Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

COVID-19 Koronavirüs Salgını İnsan Yapımı Değil ve Doğal Yollarla Evrimleşti!

Evrimsel ve Genetik Analizler, SARS-CoV-2'nin Kökeninin Doğa Olduğunu Ortaya Koyuyor!

COVID-19 Koronavirüs Salgını İnsan Yapımı Değil ve Doğal Yollarla Evrimleşti!
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

17 Mart 2020 tarihinde Nature Medicine’da yayınlanan bulgulara göre, Çin’in Wuhan şehrinde geçen yıl ortaya çıkan ve o zamandan bu yana geniş çaplı COVID-19 salgın hastalığına yol açıp 70’ten fazla ülkeye yayılan yeni tip SARS-CoV-2 koronavirüsü doğal evrimin bir ürünü.

Bu yazı, Science Daily isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu haber 6 ay öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

SARS-CoV-2 ve ilişkili virüslerin halka açık genom dizilimleri üzerinde yapılan analiz, virüsün bir laboratuvarda üretildiğine veya başka bir şekilde tasarlandığına dair hiçbir kanıt bulamadı. Scripps Research’te immünoloji ve mikrobiyoloji alanında doçent doktor ve makalenin yazarı olan Kristian Andersen’in sözleri şöyle:

Bilinen koronavirüs suşlarına ait mevcut genom dizilimleriyle karşılaştırıldığında, SARS-CoV-2’nin kesinlikle doğal süreçler sonucunda ortaya çıktığını söyleyebiliriz.

"The proximal origin of SARS-CoV-2 (SARS-CoV-2’nin en olası kökeni)" başlıklı makalenin diğer yazarları arasında Tulane Üniversitesi’nden Robert F. Garry, Sydney Üniversitesi’nden Edward Holmes, Edinburgh Üniversitesi’nden Andrew Rambaut ve Columbia Üniversitesi’nden W. Ian Lipkin bulunuyor.

Koronavirüs ailesi, oldukça farklı şiddette hastalıklara yol açabilen büyük bir virüs ailesidir. Koronavirüsün yol açtığı bilinen ilk ağır hastalık, 2003’te Çin’de ortaya çıkan ağır akut solunum yolu yetersizliği sendromu (Severe Acute Respiratory Syndrome-SARS) salgın hastalığıdır. İkinci ağır hastalık salgını ise 2012’de Suudi Arabistan’da Orta Doğu Solunum Yetmezliği Sendromu'dur (Middle East Respiratory Syndromei, MERS).

31 Aralık 2019 tarihinde de Çin yetkilileri, ağır hastalığa yol açan yeni tip bir koronavirüs salgını konusunda Dünya Sağlık Örgütü’nü alarma geçirdi, bu virüs daha sonra SARS-CoV-2 olarak adlandırıldı. 20 Şubat 2020 tarihi itibarıyla yaklaşık 167.500 COVID-19 vakası bildirildi, hafif seyreden birçok vaka da muhtemelen teşhis edilemedi. Virüs 6.600’den fazla kişinin ölümüne neden oldu.

Salgın hastalık başladıktan kısa bir süre sonra Çinli bilim insanları SARS-CoV-2 genomunun dizilimini çıkardılar ve bu veriyi tüm dünyadaki araştırmacılarla paylaştılar. Elde edilen genomik dizilim, Çin yetkililerinin salgın hastalığı hızla tespit ettiklerini ve tek bir kişinin COVID-19 hastalığına yakalanmasının ardından bu hastalığın insandan insana bulaşması nedeniyle vakaların arttığını gösterdi. Andersen ve diğer birçok araştırma kurumundaki araştırmacılar ortak bir çalışmada bu dizilim verisini kullandı ve SARS-CoV-2’nin en belirgin birkaç özelliğine odaklanarak kökenlerini ve evrimini araştırdı.

