Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Hipersomni Nedir? Aşırı Uyku Bozukluğunun Semptomları Nelerdir?

Hipersomni Nedir? Aşırı Uyku Bozukluğunun Semptomları Nelerdir? FreePik
5 dakika
3,287
Tıbbi İçerik Uyarısı

Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik; profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır.

Daha Fazla Bilgi Al
Tüm Reklamları Kapat
Hipersomni
  • Türkçe Adı Hipersomni
  • İngilizce Adı Hypersomnia
  • ICD G47.10
  • Diğer İsimleri Hipersomnia

Hipersomni, kişinin yeterli derecede gece uykusu almasına karşın gün içinde uyanık kalmakta zorluk çekmesine neden olan bir tür uyku bozukluğudur. Hipersomni hastaları gün içinde birkaç kez uyuyakalabilir, ancak bu kestirmeler kişinin yorgunluğunu hafifletmez. Uykusuzluk olarak bilinen İnsomni'nin tersi gibi düşünülebilir. Hipersominin iki alt türü olduğu kabul edilir.

Birincil Hipersomni

Birincil Hipersomni, hipersomniye neden olan herhangi bir hastalık veya mental rahatsızlığın bulunmadığı hipersomni türüdür. Birincil Hipersomni, dört farklı durumu kapsar:

  • Narkolepsi Tip 1: Narkolepsi Katapleksi adı da verilen bu sendrom, hipokretin adı verilen bir nörotransmitterin beyin ve beyin omurilik sıvısında yeterince bulunmamasından kaynaklanır. Gün içindeki şekerlemeler, diğer hipersomnolans türlerine göre daha kısa sürer ve daha etkilidir. Narkolepsi Tip 1, genellikle 10 ila 25 yaşları arasında ortaya çıkar. Bu sendromla beraber halüsinasyonlar ve uyku felci sıklıkla görülür.
  • Narkolepsi Tip 2: Bu narkolepsi tipinde katapleksi görülmez. Semptomları Narkolepsi Tip 1'e göre daha hafiftir ve hastanın hipokretin seviyeleri normale daha yakındır. Narkolepsi Tip 2 genellikle ergenlikte başlar.
  • Klein-Levin Sendromu: Bu sendromda hasta, tekrarlayan hipersomni atakları geçirir. Genellikle mental, davranışsal ve bazen de psikiyatrik bozukluklarla birlikte görülür. Ataklar genellikle 10 gün civarında sürse de bazı ataklar birkaç hafta ve hatta birkaç ay sürebilir. Bu ataklar yılda birkaç kez gözlenebilir. Kleine-Levin Sendomu olan hastalar atak dışındaki zamanlarda gün içinde normal bir uyanıklık seviyesinde kalır. Genelde genç erkekleri etkileyen bu sendromun semptomları ortaya çıkışından 8 ila 12 yıl sonra hafifler.
  • İdiyopatik Hipersomni: "İdiyopatik" kelimesi, "nedeni bilinmeyen" anlamına gelir. İdiyopatik Hipersomni hastaları, yeteri kadar uyudukları halde bilinmeyen nedenlerden aşırı uykulu hisseder.

İkincil Hipersomni

İkincil Hipersomni durumunda Hipersomni bilinen bir nedenin sonucu olarak ortaya çıkar. Bu nedenler şunlar olabilir:

Tüm Reklamları Kapat

  • Tıbbi Rahatsızlıklar: Epilepsi, hipotiroidizm, ensefalit, multipl skleroz, Parkinson hastalığı, obezite, obstrüktif uyku apnesi, gecikmiş uyku fazı sendromu, çoklu sistem atrofisi, miyotonik distrofi ve diğer genetik bozukluklar, duygudurum bozuklukları gibi rahatsızlıklar hipersomniye neden olabilir. Ayrıca kafa travması, tümör veya merkezi sinir sistemi rahatsızlıkları da hipersomni oluşturabilir.
  • İlaçlar veya Alkol: Sakinleştirici ilaçlar (benzodiazepinler, barbitüratlar, melatonin ve diğer uyku ilaçları), tansiyon düşürücüler, epilepsi ilaçları, kas gevşeticiler, antipsikotikler, opiatlar, esrar türleri ve alkol kullanımı hipersomniye yol açabilir. Ayrıca uyarıcı ilaçların (DEHB için kullanılanlar da dahil olmak üzere) bırakılması da hipersomni oluşmasına neden olabilir.
  • Yetersiz Uyku Sendromu: Gün içinde aşırı uykulu olmanızın bir başka nedeni yeterince (7 ila 9 saat) uyku almamak olabilir. Uyku alışkanlıklarınızı iyileştirmek bu sorunu çözmenize yardımcı olacaktır.

Belirti ve Bulgular

Hipersomninin birincil belirtisi sürekli yorgunluk hissidir. Hipersomni hastaları ortalamadan fazla (10 saat ve üstü) uyudukları halde gün içinde yorgun hissedebilir, uyanık kalmakta zorlanabilirler. Ayrıca gün içinde uyuma ihtiyacı duyabilecekleri gibi uzun süre uyuduktan sonra bile uyanmakta zorluk çekerler. Hipersominin diğer semptomları şunlardır:[1], [2]

  • Uykudan uyanmakta zorluk ve uyku sarhoşluğu,
  • Asabi veya kafası karışık şekilde uyanma,
  • Baş ağrısı,
  • Halüsinasyonlar,
  • Düşük enerji,
  • Sinirlilik,
  • Kaygı,
  • İştahsızlık,
  • Yavaş düşünme veya konuşma,
  • Hatırlamada güçlük.

Hastalıkla İlişkili Genler, Etken Faktörler ve Risk Faktörleri

Çoğu hipersomni vakasında durumun nedenleri tespit edilemez. Araştırmacılar, hipersominin nedenlerini anlamak için hipokretin/oreksin, dopamin, histamin, serotonin ve gama-aminobütirik asit (GABA) gibi beyin ve beyin omurilik sıvısında bulunan nörotransmitterleri incelemiştir. İdiyopatik hipersomni hastalarının %39'unun ailesinde bir kişide daha hipersomni görülmesi genetik etkenlerin varlığının olası olduğunu göstermektedir. Ayrıca idiyopatik hipersomni hastalarında sirkadiyen ritmi etkileyen genlerde bir farklılık olup olmadığı da araştırılmaktadır.

Teşhis Yöntemleri

Hipersomninin teşhisi için hekiminiz kullandığınız ilaçları, tıbbi geçmişinizi, uyku geçmişinizi ve semptomlarınızı öğrenmek isteyecektir. Ayrıca bir uyku günlüğü tutarak uyku ve uyanıklık durumlarınızı takip etmeniz istenebilir. Bileğe takılan, saat benzeri bir cihaz olan aktigrafi sensörü ile birkaç hafta boyunca uyku-uyanıklık döngünüzün takibi gerekli olabilir. Ek olarak hekiminiz aşağıdaki testleri uygulamayı gerekli görebilir:

  • Polisomnografi: Bir gece süren bu testte hastanın beyin dalgaları, nefes alışverişi, kalp ritmi ve kas hareketleri gözlenir. Test bir hastanede veya uyku merkezinde gerçekleştirilebilir. Bu test uykululuk hali yapan bozuklukların teşhisinde kullanılmaktadır.
  • Çoklu Uyku Latans Testi: Gündüz uykusuna odaklanan bu test, hastanın iki saatlik aralarla planlanmış 5 adet 20 dakikalık uyku denemeleri esnasında uykuya dalma eğilimini ölçer. Test, beyin aktivitesiyle beraber hangi uyku seanslarında REM uykusuna geçildiğini de kaydeder.
  • Uyku Anketleri (Ölçekleri): Uykululuk halinizi tanımlamak üzere bir veya birden çok uyku anketi doldurmanız istenebilir. Popüler uyku anketleri arasında Epworth Uykululuk Ölçeği ve Stanford Uykululuk Ölçeği yer almaktadır.

DSM-5'e göre hipersomni teşhisi alabilmek için aşağıdaki kriterleri karşılamanız gerekmektedir:

Tüm Reklamları Kapat

  • En az 7 saat uyunmasına rağmen uykusuzluk hissi ve buna ek olarak gün içinde birkaç kez uykuya dalma, 9 saatlik uykuya rağmen dinlenmiş veya ayık hissetmeme, uyandıktan sonra tamamen uyanık hissedememe üçlüsünden en az birinin gözlenmesi.
  • Semptomların en az üç ay boyunca ve haftada en az üç gün görülmesi.
  • Hipersomninin hayatınızın mental, sosyal, işinizle ilgili birçok alanını etkilemesi ve bu alanlarla ilgili strese neden olması.

Tedaviler veya İdare Yöntemleri

Hipersomni tedavisi, hastalığın nedenine göre planlanır. Tedavi için ilaçlar kullanılabileceği gibi yaşam tarzında değişiklikler yapmak da bir çözüm önerisi olabilir.

İlaç Tedavisi

Modafinil, armodafinil, pitolisant ve solriamfetol gibi maddeler uyarıcı özellikleriyle kişinin uyanık kalmasına yardımcı olur. İlaç tedavisi için genellikle bu ilaçlardan biri kullanılır. Bunların yanı sıra kullanılabilecek bazı ilaçlar şunlardır:

  • Amfetamin, metilfenidat veya dekstroamfetamin gibi psikolojik uyarıcılar Hipersomni tedavisinde kullanılabilir. Ancak bu ilaçlar, yukarıda belirtilenlerden daha yüksek oranlarda suistimal edilebilir ve daha çok yan etkiye sahiptir.
  • Hastanın bahsedilen ilaçlara yanıt vermemesi halinde sodyum oksibat, flumazenil ve klaritromisin gibi etken maddelere sahip ilaçlar da reçete edilebilir.

İlaç tedavisi alıyorsanız, düzenli aralıklarla doktorunuzu ziyaret etmelisiniz. Böylece doktorunuz ilacınızın dozunu, değiştirilmesi gerekip gerekmediğini veya ne kadar etkili olduğu değerlendirecektir.

Yaşam Tarzında Değişiklikler

Hipersomninizi hafifletmek için yapabileceğiniz en iyi şey sağlıklı bir uyku düzeni oluşturmaktır. Serin, karanlık bir odada ve rahat bir yatakta uyumalı; yatma saatine yakın kafeini ve egzersizleri azaltmalısınız.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Görülme Sıklığı ve Dağılımı (Epidemiyoloji)

Hipersomni, kadınlarda erkeklere göre daha sık görülür. Toplam nüfusun %5'ini etkilediği düşünülmektedir. Genellikle ergenlikte veya ilk yetişkinlikte (17-24 yaşları arasında) teşhis edilir.

Önlem Yöntemleri

Hipersomninin birçok türünü önlemek mümkün değildir. Ancak alkolden uzak durmak ve huzurlu bir uyku ortamı yaratmak hipersomniye yakalanma riskinizi azaltabilir.[1], [2]

Etimoloji

Hipersomni (İng: "Hypersomnia") kelimesi, Yunanca'da "fazla, aşırı" anlamlarına gelen "hyper" kelimesi ile "uykusuzluk" anlamına gelen "insomnia" kelimesinin son eki olan "-somnia"nın birleşiminden oluşmuştur.[3]

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
32
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 8
  • Tebrikler! 2
  • Korkutucu! 2
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • İnanılmaz 1
  • Umut Verici! 1
  • Üzücü! 1
  • Muhteşem! 0
  • Güldürdü 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Sıkça Sorulan Sorular

Hipersomni, kişinin gündüzleri uyanık kalmakta zorlandığı bir uyku bozukluğudur. Yeterli gece uykusu alınmasına rağmen kişi hala yorgun hisseder ve sık sık uyuyabilir.

Hipersomni belirtileri arasında sürekli yorgunluk hissi, gündüz uykusuzluk, uyanma zorluğu, uykudan uyanma sırasında asabiyet, düşük enerji, sinirlilik ve hafıza problemleri bulunur.

Hipersominin nedenleri genellikle belirsizdir. Ancak, tıbbi rahatsızlıklar, belirli ilaçlar ve alkol kullanımı gibi faktörler hipersomniye neden olabilir.

Hipersomni teşhisi, uyku günlüklerinin takip edilmesi, uyku testlerinin uygulanması ve semptomların detaylı bir incelemesi ile yapılır.

Hipersomni tedavisi, uyarıcı ilaçların kullanımını ve yaşam tarzı değişikliklerini içerebilir. Tedavi genellikle hastanın özel durumuna ve belirtilerine bağlı olarak kişiye özel olarak planlanır.

Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 18/06/2024 14:03:20 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/14518

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Carl Sagan
Kafatası
Makina
Temel
Ses Kaydı
Enerji
Yüzey
Malzeme
Homeostasis
Yanlış
Avrupa
Biyografi
Toplumsal Cinsiyet
Hukuk
Yumurta
Kuantum
Doğa Olayları
Gezegen
İklim Değişikliği
Periyodik Cetvel
Ölümden Sonra Yaşam
Arı
Anatomi
Halk Sağlığı
Çin
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
E. Alparslan. Hipersomni Nedir? Aşırı Uyku Bozukluğunun Semptomları Nelerdir?. (20 Mayıs 2023). Alındığı Tarih: 18 Haziran 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/14518
Alparslan, E. (2023, May 20). Hipersomni Nedir? Aşırı Uyku Bozukluğunun Semptomları Nelerdir?. Evrim Ağacı. Retrieved June 18, 2024. from https://evrimagaci.org/s/14518
E. Alparslan. “Hipersomni Nedir? Aşırı Uyku Bozukluğunun Semptomları Nelerdir?.” Edited by Eda Alparslan. Evrim Ağacı, 20 May. 2023, https://evrimagaci.org/s/14518.
Alparslan, Eda. “Hipersomni Nedir? Aşırı Uyku Bozukluğunun Semptomları Nelerdir?.” Edited by Eda Alparslan. Evrim Ağacı, May 20, 2023. https://evrimagaci.org/s/14518.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close