Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Koronavirüs Aşısına Olan Güvensizligin Bir Kaynağı da Başarısız Salgın Yönetimi!

COVID-19 aşısına duyulan güvensizliğin büyümesinde, politikacıların ve sağlık otoritelerinin ortaya koydukları politika ve uygulamalarının başarısızlığı ve açıklamalarının tutarsızlığının payı da var. Nasıl düzeltebiliriz?

Koronavirüs Aşısına Olan Güvensizligin Bir Kaynağı da Başarısız Salgın Yönetimi!
6 dakika
3,646
  • İmmünoloji
  • Kapitalizm

Evrim Ağacı’nda aşı karşıtlığı ve nedenleri üzerine hatırı sayılır sayıda yazı yayınlandı. Bu yazıların odak noktası, aşı karşıtlığını körükleyen komplo teorileri ve aşı karşıtı kampanyalar idi. COVID-19 ile birlikte aşıya duyulan güvensizliğin daha da büyüdüğü yapılan çeşitli çalışmalarla gözlenmekte. Kuşkusuz bunda, virüsün kökenine dair öne sürülen komplo teorilerinin de etkisi var.

Ancak koronavirüs aşısına yönelik güvensizlikte, politika yapıcılarının ve sağlık otoritelerinin salgın süresince ortaya koydukları politika ve uygulamalarının başarısız, yaptıkları açıklamaların tutarsız olmasının da payı olduğunu anlamamız gerekiyor. Bu güvensizliğin, belki de komplo teorileri ya da aşı karşıtı kampanyalardan çok başarısız salgın yönetimi tarafından körüklendiği söylenebilir.

Tüm Reklamları Kapat

İlaç Sektörüne Karşı Güvensizlik Giderek Artıyor!

Nitekim ABD’de bulunan Pew Araştırma Merkezi’nin 10 bin katılımcı ile yaptığı yeni bir çalışmada, katılımcıların neredeyse yarısı (%49) onaylanacak olan COVID-19 aşısını kesinlikle ya da büyük olasılıkla yaptırmayacağını söylüyor.[1] “Kesinlikle yaptırırım” diyenlerin oranı sadece yüzde 21. Bu anket ile elde edilen dikkat çekici bir bulgu da katılımcıların dörtte üçünün (%71) aşının güvenilir ve etkili olduğunun tam olarak anlaşılmadan onaylanacağını düşünüyor olması. Anket sonuçları, aynı merkezin Mayıs 2020'de yaptığı anketle kıyaslandığında, aşıya olan güvensizliğin ciddi bir şekilde arttığı görülüyor. Ve bu artış bütün yaş gruplarında, eğitim seviyelerinde ve etnik gruplarda tutarlı bir şekilde gözlemleniyor.

Pew’in araştırması ve ABD’de yapılan diğer bir çalışma, insanların aşıya tereddütlü yaklaşmalarının nedeninin aşının güvenirliğine dair kaygıları ve sürecin hızlı ilerlediği yönündeki endişeleri olduğunu gösteriyor.[2] Bunun yanında politikacıların ve sağlık otoritelerinin verdiği tutarsız mesajlar da önemli bir etken. İngiltere’de yapılan ve 32 bin kişiyi kapsayan büyük bir çalışmada da katılımcıların yüzde 36’sı aşı yaptırmak istemediklerini ya da kararsız olduklarını belirtiyor.[3]

Tüm Reklamları Kapat

COVID-19’a karşı geliştirilen aşının onayının ardından öncelikle yüksek risk grubunda olan bireylere uygulanması bekleniyor. Bu grupların başında sağlık çalışanları geliyor. Ancak yapılan çalışmalar, sağlık çalışanlarının da geliştirilecek olan aşıya karşı güvensizlik duyduğunu ortaya koyuyor. Örneğin, Los Angeles’ta, sağlık çalışanları arasında yapılan bir çalışmada katılımcıların yüzde 67’si aşıyı yaptırmayı geciktireceklerini söylüyor.[4] Bu oran, hemşireler arasında daha fazla. Katılımcılara neden böyle bir tutum içine girdikleri sorulduğunda ise, birinci neden olarak aşıyı geliştirme sürecinin hızlı olduğu ifade ediliyor.

Los Angeles’taki sağlık çalışanlarının bu tutumunun benzeri, diğer ülkelerde yapılan çalışmalarda da gözlenmekte. İsrail’de yapılan bir çalışma, hemşire ve diğer sağlık çalışanları arasında aşıya dair tereddütlerin yüksek düzeyde olduğunu ortaya koyuyor.[5] Almanya’da yapılan ve sağlık çalışanlarıyla öğrencilerin tutumlarının karşılaştırıldığı diğer bir çalışma, sağlık çalışanlarının grip aşısı yaptırma söz konusu olduğunda, öğrencilerden daha istekli olduklarını; ancak COVID-19 aşısı söz konusu olduğunda her iki grup arasında bir farklılık olmadığını ortaya koyuyor.[6] COVID-19 aşısına dair bu tutum değişiminin nedeni olarak medyanın tumumu ve hükümetin politikaları öne çıkıyor. Koronavirüs salgınını çok daha yakından deneyimleyen sağlık çalışanları arasında dahi, geliştirilecek olan aşıya güvensizliğin gözlemlenmesi, insanları COVID-19 aşısı olmaya ikna etmenin kolay olmayacağına dair fikir veriyor.