Bilim insanları virüsün insan ve hayvan hücrelerine tutunup bu hücrelere girmesini sağlayan proteinlerinin (S proteinlerinin veya mızrak proteinlerinin), yani virüsün dışındaki saldırı organlarının genetik şablonunu incelediler. S proteininin özellikle iki önemli özelliğine odaklandılar: konak hücrelere tutunan, bir tür kanca denebilecek reseptör bağlanma bölgesi (receptor-binding domain-RBD) ile virüsün çatlayarak konak hücrelere girmesini sağlayan, moleküler bir konserve açacağı denebilecek yarılma bölgesi (cleavage site).

Doğal Evrime Kanıt!

Bilim insanları, SARS-CoV-2’deki S proteinlerinin RBD kısmının insanlarda kan basıncını düzenleyici bir reseptör olan ACE2 hücrelerinin dışındaki moleküler bir özelliği hedef alacak şekilde evrimleştiğini buldular. SARS-CoV-2’deki S proteini insan hücrelerine o kadar iyi bağlanıyordu ki bilim insanları virüsün genetik mühendisliğinin bir ürünü değil, doğal seçilim sonucunda ortaya çıktığı sonucuna vardılar.

Nature Medicine

SARS-CoV-2’nin omurgasından, yani moleküler yapısının bütününden elde edilen veriler de doğal evrime dair bu kanıtı destekliyordu. Eğer birileri hastalık oluşturan yeni bir koronavirüs üretmeye çalışsaydı, hastalığa yol açtığı bilinen bir virüsün omurgasını kullanarak bunu yapardı. Ancak bilim insanları, SARS-CoV-2 omurgasının bilinen mevcut koronavirüslerin omurgasından önemli ölçüde farklı olduğunu ve yarasalarla karıncayiyenlerde bulunan ilişkili virüslere daha çok benzediğini buldular. Andersen şunları söylüyor:

Virüsün bu iki özelliği, yani S proteininin RBD kısmındaki mutasyonlar ve kendine özgü bir omurgası olması, SARS-CoV-2’nin laboratuvarda oynanarak üretilme olasılığını ortadan kaldırıyor.

İngiltere merkezli Wellcome Trust’ta salgın hastalıklar yöneticisi Dr. Josie Golding, Andersen ve meslektaşlarının bulguları hakkında şunu söylüyor:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bu bulgular, COVID-19’a yol açan SARS-CoV-2 virüsünün kökenleri hakkında ortalıkta dolaşan söylentilere kanıta dayalı bir bakış açısı getirmesi nedeniyle kritik bir öneme sahip. Araştırmacılar virüsün doğal evrim sonucunda oluştuğunu bularak kasıtlı bir genetik mühendislik sonucunda ortaya çıktığına dair yapılan spekülasyonlara son verdiler.

Virüsün Evrimine Yönelik 2 Olası Senaryo

Andersen ve meslektaşları, yaptıkları genomik dizilim analizine dayanarak SARS-CoV-2’nin kökenlerinin büyük olasılıkla şu iki senaryodan birini izlediği sonucuna vardılar.

İnsan Dışı Konakta Evrim

Birinci senaryoya göre, virüs insan-dışı bir konakta doğal seçilim yoluyla bugünkü hastalık oluşturan durumuna evrim geçirdi ve sonra insanlara sıçradı. Daha önceki koronavirüs salgınları insanların misk kedileri (SARS) ve develerle (MERS) doğrudan teması sonucunda virüse yakalanmalarıyla çıkmıştı. Araştırmacılar, SARS-CoV-2’nin yarasalarda bulunan bir koronavirüse çok benzemesi nedeniyle büyük olasılıkla yarasalardan geçtiğini düşünüyorlar. Ancak virüsün yarasadan doğrudan insana geçtiğine dair bir vaka bulunmadığından yarasalarla insanlar arasında bir ara konak olabileceği düşünülüyor.

