Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Kendi Maskeni Kendin Yap: COVID-19 Salgınına Karşı Yüz Maskesi Nasıl Yapılır? Ne Kadar Koruma Sağlar?

Evde Kalın! Ama Dışarı Çıkmanız Gerekirse, Maske Takmak SARS-CoV-2'nin Yayılmasını Kısmen de Olsa Yavaşlatabilir!

Kendi Maskeni Kendin Yap: COVID-19 Salgınına Karşı Yüz Maskesi Nasıl Yapılır? Ne Kadar Koruma Sağlar? Business Insider
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

ABD'de yapılan bir araştırmaya göre, öksürükle çıkan sıvı dolu kabarcıklar 6 metreye kadar, hapşırıkla çıkanlar ise 8 metreye kadar ulaşabiliyor. Bu araştırma ve bazı uzmanların halkın da maske takması gerektiğini savunan uyarıları üzerine Dünya Sağlık Örgütü, yeni koronavirüsün yayılmasını yavaşlatmak için yüz maskelerinin herkes tarafından takılıp takılmaması gerektiğini tekrar değerlendireceklerini belirtti.

Birçok çalışma yaygın maske takmanın pandemiyi hafifletmek için el yıkama, sosyal izolasyon ve diğer önlemlerin çok etkili bir tamamlayıcısı olabileceğini gösteriyor. Çalışmalar ayrıca maske takmanın (el yıkama, sosyal izolasyon, eldiven kullanımı, vb. uygulamalar ile birlikte), hane halklarında veya diğer ortak yaşam alanlarında enfeksiyonun yayılmasını azalttığını gösteriyor.

Artık şunu çok iyi öğrendik: Yeni koronavirüs çok bulaşıcı ve hızla yayılıyor. Ancak bir sıkıntı var: Maske stokları tükenmiş durumda. Bu, sağlık personelinin hayatını tehdit ediyor ve hatta koronavirüs ile olan savaşımızdaki araştırmaları yavaşlatıyor.

Sağlık çalışanlarının bile maske bulamadığı bu günlerde kendi maskelerimizi nasıl yaparız soruları gündeme geldi. Bu yazımızda kendi maskemizi nasıl yapabileceğimize dair bazı örnekleri sizlerle paylaşacağız. Bu önereceğimiz maskelerin %100 koruma sağlamadığını ve sadece öneri olarak paylaştığımızı belirtmek isteriz.

Sağlık Görevlileri İçin Önerilen Maskeler

Bu maskeler sadece sağlık görevlileri içi önerilmektedir çünkü sayıca az olduğundan kaynaklı sağlık görevlileri bile bulmakta zorlanmaktadırlar.

Bunlardan biri N95 maskeleridir. 0.3 mikrondan daha büyük partiküllerin yüzde 95'ini bloke eden bir filtreli sert maskelerdir ve sızdırmaz bir bariyer oluşturduklarından emin olmak için sağlık çalışanlarına uygunluk testinden geçirilmiştir. Çoğu kişisel koruyucu ekipmanlarında olduğu gibi, N95 maskelerinin de her kullanımdan sonra atılması önerilmektedir; ancak bazı özel şartlar altında tekrar kullanılmaları mümkün olabilir.

Cerrahi maske ve N95 maskesi.
Cerrahi maske ve N95 maskesi.
Fast Life Hacks

Cerrahi maskeler, kumaştan yapılan ve yüze daha gevşek oturan ama virüs taşıyabilen küçük parçacıkları bloke eden maskelerdir. Kullanıcının nefes almasını sağlayan ince bir sentetik polimer lif ağına sahiptirler. Bununla birlikte, N95 solunum maskeleri kadar yüze sıkı oturmadıkları için havadaki partiküllere karşı aynı korumayı sağlamazlar.

Ev Yapımı Maskeler Ne Kadar Etkili?

Cambridge Üniversitesi'nde 2013 yılında yapılan bir araştırmada, her birinin havadaki partikülleri engellemedeki etkinliğini ölçmek için bir hane halkında birkaç malzeme denendi. Çalışma, basit çay havlularının (burada bahsedilen İngilizler'in kullandığı pamuklu ve ince çay havlularıdır) havadaki partiküllerin yüzde 83'ünün (ve ikiye katlanılarak kullanıldığında yüzde 96'ya kadar) takılabileceğini gösterdi. İlginç bir şekilde, yaygın ev tipi elektrikli süpürge torbaları için kullanılan malzemede ise bu 94'ü gösterdi.

Bununla birlikte, yapılan çalışmada çay havlularının nefes alabilirlik açısından pratik olmadığı ortaya çıktı. Bu çalışmada, tamamen pamuklu bir tişörtün tek katının yüzde 69 etkinliği olduğu ve iki kat kullanıldığında da yüzde 70'in biraz üzerinde etkinlik gösterdiği ortaya çıktı. Ayrıca tişörtle yapılan maskelerin, cerrahi maskelere göre daha nefes alınabilir olduğuna karar verildi.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bu konuda daha kapsamlı bir analizi buradaki yazımızdan okuyabilirsiniz.

Evde Yapılan Maskelerde Ne Tür Kumaşlar Kullanmalıyız?

Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), kendi kendine yap (DIY) maskelerinin kriz zamanlarında son çare olarak yapılabileceğini ve ideal olarak, tüm solunum bölgemizi, yani ağzımızı ve burnumuzu iyice kapatacak şekilde yapılmasını öneriyor.

SmartAirFilters.com tarafından yüz maskeleri üzerine yapılan bir araştırmada, pamuklu tişörtlerin ve pamuklu yastık kılıflarının evde yapılacak yüz maskeleri için en iyi malzemeler olduğunu ve partikülleri yakalayabilmelerine rağmen nefes alınabilir olduklarını belirtiliyor.

Bu görselde bazı partiküllerin büyüklükleri karşılaştırılmış. Gördüğünüz gibi SARS virüsü çok daha küçük; SARS-CoV-2 de aynı aileden bir virüs olduğu için çok küçük olduğunu söyleyebiliriz.
Bu görselde bazı partiküllerin büyüklükleri karşılaştırılmış. Gördüğünüz gibi SARS virüsü çok daha küçük; SARS-CoV-2 de aynı aileden bir virüs olduğu için çok küçük olduğunu söyleyebiliriz.
Smart Air

Virüsler diğer taneciklere göre çok küçükler ama havadaki bulaştırıcılıkları virüs dolu küçük kabarcıklar ile oluyor. Bu kabarcıklar yine çok küçüktür (yaklaşık 5 mikron) ama bazı kumaşların geçirmezlikleri onları havada yakalayabilir.

Yapılan çalışmada 1 mikron büyüklüğündeki partiküllere karşısında, kumaşların koruyuculukları karşılaştırılmış.
Yapılan çalışmada 1 mikron büyüklüğündeki partiküllere karşısında, kumaşların koruyuculukları karşılaştırılmış.
Smart Air

Eminiz hepinizin bu günlerde gözden çıkarabileceğiz pamuklu tişörtler ve yastık kılıfları vardır. Hem nefes almamızı engellemeyek hem de koruması daha fazla olan kumaşları seçmeliyiz. Örneğin; delikli bir kumaştan virüslerin kolayca girebileceğini düşünmemiz gerekir çünkü milyonlarca koronavirüs bir iğnenin başına sığabilir ve uzun süreler yaşayabilir.

Araştımacılar, maskenin iki katlı kumaşla yapıldığında tanecikleri geçiriciliklerini karşılaştırdılar. Etkisi biraz daha artmış olsa da bazı kumaşlarda çok fazla bir değişiklik yapmadığı gözlendi.
Araştımacılar, maskenin iki katlı kumaşla yapıldığında tanecikleri geçiriciliklerini karşılaştırdılar. Etkisi biraz daha artmış olsa da bazı kumaşlarda çok fazla bir değişiklik yapmadığı gözlendi.
Smart Air

Kullanacağımız kumaşın nefes almamızı engellememesi gerekmektedir.

Bazı kumaşların cerrahi maskeler ile karşılaştırıldığında nefes almamızı ne kadar etklediğine dair bir karşılaşma çalışması.
Bazı kumaşların cerrahi maskeler ile karşılaştırıldığında nefes almamızı ne kadar etklediğine dair bir karşılaşma çalışması.
Smart Air

Çalışmalar, evde yapılan maskeler için en iyi kumaşların pamuklu tişörtler, yastık kılıfları veya diğer pamuklu malzemeler olduğunu göstermektedir. Bu malzemeler, koronavirüs boyutuna benzer 0.2 mikron büyüklüğünde partiküllerin yaklaşık %50'sini filtreler. Cerrahi maskeler kadar nefes almaları da kolaydır, bu da onları birkaç saat takacak kadar rahat hale getirir.

