McGurk Etkisi: İnsan Beyni, Gördüğüne ve Duyduğuna İnanmaz; İnandığını Görür ve Duyar!

McGurk Etkisi: İnsan Beyni, Gördüğüne ve Duyduğuna İnanmaz; İnandığını Görür ve Duyar!
McGurk Etkisi
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
4 dakika
2,746 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

McGurk etkisi, işitme ve görme duyularımızın, konuşma yetimizle yakından bağlantılı olduğunu öne süren bir olgudur. Bu olguya göre, bir işitsel öge ile farklı bir görsel ögenin birleşmesi durumunda, ortaya üçüncü bir "ses" çıkar ya da kişi "gördüğü sesi algılar" ve bu, kişinin gerçekte işittiğinden farklı bir sesi algılamasına sebep olur.

McGurk Etkisinin Ortaya Çıkışı

1976 yılında Surrey Üniversitesi'nin Psikoloji bölümünde araştırmalar yürüten Harry McGurk ve asistanı John McDonald, esasen farklı bir araştırma için [ba], [da] ve [ga] hecelerini hem işitsel hem görsel dosyalar olarak kaydeder. Fakat McGurk, teknik asistana [da] sesini işlememelerini, sadece [ba] ve [ga] seslerini işlemelerini söyler. Böylece, teknik asistan [ba] görselinin arkasına [ga] sesini, [ga] görselinin arkasına [ba] sesini yerleştirerek Harry McGurk'e yollar.

McGurk, bu sesleri dinlediğinde [da] sesinin de işlenmiş olduğunu fark edince teknik asistana bir güzel azar çeker; fakat aslında bu haksız bir fırçadır, çünkü [da] sesi aslında işlenmemiştir. [ga] görselinin ardına dublajlanan [ba] sesi, McGurk'ün sesi [da] olarak algılamasına sebep olmuştur. Böylece önceki araştırma konularından uzaklaşan Harry McGurk ve John McDonald, bu konuyu araştırmaya ve hemen deneyler yürütmeye başlarlar. Aşağıdaki videoda bu deneyi kendi kendinize de yapabilirsiniz!

Reklamı Kapat

Aslında duyduğunuz ses hep [ba] sesi! Ama gördüğünüz ya da duyduğunuz üzere görme duyumuz bizi kolayca yanılgıya düşürebiliyor.

Araştırmanın Bulguları

McGurk ve McDonald yürüttükleri araştırmanın sonucunda iki bulguya ulaşır:

  1. Deneye katılanların çoğu, uyaranı McGurk gibi [da] olarak algılar. Bunun sonucunda ise işittiğimiz konuşmanın gördüklerimizden etkilendiği bulgusuna ulaşılır.
  2. Yaşın bir etken olduğu gözlemlenmiştir. Yaş arttıkça bu etki de artar.

Bu çalışma, konuşma çerçevesinde gördüklerimiz ve işittiğimiz şeylerin ayrı olduğunu anlatmaktan ziyade konuşma esnasında bir insanın yüz ve dudak hareketlerinin iletişim için önemli bir öge olduğunu vurgular.

McGurk Etkisini Yansıtan Başka Sesbirimler

"McGurk etkisi sadece üç sesbirimde mi geçerli?" diye düşünebilirsiniz. Bunu başka araştırmacılar da sorgulamış ve farklı deneyler yapmıştır. Cevap, "hayır". McGurk'ün öncelik ettiği çalışmalarda görsel [ga] ve işitsel [ba] uyaranının işitsel [da] sesine ve görsel [ba] ile işitsel [ga] sesinin işitsel [bga] sesine yol açtığını öğrendik. Fakat McGurk'ten sonra gelen psikologlar ve dilbilimciler başka ses grupları üzerinde de çalışmalar yapmıştır.