Aşıya yönelik tereddütte, aşının geliştirilmesi ve onay sürecinin hızlı olmasının yanında, hükümetlerin uygulamalarının da etkili olduğunu söylemek mümkün. İtalya’da yapılan ve farklı zamanlarda aşıya olan güvenin ölçüldüğü araştırmanın, birinci dalganın ilerleyen yükselişlerine doğru gelindiğinde güvenin daha da düştüğünü göstermesi, bu gözlemi destekliyor.[7]

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Aşıya yönelik güvensizliğin, hükümetlerin koronavirüsle başarısız mücadelelerinin yanında, sağlık otoriteleri ve bilim adamlarının yaptığı tutarsız açıklamalar tarafından da beslendiği olası. Örneğin, ABD’de sağlık otoriteleri, salgının erken dönemlerinde maske takmanın yararsız olduğunu belirtirken, daha sonra yaptıkları açıklamada sağlık çalışanlarına yeteri kadar maske kalabilmesi için bu yönlü açıklamaların yapıldığını ifade etmişlerdir.

Halbuki, halkın güvenini zedeleyecek bu tip yöntemleri benimsemek yerine, Güney Kore örneğinde görüldüğü gibi, maske dağıtımının kamulaştırılması ve sınırlandırılması gibi yollar seçilebilirdi.

Yine ABD sağlık otoriteleri, bahar aylarında yaptıkları açıklamada Remdevisir’in etkili bir ilaç olduğunu açıklamıştır. Ancak Dünya Sağlık Örgütü, daha sonraları Remdevisir’in olumlu bir etkisinin görülmediğini açıklamıştır.[8] Benzer şekilde, saygın bilim dergilerinde basılan fakat daha sonra geri çekilen makalelerin, bilime ve bilim insanlarına duyulan güveni zedelediğini tahmin etmek zor değil; örneğin The Lancet’in hidroksiklorokin makalesi...[9]

Pandemi öncesinde ilaç şirketlerine yönelik zaten var olan antipatinin, bu şirketlerin pandemi sürecinde aşı hakkındaki gelişmeleri bilimsel makalelerle değil de basın açıklamaları yoluyla paylaşmaları ve bu açıklamaları takiben şirket CEO ve diğer üst düzey yöneticilerinin hisse senedi satışı yoluyla milyonlarca dolarlık gelir elde etmeleriyle pekişmiş olması ve bunun da aşıya olan güvensizliği beslemiş olması mümkün.[10]

Aşıya Olan Güveni Tamir Edebilir miyiz?

Peki COVID-19 aşısı başta olmak üzere, genel olarak aşılara dair kırılan güveni tamir etmek mümkün mü? Bu tamir şu üç yolun benimsenmesiyle mümkün olabilir.

Tüm Reklamları Kapat

Birinci olarak, aşı ve ilaç uygulaması gibi önlemlerin dışında kalan diğer önlemlerin de (örn: testleme, karantina) etkili ve tutarlı bir şekilde hayata geçirilmesi gerekiyor. Nitekim, araştırmalar, hükümetler koronavirüse karşı aldıkları diğer önlemlerde de başarılı olduklarında insanların aşıya olan güveninin arttığını gösteriyor.[11]

İkinci olarak, aşının onay ve üretiminde acele etmeden, güvenilir bir aşının piyasaya sunulması için gereken bütün koşulların sağlanması, bütün prosedürlerin yerine getirilmesi gerekiyor. Sağlık hizmeti alanında avukatlık ve danışmanlık yapan Clint Hermes’in bu noktada değerli önerileri var.[12] Hermes, COVID-19 aşılarının acil kullanım onayıyla herkese uygulanabilir hale gelmesi yerine, genişletilmiş erişim mekanizmasının benimsenmesi gerektiğini, böylelikle bir yandan aşılanması elzem olan kişilerin aşıya erişimi sağlanırken, diğer yandan aşıyla ilgili deneysel çalışmaların sekteye uğramadan devam edebileceğini ifade ediyor. Hermes, daha öncesinde başka altenatifleri olmayan hastaların, halihazırda deneysel aşamada olan ilaçlara erişimi için kullanılan bu yöntemin benimsenmesiyle, halkta aşının acele onaylandığı yönünde bir algının oluşmasının da önüne geçilebileceğini belirtiyor.

Son olarak da, hem herkesin eşit sağlık hakkına ulaşabilmesi hem de aşının sadece ilaç tekellerine kâr sağlayan bir meta olduğu algısını kırmak için, aşı üretiminin arkasındaki bütün bilgi ve bilimin dünyayla paylaşılması, kurumlar ve devletler arasında rekabetin değil işbirliğinin benimsenmesi, patentlerin ücretsiz olarak kullanıma açılması ve herkese ücretsiz aşılamanın yapılması gerekiyor. Nitekim bu yönde atılan The People’s Vaccine gibi adımlar umut vericidir.[13]

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
36
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 11
  • Muhteşem! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ A. Tyson, et al. U.s. Public Now Divided Over Whether To Get Covid-19 Vaccine. (17 Eylül 2020). Alındığı Tarih: 24 Kasım 2020. Alındığı Yer: Pew Research Center Science & Society | Arşiv Bağlantısı
  • ^ L. Thunstrom, et al. (2020). Hesitancy Towards A Covid-19 Vaccine And Prospects For Herd Immunity. Elsevier BV. doi: 10.2139/ssrn.3593098. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ E. Paul, et al. (2020). Anti-Vaccine Attitudes And Risk Factors For Not Agreeing To Vaccination Against Covid-19 Amongst 32,361 Uk Adults: Implications For Public Health Communications. Preprints with The Lancet. doi: 10.2139/ssrn.3716874. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ A. Gadoth, et al. (2020). Assessment Of Covid-19 Vaccine Acceptance Among Healthcare Workers In Los Angeles. medRxiv, sf: 2020.11.18.20234468. doi: 10.1101/2020.11.18.20234468. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ A. A. Dror, et al. (2020). Vaccine Hesitancy: The Next Challenge In The Fight Against Covid-19. European Journal of Epidemiology, sf: 775-779. doi: 10.1007/s10654-020-00671-y. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ S. Gruener, et al. The Intention To Be Vaccinated Against Covid-19: Stated Preferences Before Vaccines Were Available. (18 Eylül 2020). Alındığı Tarih: 24 Kasım 2020. Alındığı Yer: Center for Open Science doi: 10.31235/osf.io/wh268. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ L. Palamenghi, et al. (2020). Mistrust In Biomedical Research And Vaccine Hesitancy: The Forefront Challenge In The Battle Against Covid-19 In Italy. European Journal of Epidemiology, sf: 785-788. doi: 10.1007/s10654-020-00675-8. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ B. Rochwerg, et al. (2020). A Living Who Guideline On Drugs For Covid-19. BMJ, sf: m3379. doi: 10.1136/bmj.m3379. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ M. R. Mehra, et al. (2020). Retracted: Hydroxychloroquine Or Chloroquine With Or Without A Macrolide For Treatment Of Covid-19: A Multinational Registry Analysis. The Lancet. doi: 10.1016/S0140-6736(20)31180-6. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ D. Gelles, et al. Corporate Insiders Pocket $1 Billion In Rush For Coronavirus Vaccine. (25 Temmuz 2020). Alındığı Tarih: 24 Kasım 2020. Alındığı Yer: The New York Times | Arşiv Bağlantısı
  • ^ C. G. Aksoy, et al. Vaccine Challenges. (16 Kasım 2020). Alındığı Tarih: 24 Kasım 2020. Alındığı Yer: VOX, CEPR Policy Portal | Arşiv Bağlantısı
  • ^ C. Hermes. Covid-19 Vaccines Shouldn’t Get Emergency-Use Authorization. (13 Kasım 2020). Alındığı Tarih: 24 Kasım 2020. Alındığı Yer: MIT Technology Review | Arşiv Bağlantısı
  • ^ UNAIDS. Uniting Behind A People’s Vaccine Against Covid-19. (14 Mayıs 2020). Alındığı Tarih: 24 Kasım 2020. Alındığı Yer: UNAIDS | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 07/02/2023 11:33:51 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9576

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Nükleotit
Kartal
Kütleçekimi
Sıvı
Tercih
Matematik
Oyun Teorisi
Damar
Botanik
Zehir
Manyetik
İklim Değişikliği
Teori
Diyabet
Radyasyon
Zaman
Sinir Hücresi
Göğüs
Yaşlılık
Komplo Teorisi
Yavru
Analiz
Jeoloji
Beslenme Bilimi
Dışkı
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
G. Başbuğ, et al. Koronavirüs Aşısına Olan Güvensizligin Bir Kaynağı da Başarısız Salgın Yönetimi!. (24 Kasım 2020). Alındığı Tarih: 7 Şubat 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/9576
Başbuğ, G., Bakırcı, Ç. M. (2020, November 24). Koronavirüs Aşısına Olan Güvensizligin Bir Kaynağı da Başarısız Salgın Yönetimi!. Evrim Ağacı. Retrieved February 07, 2023. from https://evrimagaci.org/s/9576
G. Başbuğ, et al. “Koronavirüs Aşısına Olan Güvensizligin Bir Kaynağı da Başarısız Salgın Yönetimi!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 24 Nov. 2020, https://evrimagaci.org/s/9576.
Başbuğ, Gökçe. Bakırcı, Çağrı Mert. “Koronavirüs Aşısına Olan Güvensizligin Bir Kaynağı da Başarısız Salgın Yönetimi!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, November 24, 2020. https://evrimagaci.org/s/9576.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Kural İhlali Seç
Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Kural İhlali Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.