Narkolepsi

Genel Bilgiler: Patoloji ve Mekanizma

Narkolepsi, "kronik uyku bozukluğu" olarak geçer ve bireyin uygunsuz zamanlarda, istemsiz olarak uykuya geçmesi olarak tanımlanır. Bu hastalığa sahip kişilerin gece-gündüz uyku düzenleri bozulur ve bu sebeple "insomnia (uyku yitimi)" hastalığı ile karıştırılabilir. Ancak narkolepsiyi insomniden ayıran özellik, narkolepsik hastaların uykuya daldıktan yaklaşık 10 dakika sonra REM uykusuna giriyor olmalarıdır. Normal bireyler (ve insomnia hastaları da), normalde uykuya daldıktan ancak 45 dakika-1 saat sonrasında REM uykusuna girerler.

Narkolepsi ile birlikte görülen en ciddi olumsuzluklardan biri de "cataplexy (katapleksi)" olayıdır. Katapleksi, ani duygu yüklenmeleri sonucu kaslardaki ani boşalmalar ve gevşemeler, güç kayıpları durumudur. Katapleksiye sahip hastalarda yüz kasları gevşer ve aşağı sarkar, dizlerde gevşeklik olur ve hatta vücut tamamen kapanabilir. İşte bu uç durumlarda beyin açık, ancak vücut kapalıyken halk arasında "karabasan" olarak bilinen, bilimsel adı ise "uyku felci" olan durum görülür.

Bu korkutucu deneyim, narkolepsi ve uyku felci hakkında halk arasında mitlerin doğmasına sebep olmuştur (şeytanları, cinleri ve benzeri hayal ürünü olguları işin içine katarak).

Belirti ve Semptomlar

Hastalığın belirtileri arasında bunlar bulunur:

• Uyku Atakları (beklenmedik/istenmedik zamanda uyuma)
• Katapleksi
• Uyku felci sıklığı

Hastalıkla İlişkili Genler, Etken Faktörler ve Risk Faktörleri

Narkolepsi günümüzde nörolojik bir uyku hastalığı olarak geçmektedir ve genetik temelleri olduğu bilinmektedir. Bu genetik sebeplerle beyin fonksiyonlarını düzgün olarak yapamaz ve yukarıda açıklanan dengesizlikler oluşur.

Teşhis Yöntemleri

Hastalığa sahip kişiler oldukça kolay bir şekilde tespit edilebilirler. Ancak izole olarak yaşayan kimselerde, gözlem yapılamadığı için, labotaruvarlarda yapılan uyku deneyleri ile (Polysomnogram ve Multiple Sleep Latency Test) bu hastalık tespit edilebilmektedir.

Tedaviler veya İdare Yöntemleri

Narkolepsi, psikolojik tedavi ve ilaç uygulamalarıyla (antidepresanlar ve benzerleri ile) tamamen iyileştirilemese de idare edilebilir bir hale getirilebilmektedir. Fakat hastanın yaşam biçiminde ciddi değişimlere gitmesi beklenmektedir.