Bilişsel psikolog Kaisa Tiippana, yaptığı bir araştırmada deney katılımcılarına işitsel uyaran olarak [epe], görsel uyaran olarak [eke] veriyor. Katılımcıların çoğunluğu [ete] sesini duyduğunu söylüyor. Geri kalanlar ise sadece görsel veriyi algılayarak [eke] sesini duyduğunu söylüyorlar. Tiippana'nın başka bir araştırmasındaysa katılımcılara [apa] sesiyle işitsel uyaran, [aka] görünümüyle ise görsel uyaran veriliyor. Bu araştırmanın sonucunda ise katılımcıların çoğunluğu görsel uyaran olan [aka] sesini duyduklarını iddia ederek sadece görsel algılarıyla algıladıkları sesi işitiyorlar. Görüldüğü üzere, bu durumda üçüncü bir ses algılanmıyor fakat işittiklerini düşündükleri ses yine işitsel algılarını değil, görsel algılarını baz alıyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Öte yandan McGurk etkisi evrensel değildir, her dilde aynı illüzyonu yaratmaz. İngilizce, Almanca, Türkçe, Macarca gibi birçok dilde bu illüzyonun etkisi görülürken; Çince, Tay dili gibi tonlamalı olarak bilinen, işitsel ögelerin çok daha fazla yer aldığı dillerde konuşma esnasında dinleyiciler görsel uyaranları pek dikkate almaz. Bunun sonucunda ise bu dillerde diğer dillere oranla McGurk etkisi çok daha az gözlemlenir.

Maske Takmak, İşitmeyi Zorlaştırıyor mu?

Hepimiz bu son bir buçuk sene içerisinde taktığımız maskelerle birçok deneyim elde ettik. Karşılaşılan absürt durumlardan birisi ise maske takan kişinin "Pardon, maske taktığımdan ötürü duyamıyorum." benzeri bir cümle kurması olabilir. Fakat McGurk etkisini düşününce, artık eskisi gibi absürt gelmiyor, değil mi?

Yukarıda gördüğünüz üzere, bazı seslerin karıştırılmaya yatkın olmasından dolayı dudak okuma ve ifade yorumlama bilinçsizce çok sık yaptığımız bir eylemdir. Maskenin ağız bölgesi ve hatta yüzün neredeyse yarısını kapatmasıyla karşınızdaki kişinin ağzından çıkan sözcüğü yanlış algılayabilir ve algıladığınız sözcüğün bir mantık oluşturmaması sebebiyle cümlesini anlamlandıramayabilirsiniz ya da karşınızdaki bireyin yüz ifadesini yorumlamakta güçlük çekebilirsiniz.

İletişimde Maske Sorunu
İletişimde Maske Sorunu
Verywellmind

Hastalıklarla McGurk Etkisinin İlişkisi

McGurk etkisinin bazı dillerde daha az bazılarında daha etkili olduğu gibi, bazı hastalığa sahip bireylerde de etkisi minimum gözlemlenebiliyor. Bu hastalıkları şu şekilde örneklendirebiliriz:

  • Alzheimer: Bu hastalığa sahip bireylerde corpus callosumun küçülmesi sebebiyle loblarda bağlantı sorunu yaşanabilir. Bunun sonucunda görsel uyarım Alzheimer hastalarında daha az etkilidir ve McGurk etkisi bu hastalığa sahip olmayan bireylere oranla çok daha az görülür ya da hiç görülmez.
  • Afazi: Afazi hastaları ister işitsel olsun ister görsel, konuşmayı algılamakta güçlük çeker. Bu yüzden McGurk etkisinin bu hastalarda az gözlemlendiği görülmüştür.
  • Bipolar Bozukluk: Bipolar bozukluğa sahip bireylerde McGurk etkisi çok az gözlemlenmiştir. Bu bireyler aynı zamanda dudak okumada da güçlük çekmektedir.
  • Disleksi - Şizofreni: Bu iki tür hastalığın ortak noktası şudur. Bu rahatsızlıklardan birine sahip bireyin çocukluk döneminde McGurk etkisi normal bir bireye oranla çok az gözlemlenmektedir fakat yetişkinlik dönemine erdiklerinde diğer bireylerden farksız bir şekilde McGurk etkisi kendini belli etmiştir.
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 11
  • İnanılmaz 9
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 4
  • Muhteşem! 3
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Bilim Budur! 1
  • Güldürdü 1
  • Grrr... *@$# 1
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 22/10/2021 15:29:17 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10455

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Kedi
Virüs
Uçuş
Türleşme
Kontrol
Deprem
Elektron
Cinsiyet Araştırmaları
Antropoloji
Kemik
Çiftleşme
Kara Delik
Epigenetik
Örümcek
Güneş Sistemi
Doğal Seçilim
Canlılık
Abd
Bilimkurgu
Kanser Tedavisi
Kalıtım
Etik
Hidrojen
Burun
Canlılık Ve Cansızlık Arasındaki Farklar
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın