Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

COVID-19’a Yönelik Safsatalar ve İkinci Dalga Söylentisi: Henüz Birinci Dalga Devam Ediyor, Durmadı Bile!

COVID-19’a Yönelik Safsatalar ve İkinci Dalga Söylentisi: Henüz Birinci Dalga Devam Ediyor, Durmadı Bile!
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu türev bir içeriktir. Yani bu yazının omurgası, The Conversation isimli kaynaktan çevrilerek dilimize uyarlanmıştır; ancak "çeviri" içeriklerimizden farklı olarak, bu içerikte orijinal metin birebir korunmamıştır. Anlatım ve konu akışı gibi detaylar Evrim Ağacı yazar(lar)ı ve/veya editörler tarafından güncellenmiş, değiştirilmiş ve/veya geliştirilmiştir. Yazar, kaynaktan alınan metin omurgası üzerine kendi örneklerini, bilgilerini, detaylarını eklemiş; içeriği ve anlatımı zenginleştirmiş ve/veya çeşitlendirmiş olabilir. Bu ek kısımlarla ilgili kaynaklar da, yazının sonunda gösterilmiştir. Metnin omurgasını oluşturan kaynağı, orijinal dilinde okumak için lütfen yukarıdaki bağlantıya tıklayınız. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Karantina uygulamaları ve sokağa çıkma yasakları bir bir gevşetilmeye, hızlı ve bir o kadar da keskin bir biçimde kaldırılmaya başlandı. İnsanlar işe dönüyor ve dükkanlar kepenk kaldırmaya hazırlanıyor. Ancak halen üretilmiş ya da keşfedilmiş bir aşı bulunmuyor! Şunu da göz ardı etmemek gerekir ki; ortada henüz aşı yokken sürü bağışıklığı uygulamak kumar oynamaktan farksız. Tüm bunlar beraberinde bir soru işareti daha oluşturuyor: İkinci dalga endişesi.

İnsanlar şu anda Çin’de ve İran’da gerçekleşen “ikinci dalga” hakkında konuşuyorlar. Ancak “ikinci dalga” kavramı kusurludur ve literatürde pandemi hakkında tehlikeli yanılgılara yol açar. Esasında ikinci dalga fikri, influenza virüsünün mevsimselliği üzerine yapılan hatalı karşılaştırmalardan kaynaklanır.

Pandeminin başlarında birçok uzman, SARS-CoV-2 ve influenza virüsü arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları tartışmaya açtılar. Her iki virüs de solunum yolu enfeksiyonlarına neden olan virüslerdir - çoğunlukla hafif seyretseler bile. Grip de, halihazırda bir önceki pandeminin nedenidir. Bu benzerliklerden ötürü COVID-19 hastalığının bir grip pandemisine benzer şekilde seyredeceğini varsaymak daha muhtemeldi. Yine de bu iki virüs, çok farklı davranışlara sahip birbirinden oldukça farklı virüslerdir.

Öncelikle veriler, COVID-19’un grip ile karşılaştırıldığında ciddi düzeyde daha tehlikeli olduğunu gösteriyor;:COVID-19 çok daha yüksek bir ölüm oranına sahip. Hastaneye yatış ve ciddi enfeksiyonlara neden olma oranı da bir o kadar fazla. Ayrıca, grip mevsimsel bir virüstür. Her yıl grip vakalarının sonbaharın başlarında başladığını, kışın arttığını ve yaza yaklaştıkça sayıların da azaldığını görüyoruz. Bu her yıl tekrarlanır ve eğer yeni bir grip türü ortaya çıkarsa, muhtemelen kış veya ilkbaharda ilk enfeksiyon dalgasına sahip oluruz. Böylelikle virüs ertesi yıl sonbahar ve kış aylarında ikinci bir dalgada geri gelir.

Zaten vaka tespiti veya vaka sayıları yok denecek kadar az, yani pratikte sıfıra inmeden birinci dalga bitti, ikinci dalga geliyor demek pekala olanaksız. En azından ikinci dalganın başlayabilmesi için, günlerce, haftalarca vaka sayısının sıfıra yakın ya da o civarlarda seyretmesi gerekir. Aksi halde ikinci dalga tabiri çok da iyi bir tanım olmayacaktır.

Şimdiye kadar kaydedilen en şiddetli salgın, İspanyol gribi salgını olarak adlandırılıyor. Bu salgın sırasında, virüs 1918 baharında Kuzey yarımkürede enfekte olmaya başladı, 1918 yazında durakladı ve daha sonra 1918 sonbaharında daha büyük bir güçle geri geldi.

COVID-19'un yaz aylarında azalacağını veya kaybolacağını, sadece hava soğuyunca yeniden ortaya çıkacağını spekülasyon yapmak cazip gelebilir. Fakat COVID-19’un mevsimsel bir virüs olup olmadığını henüz net olarak bilmiyoruz.

Vakaların ilkbahar ve kış aylarına göre kısmen daha hafif veya bir diğer deyişle daha az seyretmesinin -özellikle Avrupa, Asya ve Ortadoğu ülkeleri için- nedenleri arasında birçok faktör rol oynuyor. Mevsimsel değişiklikler ve nem oranları bu nedenlerden biri olsa da, vakalar ve virüs salgını henüz durmuş ya da sonlanmış değil.

Grip, yaz aylarında daha düşük bulaşma oranına sahiptir, çünkü daha yüksek nem, artan UV ışığı ve insanların birbirine yakın, içeride daha az zaman harcaması bu ihtimali düşürür. Bu faktörlerden bazıları COVID-19'u da etkileyebilir, ancak dediğimiz gibi; gerçekten ne ölçüde olduğunu bilmiyoruz. Mevsimsel faktörler COVID-19 hastalığının bulaşmasını etkilese bile, bağışıklığı olmayan bir popülasyon yoluyla yeni bir virüsün yayılması mevsimsel faktörlerin herhangi bir etkisini alt edecektir. Örneğin 2009’da gerçekleşen domuz gribi virüsü ve 1918 virüsü gibi salgınlar, insanların bağışıklığı olmayan virüslerdendi. Sonuç olarak, bu virüsler yaz aylarında yayılımı azalsa da ortadan kalkmadı, yayılmaya ve enfekte olmaya devam etti. Bu nedenle, COVID-19’un mevsimsel bir virüs gibi davranacağını ve yaz boyunca sonlanacağını, sadece sonbaharda ikinci bir dalga olarak geri döneceğini bekleyemeyiz.

İlk Dalga Sona Ermedi!

Mevsimsellik dışında, ikinci bir dalga fikrinin yanlış olmasının başka bir nedeni daha var. İkinci bir dalga kavramı, bunun kaçınılmaz bir şey olduğunu, virüsün nasıl davrandığına özgü bir şey olduğunu ima eder. Yani yayılım kısa bir süre için gider ya da ortadan kalkar, sonra bir intikam gibi geri gelir. Ancak bu fikir, devam eden önleyici eylemlerin önemini hesaba katmaz ve bizi çaresiz ve bu patojenin kıskacına hapsolmuşuz gibi canlandırır.

Unutmamamız gereken en önemli şeylerden biri, dalgalar arasında değiliz. Türkiye’de, İngiltere’de, Rusya’da, Amerika Birleşik Devletleri’nde, kısaca dünyanın her yerinde halen yeni vakalar meydana geliyor. İhtiyati eylemlerimizden, yani koruyucu tedbirlerimizden sürekli olarak etkilenen bir COVID-19 iletim akışı içerisindeyiz.

Önlemlere ve tedbirlere devam etmeli, “normalleşme” çabalarına girmemeliyiz. Henüz hiçbir şey normal değil! Yeni normalleşme uygulamalarını hayata geçirmek, vakalarda artışa yol açmakla kalmaz, geri dönülmeyecek etkiler de yaratabilir. Yapabileceğimiz en iyi ve en muhtemel şey, etkili bir aşıya ve spesifik olarak virüsü “direkt” tedavi edici bir ilaç tedavüle girene kadar önlemleri gevşetmemek olmalı.

Aynı zamanda “ikinci dalga” kavramı, pandemiyi kontrolümüzün ötesinde bir doğa gücü olarak tasvir ediyor. Bir bakıma bu kısmen doğru olsa da, esasında her şey; biz insanlara, ne yaptığımıza ve nasıl hareket ettiğimize bağlı. Yaygın test, sıkı tedbirler, izolasyon ve sağlık desteği olan bir kamu sağlık hizmetiyle -yüz maskeleri, fiziksel mesafe, sık el yıkamak da dahil olmak üzere- virüs yayılımı kontrol edilebilir ve en aza indirilebilir. Bunları gerçekleştiren ülkeler de mevcut.

Virüsün insafında değiliz, şimdi ya da gelecekte. Her şey bizim elimizde. Bu umut verici bir haber, ama hepimiz sorumluluk yüküne sahibiz. Bu nedenle savaşmaya devam etmeli, ancak bunu yaparken kaçınılmaz olan ikinci bir dalgadan da korkmamalıyız.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 11
  • Bilim Budur! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Umut Verici! 3
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Üzücü! 2
  • Muhteşem! 1
  • İnanılmaz 1
  • Güldürdü 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: The Conversation | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 01/10/2020 02:24:57 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9101

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Kuşlar
Yapay Seçilim
Türlerin Kökeni
Beslenme
Fosil
Evrim Ağacı
Beslenme Biçimi
Bilgisayar
Kan
Yaşamın Başlangıcı
Doğa Yasaları
Değişim
Enfeksiyon
Matematik
Örümcek
Müzik
Dünya Dışı Yaşam
Cinsellik
Yok Oluş
Diyet
Wuhan
Onkoloji
Teknoloji
Hastalık Kontrolü
Nörobilim
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Ya hep birlikte var olacağız, ya hep birlikte yok olacağız.”
Bertrand Russell
Geri Bildirim Gönder