Evde Yapacağımız Maskeleri Kullanırken Uymamız Gereken Kurallar

Yalnız yapacağınız maskeleri kullanırken çok dikkatli olmanızı önereceğiz.

Öncelikle 20 saniye boyunca yıkadığınız ya da steril olduğuna inandığız ellerinizle takmalı ve maskelerin temiz ve steril olduğundan emin olmalısınız. Maskeyi taktığınız sürece maskeyi dokunmamanız gerekir ya da dokunacaksanız ellerinizin temiz olduğundan emin olun. Çıkarırken kulak tarafındaki lastikleri kullanarak çıkarmalısınız.

Tek kullanımlık maskeleri çıkardıktan sonra doğrudan çöpe atıp, ellerinizi 20 saniye boyunca yıkamalısınız. Eğer yaptığınız maskeler tekrar kullanılabilir ise, tekrar kullanmadan önce 60 derece gibi yüksek sıcaklıklarda sabunlu su ile yıkamanız gerekmektedir. Başka bir öneride ise maskeyi her kullanımdan önce 10 dakika kaynatıp kurutmak gerekmektedir.

Evde Yapabileceğiniz Maskeler İçin Video Önerileri

Çok Hızlı Yapılabilen Maskeler

Öncelikle, kağıt havlu ile yapılan maskeler çok acil maskeye ihtiyacınız olduğunda önerebileceğimiz maskelerdir. Kağıt havludan yapacağınız maske için ihtiyacınız olanlar; kağıt havlu, zımba, yapıştırıcı ve ince bir lastik. Yalnız lastiğin çıkmaması için iyi yapıştığından emin olan, yüzünüzü acıtmayacak bir şekilde lastikler sağlam olsun diye zımbalayabilirsiniz.

Büyük bir mendil ya da boyun bağından hızla yapabileceğiniz maske için ise mendile ve lastiğe ihtiyacınız olacak.

Dikme İşlemi Gerektiren Maskeler

Bu maskeler daha çok önerilmektedir çünkü kullanılacak kumaşın niteliği bu maskeleri daha güvenilir yapmaktadır. Daha önce de belirttiğimiz gibi bu maskeleri bir kez kullandıktan sonra steril hale getirdikten sonra tekrar kullanabilirsiniz. O yüzden, size tavsiyemiz birkaç maske yapıp gerektiğinde kullanabilmenizdir.

Elle ya da dikiş makinesi ile kolayca dikilebilecek bir maske örneği;

Aşağıdaki video açıklamalı ve Türkçe bir video. Çocuklar ve yetişkinler için farklı ölçüler de verilmiş.

Sonuç

Yine de ev yapımı maskelerin sizi yeni koronavirüsten korumada %100 etkili olmadığını vurgulanmak istiyoruz. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), evde yapılan maskelerin genellikle yanlış bir güvenlik hissi verdiğini ve el yıkama gibi uygun güvenlik önlemleri söz konusu olduğunda daha riskli davranışlara ve ihmallere yol açabileceğini söylüyor. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), ev yapımı maskelerin son çare olarak kullanılabileceğini söylüyor.

Unutmayın kendinizi ve başkalarını korumanın en iyi yolu evde kalmak ve uygun sosyal mesafe uygulamalarını uygulamaktır.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 25
  • Muhteşem! 7
  • Bilim Budur! 4
  • Umut Verici! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Üzücü! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 05/08/2020 22:31:33 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8471

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Agora
Instagram
Yeni Koronavirüs
Hayvanlar Alemi
Entropi
Köpekbalığı
Ay Görevleri
Retrovirüs
Astrofotoğrafçılık
Virüsler
Hava
Sosyal
Beslenme
Kuyruk
Gen
Depresyon
Zihin
Adaptasyon
Kromozom
Evrim Ağacı Duyurusu
Cinsel Yönelim
Hamilelik
Botanik
Tardigrad
Beslenme Bilimi
Diş Hekimi
Mit
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Her kim olursa olsun, hayatında iyi bir romanın tadına hiç varmamış biri, dayanılmaz derecede aptal olmalıdır.”
Jane Austen
Geri Bildirim Gönder