Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

COVID-19’a Yönelik Safsatalar ve İkinci Dalga Söylentisi: Henüz Birinci Dalga Devam Ediyor, Durmadı Bile!

COVID-19’a Yönelik Safsatalar ve İkinci Dalga Söylentisi: Henüz Birinci Dalga Devam Ediyor, Durmadı Bile!
4 dakika
6,367
Tüm Reklamları Kapat

Karantina uygulamaları ve sokağa çıkma yasakları bir bir gevşetilmeye, hızlı ve bir o kadar da keskin bir biçimde kaldırılmaya başlandı. İnsanlar işe dönüyor ve dükkanlar kepenk kaldırmaya hazırlanıyor. Ancak halen üretilmiş ya da keşfedilmiş bir aşı bulunmuyor! Şunu da göz ardı etmemek gerekir ki; ortada henüz aşı yokken sürü bağışıklığı uygulamak kumar oynamaktan farksız. Tüm bunlar beraberinde bir soru işareti daha oluşturuyor: İkinci dalga endişesi.

İnsanlar şu anda Çin’de ve İran’da gerçekleşen “ikinci dalga” hakkında konuşuyorlar. Ancak “ikinci dalga” kavramı kusurludur ve literatürde pandemi hakkında tehlikeli yanılgılara yol açar. Esasında ikinci dalga fikri, influenza virüsünün mevsimselliği üzerine yapılan hatalı karşılaştırmalardan kaynaklanır.

Pandeminin başlarında birçok uzman, SARS-CoV-2 ve influenza virüsü arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları tartışmaya açtılar. Her iki virüs de solunum yolu enfeksiyonlarına neden olan virüslerdir - çoğunlukla hafif seyretseler bile. Grip de, halihazırda bir önceki pandeminin nedenidir. Bu benzerliklerden ötürü COVID-19 hastalığının bir grip pandemisine benzer şekilde seyredeceğini varsaymak daha muhtemeldi. Yine de bu iki virüs, çok farklı davranışlara sahip birbirinden oldukça farklı virüslerdir.

Tüm Reklamları Kapat

Öncelikle veriler, COVID-19’un grip ile karşılaştırıldığında ciddi düzeyde daha tehlikeli olduğunu gösteriyor;:COVID-19 çok daha yüksek bir ölüm oranına sahip. Hastaneye yatış ve ciddi enfeksiyonlara neden olma oranı da bir o kadar fazla. Ayrıca, grip mevsimsel bir virüstür. Her yıl grip vakalarının sonbaharın başlarında başladığını, kışın arttığını ve yaza yaklaştıkça sayıların da azaldığını görüyoruz. Bu her yıl tekrarlanır ve eğer yeni bir grip türü ortaya çıkarsa, muhtemelen kış veya ilkbaharda ilk enfeksiyon dalgasına sahip oluruz. Böylelikle virüs ertesi yıl sonbahar ve kış aylarında ikinci bir dalgada geri gelir.

Zaten vaka tespiti veya vaka sayıları yok denecek kadar az, yani pratikte sıfıra inmeden birinci dalga bitti, ikinci dalga geliyor demek pekala olanaksız. En azından ikinci dalganın başlayabilmesi için, günlerce, haftalarca vaka sayısının sıfıra yakın ya da o civarlarda seyretmesi gerekir. Aksi halde ikinci dalga tabiri çok da iyi bir tanım olmayacaktır.

Şimdiye kadar kaydedilen en şiddetli salgın, İspanyol gribi salgını olarak adlandırılıyor. Bu salgın sırasında, virüs 1918 baharında Kuzey yarımkürede enfekte olmaya başladı, 1918 yazında durakladı ve daha sonra 1918 sonbaharında daha büyük bir güçle geri geldi.

COVID-19'un yaz aylarında azalacağını veya kaybolacağını, sadece hava soğuyunca yeniden ortaya çıkacağını spekülasyon yapmak cazip gelebilir. Fakat COVID-19’un mevsimsel bir virüs olup olmadığını henüz net olarak bilmiyoruz.

Tüm Reklamları Kapat

Vakaların ilkbahar ve kış aylarına göre kısmen daha hafif veya bir diğer deyişle daha az seyretmesinin -özellikle Avrupa, Asya ve Ortadoğu ülkeleri için- nedenleri arasında birçok faktör rol oynuyor. Mevsimsel değişiklikler ve nem oranları bu nedenlerden biri olsa da, vakalar ve virüs salgını henüz durmuş ya da sonlanmış değil.

Grip, yaz aylarında daha düşük bulaşma oranına sahiptir, çünkü daha yüksek nem, artan UV ışığı ve insanların birbirine yakın, içeride daha az zaman harcaması bu ihtimali düşürür. Bu faktörlerden bazıları COVID-19'u da etkileyebilir, ancak dediğimiz gibi; gerçekten ne ölçüde olduğunu bilmiyoruz. Mevsimsel faktörler COVID-19 hastalığının bulaşmasını etkilese bile, bağışıklığı olmayan bir popülasyon yoluyla yeni bir virüsün yayılması mevsimsel faktörlerin herhangi bir etkisini alt edecektir. Örneğin 2009’da gerçekleşen domuz gribi virüsü ve 1918 virüsü gibi salgınlar, insanların bağışıklığı olmayan virüslerdendi. Sonuç olarak, bu virüsler yaz aylarında yayılımı azalsa da ortadan kalkmadı, yayılmaya ve enfekte olmaya devam etti. Bu nedenle, COVID-19’un mevsimsel bir virüs gibi davranacağını ve yaz boyunca sonlanacağını, sadece sonbaharda ikinci bir dalga olarak geri döneceğini bekleyemeyiz.

İlk Dalga Sona Ermedi!

Mevsimsellik dışında, ikinci bir dalga fikrinin yanlış olmasının başka bir nedeni daha var. İkinci bir dalga kavramı, bunun kaçınılmaz bir şey olduğunu, virüsün nasıl davrandığına özgü bir şey olduğunu ima eder. Yani yayılım kısa bir süre için gider ya da ortadan kalkar, sonra bir intikam gibi geri gelir. Ancak bu fikir, devam eden önleyici eylemlerin önemini hesaba katmaz ve bizi çaresiz ve bu patojenin kıskacına hapsolmuşuz gibi canlandırır.

Unutmamamız gereken en önemli şeylerden biri, dalgalar arasında değiliz. Türkiye’de, İngiltere’de, Rusya’da, Amerika Birleşik Devletleri’nde, kısaca dünyanın her yerinde halen yeni vakalar meydana geliyor. İhtiyati eylemlerimizden, yani koruyucu tedbirlerimizden sürekli olarak etkilenen bir COVID-19 iletim akışı içerisindeyiz.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Önlemlere ve tedbirlere devam etmeli, “normalleşme” çabalarına girmemeliyiz. Henüz hiçbir şey normal değil! Yeni normalleşme uygulamalarını hayata geçirmek, vakalarda artışa yol açmakla kalmaz, geri dönülmeyecek etkiler de yaratabilir. Yapabileceğimiz en iyi ve en muhtemel şey, etkili bir aşıya ve spesifik olarak virüsü “direkt” tedavi edici bir ilaç tedavüle girene kadar önlemleri gevşetmemek olmalı.

Aynı zamanda “ikinci dalga” kavramı, pandemiyi kontrolümüzün ötesinde bir doğa gücü olarak tasvir ediyor. Bir bakıma bu kısmen doğru olsa da, esasında her şey; biz insanlara, ne yaptığımıza ve nasıl hareket ettiğimize bağlı. Yaygın test, sıkı tedbirler, izolasyon ve sağlık desteği olan bir kamu sağlık hizmetiyle -yüz maskeleri, fiziksel mesafe, sık el yıkamak da dahil olmak üzere- virüs yayılımı kontrol edilebilir ve en aza indirilebilir. Bunları gerçekleştiren ülkeler de mevcut.

Virüsün insafında değiliz, şimdi ya da gelecekte. Her şey bizim elimizde. Bu umut verici bir haber, ama hepimiz sorumluluk yüküne sahibiz. Bu nedenle savaşmaya devam etmeli, ancak bunu yaparken kaçınılmaz olan ikinci bir dalgadan da korkmamalıyız.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
22
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 14
  • Bilim Budur! 6
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 5
  • Umut Verici! 5
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Üzücü! 3
  • Muhteşem! 2
  • İnanılmaz 2
  • Güldürdü 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: The Conversation | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 24/06/2024 22:17:20 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9101

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Mitler Ve Gerçekler
Psikiyatri
Uzay Görevleri
Coronavirus
Yiyecek
Hastalık Kontrolü
Yas
Balık
Hematoloji
Robot
Fizik
Türlerin Kökeni
Hız
Dna
Yeme
Ölüm
Eğilim
Fobi
Oyun Teorisi
Yaşlılık
Beslenme Davranışları
Mikrobiyoloji
Hastalık Kataloğu
Genler
Eşcinsellik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
J. Rossman, et al. COVID-19’a Yönelik Safsatalar ve İkinci Dalga Söylentisi: Henüz Birinci Dalga Devam Ediyor, Durmadı Bile!. (5 Ağustos 2020). Alındığı Tarih: 24 Haziran 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/9101
Rossman, J., Ünal, K., Bakırcı, Ç. M. (2020, August 05). COVID-19’a Yönelik Safsatalar ve İkinci Dalga Söylentisi: Henüz Birinci Dalga Devam Ediyor, Durmadı Bile!. Evrim Ağacı. Retrieved June 24, 2024. from https://evrimagaci.org/s/9101
J. Rossman, et al. “COVID-19’a Yönelik Safsatalar ve İkinci Dalga Söylentisi: Henüz Birinci Dalga Devam Ediyor, Durmadı Bile!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 05 Aug. 2020, https://evrimagaci.org/s/9101.
Rossman, Jeremy. Ünal, Kayra. Bakırcı, Çağrı Mert. “COVID-19’a Yönelik Safsatalar ve İkinci Dalga Söylentisi: Henüz Birinci Dalga Devam Ediyor, Durmadı Bile!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, August 05, 2020. https://evrimagaci.org/s/9101.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close