Bu senaryoda, SARS-CoV-2’deki S proteininin kendine özgü iki özelliği de (hücrelere bağlanan RBD kısmı ile virüsün açılmasını sağlayan yarılma bölgesi), virüs insanlara geçmeden önce bugünkü durumuna evrimleşmiş olmalı. Bu durumda virüs, hastalığa yol açan ve insandan insana yayılabilmesini sağlayan özelliklerini zaten geliştirdiği için günümüzdeki salgın hastalık muhtemelen insanlar enfekte olur olmaz hızlı bir şekilde ortaya çıkmış olmalı.

İnsan İçinde Evrim

Diğer senaryo önerisine göre ise, virüsün hastalığa yol açmayan bir formu bir hayvan konaktan insanlara sıçradıktan sonra bugünkü hastalık oluşturan durumuna insanda evrimleşti. Örneğin Asya ve Afrika’da yaşayan armadillo benzeri bir memeli olan karıncayiyenlerdeki bazı koronavirüslerin RBD yapısı, SARS-CoV-2’dekine çok benzerdir. Karıncayiyendeki bir koronavirüs, doğrudan ya da misk kedisi veya gelincik gibi bir ara konak aracılığıyla insana bulaşmış olabilir.

Daha sonra da SARS-CoV-2’nin diğer ayırt edici S protein özelliği olan yarılma bölgesi, muhtemelen salgın hastalığın başlamasından önce virüsün insanlarda fark edilmeden belli ölçülerde dolaşması yoluyla bir insan konakta evrimleşmiş olabilir. Araştırmacılar SARS-CoV-2 yarılma bölgesinin, insandan insana çok kolay bulaşan kuş gribi suşlarındakine benzediğini buldular. SARS-CoV-2, bu kadar ağır bir hastalığa yol açan yarılma bölgesini insan hücrelerinde evrimleştirmiş ve artık muhtemelen insandan insana daha fazla yayılma yeteneğine sahip olduğundan kısa süre içerisinde bugünkü salgın hastalığı başlatmış olabilir.

Çalışmanın eş yazarı Andrew Rambaut, hangi senaryonun gerçekleştiğini bulmanın bu noktada imkansız olmasa bile çok zor olduğuna dikkat çekiyor. Eğer SARS-CoV-2 bugünkü hastalık yapıcı formundayken bir hayvandan insanlara bulaştıysa bu durum gelecekte başka salgınların olma olasılığını arttırıyor, çünkü virüsün hastalığa neden olan suşu hâlâ hayvanlarda dolaşıyor olabilir ve yeniden insanlara sıçrayabilir. Ancak hastalığa yol açmayan bir koronavirüsün insanlara bulaşıp SARS-CoV-2’ye benzer özellikler evrimleştirmesi olasılığı daha düşüktür.

Konuyla ilgili daha akademik bir incelemeyi buradan okuyabilirsiniz.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 33
  • Bilim Budur! 14
  • Muhteşem! 13
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 8
  • Merak Uyandırıcı! 7
  • Korkutucu! 5
  • Umut Verici! 4
  • Üzücü! 3
  • İnanılmaz 2
  • Grrr... *@$# 2
  • Güldürdü 1
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Science Daily | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 01/10/2020 23:23:11 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8381

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Sinirbilim
Öğrenme
Genetik
Hayvan Davranışları
Genel Halk
Astronot
Sanat
Güneş
Sağlık Bilimleri
Bilimkurgu
Sinir Hücresi
Bilgi
Stres
İletişim
Doktor
Sars Mers
Balık Çeşitliliği
Uçuş
Kanser Tedavisi
Işık
Sperm
Bebek Doğumu
Ana Bulaşma Mekanizması
Wuhan
Protein
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Eğer okullarımızın bilim derslerinde yaratılış iddiasını Evrim Kuramı'na alternatif olarak okutacaksak; bu derslerde bebeklerin leylekler tarafından getirildiği iddiasını da cinsel üremeye alternatif olarak okutmamız gerekir.”
Judith Hayes
Geri Bildirim Gönder