İstanbul Bilgi Üniversitesi'nin Araştırmasına Göre Evrim Ağacı, En Çok Tanınan 3 Bilgi Kaynağından Birisi!

İstanbul Bilgi Üniversitesi'nin Araştırmasına Göre Evrim Ağacı, En Çok Tanınan 3 Bilgi Kaynağından Birisi!
5 dakika
2,450 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

İstanbul Bilgi Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü tarafından 1.629 kişinin katılımıyla yapılan ve 10.000'den fazla tweet'i de kapsayarak yapılan "İnfodemi ile Etkin Mücadele İçin Bireylerin Yanlış Bilgi Karşısındaki Tutumlarının ve Bu Tutumların Belirleyicilerinin Araştırılması: COVID-19 Örneği" başlıklı araştırmada, COVID-19 salgını süresince halkımızın bilgi arama süreçleri ve yanlış bilgi karşısındaki davranışları incelendi. Araştırmaya göre, beklendiği üzere, bilimsel bilgi azaldıkça komplo teorilerinin etkisi artıyor.

Gazete Duvar'dan Aynur Tekin tarafından aktarılan habere göre, bu çalışmanın sonuçlarına göre Evrim Ağacı, T.C. Sağlık Bakanlığı (%69,8) ve COVID-19 partnerlerimizden birisi olan BBC Türkçe'den (%31) sonra en çok duyulmuş bilgi kaynağı olarak (%11,3) kaydedildi. Listede Doğruluk Payı (%10,4) ve Teyit.org (%8,1) gibi yakından işbirliği içerisinde olduğumuz doğrulama platformları da yer alıyor.

Araştırma hakkında konuşan Koç Üniversitesi akademisyenlerinden Dr. Gizem Türkarslan’a göre çok sayıda kişi doğru ya da yanlış bilgi ayrımı yapamıyor. Şöyle diyor:

Kişiler bilgi ekosistemine dair yoğun bir güvensizlik duyuyor. Bu güvensizlik hükümet, siyasetçiler, üst düzey bürokratlar; DSÖ gibi uluslararası ve Bilim Kurulu, Sağlık Bakanlığı, yerel yönetimler gibi ulusal kurumların yanı sıra çeşitli medya araçlarına karşı da yoğun bir şekilde öne çıkıyor.

Bu araştırmada halkın inandığı, sahteliği tekrar tekrar ispatlanmış komplo teorilerinin başında (%55) ABD veya Çin'in SARS-CoV-2 virüsünü ürettiği inancı yer alıyor. Virüsün, yaşlı nüfustan kurtulabilmek için çıkarıldığı ya da COVID-19’un ucuz bir tedavisi olduğu ancak bu tedavinin gizlendiği, inanılan diğer komplo teorileri arasında yer alıyor; halbuki virüsün öldürdüğü yaşlı nüfus, var olan yaşlı nüfus yanında önemsenmeyecek kadar az. Benzer şekilde, COVID-19'un basit bir tedavisi yok ve bu nedenle son derece zengin, son derece ünlü isimler de bu salgın sırasında hayatını kaybetti. Elbette, COVID-19 salgınının sosyoekonomik bir boyutu var ve sağlık hizmetlerine daha az erişimi olan popülasyonlar daha ağır etkileniyorlar; ancak bunun sebebi zenginlerin sihirli bir ilaca sahip olması değil, yeryüzündeki en kaliteli sağlık hizmetlerine, en hızlı şekilde erişebilmesi (ve sağlık hizmetlerine daha az erişimi olan sosyoekonomik kısımda, COVID-19'un ölümcüllüğünü arttıran kronik sağlık sorunlarının daha yaygın görülmesi). Tekin, şöyle aktarıyor:

Reklamı Kapat

Katılımcıların yüzde 77’si dünyada halkın hiç haberdar olmadığı çok önemli şeyler olduğuna inanıyor, yüzde 62’si ise siyasetçiler kararlarının ardındaki gerçek nedenleri bize söylemiyor diye düşünüyor. Bununla beraber katılımcıların yüzde 51’i birbiriyle ilişkisiz gözüken olayların çoğunlukla gizli eylemlerin sonucu olduğuna, yüzde 45’i ise hükümetlerin bütün vatandaşları yakından gözetlediğine inanıyor.

Buna karşılık, üniversitelerin önemi bu araştırmada bir kez daha öne çıkıyor. Kurumlara güven açısından yapılan bir incelemede, üniversitelere olan güven %59,7 ile en öndeyken, T.C. Sağlık Bakanlığı'na yönelik güven %57,9 ile ikinci sırada, Türk Tabipler Birliği'ne güven ise %51,9 ile üçüncü sırada yer alıyor. En az güvenilen kaynaklar arasında ise %45,1 ile Dünya Sağlık Örgütü, %44,6 ile Diyanet İşleri Başkanlığı ve %27,5 ile basın kuruluşları geliyor.

Güzel haberlerden birisi, COVID-19 salgınının "sözde 2. dalgası" içerisinde yanlış bilgilerin sayısı ve çeşidinin azalmaya başlamış olması. 10 Mart-5 Haziran arasındaki haber ve köşe yazıları incelendiğinde yanlış bilgi ile karşılaşma oranı %5,7 iken bu oran Ağustos’ta %2,7, Eylül’de %3,2, Ekim’de %3,3’e geriledi. Aşıların ilan edilmeye başlandığı Kasım-Aralık aylarında infodemi, aşı karşıtı komplo teorisyenlerinin halkın iyi niyetini kötüye kullanması sonucunda bir miktar yükselişe geçerek %4,9 dolaylarına yükseldi.

Ne yazık ki "aşı ulusalcılığı" olarak bilinen, aşıların üretildiği ülkeye bağlı olarak aşı olmayı kabul etme oranları da halen oldukça yüksek. Katılımcıların %71,2'si Çin, %71'i Rusya, %69,2'si ABD, %60,7'si ise Almanya'dan gelen aşıları kullanmayacağını söylerken, %41'i Türkiye'nin ürettiği aşıları kullanmayacağını söylüyor. Halbuki bir aşının üretildiği ülke ile aşının güvenilirliği veya etkililiği arasında hiçbir ilişki bulunmuyor.

Ne yazık ki salgın başından beri söylenen beslenme bilimi yalanları, insanlar arasında bir inanç olarak yer etmeye devam ediyor. Örneğin bunu gösteren hiçbir bilimsel veri olmamasına rağmen, sadece birkaç tanındık ismin iddiasından yola çıkan katılımcıların %49,5’i "İşkembe kelle paça çorbası gibi besinler bağışıklık sistemini güçlendirir korona virüsüne yakalanmamızı engeller." diye düşünüyor. Benzer şekilde, muhtemelen hiçbir alakası olmamasına rağmen, katılımcıların önemli bir bölümü (%29,2) salgının "yarasa çorbalarıyla" başladığına inanıyor. Sağlık için son derece tehlikeli olmasına ve hiçbir hastalığı iyileştirmediğinin bilinmesine rağmen, kolloidal gümüş ile tedavi olabileceğine inananların oranı ise %8,2 gibi kabul edilemez bir boyutta.

Ne yazık ki halkın bilgi kaynakları da son derece tehlikeli: Katılımcıların %68'i en güvenilir bilgi kaynağı olarak ailesini, %57,3'ü ise arkadaşlarını görüyor; halbuki halkın büyük bir kısmı bilgilerini güvenilir olmayan kaynaklardan alıyor, dolayısıyla ailenizin güvenilir bir bilgi kaynağı olma ihtimali çok düşük. Sağlık Bakanlığı'nı en güvenilir bulanların oranı ise %50,3.

Eğer sadece salgınla mücadele etmekle kalmayıp, bu salgını körükleyen ve ölüm sayılarını arttıran bilgi salgını (infodemik) ile de mücadele etmek isterseniz, güvenilirliği bilimsel olarak gösterilebilir bir kaynaktan gelmeyen hiçbir bilgiyi paylaşmayın ve mutlaka öncelikle güvenilir kaynaklardan doğrulayın. Bu kaynaklar, Dünya Sağlık Örgütü ve CDC gibi devlet kurumları olabileceği gibi, Science ve Nature gibi bilim dergileri, bu dergilerin popüler bilim ayakları ve ülkemizdeki güvenilir, saygınlığı belirlenmiş Türkçe popüler bilim kaynakları ve doğrulama platformları da olabilir.

Bilgi sahibi olmadan, fikir sahibi olmayın. Fikir sahibi olmadan, hiçbir bilgiyi yaymayın.

Bize güvendiğiniz için yürekten teşekkürler!

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 8
  • Muhteşem! 3
  • Umut Verici! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/07/2021 20:48:54 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9922

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Fosil
Mars
Sars Virüsü
Davranış
Sinir Sistemi
Korku
Oyun Teorisi
Evrimsel
Balina
Kontrol
Analiz
Uzay Aracı
Carl Sagan
Özellikler
İnternet
Böcek Bilimi
Doğa
Kelebek
Jeoloji
Maske Takmak
Darwin
Sinir Hücresi
Etimoloji
Bilişsel
Lipit
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın