilmesinin zor olacağını gösteriyor.

AM ağaçları, hava kalitesi gibi faktörler için olumsuz sonuçlarla nitrojen döngüsünün oranını artırabilirken, aynı zamanda iklim değişikliğini yavaşlatabilen toprak karbon depolamasını da artırabilir. Çoğunlukla iklim değişikliğini yavaşlatmak için, küresel ağaçlandırma çabalarının bir parçası olarak küresel bir şekilde ağaç dikme girişimlerinin sayısı göz önüne alındığında, arazi yöneticileri toprakta neler olduğunu, köklerin ve toprağın faaliyetinin durumunu düşünmek akıllıca olacaktır. Mikroorganizmalar çok kritikler ve çok kilit roller üstleniyorlar; fakat ekosistemdeki işlevleri yeterince takdir görmüyor.

Okundu Olarak İşaretle

Feragatname: Evrim Ağacı, doğrudan üniversiteler tarafından yayınlanan bu basın açıklamalarını temel editöryal düzenlemeden geçirmektedir; ancak açıklamaların isabetliliğinden sorumlu değildir. Basın açıklaması konusundaki sorularınızı aşağıdaki medya irtibat kişisine yöneltebilirsiniz.

Medya İrtibat
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Umut Verici! 1
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ A. B. Keller, et al. (2021). Root-Derived Inputs Are Major Contributors To Soil Carbon In Temperate Forests, But Vary By Mycorrhizal Type. Ecology Letters, sf: 626-635. doi: 10.1111/ele.13651. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ R. M. Mushinski, et al. (2021). Nitrogen Cycling Microbiomes Are Structured By Plant Mycorrhizal Associations With Consequences For Nitrogen Oxide Fluxes In Forests. Global Change Biology, sf: 1068-1082. doi: 10.1111/gcb.15439. | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/10/2021 20:27:10 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10686

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Öğrenme Alanı
Su
Elementler
Besin
Kadın Sağlığı
Oksijen
Hastalıkların Tedavisi
Yas
Yeni Koronavirüs
Santigrat Derece
Evrimsel Biyoloji
İngiltere
Neandertal
Avrupa
Tardigrad
Goril
Karanlık
Okyanus
Güneş Sistemi
Renk
Covıd-19
Mucize
Bağışıklık
Evrim
Elektron
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın